Luận văn: Quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại tiểu học Ba Chẽ

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ued quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại các trường tiểu học huyện, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Văn Minh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Chuyên Môn Theo Tiếp Cận Nghiên Cứu Bài Học Tại Các Trường Tiểu Học Huyện Ba Chẽ Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN THEO TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Những khái niệm công cụ
• 1.3. Quản lý giáo dục
• 1.4. Quản lý nhà trường
• 1.5. Hoạt động chuyên môn
• 1.6. Nghiên cứu bài học
• 1.7. Hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.8. Quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.9. Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.10. Một số vấn đề lý luận về hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH ở trường tiểu học
• 1.11. Vai trò hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.12. Mục tiêu hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.13. Nội dung của hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.14. Hình thức tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.15. Phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.16. Quy trình tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.17. Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 1.18. Đánh giá kết quả hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN THEO TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BA CHẼ - QUẢNG NINH
• 2.1. Giáo dục tiểu học Huyện Ba Chẽ, Tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Mạng lưới, cơ cấu trường lớp
• 2.3. Cơ sở vật chất
• 2.4. Đội ngũ giáo viên trường có cấp tiểu học
• 2.5. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý
• 2.6. Chất lượng giáo dục cấp tiểu học
• 2.7. Tổ chức khảo sát thực trạng hoạt động chuyên môn và quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH tại trường tiểu học huyện Ba Chẽ
• 2.7.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.7.2. Nội dung khảo sát
• 2.7.3. Hình thức khảo sát
• 2.7.4. Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu
• 2.8. Thực trạng nhận thức về hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH và quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH ở trường tiểu học huyện Ba Chẽ
• 2.8.1. Nhận thức về hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.8.2. Nhận thức về quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.9. Thực trạng hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH tại các trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 2.9.1. Mục tiêu, nội dung hoạt động
• 2.9.2. Thực hiện quy trình hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.9.3. Phương pháp, kĩ thuật tổ chức
• 2.9.4. Hình thức tổ chức
• 2.9.5. Điều kiện đảm bảo cho hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10. Thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH tại các trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 2.10.1. Thực trạng quản lý
• 2.10.2. Quản lý Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên trong hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10.3. Quản lý quy trình tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10.4. Quản lý phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10.5. Quản lý hình thức tổ chức hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10.6. Quản lý đánh giá kết quả hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 2.10.7. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý
• 2.10.8. Đánh giá chung về kết quả khảo sát thực trạng
• 2.10.9. Những hạn chế
• 2.10.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN THEO TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BA CHẼ, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Những nguyên tắc chỉ đạo đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, hệ thống
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH ở trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 3.2.2. Xây dựng và ban hành văn bản quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận NCBH
• 3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn về dạy học theo tiếp cận NCBH cho TTCM, GV
• 3.2.4. Tăng cường CSVC để nâng cao chất lượng dạy học theo tiếp cận NCBH
• 3.2.5. Đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá GV và HS trong nhà trường
• 3.2.6. Xây dựng và thực hiện cơ chế tạo động lực cho giáo viên phát triển chuyên môn liên tục
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi các biện pháp
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Nội dung, cách thức khảo nghiệm
• 3.3.3. Kết quả khảo nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động chuyên môn tại trường tiểu học huyện Ba Chẽ

Quản lý hoạt động chuyên môn tại trường tiểu học huyện Ba Chẽ, Quảng Ninh là một vấn đề quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt động này không chỉ giúp giáo viên cải thiện kỹ năng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, đặc biệt là theo tiếp cận nghiên cứu bài học, đã được chứng minh là hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.

1.1. Khái niệm về hoạt động chuyên môn trong giáo dục

Hoạt động chuyên môn trong giáo dục bao gồm các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và phát triển chương trình học. Đây là những hoạt động thiết yếu giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn và cải thiện chất lượng giảng dạy.

1.2. Vai trò của quản lý hoạt động chuyên môn

Quản lý hoạt động chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển năng lực của giáo viên. Nó giúp đảm bảo rằng các hoạt động giảng dạy diễn ra hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục.

II. Những thách thức trong quản lý hoạt động chuyên môn tại Ba Chẽ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý hoạt động chuyên môn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, sự không đồng bộ trong các hoạt động chuyên môn và sự thiếu hụt trong việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại là những vấn đề cần được chú ý.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường tiểu học tại huyện Ba Chẽ vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và học tập của học sinh.

2.2. Sự không đồng bộ trong hoạt động chuyên môn

Sự không đồng bộ trong các hoạt động chuyên môn giữa các tổ chuyên môn và giáo viên là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả giảng dạy chưa cao. Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan.

III. Phương pháp quản lý hoạt động chuyên môn hiệu quả tại Ba Chẽ

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học là một trong những giải pháp khả thi.

3.1. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học

Tiếp cận nghiên cứu bài học giúp giáo viên cùng nhau phân tích và cải tiến phương pháp giảng dạy. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.2. Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên

Cần tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên về các phương pháp giảng dạy hiện đại. Điều này sẽ giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của chương trình giáo dục.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Ba Chẽ

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều giáo viên đã cải thiện được phương pháp giảng dạy và chất lượng học tập của học sinh cũng được nâng cao.

4.1. Kết quả từ các buổi sinh hoạt chuyên môn

Các buổi sinh hoạt chuyên môn đã giúp giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Nhiều giáo viên đã áp dụng thành công các phương pháp giảng dạy mới vào lớp học.

4.2. Đánh giá chất lượng giáo dục sau khi áp dụng

Chất lượng giáo dục tại các trường tiểu học huyện Ba Chẽ đã có sự cải thiện rõ rệt. Học sinh có kết quả học tập tốt hơn và sự hứng thú trong học tập cũng tăng lên.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý hoạt động chuyên môn

Quản lý hoạt động chuyên môn tại trường tiểu học huyện Ba Chẽ cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Cần có những chính sách hỗ trợ và đầu tư hợp lý để nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải tiến

Cần có các biện pháp cải tiến trong quản lý hoạt động chuyên môn, bao gồm việc tăng cường đào tạo giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất.

5.2. Tương lai của giáo dục tiểu học tại Ba Chẽ

Tương lai của giáo dục tiểu học tại huyện Ba Chẽ sẽ phụ thuộc vào sự nỗ lực của các bên liên quan trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và cải thiện điều kiện học tập cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển dịch trọng tâm sinh hoạt chuyên môn từ đánh giá người dạy sang nghiên cứu quá trình tiếp thu tri thức của người học. Tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh – một địa bàn miền núi vùng cao đặc biệt khó khăn, giai đoạn 2011 - 2015 đã ghi nhận sự hỗ trợ quan trọng từ dự án của Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children). Dự án đã bước đầu chuyển giao mô hình sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học đến các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, khi chuyển sang giai đoạn nhân rộng đại trà từ năm học 2014 - 2015 theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác quản lý hoạt động này bộc lộ nhiều bất cập mang tính cố hữu.

Thực tế quản lý tại địa phương cho thấy hoạt động chuyên môn vẫn nặng về kiểm tra hành chính, đánh giá xếp loại tiết dạy và mang tính hình thức, trong khi có tới 18,08% giáo viên tiểu học chỉ đạt mức năng lực chuyên môn trung bình theo chuẩn nghề nghiệp. Mục tiêu then chốt của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại các trường tiểu học huyện Ba Chẽ trong giai đoạn 2015 - 2016.

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại 3 trường tiểu học nòng cốt của huyện Ba Chẽ (Trường Tiểu học Đồn Đạc, Trường Tiểu học Đạp Thanh và Trường Tiểu học Minh Cầm) với tổng số 94 cán bộ, giáo viên và 593 học sinh tiểu học. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp giải pháp quản trị giúp 100% cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn chuẩn hóa quy trình sinh hoạt, nâng cao kỹ năng quan sát học sinh, phấn đấu hạ tỷ lệ giáo viên xếp loại chuyên môn ở mức đạt xuống dưới 10% và đảm bảo tính bền vững của các dự án giáo dục tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết quản lý tổ chức hiện đại và mô hình phát triển chuyên môn sư phạm tiên tiến:

• Thuyết quản lý hệ thống và các chức năng quản lý cốt lõi: Quản lý giáo dục được định nghĩa là sự tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục. Mô hình quản trị của tác giả Trần Kiểm và Đặng Quốc Bảo xác định 4 chức năng cốt lõi tạo thành một chu trình khép kín: Lập kế hoạch, Tổ chức thực hiện, Chỉ đạo điều hành và Kiểm tra - đánh giá.
• Mô hình Nghiên cứu bài học (Lesson Study): Có nguồn gốc từ nền giáo dục Nhật Bản thời kỳ Minh Trị (Meiji 1868 - 1912) và phát triển mạnh mẽ tại Mỹ, Singapore. Mô hình chuyển đổi trọng tâm từ việc quan sát thao tác giảng dạy của giáo viên sang quan sát hành vi, thái độ và khả năng tiếp thu bài của từng học sinh.
• Hệ thống khái niệm công cụ: Luận văn làm rõ 4 khái niệm nền tảng gồm Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường tiểu học, Hoạt động chuyên môn và Quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học với chu trình 4 bước chuẩn hóa (Xây dựng kế hoạch bài học - Dạy minh họa kết hợp dự giờ quan sát - Suy ngẫm thảo luận - Áp dụng vào thực tiễn hàng ngày).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Đề tài tiến hành khảo sát toàn diện trên cỡ mẫu gồm 92 cán bộ quản lý và giáo viên (3 Hiệu trưởng, 6 Phó Hiệu trưởng, 3 Tổ trưởng chuyên môn, 80 giáo viên trực tiếp giảng dạy) cùng 593 học sinh tiểu học thuộc 3 trường tiểu học trên địa bàn huyện Ba Chẽ.
• Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích kết hợp phân tầng toàn diện. Toàn bộ cán bộ quản lý và đại diện giáo viên các bộ môn (76 giáo viên văn hóa, 4 giáo viên thể dục, 7 giáo viên mỹ thuật, 6 giáo viên âm nhạc, 1 giáo viên tiếng Anh) tại các điểm trường chính và điểm trường lẻ đều tham gia khảo sát để đảm bảo độ tin cậy.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp đồng bộ phương pháp nghiên cứu lý luận (phân tích văn bản quy phạm pháp luật như Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT, Kế hoạch 80/KH-BGDĐT, Chỉ thị 3008/CT-BGDĐT) với các phương pháp thực tiễn (phiếu an-két điều tra, phỏng vấn sâu, quan sát trực tiếp giờ sinh hoạt chuyên môn, phân tích hồ sơ sư phạm). Phương pháp thống kê toán học được lựa chọn nhằm lượng hóa các chỉ số định lượng, đo lường điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý.
• Timeline nghiên cứu: Khảo sát thực trạng được thực hiện xuyên suốt năm học 2014 - 2015 và hoàn thiện hệ thống giải pháp trong năm học 2015 - 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Thực trạng đội ngũ và sự phân hóa năng lực chuyên môn: Toàn huyện Ba Chẽ có 94 giáo viên tiểu học, trong đó 100% đạt chuẩn đào tạo. Tỷ lệ trên chuẩn đạt 81,91% (57 giáo viên trình độ cao đẳng chiếm 60,64% và 20 giáo viên trình độ đại học chiếm 21,28%). Tuy nhiên, năng lực chuyên môn thực tế phân hóa mạnh: tỷ lệ giáo viên xếp loại Tốt đạt 26,60% (25 giáo viên), loại Khá đạt 55,32% (52 giáo viên) và vẫn còn 18,08% (17 giáo viên) xếp loại Đạt. Đội ngũ giáo viên còn lại ở mức Đạt tập trung chủ yếu tại các điểm trường vùng sâu, gây cản trở việc đổi mới phương pháp.
• Điều kiện cơ sở vật chất và phân bố mạng lưới: Toàn huyện có 80 phòng học cấp tiểu học, gồm 66 phòng kiên cố (tỷ lệ 82,50%), 10 phòng bán kiên cố (tỷ lệ 12,50%) và 4 phòng học tạm (tỷ lệ 5,00%). Khoảng 33,33% số xã có trường cao tầng kiên cố. Cơ sở vật chất phục vụ công nghệ thông tin (máy quay phim, máy chiếu) còn thiếu thốn ở hơn 60% các điểm trường lẻ, gây khó khăn cho việc lưu trữ dữ liệu hình ảnh phục vụ bước suy ngẫm bài học.
• Khoảng cách giữa nhận thức và thực hành quản lý: Mặc dù 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều khẳng định sự cần thiết của nghiên cứu bài học sau khi tham gia dự án Save the Children, song việc triển khai thực tế bước 2 (Dự giờ) và bước 3 (Thảo luận) còn lệch hướng. Có khoảng 65% số buổi sinh hoạt chuyên môn vẫn duy trì thói quen nhận xét, phê bình kỹ năng sư phạm của người dạy thay vì tập trung tìm nguyên nhân học sinh chưa tiếp thu được bài.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa là tâm lý e ngại đổi mới và áp lực thi đua thành tích truyền thống. Giáo viên khi dạy minh họa thường chuẩn bị trước cho học sinh, làm mất đi tính chân thực của giờ học nghiên cứu. Cán bộ quản lý chưa xây dựng được môi trường tâm lý an toàn để giáo viên thẳng thắn chia sẻ những khó khăn thực tế của học sinh dân tộc thiểu số.

Khi so sánh với mô hình nghiên cứu bài học chuẩn tại Nhật Bản, các trường tiểu học tại Ba Chẽ còn thiếu sự kết nối dữ liệu trực quan bằng video hoặc hình ảnh chụp lại biểu cảm của học sinh trong giờ học. Các dữ liệu khảo sát trong luận văn được trình bày qua hệ thống bảng thống kê cơ cấu trình độ giáo viên và ma trận tương quan giữa độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý. Các biểu đồ này minh chứng rõ ràng rằng việc chuyển đổi phương pháp chỉ thành công khi hiệu trưởng thay đổi cơ chế kiểm tra từ áp đặt hành chính sang đồng hành hỗ trợ sư phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, luận văn đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ nhằm tối ưu hóa hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học:

1. Nâng cao nhận thức lý luận và xây dựng văn hóa hợp tác: Hiệu trưởng tổ chức các chuyên đề tập huấn định kỳ 2 lần mỗi học kỳ cho 100% cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên, quán triệt triết lý lấy việc học của học sinh làm trung tâm, xóa bỏ hoàn toàn việc xếp loại tiết dạy trong sinh hoạt chuyên môn.
2. Chuẩn hóa văn bản quản lý và quy trình tổ chức nội bộ: Ban hành quy chế sinh hoạt chuyên môn cấp trường chi tiết, phân định rõ trách nhiệm của tổ trưởng chuyên môn trong việc điều hành chu trình 4 bước nghiên cứu bài học, cắt giảm từ 30% đến 40% các loại hồ sơ sổ sách hành chính không cần thiết trước tháng 9 hàng năm.
3. Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng quan sát và phân tích sư phạm: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Ban Giám hiệu đào tạo chuyên sâu kỹ thuật quay phim, ghi hình, vẽ sơ đồ lớp học và ghi chép hành vi người học cho 100% giáo viên cốt cán, hoàn thành trong quý 1 của năm học.
4. Tăng cường cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ: Đầu tư tối thiểu 1 phòng sinh hoạt chuyên môn đa phương tiện tại mỗi trường chính và trang bị thiết bị ghi hình cầm tay cho các cụm điểm trường lẻ, hoàn thiện trong giai đoạn 2016 - 2018.
5. Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá và thiết lập cơ chế tạo động lực: Chuyển đổi tiêu chí thi đua cá nhân sang tiêu chí đánh giá mức độ tiến bộ của học sinh và tinh thần hợp tác chuyên môn của tổ; trích từ 10% đến 15% quỹ khen thưởng nội bộ để vinh danh các sáng kiến bài dạy xuất sắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo: Vận dụng cơ sở thực tiễn để hoạch định chính sách chỉ đạo chuyên môn cấp huyện, điều tiết mạng lưới trường lớp và bố trí nguồn lực trang thiết bị phù hợp cho các trường vùng sâu, vùng xa.
• Ban Giám hiệu các trường tiểu học vùng khó khăn: Sử dụng hệ thống công cụ quản lý 4 chức năng để tái cấu trúc sinh hoạt tổ chuyên môn, xây dựng môi trường học tập cộng đồng và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên còn yếu.
• Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên tiểu học: Trực tiếp tham khảo cẩm nang kỹ thuật quan sát, phương pháp ghi chép hiện trường, kỹ năng điều hành thảo luận bài học và quy trình điều chỉnh ngữ liệu dạy học phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn như một công trình tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, kỹ thuật xử lý số liệu thống kê và mô hình phát triển chuyên môn giáo viên tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động chuyên môn theo nghiên cứu bài học khác sinh hoạt truyền thống ở điểm nào?

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mục tiêu quan sát. Sinh hoạt truyền thống tập trung đánh giá tác phong, phương pháp của giáo viên để xếp loại giờ dạy. Ngược lại, nghiên cứu bài học tập trung phân tích hoạt động học của học sinh, tìm hiểu các rào cản nhận thức của từng em để cùng điều chỉnh cách dạy mà không xếp loại giờ học theo tinh thần Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT.

Tại sao giáo viên vùng núi Ba Chẽ cần áp dụng quy trình 4 bước nghiên cứu bài học?

Học sinh vùng cao Ba Chẽ đa phần là người dân tộc thiểu số, gặp rào cản lớn về ngôn ngữ và tâm lý tiếp thu. Quy trình 4 bước giúp giáo viên cùng nhau linh hoạt điều chỉnh ngữ liệu trong sách giáo khoa, giảm tải nội dung phức tạp và thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với đặc thù thực tế của 593 học sinh tại địa phương.

Cỡ mẫu khảo sát của luận văn có đảm bảo tính đại diện cho toàn huyện Ba Chẽ không?

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 92 cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên và 593 học sinh được chọn từ 3 trên tổng số 3 trường tiểu học của toàn huyện Ba Chẽ. Với tỷ lệ bao phủ 100% số trường trên địa bàn, số liệu thu thập đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho giáo dục tiểu học huyện Ba Chẽ trong giai đoạn khảo sát.

Thách thức lớn nhất trong công tác quản lý hoạt động này tại Ba Chẽ là gì?

Thách thức lớn nhất là tỷ lệ 18,08% giáo viên có năng lực chuyên môn ở mức trung bình đạt, phân bố rải rác tại các điểm trường lẻ khó khăn về giao thông. Thêm vào đó, vẫn còn 5,00% phòng học tạm và sự thiếu thốn các thiết bị ghi hình hiện đại gây cản trở việc thu thập bằng chứng bài học.

Làm thế nào để duy trì tính bền vững của mô hình sau khi các dự án tài trợ quốc tế kết thúc?

Nhà trường cần thể chế hóa quy trình nghiên cứu bài học thành văn bản nội bộ, gắn kết quả sinh hoạt chuyên môn vào văn hóa nhà trường và cơ chế thi đua định kỳ. Việc bồi dưỡng liên tục đội ngũ tổ trưởng chuyên môn làm nòng cốt sư phạm là chìa khóa duy trì chất lượng mà không phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại trường tiểu học miền núi.
• Đánh giá chân thực thực trạng giáo dục tiểu học huyện Ba Chẽ với 100% giáo viên đạt chuẩn đào tạo nhưng còn 18,08% hạn chế về năng lực chuyên môn.
• Chỉ ra sự mất cân đối trong hạ tầng giáo dục với 82,50% phòng học kiên cố và 5,00% phòng học tạm, ảnh hưởng đến việc ứng dụng công nghệ trong sinh hoạt chuyên môn.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý có tính khả thi cao, được 100% cán bộ quản lý và giáo viên tham gia khảo nghiệm đánh giá là cấp thiết.
• Tạo lập nền tảng khoa học vững chắc để các nhà quản lý giáo dục vùng khó khăn triển khai lộ trình đổi mới phương pháp dạy học từ năm 2016 trở đi.

Các cơ sở giáo dục tiểu học và cán bộ quản lý đang công tác tại các địa bàn vùng cao, vùng khó khăn cần chủ động tham khảo mô hình quản lý này để chuyển đổi sinh hoạt chuyên môn thành môi trường học tập chuyên nghiệp, thực chất và bền vững cho đội ngũ giáo viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận về hoạt động chuyên môn và quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học ở trường tiểu học. Chương 2: Thực trạng về hoạt động chuyên môn và quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học ở trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học ở trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN THEO TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU BÀI HỌC 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề Hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học cho đến nay vẫn phổ biến ở nhiều trường tại Nhật Bản. Thuật ngữ “Nghiên cứu bài học” có nguồn gốc trong lịch sử giáo dục Nhật Bản, từ thời Meiji (1868-1912) như một biện pháp để nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên thông qua nghiên cứu cải tiến các hoạt động dạy học ở từng bài học cụ thể.Xukhomlinki và Xvecxlenrơ nhấn mạnh tầm quan trọng của biện pháp dự giờ, phân tích bài học. Xvecxlenrơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài học là đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác quản lý quá trình dạy học của giáo viên. Việc phân tích bài học trước hết phải nêu cho giáo viên biết cách khắc phục thiếu sót, phát huy các mặt mạnh để nâng cao chất lượng bài giảng.

Tác giả đã đề ra các yêu cầu và quy trình phân tích một giờ dạy để giúp cho hiệu trưởng thực hiện có hiệu quả biện pháp quản lý này. Hình thức này cũng đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng như: Mỹ, Đức, Úc, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Indonesia… và đây là một trong những chủ đề giáo dục được quan tâm trên thế giới. Trong nhà trường tiểu học, đội ngũ giáo viên được sắp xếp theo từng tổ chuyên môn nên Hiệu trưởng quản lý hoạt động của giáo viên thông qua quản lý hoạt động tổ chuyên môn. Mục đích quản lý hoạt động của giáo viên nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường.

Điều này đã được khẳng định trong Luật Giáo dục năm 2005: "Tuy không trực tiếp tham gia vào hoạt động dạy và học, nhưng cán bộ quản lý giáo dục bằng những hoạt động quản lý của mình tác động vào quá trình giáo dục nhằm hướng cho hoạt động dạy và học đạt được những mục tiêu yêu cầu của giáo dục và bảo đảm chất lượng giáo dục".2] 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đã có nhiều tác giả tiếp cận, nghiên cứu về quản lý hoạt động sinh hoạt chuyên môn như sau: Nguyễn Khai Tâm (2000), Một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập cho các học sinh THPT thị xã Sơn La, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục. Luận văn đã đề cập đến biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng về mục tiêu, nội dung, hình thức quản lý chuyên môn trong trường THPT. Từ đó nghiên cứu thực trạng sinh hoạt chuyên môn và quản lý sinh hoạt chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT. Tuy nhiên đề tài chưa đưa ra những nguyên nhân hạn chế của thực trạng nên các biện pháp đưa ra chưa giải quyết triệt để hạn chế.

Tại Việt Nam, nói đến nghiên cứu bài học có một số bài viết trên tạp chí giáo dục và tạp chí khoa học giáo dục, có thể kể đến một số bài viết sau: Vũ Thị Sơn (2011), Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng xây dựng văn hóa học tập ở nhà trường thông qua "Nghiên cứu bài học", Tạp chí Giáo dục Số 269.20-23] Các bài viết này đã đề cập đến cơ sở lý luận của nghiên cứu bài học, tuy nhiên các giải pháp đưa ra đối với từng cấp học chưa có sự đồng bộ và toàn diện. Năm học 2014-2015, Bộ GD&ĐT chỉ đạo triển khai đại trà hoạt động sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại tất cả các trường tiểu học trong toàn quốc, đến nay chưa đề tài nào nghiên cứu, đánh giá về thực trạng và đề xuất biện pháp quản lý sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học. Đề tài này đã góp phần hệ thống hóa lý luận và nghiên cứu thực trạng để đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học trong trường tiểu học. Hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định hoạt động chuyên môn và sinh hoạt chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng đối với chất lượng dạy học bậc Tiểu học, là nhân tố trọng yếu nâng cao chất lượng dạy và học, là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng giáo dục Tiểu học.

Đến nay vẫn chưa có một nghiên cứu nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện và sâu sắc về quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bài học. Vì vậy, việc thực hiện đề tài này sẽ không trùng lắp, đảm bảo tính độc lập và có ý nghĩa lý luận và thực tiễn lớn đối với việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học tại các trường Tiểu học nói chung và các trường Tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh nói riêng. Những khái niệm công cụ 1. Quản lý Theo quan điểm điều khiển học: “Quản lý là chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau: sinh học, xã hội học, kỹ thuật,.

nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận động, vận hành và phát triển” Tác giả Trần Kiểm (1997): “Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể người - thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến”.28] Theo Nguyễn Ngọc Quang: (1998) “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động (nói chung là khách thể quản lý ) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”.55] Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: (1997) “Công tác quản lý lãnh đạo một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau: Quản và Lý. Quá trình “Quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ổn định, quá trình “Lý” gồm việc sửa sang sắp xếp, đổi mới đưa vào thế “phát triển”.78] Tóm lại: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động”. Khái niệm quản lý bao hàm một ý nghĩa chung: là những tác động có tính hướng đích; hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành công việc qua những nỗ lực của mọi người trong tổ chức; quản lý là một hoạt động thiết yếu, đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm; quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhóm người, một tổ chức, một cơ quan hay nói rộng hơn là một Quốc gia; quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý, thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn định, phát triển, đạt được những mục tiêu đã định.

Khái quát những phân tích trên, có thể xây dựng mô hình quản lý như sau: Chủ thể quản lý Mục tiêu Khách thể quản lý Đối tƣợng quản lý Sơ đồ 1. Mô hình quản lý [3] + Chức năng quản lý Chức năng quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý. Quản lý có các chức năng cơ bản, chức năng cụ thể với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Hiện nay, đa số các nhà khoa học và các nhà quản lý cho rằng quản lý có 4 chức năng cơ bản, đó là: - Chức năng lập kế hoạch: Đây là giai đoạn quan trọng nhất của quá trình quản lý.

Từ trạng thái xuất phát của hệ thống, căn cứ vào mọi tiềm năng đã có và sẽ có, dự báo trạng thái kết thúc của hệ, vạch rõ mục tiêu, nội dung hoạt động và các biện pháp lớn nhỏ nhằm đưa hệ thống đến trạng thái mong muốn vào cuối năm học. - Chức năng tổ chức: Là giai đoạn tổ chức thực hiện kế hoạch đã được xây dựng. Tổ chức là sắp đặt một cách khoa học những yếu tố, bộ phận nhằm đạt được mục tiêu của kế hoạch. Nếu người quản lý biết cách tổ chức có hiệu quả, có khoa học thì sẽ phát huy được sức mạnh của tập thể.

- Chức năng chỉ đạo: Là huy động lực lượng vào việc thực hiện kế hoạch, 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] là phương thức tác động của chủ thể quản lý, điều hành mọi việc nhằm đảm bảo cho hệ vận hành thuận lợi. Chỉ đạo là biến mục tiêu quản lý thành kết quả, biến kế hoạch thành hiện thực. - Chức năng kiểm tra: Đây là giai đoạn cuối cùng của chu kỳ quản lý. Giai đoạn này làm nhiệm vụ là đánh giá, kiểm tra, tư vấn, uốn nắn, sửa chữa,… để thúc đẩy hệ đạt được những mục tiêu, dự kiến ban đầu và việc bổ sung điều chỉnh và chuẩn bị cho việc lập kế hoạch tiếp theo.

Ngoài ra, còn chức năng điều chỉnh báo cáo Kế hoạch Kiểm tra Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1.2: Các chức năng quản lý 1. Quản lý giáo dục Về khái niệm quản lý giáo dục, hiện nay cũng có nhiều định nghĩa khác nhau. Quản lý giáo dục là thực hiện việc quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Ngày nay, lĩnh vực giáo dục mở rộng hơn nhiều so với trước, do mỗi chỗ mở rộng đối tượng giáo dục từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn xã hội.

Tuy nhiên, giáo dục thế hệ trẻ là bộ phận nòng cốt của lĩnh vực giáo dục cho toàn xã hội.