Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CÁN BỘ LÀM CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 1. Các khái niệm cơ bản 1. Cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng Can ́ bộ Cán bộ, công chức, viên chức là những thuật ngữ cơ bản của chế độ công vụ, công chức, thường xuyên xuất hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong khoa học hành chính, theo các cách tiếp cận khác nhau, người ta đã đưa ra các cách giải thích khác nhau về các thuật ngữ "cán bộ", "công chức" và "viên chức".
Thuật ngữ "cán bộ" được sử dụng khá lâu tại các nước xã hội chủ nghĩa và bao hàm trong phạm vi rộng những người làm việc thuộc khu vực nhà nước và tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị xã hội. Tuy nhiên, để xác định cụ thể những tiêu chí nào là cán bộ thì từ trước đến nay chưa có văn bản nào quy định chính thức. Thuật ngữ "công chức", "viên chức" thường được hiểu một cách khái quát là những người được Nhà nước tuyển dụng, nhận một công vụ hoặc một nhiệm vụ nhất định, do Nhà nước trả lương và có nghĩa vụ, bổn phận phục vụ nhân dân, phục vụ Nhà nước theo các quy định của pháp luật. Ở Việt Nam, trải qua một thời gian dài cho đến trước khi Luật Cán bộ, công chức được ban hành năm 2008, trong nhận thức cũng như trong các hoạt động quản lý, chúng ta chưa xác định được rõ ràng cán bộ; công chức; viên chức.
Trong hệ thống pháp luật của nước ta, kể từ Hiến pháp 1992 (đã sửa đổi, bổ sung) cho đến các luật khác (ví dụ như Luật Tổ chức 14 Chính phủ; Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân; Luật Bình đẳng giới; Luật Giáo dục;.) đều có những điều, khoản sử dụng các thuật ngữ"cán bộ", "công chức", "viên chức", nhưng chưa có một văn bản luật nào giải thích các thuật ngữ này. Trong điều kiện thể chế chính trị của Việt Nam, có một điểm đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức luôn có sự liên thông với nhau. Theo yêu cầu nhiệm vụ, cơ quan có thẩm quyền có thể điều động, luân chuyển họ giữa các cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội. Với điểm đặc thù này, việc nghiên cứu để xác định rõ cán bộ; công chức; viên chức một cách triệt để rất khó và phức tạp.
Trong đời sống xã hội, từ lâu thuật ngữ "cán bộ" được sử dụng rộng rãi nhưng không theo một quy định nào. "Cán bộ" không chỉ để gọi những người làm việc trong các cơ quan của Đảng, của Nhà nước, của tổ chức chính trị xã hội mà còn được sử dụng cả trong các hoạt động sự nghiệp như "cán bộ y tế", "cán bộ coi thi", "cán bộ dân phố". Tương tự, cụm từ "công chức" và "viên chức" cũng vậy. Có khi người ta sử dụng luôn cả cụm từ "cán bộ, công chức, viên chức" để chỉ chung những người làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội.
Can ́ bộ lam ̀ công tać thi đua, khen thưởng CB TĐKT có thể được hiểu là những người làm việc trong các cơ quản của Đảng, của Nhà nước, của tổ chức chính trị xã hội và các đơn vị sự nghiệp được phân công nhiệm vụ về công tác thi đua, khen thưởng. Xet́ vềmăṭ tổ chưc, ́ biên chê,́ cán bộ lam ̀ công tać thi đua, khen thưởng hiên ̣ nay bao gồm cán bộ chuyên trách, cán bộ bán chuyên trách và cán bộ kiêm ̣ nhiêm. 15 CB TĐKT là người được Đảng và Nhà nước phân công thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến những chức năng quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng theo quy định pháp luật. Tại Kết luận số 83KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam về tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh phong trào yêu nước, phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân điển hình tiên tiến, đã ra một số nhiệm vụ chính yếu đáp ứng cho công tác thi đua, khen thưởng hiện nay đã đề cập đến vấn đề tổ chức, bộ máy làm công tác thi đua, khen thưởng: “có kế hoạch tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực cán bộ, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ công tác thi đua, khen thưởng trong thời kỳ đầy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế”.
Tiêu chuẩn cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng Căn cứ vào tiêu chuẩn chung cho cán bộ mà Nghị quyết Trung ương 3, khóa VIII đó xác định và những bổ sung của Nghị quyết Trung ương 9, khóa X, là: “ Có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; có trình độ văn hóa, chuyên môn, đủ năng lực và sức khỏe để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao”. Ngoài những yêu cầu trên, cần bổ sung tiêu chuẩn về (trình độ ngoại ngữ, luật pháp, tin học; khả năng tiếp cận, nắm bắt và xử lý những vấn đề mới; về khả năng đoàn kết, quy tụ, hội nhập; phong cách làm việc khoa học, dân chủ, sâu sát dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm). Căn cứ vào từng chức danh, từng nhiệm vụ chung, cụ thể, đặc thù của Ngành thi đua, khen thưởng mà xây dựng tiêu chuẩn cụ thể. Ngoài yêu 16 cầu chung, đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý hay cán bộ, công chức chuyên trách của từng cấp làm công tác thi đua khen thưởng cũng cần phải có những yêu cầu riêng về từng mặt kỹ năng.
Ví dụ: Cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Trung ương, các bộ, ban, ngành, thì chú trọng khả năng tư duy chiến lược, kỹ năng hoạch định (tầm nhìn); còn CB TĐKT cấp quận, huyện hay xã, phường, thị trấn và cơ sở lại chú trọng vào kỹ năng thực tiễn như tổ chức thực hiện, tuyên truyền, vận động, thuyết phục, soạn thảo văn bản vận dụng cụ thể hóa hoặc áp dụng cơ chế chính sách… Hiện nay, thực hiện cuộc Vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Ban TĐKT Trung ương đang có kế hoạch và dự định xây dựng chuẩn mực đạo đức cán bộ ngành thi đua, khen thưởng là “tận tụy, sáng tạo và gương mẫu”. Ngoài ra, theo yêu cầu công việc, người CB TĐKT còn phải có trình độ chính trị, chuyên môn, năng lực tham mưu, chỉ đạo và khả năng tiếp thu, tổ chức triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước về phong trào thi đua và công tác khen thưởng. Có kiến thức trên nhiều lĩnh vực, kỹ năng tổ chức phong trào thi đua và nghiệp vụ công tác khen thưởng, có trình độ ngoại ngữ, tin học phù hợp với lĩnh vực công tác. Bồi dưỡng cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng Bôì dương ̃ Theo Nguyễn Như Ý (chủ biên) Đại từ điển tiếng Việt NXB Văn hóa Thông tin năm 1999: Bồi dưỡng: 1.
Làm khoẻ thêm, mạnh thêm, bồi dưỡng sức khoẻ. Làm cho tốt hơn, giỏi hơn, bồi dưỡng đạo đức, bồi dưỡng nghiệp vụ. Theo các khái niệm về bồi dưỡng được quy định trong các văn bản của Chính phủ, cụm từ “Bồi dưỡng cán bộ” có nghĩa là hoạt 17 động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc; “Bồi dưỡng theo vị trí việc làm” là trang bị, cập nhật kiến thức, kỹ năng, phương pháp cần thiết để làm tốt công việc được giao. Bồi dưỡng là quá trình hoạt động làm tăng thêm kiến thức mới cho những người đang giữ chức vụ, đang thực thi công việc của một ngạch, bậc nhất định để hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ được giao.
Khối lượng kiến thức, kỹ năng được quy định tại các chương trình, tài liệu phải phù hợp với từng đối tượng cán bộ, công chức. Kết quả của các khoá bồi dưỡng, người học sẽ nhận được chứng chỉ ghi nhận kết quả như: bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính, chuyên viên hoặc bồi dưỡng chuyên đề, công tác chuyên môn, tập huấn nghiệp vụ. Như vậy, có thể khái quát khái niệm bồi dưỡng cán bộ, công chức là quá trình truyền thụ kiến thức, kỹ năng về chuyên môn, nghiệp vụ dưới các hình thức khác nhau cho cán bộ, công chức phù hợp với yêu cầu giải quyết có chất lượng công việc được Nhà nước giao, do các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và công chức thực hiện. Bôì dương ̃ can ́ bộ lam ̀ công tać thi đua, khen thưởng Bôì dương ̃ cań bộ lam ̀ công tać thi đua, khen thưởng, đó chinh ́ là truyêǹ thụ kiên ́ thưc, ̣ vềcông tać quan̉ ly,́ triên ́ kinh nghiêm ̉ khai tổ chức cać phong traò thi đua vàkỹnăng chuyên môn, nghiêp̣ vụ để thực hiên, ̣ ap ̣ ́ dung chinh ́ xać cać chinh ́ văn ban̉ quy pham ́ sach, ̣ phaṕ luâṭ về công tać khen thưởng.
Phương thức bồi dưỡng Từ năm 2012, Ban TĐKT Trung ương đã có quyết định thành lập Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thi đua, khen thưởng với chức năng và nhiệm vụ chính là đào tạo, bồi dưỡng tập huấn cho CB TĐKT trên 18 cả nước, ngoài ra không có cơ sở đào tạo, trường học nào dạy chuyên ngành về công tác thi đua, khen thưởng. Đồng thời, do đặc thù của công tác thi đua, khen thưởng, cán bộ phải kiêm nhiệm công tác khác hoặc do số lượng cán bộ chuyên trách ít nên phương thức đào tạo cần phải đa dạng, phù hợp với điều kiện của từng đối tượng. Bồi dưỡng, tập huấn từng chuyên đề: dành cho những nội dung mang tính chuyên sâu, cần tập trung tổ chức triển khai những chỉ thị và quy định mới. Ví dụ: Phong trào cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới, triển khai Nghị định số 39/2012/NĐCP ngày 27/4/2012 của Thủ tướng Chính phủ, bổ sung và quy định một số nội dung về công tác thi đua, khen thưởng, công tác khen thưởng thành tích kháng chiến… Phương thức bồi dưỡng này có thể áp dụng cho rộng rãi CB TĐKT ở cơ sở khi cần thiết.
Bồi dưỡng, tập huấn định kỳ: thường được tổ chức hằng năm để triển khai chương trình công tác năm của Hội đồng TĐKT các cấp và cụm khối thi đua thuộc thành phố, nhằm thông tin những quan điểm chỉ đạo mới và hướng dẫn những nội dung hoạt động trọng tâm.
