phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển năng lực hợp tác cho HS THPT Chƣơng 2: Phát triển năng lực hợp tác cho HS thông qua dạy học phần dẫn xuất của hiđrocacbon lớp 11-THPT Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Định hƣớng đổi mới giáo dục hiện nay 1. Chương trình giáo dục định hướng nội dung dạy học Theo Tài liệu tập huấn của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực HS trong trường trung học phổ thông [2]. Chƣơng trình dạy học truyền thống có thể gọi là chƣơng trình giáo dục “định hướng nội dung” dạy học hay “định hướng đầu vào” (điều khiển đầu vào) [13].
Chƣơng trình giáo dục định hƣớng nội dung có đặc điểm là chú trọng việc truyền thụ hệ thống tri thức khoa học theo các môn học đã đƣợc quy định trong chƣơng trình dạy học. Ngƣời ta chú trọng việc trang bị cho ngƣời học hệ thống tri thức khoa học khách quan về nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên chƣơng trình giáo dục định hƣớng nội dung không quan tâm đầy đủ đến chủ thể là ngƣời học, cũng nhƣ không quan tâm đến khả năng ứng dụng tri thức đã học trong những tình huống thực tiễn. Mục tiêu dạy học trong chƣơng trình định hƣớng nội dung đƣợc đƣa ra một cách chung chung nên không rõ ràng về việc đạt đƣợc chất lƣợng dạy học theo mục tiêu đã đề ra.
Việc quản lý chất lƣợng giáo dục ở đây tập trung vào “điều khiển đầu vào” là nội dung dạy học. Ƣu điểm của chƣơng trình dạy học định hƣớng nội dung là việc truyền thụ cho ngƣời học một hệ thống tri thức khoa học và hệ thống. Chương trình giáo dục định hướng năng lực Giáo dục định hƣớng năng lực nhằm đảm bảo chất lƣợng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con ngƣời năng lực giải quyết các tình huống trong cuộc sống. Chƣơng trình này nhấn mạnh vai trò của ngƣời học với tƣ cách chủ thể của quá trình nhận thức.
Ƣu điểm của chƣơng trình giáo dục định hƣớng năng lực là tạo điều kiện quản lý chất lƣợng theo kết quả đầu ra đã quy định, nhấn mạnh năng lực vận dụng của HS. Một số đặc trƣng cơ bản của chƣơng trình định hƣớng nội dung và chƣơng trình định hƣớng năng lực đƣợc so sánh trong bảng dƣới đây: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. So sánh một số đặc trưng cơ bản của chương trình định hướng nội dung và chương trình định hướng năng lực Chƣơng trình định Tiêu đề Chƣơng trình định hƣớng năng lực hƣớng nội dung Mục tiêu dạy học đƣợc mô Kết quả học tập cần đạt đƣợc mô tả chi tiết Mục tiêu tả không chi tiết và không và có thể quan sát, đánh giá đƣợc; thể hiện giáo dục nhất thiết phải quan sát, đƣợc mức độ tiến bộ của HS một cách liên đánh giá đƣợc. Việc lựa chọn nội dung dựa Lựa chọn những nội dung nhằm đạt đƣợc kết vào các khoa học chuyên quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình Nội dung môn, không gắn với các huống thực tiễn.
Chƣơng trình chỉ quy định giáo dục tình huống thực tiễn. Nội những nội dung chính, không quy định chi dung đƣợc quy định chi tiết tiết. trong chƣơng trình. GV là ngƣời truyền thụ tri GV chủ yếu là ngƣời tổ chức, hỗ trợ HS tự thức, là trung tâm của quá lực và tích cực lĩnh hội tri thức.
Chú trọng sự Phƣơng trình dạy học. HS tiếp thu phát triển khả năng giải quyết vấn đề, khả pháp thụ động những tri thức năng giao tiếp,… dạy học đƣợc quy định sẵn. Chú trọng sử dụng các quan điểm, phƣơng pháp và kỹ thuật dạy học tích cực; các PPDH thí nghiệm, thực hành. Chủ yếu dạy học lý thuyết Tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú ý Hình trên lớp học.
các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên thức dạy cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy học mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Đánh giá Tiêu chí đánh giá đƣợc Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra, kết quả xây dựng chủ yếu dựa trên có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học học tập sự ghi nhớ và tái hiện nội tập, chú trọng khả năng vận dụng trong các của HS dung đã học. tình huống thực tiễn. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phát triển chương trình nhà trường Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục - đào tạo, đổi mới chƣơng trình, nội dung, PPDH, KT - ĐG, hình thành năng lực sáng tạo,. trên tinh thần tăng cƣờng tính tự chủ, chịu trách nhiệm của các sở GD - ĐT. Chƣơng trình bao gồm: chƣơng trình quốc gia, chƣơng trình địa phƣơng và chƣơng trình nhà trƣờng. Thế nào là chương trình nhà trường Chƣơng trình nhà trƣờng là sự phát triển của chƣơng trình quốc gia trên cơ sở căn cứ vào mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung dạy học chung.
Từ chƣơng trình quốc gia, mỗi trƣờng căn cứ vào điều kiện cụ thể của mình để đề xuất mục tiêu, sử dụng và cách thực thi chƣơng trình quốc gia này, đảm bảo chất lƣợng giáo dục của chƣơng trình. Phát triển chƣơng trình nhà trƣờng là quá trình cụ thể hóa, sắp xếp lại chƣơng trình Quốc gia phù hợp với thực tiễn địa phƣơng trên cơ sở đảm bảo yêu cầu chung của chƣơng trình Quốc gia; lựa chọn, xây dựng nội dung (phần dành cho nhà trƣờng xác định) và cách thức thực hiện phản ánh đặc trƣng và phù hợp với thực tiễn nhà trƣờng (yêu cầu, thành tựu công nghệ thông tin hiện đại, khoa học, công nghệ, .) nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các phẩm chất, năng lực của ngƣời học, thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục. Chƣơng trình nhà trƣờng bao gồm: - Kiểu hoạt động (tạo tài liệu mới phù hợp với chƣơng trình Quốc gia, tài liệu sẵn có). - Những ngƣời tham gia chƣơng trình (nhóm GV, nhóm bộ môn, nhà trƣờng).
- Thời gian thực hiện (một phần, ngắn hạn, dài hạn,. Mục đích yêu cầu của việc phát triển chương trình nhà trường Mục đích - Khắc phục chƣơng trình hiện hành, nâng cao chất lƣợng dạy học. - Củng cố cơ chế phối hợp, tăng cƣờng vai trò của các trƣờng phổ thông. - Bồi dƣỡng năng lực nghiên cứu khoa học.
- Chuẩn bị cơ sở lí luận và thực tiễn cho đổi mới chƣơng trình sau 2018. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Yêu cầu (thực hiện các nguyên tắc) - Nâng cao kết quả thực hiện mục tiêu giáo dục. - Tính logic kiến thức giữa các môn học. - Tính khả thi.
- Tính thời lƣợng. - Có sự phối hợp chặt chẽ, thƣờng xuyên giữa các cơ quan quản lí giáo dục ở trƣờng, sở, khoa, các ban ngành, … 1. Qui trình phát triển chương trình nhà trường Chƣơng trình Hƣớng dẫn chƣơng Quốc gia trình của địa phƣơng Xác định, phân tích các yếu tố, nhu cầu phát Giám triển của chƣơng trình nhà trƣờng sát, đánh giá Phát triển chƣơng trình (cá nhân, tập thể, nhóm và GV) có sự tham vấn của các đối tƣợng liên quan điều chỉnh Sản phẩm của chƣơng trình nhà trƣờng (các chủ đề đƣợc cụ thể hóa trong KHDH của GV) 1. Các bước trong hoạt động phát triển chương trình nhà trường - Phân tích bối cảnh nhà trƣờng THPT.
- Xác định mục tiêu của chƣơng trình giáo dục THPT. - Thiết kế chuẩn đầu ra. - Thiết kế chƣơng trình môn học. - Thiết kế chuẩn đầu ra cho môn học.
- Biên soạn kịch bản bài giảng. - Thẩm định chƣơng trình. Năng lực và phát triển năng lực hợp tác cho HS THPT 1. Năng lực 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Khái niệm Khái niệm năng lực đƣợc định nghĩa theo nhiều cách khác nhau khi dựa trên các dấu hiệu khác nhau của chúng. Theo Benrd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng đƣa ra định nghĩa: “Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả và có trách nhiệm các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trong những tình huống khác nhau trên cơ sở vận dụng hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động”[13]. Theo chƣơng trình giáo dục phổ thông của Quebec - Canada thì: “Năng lực là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân… nhằm giải quyết hiệu quả một nhiệm vụ cụ thể trong bối cảnh nhất định”[1] Theo chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể, “Năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính tâm lý cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,. để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định”[1].
Nhƣ vậy, năng lực là tổ hợp đo lƣờng đƣợc các kiến thức, kỹ năng và thái độ mà một ngƣời cần vận dụng để thực hiện một nhiệm vụ trong một bối cảnh thực với nhiều biến động. Để thực hiện một nhiệm vụ, một công việc có đòi hỏi nhiều năng lực khác nhau. Vì năng lực đƣợc thể hiện thông qua việc thực hiện nhiệm vụ nên ngƣời học cần vận dụng những kiến thức, kỹ năng, thái độ có đƣợc vào giải quyết những tình huống mới và xảy ra trong môi trƣờng mới. Các năng lực chung và năng lực đặc biệt môn Hóa học Năng lực chung Năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu giúp cá nhân có thể sống, làm việc và tham gia hiệu quả trong nhiều hoạt động vào các bối cảnh khác nhau của đời sống xã hội.
Các năng lực này đƣợc hình thành và phát triển dựa trên bản năng di 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com truyền của con ngƣời, quá trình giáo dục và trải nghiệm trong cuộc sống; đáp ứng yêu cầu của nhiều loại hình hoạt động khác nhau [2]. Các năng lực chung của HS THPT đƣợc tất cả các môn học và hoạt động giáo dục góp phần hình thành và phát triển [1] gồm: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.