chương I, điều 1 luật Công đoàn năm 2012, Công đoàn được định nghĩa là “tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; đại diện cho cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những người lao động khác (sau đây gọi chung là người lao động), cùng với cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội, tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp; tuyên truyền, vận động người lao động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [26]. Theo quan điểm của Hồ Chí Minh: “Tổ chức Công đoàn trước hết là để công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình, hai là để nghiên cứu với nhau, ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân, bốn là để giữ gìn quyền lợi cho công nhân, năm là giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới” [20]. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 14 Còn tại Lào, Công đoàn được định nghĩa theo Điều 164, Chương 3 là “Cơ quan đại diện người lao động trong Bộ luật Lao động nước Lào sửa đổi năm 2013, cơ quan đại diện của người lao động là tổ chức công đoàn có vai trò trong việc tham gia bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động làm việc tại đơn vị lao động” [53]. Qua các khái niệm Công đoàn trên cho thấy qua từng thời kỳ, vai trò của Công đoàn ngày càng được mở rộng.
Và sự mở rộng vai trò Công đoàn là phù hợp với tính tất yếu, khách quan, tính qui luật trong vận động và phát triển của tổ chức Công đoàn, nó phù hợp với qui luật chung của quá trình xây dựng XHCN, nó là một bộ phận cấu thành quá trình nâng cao vai trò của tất cả các tổ chức chính trị- xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản. Mục đích của các hoạt động của tổ chức Công đoàn là vì: Sự tồn tại của bản thân hệ thống tổ chức Công đoàn. Đáp ứng nhu cầu, lợi ích của công nhân, viên chức và lao động, đoàn viên Công đoàn. Thực hiện các mục tiêu chính trị- kinh tế- xã hội của Đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng thông qua quần chúng, người lao động.
Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị- xã hội cũng như hiệu quả sản xuất, kinh doanh của đơn vị doanh nghiệp… Như vậy, cũng như mọi tổ chức chính trị- xã hội khác hoạt động Công đoàn nằm trong khuôn khổ, phạm vi quyền hạn của Công đoàn được pháp luật qui định. Đồng thời những hoạt động này đảm bảo những nguyên tắc cụ thể. Có như vậy mới nâng cao được tính hiệu quả và đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn 1. Công đoàn cơ sở Theo Điều 4 Luật Công đoàn năm 2012, Công đoàn cơ sở là tổ chức cơ sở của Công đoàn, tập hợp đoàn viên công đoàn trong một hoặc một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, được công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở công nhận theo quy định của pháp luật và Điều lệ Công đoàn Việt Nam [26].
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 15 Theo Điều 164, chương 3- Cơ quan đại diện người lao động trong bộ luật Lao động nước Lào sửa đổi năm 2013, Tổ chức công đoàn có thể được thành lập tại các đơn vị lao động đã hoạt động kinh doanh ít nhất 6 tháng hoặc các chi nhánh khác mà người lao động đã thống nhất thành lập cả ở Trung ương, tỉnh, thành phố, huyện, thị trấn [53]. Theo Điều 166, đơn vị lao động có số lượng lao động từ mười người trở lên cần có đại diện người lao động hoặc cơ quan công đoàn [49]. Đại diện lao động là cá nhân được người lao động bầu chọn để thực hiện nhiệm vụ đại diện cho người lao động trong đơn vị lao động hoặc chi nhánh khác. Đối với đơn vị lao động có công đoàn cơ sở thì chủ tịch công đoàn đó là đại diện người lao động.
Theo điều 168, đơn vị lao động cần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của công đoàn cơ sở thông qua việc đáp ứng thời gian và địa điểm phù hợp [49]. Ngoài ra, công đoàn cơ sở cũng có quyền, nhiệm vụ theo đúng quy định về quyền và nhiệm vụ của cơ quan đại diện người lao động và người đại diện lao động. Quyền lợi Quyền lợi hay quyền là các nguyên tắc luật pháp, xã hội hoặc đạo đức về tự do hoặc những gì đáng có được; nghĩa là, quyền là các quy tắc quy phạm cơ bản về những gì được phép của mọi người hoặc người dân theo một số hệ thống pháp luật, quy ước xã hội hoặc lý thuyết đạo đức. Quyền có tầm quan trọng thiết yếu trong các ngành như luật và đạo đức, đặc biệt là lý thuyết về công lý và nghĩa vụ học.
Theo cách hiểu khác, quyền lợi là quyền được hưởng những lợi ích về chính trị, xã hội, về vật chất, tinh thần do kết quả hoạt động của bản thân tạo nên hoặc do phúc lợi chung của nhà nước, xã hội hoặc tập thể cơ quan, xí nghiệp, tổ chức nơi mình sống, làm việc đem lại. Quyền lợi gắn liền với trách nhiệm, nghĩa vụ là cơ sở pháp lí để được hưởng quyền lợi. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 16 Trong đề tài này, khái niệm quyền lợi người lao động được hiểu là những quyền hợp pháp, chính đáng mà người lao động được hưởng. Quyền mà người lao động được hưởng được cụ thể hóa trong hợp đồng lao động như lương, thưởng, thời giờ làm việc, đóng BHXH…; Việc ký hợp đồng lao động, nội dung của hợp đồng lao động cũng như quá trình thực hiện hợp đồng lao động của người sử dụng lao động.
Lợi ích của người lao động được thể hiện trong nội dung của thỏa ước lao động tập thể. Bảo vệ Theo từ điển tiếng Việt, bảo vệ là hoạt động chống lại mọi sự hủy hoại, xâm phạm để giữ cho được nguyên vẹn; hoặc là việc bênh vực bằng lí lẽ để giữ vững ý kiến hoặc quan điểm [36]. Trong đề tài này, khái niệm bảo vệ được hiểu là việc Công đoàn căn cứ vào Pháp luật và chức năng của mình để bênh vực cho NLĐ khi gặp phải các vấn đề khó khăn. Bảo vệ quyền lợi Bảo vệ quyền lợi là hoạt động chống lại những sự xâm phạm về quyền lợi của người lao động; giữ đảm bảo về lợi ích về chính trị xã hội, về vật chất, tinh thần.
Bảo vệ quyền lợi còn có nghĩa là tạo mọi điều kiện thuận lợi để thỏa mãn tối đa nhu cầu của người lao động và thành viên trong xã hội; phát triển kinh tế, ổn định và nâng cao đời sống nhân dân là nhiệm vụ hàng đầu, là mục đích cao nhất của mọi kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội, Sự phát triển kinh tế là vì con người, do con người, đặt con người vào vị trí trung tâm, là động lực quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế- xã hội. Bảo vệ quyền lợi NLĐ là trách nhiệm đồng thời là một quyền cơ bản của Công đoàn các cấp được pháp luật thừa nhận 1. Doanh nghiệp Theo Điều 2 trong Luật Doanh nghiệp ban hành ngày 09 tháng 11 năm 2005 của CHDCND Lào, Doanh nghiệp là tổ chức kinh doanh của một người hoặc pháp nhân có tên riêng, có vốn, tài sản, có hệ thống quản lý, có trụ sở, và TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 17 được đăng ký phù hợp với Luật này. Doanh nghiệp còn được gọi là “Đơn vị kinh doanh”; Công ty là một hình thức doanh nghiệp được thành lập trên cơ sở phân chia vốn thành những cổ phần có giá trị ngang nhau.
Những người nắm giữ cổ phần chịu trách nhiệm không quá giá trị cổ phần của mình (kể cả phần chưa đóng đủ) đối với những khoản nợ của công ty; Cũng theo điều 10 trong Luật Doanh nghiệp thì doanh nghiệp có các hình thức doanh nghiệp, như sau [52]: + Doanh nghiệp cá thể; + Công ty cổ phần; + Công ty. Doanh nghiệp có đặc điểm sau: - Được thành lập và đăng kí kinh doanh theo thủ tục pháp lÍ nhất định. Hiện tại, tuỳ thuộc tính chất của mỗi loại chủ thể kinh doanh mà pháp luật quy định thủ tục thành lập và đăng kí kinh doanh riêng; - Được thừa nhận là thực thể pháp lí; có thể nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật. Doanh nghiệp được tham gia vào tất cả các quan hệ trong giao lưu dân sự cũng như các quan hệ tố tụng; - Chức năng, nhiệm vụ chính của doanh nghiệp là kinh doanh.
Doanh nghiệp được thực hiện các hoạt động kinh doanh như sản xuất, mua bán, cung ứng hàng hoá, dịch vụ nhằm mục tiêu thu lợi nhuận hoặc thực hiện chính sách kinh tế - xã hội. Dưới góc độ kinh tế, doanh nghiệp được xác định là một tổ chức kinh tế, được thành lập để thực hiện các hoạt động kinh doanh, thực hiện các chức năng sản xuất, mua bán hàng hóa hoặc làm dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu con người và xã hội, và thông qua hoạt động hữu ích đó mà kiếm lời. Những doanh nghiệp có tư cách pháp nhân được thành lập trên cơ sở có mục tiêu, ngành nghề kinh doanh rõ ràng, có vốn pháp định, vốn điều lệ phù hợp với quy mô và ngành nghề kinh doanh; người quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh phải có trình độ chuyên môn tương ứng mà pháp luật đòi hỏi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 18 với một số ngành nghề. Những doanh nghiệp có tư cách pháp nhân được thành lập trên cơ sở có mục tiêu Như vậy, doanh nghiệp được xác định là một đơn vị kinh tế, tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân và có mục đích hoạt động rõ ràng.
Khi thực hiện phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, doanh nghiệp không chỉ giới hạn ở khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể nữa, mà doanh nghiệp được khuyến khích phát triển ở tất cả các thành phần kinh tế. Sự khác nhau của các doanh nghiệp hiện nay chính là ở hình thức sở hữu của doanh nghiệp, và độ lớn của vốn đầu tư.