Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý tài chính tại Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP 1.
Tổng quan nghiên cứu Thời gian những năm gần đây, những công trình nghiên cứu về chủ đề, đề tài liên quan đến quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp nói chung và các trường đại học công lập nói riêng; một số chủ đề, đề tài được các nhà nghiên cứu quan tâm như: 1. Nghiên cứu về cơ chế tự chủ tài chính của trường đại học công lập Các nghiên cứu về cơ chế tự chủ tài chính đã đánh giá được thực trạng cơ chế tự chủ, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và đưa ra những khuyến nghị về đổi mới cơ chế tự chủ của Đỗ Thanh Nam (2018) “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính các cơ sở giáo dục đại học công lập thực hiện tự chủ ở Việt Nam”. Nguyễn Hoàng Ngọc (2016) “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2”. Đỗ Thị Thùy Dung (2015) Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với giáo dục đại học công lập ở Việt Nam: Trường hợp Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nguyễn Thị Hương Giang (2015) đề tài: “Quản lý tài chính tại cách trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hà Nội trực thuộc Bộ Giáo dục và đào tạo”. Qua đó được các bước đột phá trên lộ trình đổi mới toàn diện, tổ chức lại bộ máy, tăng cường quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm của đơn vị qua đó giảm áp lực tài chính cho ngân sách nhà nước. Nghiên cứu về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp Các nghiên cứu đã nêu và làm rõ được một số nội dung cơ bản trong quản trị tài chính. Hà Thị Hồng Hạnh (2018) “Cơ chế quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập”.
Nguyễn Thị Thanh Giang (2016) đề tài “Quản lý 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tài chính tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Lê Đức Đạt (2016) đề tài “Quản lý tài chính theo cơ chế tự chủ tài chính tại Đại học Hồng Đức”. Nguyễn Thị Ngọc Cẩm (2016) “Quản lý tài chính tại Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính”. Chu Thị Ngọc Trâm (2016), đề tài “Quản lý tài chính tại Học viện Chính sách và phát triển – Bộ Kế hoạch và Đầu tư”.
Nguyễn Thị Thanh Giang (2016) “Quản lý tài chính tại Đại học Quốc gia Hà Nội”. Trần Trung Sơn (2016) “Quản lý tài chính tại Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà nội”. Nguyễn Minh Tuấn (2015) “Tác động của quản lý tài chính đến chất lượng giáo dục đại học - Nghiên cứu điển hình tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương”, Nguyễn Thị Hương (2015) “Quản lý tài chính tại Đại học quốc gia Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học”; Phan Công Nghĩa (2015) “Xây dựng mô hình quản trị tài chính đối với các trường đại học công lập”. Qua cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập trên nhiệm vụ cấp thiết đối với các đơn vị sự nghiệp nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội đất nước và phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.
Nghiên cứu về phân bổ NSNN tại đơn vị sự nghiệp Các nghiên cứu đã phân tích rõ về thực trạng cơ chế cấp NSNN hiện nay là chưa phù hợp, mang tính bình quân, chưa khuyến khích được các đơn vị phát triển nguồn thu và đề xuất giải pháp phân bổ NSNN, chủ yếu là theo hướng phân bổ NSNN gắn với đầu ra: Hà Thị Hồng Hạnh (2018) “Cơ chế quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập”. Nguyễn Thị Lan Hương (2015) “Chính sách chia sẻ chi phí đào tạo Giáo dục đại học Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn năm 2030”. Phan Công Nghĩa (2015) “Xây dựng mô hình quản trị tài chính đối với các trường đại học công lập”. Qua đó, phản ảnh quá trình đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách nhà nước và cơ chế hoạt động đối với đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian qua và chỉ ra các vấn đề cần giải quyết trong thời gian tới.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu về công tác tài chính tại đơn vị sự nghiệp Các công trình nghiên cứu về chế độ kế toán HCSN các trường đại học, học viện chỉ đề cập đến trong ĐVSN, chưa có nghiên cứu nào làm rõ sự cần thiết của công tác kế toán tại ĐVSN: Hà Thị Hồng Hạnh (năm 2018) “Cơ chế quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập”. Lê Văn Dụng (2017) “Quản trị tài chính tại các trường đại học công lập nghành y ở Việt Nam”; Hoàng Đình Hương (2015) “Tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các trường đại học ngoài công lập tại Việt Nam”. Công tác quản lý tài chính hiện nay đã có một số đổi mới nhất định và hiệu quả ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, qua thực tiễn công tác quản lý tài chính cũng đang phải giải quyết nhiều vấn đề tồn tại và những hạn chế, bất cập làm giảm hiệu quả đơn vị sự nghiệp. Nghiên cứu về chính sách phí, học phí tại đơn vị sự nghiệp Các nghiên cứu nêu trên đã phân tích và làm rõ những hạn chế của chính sách học phí là mức học phí thấp, chưa dựa trên cơ sở chi phí và chất lượng đào tạo, chưa đảm bảo cơ chế cạnh tranh giữa các trường. Qua đó các nghiên cứu khuyến nghị giải pháp tăng học phí theo hướng chia sẻ chi phí giữa Nhà nước và người học, tiêu biểu như: Trần Quang Hùng (2016) “ Chính sách học phí đại học của Việt Nam”. Phan Công Nghĩa (2015) “Xây dựng mô hình quản trị tài chính đối với các trường đại học công lập”.
Nguyễn Thị Lan Hương (2015) “Chính sách chia sẻ chi phí đào tạo Giáo dục đại học Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn năm 2030”. Hiện nay, cơ chế thu quản lý của đơn vị của đơn vị sự nghiệp vẫn theo quy định của Nghị định của nhà nước, chưa có tính mới, để đưa ra định mức, khung chuẩn cho từng đối tượng học viện tại đơn vị sự nghiệp. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp 1. Khái niệm quản lý tài chính Quản lý là việc thực hiên các hoạt động đảm bảo diễn ra bình thường trong công tác điều hành thường nhật bao gồm: hệ thống tài chính, kinh tế, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com văn hóa, xã hội, thông tin, chính trị có liên quan đến quản trị.
Thực chất của quản lý là việc thu thập, phân tích, hệ thống các số liệu thống kê trong quản lý nhằm đạt tới kết quả như mong muốn. Ví dụ như các hoạt động quản lý điều hành chiến lược, xây dựng mô hình kinh doanh, cơ cấu tổ chức, nhân sự, trong các hoạt động tài chính, kế toán, marketing, thương hiệu, bán hàng, cung ứng, quản lý chất lượng nguồn nhân lực,…) QLTC là việc sử dụng các quy trình quản lý các nguồn lực tài chính, quản lý thu chi mang tính tổng hợp trong đơn vị bao gồm quy trình báo cáo tài chính và kế toán, quy trình dự thảo ngân sách, thu hồi các khoản phải thu, quản lý rủi ro, và bảo hiểm tại các cơ quan, công ty. QLTC yêu cầu cơ quan, công ty đưa ra các kế hoạch, quyết định tài chính và đảm bảo được mục tiêu khi được đưa ra theo định hướng đã định sẵn. QLTC được thực hiện dựa theo các nguyên tắc, quy định, chế độ của Nhà nước ban hành dựa trên các Văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước như: Nghị quyết, nghị định, quyết định, pháp lệnh, hay các văn bản được quy định của đơn vị nhằm thực hiện các hoạt động tài chính trên cơ sở tuân thủ theo quy định của Nhà nước.
Vai trò của quản lý tài chính Để duy trì hoạt động của một bộ máy, thì quản lý tài chính là một khâu rất qua trọng trong bất kỳ một đơn vị nào. Tài chính biểu hiện tổng thể quy mô tổ chức, bao quát được hoạt động của đơn vị. Dựa vào QLTC mà đơn vị quản lý có thể soát được mọi hoạt động, đánh giá mức độ hiệu quả của đơn vị, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực của đơn vị một cách tối đa, hữu hiệu nhất. Tại các ĐVSN thì QLTC cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc duy trì hoạt động của đơn vị.
Hiện nay, hoạt đồng tại các ĐVSN rất đa dạng, đa dạng hóa mọi nguồn lực có của đơn vị. Ngoài các khoản chi từ NSNN, các đơn vị cũng sử dụng các nguồn lực hiện có để có thể tăng nguồn 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thu, làm giảm gánh nặng của NSNN, tránh gây lãnh phí nguồn tài nguyên của đơn vị, ngoài ra còn cung cấp dịch vụ cho xã hội với chi phí thấp hơn thị trường. Việc QLTC trong các ĐVSN liên quan đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn, các chỉ tiêu phát triển quy mô, lực lượng của đơn vị. Do đó, nếu sử dụng tài chính của các ĐVSN được quản lý, giám sát, kiểm tra, đánh giá nhằm đưa ra những nhằm nâng cao hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực tài chính của đơn vị một cách tốt đa nhất.
Việc đảm bảo đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt động của ĐVSN. Trong quá trình hoạt động của ĐVSN thường nảy sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn cho hoạt động thường xuyên của đơn vị cũng như cho hoạt động đầu tư phát triển. Vai trò của quản lý tài chính trước hết thể hiện ở chỗ xác định đúng đắn các nhu cầu về vốn cho hoạt động trong từng thời kỳ và tiếp đó phải lựa chọn các phương pháp và hình thức sử dụng nguồn vốn hợp lý cho các hoạt động của ĐVSN. Nhà nước có thể giám sát, kiểm tra chặt chẽ các mặt hoạt động của ĐVSN.
Quản lý tài chính là một trong những hoạt động quản lý quan trọng của bất kỳ một tổ chức nào trong điều kiện kinh tế thị trường. Bởi vì, tài chính biểu hiện tổng hợp và bao quát hoạt động của đơn vị. Ngăn ngừa tham nhũng trong xã hội.