Tình Hình Bệnh Lở Mồm Long Móng Và Các Yếu Tố Nguy Cơ Trên Đàn Dê Tại Tỉnh Luongphabang, Lào

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình bệnh lở mồm long móng phân tích các yếu tố nguy cơ phát sinh bệnh lở mồm long móng trên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Souliya Khangsuethao
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đức Hoàn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình hình bệnh lở mồm long móng, phân tích các yếu tố nguy cơ phát sinh bệnh lở mồm long móng trên đàn dê nuôi tại tỉnh Luongphabang, Lào
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• THESIS ABSTRACT
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. LỞ MỒM LONG MÓNG
• 2.2. Định nghĩa, hình thái, cấu tạo, phân loại virus LMLM
• 2.2.1. Định nghĩa
• 2.2.2. Hình thái và cấu tạo
• 2.2.3. Phân loại virus LMLM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Lở Mồm Long Móng Ở Dê Tại Lào

Bệnh lở mồm long móng ở dê (LMLM) là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi dê tại Lào, đặc biệt là ở tỉnh Luang Prabang. Đây là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của đàn dê. Bệnh có tốc độ lây lan nhanh, gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Theo thống kê, năm 2017, tỉnh Luang Prabang ghi nhận số lượng dê mắc bệnh LMLM là 1.917 con, gây thiệt hại lớn cho người dân. Việc hiểu rõ về bệnh LMLM, nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng để có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích tình hình bệnh LMLM trên đàn dê tại Luang Prabang, Lào, dựa trên nghiên cứu của Souliya Khangsuethao.

1.1. Tầm quan trọng của chăn nuôi dê tại Luang Prabang

Chăn nuôi dê đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp của Lào, đặc biệt là tại các vùng đồi núi như Luang Prabang. Dê cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng, đồng thời là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình. Theo nghiên cứu, tỷ lệ thịt dê hơi tính theo đầu người chiếm 7,70% trên tổng số các loại thịt được tiêu thụ hàng năm ở Lào. Việc bảo vệ đàn dê khỏi các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh LMLM, là rất quan trọng để đảm bảo an ninh lương thực và sinh kế cho người dân.

1.2. Mức độ nguy hiểm của bệnh Lở Mồm Long Móng LMLM

Bệnh LMLM được Tổ chức Thú y Thế giới (OIE) xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất ở động vật. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng trên diện rộng, gây thiệt hại kinh tế lớn do giảm năng suất, chi phí điều trị và tiêu hủy động vật bệnh. Virus LMLM có nhiều type huyết thanh khác nhau, gây khó khăn cho việc phòng ngừa và kiểm soát bệnh. Việc xác định type virus gây bệnh tại một khu vực cụ thể là rất quan trọng để lựa chọn vaccine phù hợp.

II. Cách Nhận Biết Triệu Chứng Bệnh LMLM Ở Dê Chi Tiết

Việc nhận biết sớm các triệu chứng bệnh LMLM ở dê là yếu tố then chốt để có thể can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Các triệu chứng thường gặp bao gồm sốt cao, bỏ ăn, xuất hiện các mụn nước ở niêm mạc miệng, chân, kẽ móng và trên vú (ở dê cái). Các mụn nước này sau đó vỡ ra, gây loét và đau đớn cho con vật. Dê bệnh thường đi lại khó khăn, giảm năng suất sữa (ở dê cái) và chậm lớn (ở dê con). Trong trường hợp nặng, bệnh có thể gây chết, đặc biệt là ở dê con. Việc theo dõi sát sao đàn dê và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là rất quan trọng để có thể báo cáo cho cơ quan thú y và thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây lan.

2.1. Các dấu hiệu lâm sàng điển hình của bệnh LMLM ở dê

Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh LMLM ở dê có thể khác nhau tùy thuộc vào chủng virus, tuổi và sức khỏe của con vật. Tuy nhiên, các triệu chứng điển hình bao gồm sốt cao (40-41°C), bỏ ăn, chảy nước dãi, xuất hiện các mụn nước ở miệng, chân và vú. Các mụn nước này thường có kích thước từ 1-2 cm, chứa dịch trong suốt hoặc hơi vàng. Sau khi vỡ, các mụn nước sẽ tạo thành các vết loét, gây đau đớn cho con vật.

2.2. Phân biệt bệnh LMLM với các bệnh khác có triệu chứng tương tự

Bệnh LMLM cần được phân biệt với các bệnh khác có triệu chứng tương tự, như bệnh viêm loét miệng truyền nhiễm (Contagious Ecthyma) và bệnh viêm da nổi cục (Lumpy Skin Disease). Bệnh viêm loét miệng truyền nhiễm thường gây các vết loét ở miệng và môi, nhưng không gây sốt cao và không ảnh hưởng đến chân. Bệnh viêm da nổi cục gây các nốt sần trên da, nhưng không gây mụn nước ở miệng và chân. Việc chẩn đoán chính xác bệnh là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp điều trị và phòng ngừa phù hợp.

III. Phân Tích Nguyên Nhân Gây Bệnh LMLM Ở Dê Tại Luang Prabang

Nghiên cứu của Souliya Khangsuethao đã chỉ ra một số nguyên nhân chính gây bệnh LMLM ở dê tại tỉnh Luang Prabang, Lào. Các yếu tố này bao gồm: (1) Đường giao thông chính đi qua, tạo điều kiện cho việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật mang mầm bệnh; (2) Chăn nuôi gần khu vực chợ buôn bán gia súc sống, nơi có nguy cơ cao lây nhiễm bệnh; (3) Không tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, làm giảm sức đề kháng của đàn dê; (4) Nguồn gốc con giống không rõ ràng, có thể mang mầm bệnh từ nơi khác đến; (5) Không sử dụng thuốc sát trùng vệ sinh tiêu độc định kỳ, tạo điều kiện cho virus tồn tại và lây lan; (6) Bán chạy dê khi đang có dịch, làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh ra cộng đồng.

3.1. Vai trò của yếu tố dịch tễ học trong sự lây lan bệnh LMLM

Yếu tố dịch tễ học đóng vai trò quan trọng trong sự lây lan của bệnh LMLM. Việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật từ vùng có dịch đến vùng không có dịch là một trong những con đường lây lan bệnh phổ biến nhất. Ngoài ra, việc tiếp xúc giữa động vật khỏe mạnh và động vật bệnh, hoặc với các vật dụng bị nhiễm virus (như thức ăn, nước uống, chuồng trại) cũng có thể gây lây nhiễm bệnh.

3.2. Ảnh hưởng của tập quán chăn nuôi đến nguy cơ mắc bệnh LMLM

Tập quán chăn nuôi cũng có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ mắc bệnh LMLM. Việc chăn nuôi thả rông, không kiểm soát được sự tiếp xúc giữa các đàn dê khác nhau, làm tăng nguy cơ lây lan bệnh. Ngoài ra, việc không thực hiện vệ sinh chuồng trại thường xuyên, không sử dụng thuốc sát trùng, cũng tạo điều kiện cho virus tồn tại và lây lan.

IV. Phương Pháp Phòng Bệnh LMLM Cho Dê Hiệu Quả Nhất Hiện Nay

Để phòng bệnh LMLM cho dê hiệu quả, cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp, bao gồm: (1) Tiêm phòng vaccine LMLM định kỳ cho đàn dê; (2) Kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật; (3) Thực hiện vệ sinh chuồng trại thường xuyên, sử dụng thuốc sát trùng định kỳ; (4) Kiểm soát nguồn gốc con giống, chỉ mua dê từ các cơ sở uy tín, có giấy chứng nhận kiểm dịch; (5) Cách ly dê mới mua về để theo dõi sức khỏe trước khi nhập đàn; (6) Nâng cao sức đề kháng của dê bằng cách cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc tốt.

4.1. Vai trò của vaccine LMLM trong phòng bệnh chủ động

Vaccine LMLM đóng vai trò quan trọng trong việc phòng bệnh chủ động cho đàn dê. Việc tiêm phòng vaccine định kỳ giúp tạo ra kháng thể bảo vệ, giúp dê chống lại sự tấn công của virus LMLM. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng vaccine LMLM chỉ có hiệu quả đối với type virus tương ứng. Do đó, việc xác định type virus gây bệnh tại khu vực là rất quan trọng để lựa chọn vaccine phù hợp.

4.2. Biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi dê để phòng bệnh LMLM

Các biện pháp an toàn sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa sự lây lan của bệnh LMLM. Các biện pháp này bao gồm: (1) Xây dựng chuồng trại cách ly với khu dân cư và các trang trại khác; (2) Kiểm soát chặt chẽ việc ra vào chuồng trại; (3) Vệ sinh chuồng trại thường xuyên, sử dụng thuốc sát trùng định kỳ; (4) Tiêu hủy chất thải đúng cách; (5) Kiểm soát côn trùng và động vật gặm nhấm; (6) Sử dụng quần áo bảo hộ khi làm việc trong chuồng trại.

V. Nghiên Cứu Dịch Tễ Học Bệnh LMLM Ở Dê Tại Luang Prabang

Nghiên cứu của Souliya Khangsuethao đã tiến hành phân tích dịch tễ học bệnh LMLM trên đàn dê tại huyện Phonxay, tỉnh Luang Prabang năm 2017. Kết quả cho thấy, tỷ lệ mắc bệnh LMLM cao nhất ở dê nái (11,21%), tiếp theo là dê thịt và dê con theo mẹ (9,78%), và thấp nhất ở dê đực (4%). Nghiên cứu cũng xác định được type virus gây bệnh LMLM tại khu vực là type O. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các chương trình phòng chống bệnh LMLM hiệu quả tại địa phương.

5.1. Tình hình dịch bệnh LMLM ở dê theo thời gian và địa điểm

Nghiên cứu đã ghi nhận tình hình dịch bệnh LMLM ở dê theo thời gian và địa điểm tại huyện Phonxay. Dịch bệnh thường xảy ra vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết ẩm ướt tạo điều kiện cho virus phát triển và lây lan. Các xã có tỷ lệ mắc bệnh cao thường là các xã có đường giao thông chính đi qua và gần khu vực chợ buôn bán gia súc.

5.2. Phân tích các yếu tố nguy cơ bằng phương pháp thống kê

Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thống kê để phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ và tỷ lệ mắc bệnh LMLM ở dê. Kết quả cho thấy, các yếu tố như đường giao thông chính đi qua, chăn nuôi gần chợ buôn bán gia súc, không tiêm phòng vaccine, nguồn gốc con giống không rõ ràng, không sử dụng thuốc sát trùng và bán chạy dê khi có dịch đều có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh LMLM.

VI. Kết Luận Giải Pháp Kiểm Soát Bệnh LMLM Ở Dê Hiệu Quả

Bệnh LMLM là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi dê tại tỉnh Luang Prabang, Lào. Để kiểm soát bệnh LMLM ở dê hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, người chăn nuôi và cộng đồng. Các giải pháp cần tập trung vào việc tăng cường tiêm phòng vaccine, kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển động vật, cải thiện điều kiện chăn nuôi và nâng cao nhận thức của người dân về bệnh LMLM. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về dịch tễ học bệnh LMLM và phát triển các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

6.1. Đề xuất các biện pháp can thiệp dựa trên kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đề xuất các biện pháp can thiệp sau: (1) Tăng cường tiêm phòng vaccine LMLM định kỳ cho đàn dê, đặc biệt là ở các khu vực có nguy cơ cao; (2) Kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật, đảm bảo chỉ vận chuyển động vật khỏe mạnh và có giấy chứng nhận kiểm dịch; (3) Hỗ trợ người chăn nuôi cải thiện điều kiện chăn nuôi, xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh và cung cấp thức ăn đầy đủ; (4) Tổ chức các buổi tập huấn và tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về bệnh LMLM và các biện pháp phòng ngừa.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh LMLM ở dê tại Lào

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh LMLM ở dê tại Lào có thể tập trung vào: (1) Nghiên cứu về sự biến đổi của virus LMLM và hiệu quả của các loại vaccine khác nhau; (2) Nghiên cứu về các yếu tố di truyền ảnh hưởng đến khả năng đề kháng bệnh LMLM của dê; (3) Nghiên cứu về tác động kinh tế của bệnh LMLM đối với ngành chăn nuôi dê và các biện pháp giảm thiểu thiệt hại; (4) Nghiên cứu về vai trò của biến đổi khí hậu đối với sự lây lan của bệnh LMLM.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi dê đóng vai trò chiến lược trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Lào, chiếm khoảng 7,70% tổng sản lượng thịt tiêu thụ hàng năm với tổng đàn trên cả nước đạt 587.000 con. Tại tỉnh Luongphabang, đàn dê năm 2017 đạt 70.326 con (bao gồm 19.718 dê nái, 1.274 dê đực và 48.334 dê thịt cùng dê con theo mẹ) được phân bổ tại 13 trang trại và 2.665 gia trại. Mặc dù sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 313.352 kg (tăng 0,2% so với cùng kỳ), phương thức chăn thả tự nhiên và quy mô nhỏ lẻ đã tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh lở mồm long móng (FMD) bùng phát trên diện rộng. Căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thuộc Bảng A của Tổ chức Thú y Thế giới này gây thiệt hại ước tính khoảng 1 tỷ kíp mỗi năm cho ngành chăn nuôi Lào, làm chết và buộc tiêu hủy khoảng 1.400 con gia súc/năm.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các nghiên cứu dịch tễ học định lượng nhằm xác định chính xác các yếu tố nguy cơ thúc đẩy dịch bệnh lây lan tại các vùng cao. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng dịch tễ học bệnh lở mồm long móng trên đàn dê tại tỉnh Luongphabang năm 2017, phân tích chuyên sâu các yếu tố nguy cơ phát sinh ổ dịch tại huyện Phonxay và định danh chính xác type virus gây bệnh bằng kỹ thuật chuyên sâu. Phạm vi khảo sát thực địa được triển khai tại huyện Phonxay từ tháng 11/2017 đến tháng 7/2018, kết hợp xét nghiệm mẫu tại Phòng thí nghiệm Cục Thú y Lào.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc ghi nhận 1.917 con dê mắc bệnh và 465 con phải tiêu hủy trên toàn tỉnh, trong đó huyện Phonxay là tâm dịch lớn nhất với 492 con mắc bệnh và 138 con bị tiêu hủy. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các cơ quan quản lý thú y xây dựng bản đồ dịch tễ và giải pháp can thiệp có mục tiêu, kỳ vọng giảm thiểu trên 50% nguy cơ bùng phát dịch trong các chu kỳ chăn nuôi tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai khung lý thuyết dịch tễ học thú y và sinh học phân tử hiện đại:

1. Mô hình bệnh học và biến chủng virus Aphthovirus: Bệnh lở mồm long móng do virus thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus gây ra trên các loài động vật móng guốc chẵn. Virus có cấu trúc ARN chuỗi đơn với kích thước siêu nhỏ từ 20 đến 30 nm, được phân loại thành 7 serotype chính (O, A, C, SAT1, SAT2, SAT3, Asia1) cùng hơn 70 subtype. Đáng chú ý, giữa các type không có khả năng tạo miễn dịch chéo. Đặc tính hướng thượng bì khiến virus nhân lên mạnh mẽ tại niêm mạc miệng, kẽ móng và bầu vú, gây sốt hai đợt và hình thành các mụn nước đặc trưng. Dê mắc bệnh có khả năng bài thải virus qua hơi thở cao gấp nhiều lần so với các loài gia súc khác, phát tán mầm bệnh qua không khí trong bán kính lên đến 60 km trên đất liền khi độ ẩm không khí vượt mức 60%.

2. Mô hình phân tích yếu tố nguy cơ dịch tễ học hồi cứu: Ứng dụng lý thuyết nghiên cứu bệnh - chứng (Case-Control Study) để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến số phơi nhiễm và trạng thái phát sinh ổ dịch. Mức độ tác động được lượng hóa thông qua tỷ số chênh Odds Ratio (OR) kết hợp với kiểm định Chi-bình phương ($X^2$) ở mức ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm chuyên môn nền tảng:

• Tỷ số chênh (Odds Ratio - OR): Thước đo so sánh khả năng xảy ra dịch bệnh giữa nhóm hộ chăn nuôi có phơi nhiễm yếu tố nguy cơ so với nhóm không phơi nhiễm.
• Miễn dịch vô trùng ở loài dê: Đặc tính sinh học cho thấy dê sau khi khỏi bệnh hoặc tiêm vắc-xin hầu như không mang trùng mãn tính, khác biệt hoàn toàn với hiện tượng miễn dịch mang trùng ở trâu bò.
• Chẩn đoán miễn dịch gắn enzyme (Indirect Sandwich ELISA): Phương pháp phát hiện kháng nguyên virus dựa trên phản ứng kháng nguyên - kháng thể đặc hiệu kẹp đôi.
• Mật độ quang học (Optical Density - OD): Đại lượng đo cường độ hấp thụ ánh sáng ở bước sóng 492 nm dùng để định lượng phản ứng sinh màu trong giếng xét nghiệm.
• An toàn sinh học và Vệ sinh tiêu độc (VSTĐ): Hệ thống các biện pháp ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập thông qua việc xử lý hóa chất, khử trùng môi trường và kiểm dịch vận chuyển.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu điều tra: Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ tài liệu lưu trữ của Chi cục Thú y tỉnh Luongphabang và Trạm Thú y huyện Phonxay. Dữ liệu sơ cấp được điều tra trên cỡ mẫu toàn diện gồm 320 hộ chăn nuôi dê tại 10 xã thuộc huyện Phonxay (gồm 316 hộ quy mô nhỏ lẻ và 4 hộ trang trại, gia trại). Trong đó, cuộc khảo sát bệnh - chứng đi sâu vào 153 hộ chăn nuôi tại 4 xã trọng điểm dịch gồm Nambo (41 hộ), Xopchia (18 hộ), Houaykhing (54 hộ) và Phonthong (40 hộ).
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu có chủ đích tại các ổ dịch thực địa. Các hộ được phân loại thành nhóm ca bệnh (có dê mắc bệnh) và nhóm đối chứng (không có dê mắc bệnh) trong cùng điều kiện địa lý. Đối với phân tích virus, kỹ thuật viên tiến hành thu thập tối thiểu 2g mẫu bệnh phẩm biểu mô mụn nước chưa vỡ hoặc mới vỡ cùng dịch mụn nước từ dê ốm trong vòng 7 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Toàn bộ số liệu dịch tễ được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2016 và phần mềm chuyên dụng Epicalc 2000 để tính toán giá trị OR, khoảng tin cậy 95% (CI) và giá trị xác suất $p$. Phương pháp kiểm định Chi-bình phương được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc chứng minh mối liên hệ thống kê giữa các biến định tính nhị phân trong nghiên cứu y sinh học. Kỹ thuật Indirect Sandwich ELISA sử dụng bộ kít chuẩn quốc tế từ Viện Nghiên cứu Pirbright (Vương quốc Anh) được chọn để định type virus (O, A, C, Asia1) do độ nhạy vượt trội, độ đặc hiệu cao và khả năng cho kết quả chuẩn xác mà không cần nuôi cấy tế bào phức tạp.
• Mốc thời gian thực hiện: Giai đoạn điều tra thực địa, thu thập dịch tễ và lấy mẫu kéo dài liên tục từ tháng 11/2017 đến tháng 7/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố dịch bệnh theo không gian và mức độ thiệt hại: Toàn tỉnh Luongphabang ghi nhận dịch lở mồm long móng bùng phát tại 12 huyện với 1.917 con dê mắc bệnh (tỷ lệ mắc 2,73%) và 465 con tiêu hủy (tỷ lệ tiêu hủy chiếm 24,26% tổng số dê bệnh). Huyện Phonxay là ổ dịch nghiêm trọng nhất toàn tỉnh với 492 con dê mắc bệnh (chiếm 25,66% tổng số ca bệnh của tỉnh) và 138 con bị tiêu hủy. Dịch tập trung nặng nề nhất tại 4 xã: Nambo (27 hộ mắc bệnh), Xopchia (12 hộ mắc bệnh), Houaykhing (32 hộ mắc bệnh) và Phonthong (23 hộ mắc bệnh).

2. Tỷ lệ mắc bệnh có sự phân hóa rõ rệt theo cơ cấu đàn: Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất được ghi nhận ở nhóm dê nái sinh sản với 11,21%, tiếp theo là nhóm dê thịt và dê con theo mẹ với 9,78%, trong khi tỷ lệ mắc thấp nhất thuộc về nhóm dê đực giống với 4,10%. Dê con theo mẹ có tỷ lệ tử vong cấp tính cao do virus tấn công gây thoái hóa cơ tim trước khi xuất hiện mụn nước ngoài da.

3. Lượng hóa chính xác 6 yếu tố nguy cơ thúc đẩy dịch bùng phát: Phân tích hồi cứu đa biến xác định 6 yếu tố nguy cơ có mối liên hệ nhân quả mang ý nghĩa thống kê cao ($p < 0,05$):

• Vị trí chuồng trại nằm gần trục đường giao thông chính ($OR > 1$).
• Chăn nuôi gần khu vực chợ buôn bán và giết mổ gia súc sống ($OR > 1$).
• Hộ chăn nuôi không tiêm phòng vắc-xin phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ($OR > 1$).
• Nhập con giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc kiểm dịch ($OR > 1$).
• Không sử dụng thuốc sát trùng để vệ sinh tiêu độc chuồng trại định kỳ ($OR > 1$).
• Hoạt động bán chạy, bán tháo dê trong thời gian đang xảy ra dịch bệnh ($OR > 1$).

4. Định danh chính xác serotype virus gây bệnh: Kết quả xét nghiệm phản ứng Indirect Sandwich ELISA trên các mẫu bệnh phẩm biểu mô thu thập tại huyện Phonxay cho thấy 100% mẫu dương tính đều có giá trị mật độ quang học OD trừ blank vượt ngưỡng 0,1 tại hàng kháng nguyên chuẩn Type O. Điều này khẳng định chủng virus gây ra ổ dịch tại địa phương là virus LMLM Serotype O.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dịch tễ tại huyện Phonxay kéo dài trong thời gian 83 ngày (từ tháng 4 đến tháng 7/2017), hoàn toàn tương thích với mô hình đường cong dịch tễ hình sin chuẩn trong y sinh học. Đợt dịch khởi phát đầu tiên tại xã Xopchia vào ngày 22/04/2017 và xã Nambo vào ngày 12/05/2017 với 121 con dê phát bệnh ban đầu, sau đó lan nhanh sang Houaykhing và Phonthong.

Nguyên nhân dẫn đến sự bùng phát dữ dội xuất phát từ sự kết hợp của điều kiện thời tiết mưa phùn ẩm ướt đặc trưng vùng núi cao, tạo môi trường lý tưởng cho virus tồn tại nhiều tháng ngoài tự nhiên. Tỷ lệ tiêm phòng vắc-xin LMLM Type O của toàn tỉnh đạt mức rất thấp, chỉ có 1.109 con dê được tiêm chủng (tương đương 10,11% diện đàn tại vùng khống chế), tạo nên lỗ hổng miễn dịch cộng đồng lớn. Bên cạnh đó, hiện tượng người dân tự ý bán tháo dê bệnh dọc theo các tuyến đường giao thông liên xã đã trực tiếp phát tán mầm bệnh với tốc độ nhanh chóng.

So sánh với các nghiên cứu tại miền Bắc Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, các đợt dịch LMLM trầm trọng thường kéo dài khoảng 2,5 đến 3 tháng và có tính chất mùa vụ rõ nét vào các tháng giao mùa từ tháng 3 đến tháng 7. Sự tương đồng di truyền của virus Serotype O tại Lào phản ánh sự lưu hành chung của vùng dịch tễ Đông Nam Á (Pool 1).

Để trực quan hóa các dữ liệu phức tạp trên cho công tác giám sát, toàn bộ kết quả phân tích dịch tễ học cần được mô hình hóa qua ba dạng hiển thị:

• Bản đồ GIS không gian dịch tễ: Thể hiện trực quan mật độ phân bố ổ dịch và mức độ lây lan theo các tuyến giao thông liên huyện.
• Biểu đồ đường cong hình sin theo chuỗi thời gian: Thể hiện mối tương quan thuận giữa số xã xuất hiện dịch và số lượng ca mắc lũy tiến qua 83 ngày.
• Bảng chéo phân tích $2 \times 2$ tỷ số chênh (OR): Trình bày chi tiết mối liên hệ giữa các biến số phơi nhiễm và nguy cơ mắc bệnh để phục vụ truyền thông trực tiếp cho người chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập chiến dịch tiêm phòng vắc-xin bắt buộc:

• Hành động: Triển khai chương trình tiêm chủng vắc-xin vô hoạt LMLM Type O định kỳ 2 lần/năm (vào tháng 3-4 và tháng 9-10) cho toàn bộ đàn dê từ 2 tuần tuổi trở lên.
• Chỉ số mục tiêu: Đạt tỷ lệ bao phủ miễn dịch tối thiểu 80% tổng đàn dê tại 10 xã thuộc huyện Phonxay và nâng tỷ lệ tiêm phòng toàn tỉnh Luongphabang từ mức 10,11% lên trên 75%.
• Thời gian thực hiện: Bắt đầu ngay từ Quý I/2019 và duy trì liên tục hàng năm.
• Chủ thể thực hiện: Chi cục Thú y tỉnh Luongphabang phối hợp với Trạm Thú y huyện Phonxay và ban chỉ đạo nông nghiệp các xã.

2. Quy chuẩn hóa quy trình an toàn sinh học và vệ sinh tiêu độc:

• Hành động: Phun khử trùng định kỳ chuồng trại và khu vực xung quanh bằng dung dịch vôi bột 10%, xút NaOH 1% hoặc thuốc sát trùng chuyên dụng Benkocid với tần suất 1 lần/tuần trong điều kiện bình thường và 2-3 lần/tuần khi có cảnh báo dịch.
• Chỉ số mục tiêu: 100% trong số 320 hộ chăn nuôi cam kết thực hiện tiêu độc khử trùng đúng kỹ thuật và có hố sát trùng tại lối vào chuồng.
• Thời gian thực hiện: Triển khai từ tháng 11/2018.
• Chủ thể thực hiện: Trạm Thú y huyện hướng dẫn kỹ thuật, các hộ chăn nuôi và chủ trang trại trực tiếp vận hành.

3. Tăng cường kiểm soát vận chuyển, kiểm dịch con giống và thị trường:

• Hành động: Thiết lập các chốt kiểm dịch liên ngành cố định và lưu động trên các trục giao thông chính; nghiêm cấm nhập giống không rõ nguồn gốc và xử lý nghiêm hành vi bán chạy dê ốm; cách ly theo dõi 21 ngày đối với đàn dê mới nhập đàn.
• Chỉ số mục tiêu: Kiểm dịch 100% các lô dê vận chuyển qua địa bàn huyện và chấm dứt hoàn toàn hiện tượng bán tháo gia súc khi phát hiện ổ dịch.
• Thời gian thực hiện: Thường trực 24/7 từ Quý IV/2018.
• Chủ thể thực hiện: Đội kiểm dịch lưu động Chi cục Thú y tỉnh kết hợp với Công an giao thông và Quản lý thị trường địa phương.

4. Nâng cao năng lực giám sát dịch tễ và truyền thông cộng đồng:

• Hành động: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nhận biết sớm triệu chứng lở mồm long móng cho mạng lưới thú y thôn bản và thiết lập hệ thống báo cáo dịch nhanh trong vòng 24 giờ qua đường dây nóng.
• Chỉ số mục tiêu: Tổ chức 10 khóa đào tạo cho 320 hộ chăn nuôi tại 10 xã, bảo đảm 100% ca nghi nhiễm được lấy mẫu xét nghiệm bằng kít ELISA trong vòng 48 giờ.
• Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong giai đoạn 2018 - 2020.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp huyện Phonxay phối hợp với các tổ chức phát triển nông nghiệp quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách thú y: Sử dụng tài liệu làm căn cứ khoa học để xây dựng chiến lược phòng chống bệnh truyền nhiễm gia súc cấp tỉnh, thiết lập bản đồ dịch tễ học và quy hoạch ngân sách mua sắm vắc-xin Type O hàng năm.
• Học viên cao học, giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Thú y - Chăn nuôi: Ứng dụng mô hình nghiên cứu bệnh - chứng hồi cứu, phương pháp tính toán tỷ số chênh Odds Ratio trong dịch tễ học và quy trình thực hiện kỹ thuật Indirect Sandwich ELISA trong các đề tài nghiên cứu về bệnh truyền lây ở loài nhai lại nhỏ.
• Chủ trang trại, gia trại và nông hộ chăn nuôi dê: Tiếp cận trực tiếp cẩm nang nhận diện 6 yếu tố nguy cơ gây dịch, nắm vững kỹ thuật chăm sóc dê nái sinh sản và quy trình khử trùng chuồng trại bằng hóa chất để bảo vệ tài sản đàn vật nuôi.
• Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và chuyên gia phát triển nông thôn: Tham khảo dữ liệu thực chứng để thiết kế các dự án viện trợ sinh kế bền vững, hỗ trợ chuyển đổi từ chăn thả tự nhiên sang mô hình nuôi dê nhốt chuồng an toàn sinh học cho cộng đồng các bộ tộc tại vùng cao Lào.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh lở mồm long móng ở dê có biểu hiện lâm sàng khác biệt gì so với trâu bò?

Ở loài dê, triệu chứng mụn nước ở khoang miệng thường xuất hiện kín đáo tại phần cuống lưỡi nên khó quan sát lâm sàng hơn so với trâu bò. Dấu hiệu đặc trưng nhất là dáng đi khập khiễng, run rẩy, đi rón rén trên đầu móng do mụn nước vỡ loét quanh gờ vành móng và kẽ móng, đồng thời dê con bú mẹ có thể chết đột ngột do suy thoái hóa cơ tim cấp tính.

Vì sao nhóm dê nái sinh sản lại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (11,21%) tại huyện Phonxay?

Dê nái sinh sản chịu áp lực sinh lý lớn trong giai đoạn mang thai và tiết sữa nuôi con, dẫn đến tình trạng suy giảm miễn dịch tự nhiên tạm thời. Khi tiếp xúc với môi trường chuồng trại ẩm ướt và thiếu vắc-xin phòng hộ, virus Type O dễ dàng xâm nhập qua niêm mạc sinh dục và đường hô hấp, gây sốt cao, lở loét bầu vú và dẫn đến hiện tượng sảy thai hàng loạt.

Ý nghĩa của chỉ số Odds Ratio (OR) trong việc đánh giá 6 yếu tố nguy cơ của đề tài là gì?

Tỷ số chênh OR lượng hóa mức độ tăng nguy cơ nhiễm bệnh khi nông hộ phơi nhiễm với một điều kiện bất lợi cụ thể. Với giá trị $OR > 1$ đi kèm kiểm định xác suất $p < 0,05$, nghiên cứu chứng minh chắc chắn rằng các yếu tố như vị trí gần đường giao thông, gần chợ gia súc, thiếu vắc-xin, con giống trôi nổi, không sát trùng và bán chạy dê bệnh đều làm tăng xác suất bùng phát ổ dịch.

Loại vắc-xin nào phù hợp nhất để dập dịch lở mồm long móng tại tỉnh Luongphabang?

Kết quả kiểm tra kháng nguyên bằng kỹ thuật Indirect Sandwich ELISA đã xác định chính xác 100% mẫu bệnh phẩm tại ổ dịch Phonxay dương tính với Serotype O. Do virus LMLM không có miễn dịch chéo giữa các type, địa phương bắt buộc phải sử dụng vắc-xin đơn type O (hoặc đa type có chứa thành phần kháng nguyên Type O) mới đem lại hiệu quả bảo hộ thực sự cho đàn gia súc.

Việc người dân bán tháo dê ốm đã gây ra những hệ lụy dịch tễ cụ thể nào?

Hành vi bán chạy dê ốm khi xuất hiện triệu chứng làm phát tán virus trực tiếp dọc theo các tuyến đường giao thông huyết mạch. Lượng virus đào thải khổng lồ qua dịch tiết mụn nước và hơi thở của gia súc bệnh đã lây nhiễm sang các đàn dê khỏe mạnh tại các xã lân cận như Nambo, Houaykhing và Phonthong, kéo dài thời gian dập dịch lên tới 83 ngày trên toàn huyện.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện bức tranh dịch tễ học bệnh lở mồm long móng năm 2017 tại Luongphabang với 1.917 con dê mắc bệnh và 465 con tiêu hủy trên địa bàn 12 huyện.
• Xác định huyện Phonxay là điểm nóng dịch bệnh nghiêm trọng nhất tỉnh với 492 con dê nhiễm bệnh, ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cao nhất trên nhóm dê nái sinh sản (11,21%).
• Chứng minh bằng phương pháp hồi cứu định lượng sự tồn tại của 6 yếu tố nguy cơ then chốt ($OR > 1, p < 0,05$) thúc đẩy dịch bệnh phát sinh và lan rộng.
• Định danh chính xác chủng virus lưu hành tại địa bàn nghiên cứu thuộc Serotype O thông qua kỹ thuật chẩn đoán Indirect Sandwich ELISA đạt độ chuẩn xác cao.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ giúp kiểm soát hiệu quả dịch bệnh theo chuẩn an toàn sinh học.

Công trình đóng góp nguồn dữ liệu thực chứng vô cùng quý giá cho ngành thú y thực địa tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, mở ra hướng tiếp cận khoa học trong việc phân tích dịch tễ học đàn nhai lại nhỏ. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan chức năng khẩn trương triển khai chương trình tiêm phòng vắc-xin Type O phủ kín 80% đàn dê trong giai đoạn 2018 - 2020, đồng thời chuẩn hóa hệ thống cấp mã định danh và kiểm soát lưu thông gia súc.

Hãy liên hệ với cơ quan thú y địa phương hoặc tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng ngay các quy trình an toàn sinh học vào mô hình chăn nuôi của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SOULIYA KHANGSUETHAO TÌNH HÌNH BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG, PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ PHÁT SINH BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG TRÊN ĐÀN DÊ NUÔI TẠI TỈNH LUONGPHABANG, LÀO Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa ho ̣c: TS. Trầ n Đức Hoàn PGS. Trinh ̣ Đı̀nh Thâu NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày…. Tác giả luận văn Souliya Khangsuethao i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Trịnh Đình Thâu - Trưởng khoa Thú y đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Giải phẫu - Tổ chức, Khoa thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trạm thú y Phonxay, Phòng Dịch tễ Chi cục thú y Luongphabang và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày….

Tác giả luận văn Souliya Khangsuethao ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mu ̣c lu ̣c. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Bê ̣nh lở mồ m long móng. Định nghĩa, hình thái, cấu tạo, phân loại virus lmlm định nghĩa. Sức đề kháng và khả năng gây bệnh. Đường xâm nhập và cơ chế gây bệnh của virus.

Triệu chứng, bệnh tích. Dịch tễ học. Cơ sở phân loại virus lmlm, chẩn đoán bằng phản ứng elisa. Cơ sở phân loại virus lmlm.

Xác định type virus lmlm bằng phương pháp elisa. Yếu tố nguy cơ. Phương pháp xác định yếu tố nguy cơ. Tỷ số chênh or (odd ratio) và nghiên cứu (điều tra) hồi cứu.

Tình hình dịch bệnh lmlm. Trên thế giới. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay tỉnh luang pha bang năm 2017. Đánh giá các yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Xác định type virus gây bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay năm 2017. Kết quả và thảo luận.

Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017 30 4. Tình hình dịch lmlm ở dê tại tı̉nh luongphabang năm 2017. Tình hình tiêm vắ c xin lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017. Tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017.

Điều kiện tự nhiên của phonxay. Tình hình chăn nuôi dê tại phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Chăn nuôi dê tại xã nambo, xopchia, houaykhing, phonthong, huyê ̣n phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Đặc điểm dịch tễ của bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017.

Yếu tố nguy cơ làm xuất hiện và lây lan dịch lmlm ở dê tại phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Đường giao thông chính. Chăn nuôi gần chợ buôn bán gia súc sống. Không tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Nguồn gốc con giống không rõ ràng. Không sử dụng thuốc sát trùng vệ sinh tiêu độc định kỳ. Bán chạy dê khi đang có dịch. Kế t quả xác đinh ̣ type virus lmlm ở dê ta ̣i phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017.

Kết luận và đề nghị. Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017 49 5. Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Xác định được 6 yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017.

Kết quả xác định type virus gây bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. 50 Tài liệu tham khảo. 55 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ARN Axit ribonucleic CI Confident interval ELISA Enzyme linked immuno-sorbent assay FMDV Foot and Mouth Disease Virus LMLM Lở mồm long móng OD Optical Density OR Odd Ratio P P-value VSTĐ Vệ sinh tiêu độc vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tình hình dịch LMLM ở dê tại Tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Tình hình tiêm vắ c xin LMLM ở dê tại luongphabang năm 2017. Tổng đàn dê tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Quy mô chăn nuôi dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Số dê/hộ chăn nuôi tại 4 xã của Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Tı̀nh hı̀nh bê ̣nh LMLM ở dê ta ̣i 4 xã của huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Tı̀nh hı̀nh bê ̣nh LMLM theo các loa ̣i dê ta ̣i huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa yếu tố đường giao thông chính và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luangpha bang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa yếu tố gần chợ buôn bán gia súc sống và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017.

Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc không tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc sử dụng nguồn gốc con giống không rõ ràng và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc không sử dụng thuốc sát trùng để VSTĐ định kỳ và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc bán chạy dê khi có dịch và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở ta ̣i Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017.

Kế t quả xác đinh ̣ type virus LMLM ở dê ta ̣i Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. 48 vii c DANH MỤC HÌNH Hı̀nh 2. Sự lưu hành theo đặc điểm của virus LMLM thành các vùng trên thế giới từ 2013 – 2017. Sơ đồ đĩa phản ứng ELISA phát hiện kháng nguyên tiến hành xét nghiệm.

Bản đồ tı̉nh Luongphabang. Biểu đồ thể hiện số dê/hộ chăn nuôi tại Nambo, Xopchia, Houaykhing, Phonthong. Tình hình dịch LMLM ở dê theo thời gian tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Biểu đồ thể hiện số xã có dịch LMLM theo thời gian tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Biểu đồ thể hiện số hộ có dê mắc bệnh LMLM theo ngày tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Bản đồ phân bố số xã có dịch LMLM ở dê tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Tỷ lệ mắc bệnh LMLM ở dê tại Phonxay năm 2017. Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh LMLM trên các loại dê tại Phonxay năm 2017.

42 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Souliya KHANGSUETHAO Tên Luận văn: Tình hình bệnh lở mồm long móng, phân tích các yếu tố nguy cơ phát sinh bệnh Lở mồm long móng trên đàn dê nuôi tại tỉnh Luongphabang, Lào. Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Nắm được tình hình chăn nuôi và tình hình dịch LMLM trên đàn dê tại tỉnh Luongphabang năm 2017. - Đánh giá được các yếu tố nguy cơ gây bệnh LMLM tại tı̉nh Luongphabang năm 2017. - Xác định được type virus gây bệnh LMLM ở dê tại tỉnh Luongphabang năm 2017.

Phương pháp nghiên cứu - Thu thập và phân tích số liệu: Số liệu điều tra về tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch bệnh LMLM ở dê được thu thập thông qua các tài liệu lưu trữ của Cục thống kê, Chi cục thú y, Trạm thú y. - Tiến hành dùng bảng hỏi (phiếu điều tra) để điều tra các hộ chăn nuôi, Kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ thú y cơ sở để thu thập thêm thông tin. - Đánh giá các yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh LMLM ở dê trên địa bàn huyện Phonxay, tỉnh Luongphabang năm 2017. - Xác định type virus gây bệnh LMLM ở dê trên địa bàn huyện Phonxay, tỉnh Luongphabang năm 2017.

Kết quả chính và kết luận Từ những nghiên cứu đã đạt được ở trên chúng tôi đưa ra một số kết luận như sau: Tổng đàn dê trên địa bàn tỉnh Luongphabang là 70.326 con, trong đó dê nái 19.718 con, dê đực 1.274 con và dê thịt, dê con theo mẹ 48,334 con, có 13 trang trại và 2.665 gia trại chăn nuôi dê. Số dê mắc bệnh là 1.917 con, tiêu hủy 465 con. Toàn tỉnh có 1 2 huyện trong đó Phonxay là huyện có dê bê ̣nh LMLM xảy ra nặng nhất. Tổng số dê tại Phonxay là 8.214 con, trong đó có dê đực 351 con, dê nái 2.446 con và dê thịt va dê theo mẹ 5.

Huyện Phonxay có 320 hộ chăn nuôi dê, 319 hộ chăn nuôi ix c quy mô nhỏ lẻ, 4 hộ chăn nuôi quy mô trang trại, gia trại. Số dê mắ c bê ̣nh LMLM 492 con, tiêu hủy 138 con.