Luận Văn Thạc Sĩ: Chuyển Biến Kinh Tế - Xã Hội Huyện Tiên Du Tỉnh Bắc Ninh Từ Năm 1999 Đến Năm 2013

Luận văn thạc sĩ phân tích sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du, Bắc Ninh giai đoạn 1999-2013, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển địa phương.

• Tác giả: Trịnh Văn Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Xuân Minh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Sự Chuyển Biến Kinh Tế, Xã Hội Huyện Tiên Du, Tỉnh Bắc Ninh Từ Năm 1999 Đến Năm 2013
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du từ 1999 đến 2013

Huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2013. Sự chuyển biến này không chỉ thể hiện qua các chỉ số kinh tế mà còn qua sự thay đổi trong đời sống xã hội của người dân. Đặc biệt, sự phát triển kinh tế xã hội huyện Tiên Du đã góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của tỉnh Bắc Ninh.

1.1. Tình hình kinh tế xã hội huyện Tiên Du trước năm 1999

Trước năm 1999, huyện Tiên Du gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với cơ sở hạ tầng còn hạn chế. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Sự chuyển biến kinh tế xã hội chỉ bắt đầu khi huyện được tái lập.

1.2. Những yếu tố thúc đẩy sự chuyển biến kinh tế xã hội

Sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, bao gồm chính sách phát triển kinh tế của Đảng, sự đầu tư từ các doanh nghiệp và sự tham gia tích cực của người dân. Các chương trình phát triển nông thôn mới cũng đã góp phần nâng cao đời sống người dân.

II. Những thách thức trong sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du

Mặc dù có nhiều thành tựu, huyện Tiên Du vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và sự chênh lệch giữa các vùng trong huyện vẫn còn tồn tại.

2.1. Vấn đề ô nhiễm môi trường và phát triển bền vững

Sự phát triển nhanh chóng của công nghiệp đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các cơ sở sản xuất chưa chú trọng đến bảo vệ môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Huyện Tiên Du gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của huyện.

III. Phương pháp phát triển kinh tế xã hội huyện Tiên Du giai đoạn 1999 2013

Để đạt được sự chuyển biến tích cực, huyện Tiên Du đã áp dụng nhiều phương pháp phát triển kinh tế xã hội. Các chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng giáo dục đã được triển khai.

3.1. Chính sách khuyến khích đầu tư và phát triển hạ tầng

Huyện đã triển khai nhiều chính sách ưu đãi cho các nhà đầu tư, đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, điện, nước. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

3.2. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Chất lượng giáo dục được cải thiện thông qua việc đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo giáo viên. Các chương trình đào tạo nghề cũng được chú trọng, giúp người dân có cơ hội việc làm tốt hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại huyện Tiên Du

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Đời sống người dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể. Tuy nhiên, vẫn cần có những giải pháp để duy trì và phát triển bền vững.

4.1. Đánh giá sự phát triển kinh tế xã hội

Sự phát triển kinh tế xã hội huyện Tiên Du đã được ghi nhận qua các chỉ số tăng trưởng GDP, thu nhập bình quân đầu người và tỷ lệ hộ nghèo. Những thành tựu này là kết quả của sự nỗ lực không ngừng của chính quyền và người dân.

4.2. Ứng dụng các giải pháp phát triển bền vững

Để duy trì sự phát triển, huyện Tiên Du cần áp dụng các giải pháp phát triển bền vững, bao gồm bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển kinh tế xanh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của huyện Tiên Du

Sự chuyển biến kinh tế xã hội huyện Tiên Du từ năm 1999 đến năm 2013 đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai. Huyện cần tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục những hạn chế còn tồn tại.

5.1. Tầm nhìn phát triển huyện Tiên Du trong tương lai

Huyện Tiên Du cần xây dựng một tầm nhìn phát triển rõ ràng, tập trung vào phát triển bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.

5.2. Các giải pháp cần thực hiện trong giai đoạn tới

Các giải pháp cần thực hiện bao gồm tăng cường đầu tư vào hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và cải thiện môi trường đầu tư. Điều này sẽ giúp huyện Tiên Du tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TÌNH HÌNH KINH TẾ, XÃ HỘI HUYỆN TIÊN DU TRƯỚC NĂM 1999 1.1 Khái quát về huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh 1.1 Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên Bắc Ninh - Kinh Bắc, mảnh đất địa linh nhân kiệt, cái nôi ra đời của thiên anh hùng ca Ông Gióng - một mô hình anh hùng cứu nước điển hình mà mọi người Việt Nam hôm nay vẫn rất đỗi xúc động, tự hào: Ngựa sắt linh thiêng lừng đất Bắc Giáo thần khua trỏ vững trời Nam Phật Tích rồng bay điềm sinh thánh Vũ Ninh voi thúc sáng công thần. Mảnh đất Bắc Ninh là nơi phát tích vương triều Lý - một vương triều giỏi võ công, văn trị, định đô Thăng Long và khai mở nền Văn minh Đại Việt. Bắc Ninh là tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ; phía tây và tây nam giáp thủ đô Hà Nội, phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang, phía đông và đông nam giáp tỉnh Hải Dương, phía nam giáp tỉnh Hưng Yên. Trong quy hoạch xây dựng, tỉnh Bắc Ninh thuộc vùng Thủ đô.

Ngoài ra, Bắc Ninh còn nằm trên 2 hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Tiên Du là một vùng đất cổ, có truyền thống lịch sử, văn hóa lâu đời. Ngược dòng lịch sử, trở về thời các vua Hùng dựng nước, Tiên Du nằm trong bộ Vũ Ninh - vùng đất trù phú của nước Văn Lang xưa. Khi Thục Phán chinh phục nước Văn Lang lập ra nước Âu Lạc thì cư dân Việt cổ ở vùng Tiên Du đã đóng góp một phần quan trọng trong việc xây đắp Loa thành.

Thời Bắc thuộc, Tiên Du nằm trong địa vực của huyện Long Biên. Đời nhà Hán đô hộ, Tiên Du nằm trong quận Giao Chỉ; đời Nam Tấn là châu Vũ Ninh; đời Đường là châu Long. Thời kì đất nước độc lập tự chủ, lịch sử đã đặt tên Tiên Du - phản ánh một vùng đất vừa kì vĩ vừa lãng mạn. Sách Đại Việt sử kí ghi: “Tên của huyện Tiên Du được bắt nguồn từ tên của núi Tiên Du thuộc làng Phật Tích và tồn tại từ thời Trần Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 10 trở về trước” [30, tr.

Thời Trần, huyện Tiên Du được thành lập khi hai huyện Đông Ngàn và Tiên Du ra đời. Trải mấy trăm năm lao động sáng tạo, cả vùng đất này trở nên trù phú vào bậc nhất nước Đại Việt. Khu vực Phật Tích trở thành thư viện, cung điện Bảo Hòa và là nơi tuyển chọn nhân tài cho đất nước. Thời thuộc Minh, Tiên Du vẫn thuộc châu Vũ Ninh và là một bộ phận cấu thành của tỉnh Bắc Giang.

Thời Lê, huyện Tiên Du thuộc phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc; đến đầu thời Nguyễn vẫn giữ cách sắp xếp như vậy [46, tr. Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821), trấn Kinh Bắc được đổi thành trấn Bắc Ninh, Tiên Du thuộc phủ Từ Sơn. Năm Minh Mệnh thứ 12 (1831), trấn Bắc Ninh đổi thành tỉnh Bắc Ninh. Tiên Du gồm 9 Tổng: Nội Duệ, Khắc Niệm, Chi Nê, Nội Viên, Thụ Triền, Đại Vi, Dũng Vi, Đông Sơn, Phù Đổng.

Năm 1895, chính quyền thực dân Pháp lấy sông Cầu làm ranh giới, chia đôi tỉnh Bắc Ninh làm 2 tỉnh là Bắc Giang (phía Bắc sông Cầu) và Bắc Ninh (phía Nam sông Cầu); huyện Tiên Du thuộc phủ Từ Sơn. Sau Cách mạng tháng Tám, phủ Từ Sơn được giải thể, huyện Tiên Du được giữ nguyên địa giới cũ. Năm 1961, Quốc hội (khóa II) Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quyết định cắt xã Phù Đổng và xã Trung Mầu về huyện Gia Lâm - Hà Nội. Ngày 27/10/1962, Quốc hội ra quyết định sáp nhập tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc.

Ngày 14/3/1963, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 25/QĐ sáp nhập huyện Tiên Du và huyện Từ Sơn thành huyện Tiên Sơn. Sau khi huyện Tiên Sơn thành lập, huyện lị đóng tại chân núi Lim (Hồng Vân Sơn) thuộc xã Vân Tương. Ngày 6/11/1996, tại kì họp thứ 10, Quốc hội (khóa IX) nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra nghị quyết chia tách và điều chỉnh địa giới một số tỉnh trong cả nước. Tỉnh Hà Bắc được tách thành hai tỉnh: Bắc Ninh và Bắc Giang, có địa giới như trước khi hợp nhất (10/1962) và hoạt động theo đơn vị hành chính mới kể từ ngày 1/1/1997.

Ngày 10/12/1998, Chính phủ ra Nghị định số 10/NĐCP thành lập thị trấn Lim. Ngày 9/8/1999, Chính phủ ra Nghị định số 68/NĐCP tách huyện Tiên Sơn thành huyện Tiên Du và huyện Từ Sơn. Huyện Tiên Du được tái lập, huyện lị đặt tại Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 11 thị trấn Lim. Huyện Tiên Du gồm 13 xã và 1 thị trấn: Đại Đồng, Tri Phương, Hoàn Sơn, Phật Tích, Việt Đoàn, Minh Đạo, Cảnh Hưng, Tân Chi, Lạc Vệ, Hiên Vân, Liên Bão, Nội Duệ, Phú Lâm và thị trấn Lim.

Như vậy, sau nhiều lần phân định địa giới hành chính, huyện Tiên Du vẫn giữ nguyên tên gọi từ thời cổ và khá ổn định về các đơn vị hành chính; chỉ có 2 xã Trung Mầu và Phù Đổng cắt về huyện Gia Lâm-Hà Nội (1961), xã Võ Cường cắt về thị xã Bắc Ninh (1985), xã Khắc Niệm và xã Hạp Lĩnh cắt về thành phố Bắc Ninh (2007). Huyện Tiên Du ngày nay là một trong 8 đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Bắc Ninh; có tọa độ địa lí giới hạn từ 20005’30’’ đến 21011’ vĩ Bắc và từ 105058’15’’ đến 106006’30’’ kinh Đông. Nằm ở khu vực Tây Nam tỉnh Bắc Ninh, huyện Tiên Du cách trung tâm tỉnh 5km, cách thủ đô Hà Nội 25km; phía bắc giáp thành phố Bắc Ninh và huyện Yên Phong, phía nam giáp huyện Thuận Thành, phía đông giáp huyện Quế Võ, phía tây giáp thị xã Từ Sơn [97, tr. Huyện Tiên Du có tổng diện tích tự nhiên là 9.568,65 ha, chiếm 11,63% diện tích tự nhiên của tỉnh; trong đó đất nông nghiệp là 5.346,75 ha, chiếm 55,87% chủ yếu là đất trồng lúa với diện tích là 4.394,66 ha chiếm 45,92 % diện tích tự nhiên; nuôi trồng thủy sản diện tích là 493,74 ha, chiếm 5,16 % diện tích tự nhiên; đất phi nông nghiệp là 4.169,24 ha, chiếm 43,57% diện tích tự nhiên, trong đó đất ở là 1.084,08 ha, chiếm 11,33% diện tích tự nhiên, còn lại là đất chưa sử dụng 52,66 ha, chiếm 0,55% diện tích tự nhiên.

Tính đến năm 2013, dân số toàn huyện là 130.801 người; mật độ trung bình 1.367 người/km2, cao hơn mật độ trung bình của tỉnh (1.344 người/km2) [74]. Nằm giữa 2 trung tâm kinh tế, thương mại của tỉnh là thành phố Bắc Ninh và thị xã Từ Sơn, huyện Tiên Du có vị trí đặc biệt thuận lợi: Có đường xe lửa Hà Nội- Lạng Sơn, Quốc lộ 1A, 1B đi qua nối liền với thành phố Bắc Ninh, thông thương với Lạng Sơn và thủ đô Hà Nội; Quốc lộ 38 với cầu Hồ bắc qua sông Đuống đi Hải Dương, Hưng Yên và thông thương với thành phố cảng Hải Phòng. Ngoài ra, Tiên Du còn có các tuyến đường tỉnh 276, 287, 295 cùng hệ thống các tuyến đường Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 12 huyện và sông Đuống chảy qua, hình thành một mạng lưới giao thông thủy, bộ, sắt rất thuận lợi. Tiên Du được coi là cầu nối giữa Hà Nội với các tỉnh phía Bắc.

Với vị trí như vậy, huyện Tiên Du có nhiều lợi thế phát triển kinh tế-xã hội, thu hút vốn đầu tư và mở rộng giao lưu kinh tế, văn hóa với các địa phương trong và ngoài tỉnh. Huyện Tiên Du nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng nên địa hình tương đối bằng phẳng, hầu hết có độ dốc <300 (trừ một số đồi núi thấp, như đồi Lim, núi Vân Khám, núi Chè, núi Phật Tích, Núi Đông Sơn, Núi Bát Vạn. có độ cao từ 20 - 120m nhưng chiếm diện tích nhỏ so với tổng diện tích đất tự nhiên của huyện). Địa hình vùng đồng bằng có độ nghiêng ra biển theo hướng tây bắc- đông nam, độ cao trung bình từ 2,5-6 m so với mặt nước biển.

Địa hình Tiên Du thuận lợi cho phát triển giao thông, xây dựng cơ sở hạ tầng, mở rộng mạng lưới khu dân cư, các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và kiến thiết đồng ruộng tạo ra những vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát triển rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày. Tiên Du nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia thành hai mùa rõ rệt: Mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, lượng mưa trung bình từ 125,2 mm (tháng 10) đến 283,3 mm (tháng 5), chiếm khoảng 86,64% lượng mưa cả năm. Mùa khô bắt đầu từ tháng 11 và kết thúc vào tháng 4 năm sau, với lượng mưa trên tháng biến động từ 11,6 đến 82,9 mm.

Số giờ nắng trung bình các tháng/năm khoảng 139,32 giờ, nhiệt độ trung bình dao động từ 23,40C đến 29,90C. Độ ẩm không khí trung bình/năm khoảng 84%, trong đó tháng có độ ẩm lớn nhất khoảng 88% (tháng 3), tháng có độ ẩm thấp nhất khoảng 70% (tháng 12). Hằng năm có 2 mùa gió chính: Gió mùa Đông Bắc (từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau) và gió mùa Đông Nam (từ tháng 4 đến tháng 9) mang theo hơi ẩm và mưa rào [97, tr. Nhìn chung, Tiên Du có điều kiện khí hậu khá thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, nhưng cũng có nhiều bất lợi như nắng nóng, lạnh, khô hạn và lượng mưa phân bố không đều giữa các mùa, nhất là mưa lớn tập trung theo mùa thường làm ngập úng các khu vực thấp trũng gây khó khăn cho thâm canh tăng vụ, mở rộng diện tích canh tác.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Tài nguyên thiên nhiên chính * Tài nguyên nước: Huyện Tiên Du chịu ảnh hưởng của chế độ thủy văn sông Đuống và các sông ngòi kênh rạch chảy qua địa bàn. Trong đó, sông Đuống có lưu lượng chảy vào mùa mưa là 305,73 m3/s và mùa khô là 728 m3/s với tổng lượng nước bình quân hằng năm khoảng 31,6 tỉ m3. Mức nước cao nhất tại bến Hồ là 9,64 m, chênh từ 4-5m so với mặt ruộng; mức thấp nhất là 0,19 m, thấp hơn mặt ruộng 3- 4 m [96,tr.

Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn có hệ thống sông ngòi khá dày đặc với lượng nước dồi dào, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tưới tiêu. Nhìn chung, hệ thống thủy văn của Tiên Du thuận lợi về nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, kể cả mùa khô. Mặt khác, sông Đuống có hàm lượng phù sa khá lớn, vào mùa mưa trung bình 1m3 nước có khoảng 2,8 kg phù sa.