CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE CHIEN LƯỢC KINH DOANH CUA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tinh hình nghiên cứu Chiến lược kinh doanh là một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Chính vì vậy cũng đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về chiến lược kinh doanh dưới rất nhiều góc độ từ môi trường kinh doanh, các nhân tố tác động, bảng điểm cân bằng, các mô hình phân tích.có thể kế đến một số tài liệu và nghiên cứu dưới đây: - Nghiên cứu “Xây dựng chiến lược kinh doanh của Tổng công ty xây dựng Trường Sơn đến năm 2020” của tac giả Nguyễn Thị Hoài, đăng trên Tap chí Tài chính số 3/2014. Nghiên cứu cho biết Tổng Công ty xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12 - Bộ Quốc phòng) là một doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có quy mô lớn của ngành Xây dựng, trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan bao cấp thì doanh nghiệp cũng chịu chi phối bởi tính mệnh lệnh quan liêu.
Do trông chờ từ sự hỗ trợ của Nhà nước và Bộ Quốc phòng giao đã khiến cho đơn vị thiếu sự linh hoạt trong việc xây dựng một chiến lược kinh doanh và định hướng phát triển doanh nghiệp, bị động trong việc giải quyết việc làm, đặc biệt là sau khi hoàn thành các công trình lớn. Từ khi chuyên sang nền kinh tế thị trường, trước sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ cạnh tranh, Ban lãnh đạo Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn xác định rõ tầm quan trọng của công tác xây dựng chiến lược kinh doanh là "kim chỉ nam" định hướng phát triển hoạt động của đơn vị. Hiện nay, Tổng Công ty đang chú trọng xây dựng kế hoạch dải hạn và kế hoạch hàng năm. Kế hoạch dài hạn thường được xây dựng trong khoảng thời gian 5 - 10 năm còn kế hoạch ngắn hạn được xem như là sự điều chỉnh kế hoạch dài hạn trong từng năm.
- Luận văn thạc sĩ (2009) “Xây dựng chiến lược kinh doanh của Công ty cổ phân 32 đến năm 2020” của tác giả Nguyễn Văn Bình. Đề tài đã nghiên cứu thực trạng và xây dựng được một chiến lược kinh doanh đến năm 2020 cho Công ty cô phần 32- một công ty sản xuất các mặt hàng da - giầy, đép, hàng may mặc và kinh doanh nguyên vật liệu dệt may, da giày cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khâu. - Luận văn thạc sĩ (2010) “Chiến lược kinh doanh nhà ở cao cấp cua Công ty cổ phan Dau tư phát triển Đô thị và khu công nghiệp Sông Đà - SUDICO” của tác giả Ngô Vĩnh Khương. Đề tài đã phân tích thực trạng, đưa ra một số chiến lược và đề xuất lựa chọn giải pháp chiến lược tối ưu dé áp dung cho công ty SUDICO.
- Luận văn thạc sỹ (2011) “Xây dựng chiến lược kinh doanh của công ty cỗ phan Sữa Việt Nam Vinamilk giai đoạn 2011- 2016” của tac giả Nguyễn Bá Cường. Nghiên cứu đã đánh giá khá toàn diện về thực trạng sản xuất kinh doanh của công ty cô phan Sữa Việt Nam Vinamilk, tìm ra những lợi thế, những yếu kém, những cơ hội và đe dọa. Từ đó tác giả đã xây dựng chiến lược kinh doanh của công ty đến năm 2016. Trong nghiên cứu này tác giả đã vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế, dé từ đó việc xây dựng chiến lược kinh doanh cho công ty được hiệu quả nhất.
- Luận văn thạc sĩ (2012) “Chiến lược kinh doanh của công ty TNHH Kỹ nghệ thực phẩm Bách Việt đến năm 2015” của tác giả Phạm Đình Thiên. Luận văn đã phân tích thực trạng, đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài và bên trong đối với hoạt động SX-KD mật ong, từ đó đưa ra một số giải pháp và kiến nghị cho chiến lược kinh doanh đến năm 2015 của Công ty TNHH Kỹ nghệ Thực pham Bách Việt. - Luận văn thạc sỹ (2013) “Xây dung chiến lược kinh doanh tại công ty cổ phan Sơn tổng hợp Hà Nội giai đoạn 2013-2017” của tac giả Nguyễn Thị Tuyết Nhung. Luận văn này tập trung nghiên cứu môi trường kinh doanh và thực trạng của công ty Sơn tông hợp Hà Nội trên cơ sở đó xây dựng chiến lược kinh doanh công ty.
Chiến lược kinh doanh mang tính định hướng và vạch ra những phương án giúp cho việc xây dựng kế hoạch cụ thể đạt được hiệu quả mong muốn. Luận văn sử dụng các phương pháp thống kê phân tích và phương pháp phân tích tổng hợp, từ đó đánh giá tình hình thực tế doanh nghiệp sản xuất kinh doanh xuất khẩu tác giả rút ra các yếu tố môi trường và xác định cơ hội mục tiêu chiến lược trên cơ sở vận dụng lý thuyết và co sở lý luận dé dé ra chiến lược kinh doanh phi hợp. Có thể nói, nghiên cứu về chiến lược, xây dựng chiến lược của doanh nghiệp là khá nhiều. Tuy nhiên, đúng từ góc độ một doanh nghiệp cụ thể trong lĩnh vực xây dựng hoạt động trên địa bàn tỉnh Hải Dương là chủ yếu và với định hướng thực hành áp dụng kiến thức vào một trường hợp nghiên cứu cụ thể, luận văn là không trùng lắp, có tính thực tiễn, nhất là trên cơ sở đánh giá thực tiễn dé đề xuất các giải pháp về xây dựng và trién khai chiến lược tại Công ty cô phần Đầu tư Tam Hưng.
Khái niệm về chiến lược và chiến lược kinh doanh 1. Chiến lược “Chiến lược ” là thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “Strategos” dùng trong quân sự, theo Calr Von Clausewitz, thế kỷ XIX “lập kế hoạch chiến tranh và hoạch định các chiến dịch tác chiến”. Từ thập niên 60 của thế kỷ XX, chiến lược được ứng dụng vào lĩnh vực kinh doanh và thuật ngữ "Chiến lược kinh doanh" ra đời. Quan niệm về chiến lược kinh doanh phát triển dần theo thời gian va người ta tiếp cận nó theo nhiều cách khác nhau.
Năm 1962, Chandler định nghĩa chiến lược như là “việc xác định các mục tiêu, mục đích cơ ban dai han của doanh nghiệp và việc áp dụng một chuỗi các hành động cũng như việc phân bổ các nguồn lực cần thiết để thực hiện mục tiêu này “[15]. Đến những năm 1980, Quinn đã đưa ra định nghĩa có tính khái quát hơn “Chiến lược là mô thức hay kế hoạch tích hợp các mục tiêu chính yếu, các chính sách, và chuỗi hành động vào một tổng thé được cố kết một cách chặt chế” [17]. Sau đó Johnson và Scholes định nghĩa lại chiến lược trong điều kiện môi trường có rất nhiều những thay đổi nhanh chóng: “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về đài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tô chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay déi, dé đáp ứng nhu cầu thị trường và thoả mãn mong đợi của các bên hữu quan”[16]. Ngoài cách tiếp cận kiểu truyền thống như trên, nhiều tổ chức kinh doanh tiếp cận chiến lược theo cách mới: Chiến lược kinh doanh là kế hoạch kiểm soát và sử dụng nguồn lực, tài sản và tài chính nhằm mục đích nâng cao và bảo đảm những quyền lợi thiết yếu của mình.
Kenneth Andrews là người đầu tiên đưa ra các ý tưởng nổi bật này trong cuốn sách kinh điển "The Concept of Corporate Strategy". Theo ông, chiến lược là những gì mà một tô chức phải làm dựa trên những điểm mạnh và yếu của mình trong bối cảnh có những cơ hội và cả những mối đe dọa. Brace Henderson, chiến lược gia đồng thời là nhà sáng lập Tập đoàn Tư vấn Boston đã kết nói khái niệm chiến lược với lợi thế cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh là việc đặt một Công ty vào vị thế tốt hơn đối thủ để tạo ra giá trị về kinh tế cho khách hàng.
"Chiến lược là sự tìm kiếm thận trọng một kế hoạch hành động dé phat trién và kết hợp lợi thế cạnh tranh của tổ chức. Những điều khác biệt giữa ban va đối thủ cạnh tranh là cơ sở cho lợi thế của bạn". Ông tin rằng không thê cùng tồn tại hai đối thủ cạnh tranh nếu cách kinh doanh của họ giống hệt nhau. Cần phải tạo ra sự khác biệt mới có thé tồn tại.
Michael Porter cũng tán đồng nhận định của Henderson: "Chiến lược kinh doanh liên quan đến sự khác biệt. Đó là việc lựa chọn cân thận một chuỗi hoạt động khác biệt để tạo ra một tập hợp giá trị độc đáo". Dù tiếp cận theo cách nào thì bản chất của chiến lược kinh doanh vẫn là phác thảo hình ảnh tương lai của doanh nghiệp trong khu vực hoạt động và khả năng khai thác. Theo cách hiểu này, thuật ngữ chiến lược kinh doanh được dùng theo 3 ý nghĩa phô biến nhất: - Xác lập mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp.
- Đưa ra các chương trình hành động tổng quát. - Lựa chọn các phương án hành động, triển khai phân bố nguồn tài nguyên dé thực hiện mục tiêu đó. Ngoài ra, còn có quan niệm cho rằng chiến lược là phương châm đạt tới mục tiêu dài hạn. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang có xu hướng toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế, thì quản trị gia phải hiểu rõ những mặt tích cực và mặt trái của hội nhập đề tìm ra hướng đi thông qua thiết lập chiến lược kinh doanh phù hợp.
Chiến lược kinh doanh Chiến lược kinh doanh: - Là bộ phận quan trọng nhất trong toàn bộ chiến lược của doanh nghiệp. - Là phương hướng hoạt động của doanh nghiệp. - Định ra các mục tiêu lớn “Chiến lược kinh doanh là xác định sự phân bổ nguồn lực sẵn có với mục đích làm thay đổi thế cân băng cạnh tranh và chuyên lợi thế về phía mình” - Theo tập đoàn tư van Boston; còn theo Michael Porter - giáo sư chiến lược hàng đầu của Havard: “Chiến lược kinh doanh dé đương đầu với cạnh tranh là sự kết hợp giữa những mục tiêu cần đạt tới và những phương tiện mà doanh nghiệp cần tìm dé đạt tới mục tiêu”[1 1]. Chiến lược kinh doanh là cách thức, phương pháp cạnh tranh của doanh nghiệp, nó quy định loại sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp đảm nhận, quy mô kinh doanh, các nguồn lực sản xuất, khả năng sinh lợi cũng như triển vọng phát triển của doanh nghiệp.
Chiến lược kinh doanh là bộ phận quan trọng nhất trong toàn bộ chiến lược của doanh nghiệp. Các bộ phận khác của chiến lược chung phải căn cứ vào Chiến lược kinh doanh dé xây dựng và hiệu chỉnh. Chiến lược kinh doanh có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp.