Luận văn ThS Quản lý văn hóa: Quản lý lễ hội Đền Hùng tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý văn hóa lễ hội Đền Hùng tại tỉnh Phú Thọ. Nghiên cứu vai trò quản lý trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền

• Tác giả: Nguyễn Văn Bê
• Trường học: Đại học Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Đề tài: Quản lý lễ hội Đền Hùng tỉnh Phú Thọ: Nghiên cứu quản lý văn hóa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa lễ hội Đền Hùng Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa lễ hội Đền Hùng Phú Thọ nghiên cứu hệ thống quản lý lễ hội tại khu di tích lịch sử quan trọng này. Đề tài tập trung phân tích cơ sở lý luận về quản lý di sản văn hóa phi vật thể, vai trò của lễ hội trong đời sống tinh thần dân tộc và thực trạng tổ chức lễ hội Đền Hùng. Nội dung khảo sát các yếu tố quản lý nhà nước, cơ sở hạ tầng, hoạt động quảng bá và công tác phối hợp giữa các ngành. Mục tiêu nhằm đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

1.1. Khái niệm và vai trò của lễ hội Đền Hùng

Lễ hội Đền Hùng là sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng, tưởng niệm công lao dựng nước của các vua Hùng. Đây là dịp thể hiện lòng thành kính tổ tiên, giáo dục truyền thống yêu nước và đoàn kết dân tộc. Lễ hội gồm hai phần: lễ dâng hương tại Đền Thượng và hội với nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật, trò chơi dân gian. Vai trò của lễ hội không chỉ gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn thúc đẩy phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh Phú Thọ. Theo nghiên cứu, lễ hội thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm, góp phần quan trọng vào kinh tế địa phương.

1.2. Cơ sở lý luận quản lý lễ hội di sản văn hóa

Quản lý lễ hội di sản văn hóa phi vật thể yêu cầu áp dụng các nguyên tắc bảo tồn nguyên trạng, phát huy giá trị và đảm bảo an ninh trật tự. Theo UNESCO, quản lý hiệu quả cần kết hợp giữa bảo vệ di sản và phát triển bền vững. Tại Việt Nam, pháp luật quy định trách nhiệm quản lý nhà nước thông qua UBND tỉnh, Sở Văn hóa và các đơn vị chuyên môn. Cơ sở lý luận bao gồm lý thuyết quản lý dự án, quản trị công và bảo tồn di sản. Đề tài tham khảo khung lý thuyết này để phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.

II. Phân tích thực trạng quản lý lễ hội Đền Hùng giai đoạn 2005 2012

Giai đoạn 2005-2012 là thời kỳ quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý lễ hội Đền Hùng. Cơ quan chủ quản là Khu di tích lịch sử Đền Hùng phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ tổ chức lễ hội theo kế hoạch cấp quốc gia. Tuy nhiên, thực trạng quản lý còn tồn tại nhiều hạn chế như thiếu đồng bộ trong điều hành, cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu đông đảo du khách. Công tác quảng bá chưa chuyên nghiệp, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường trong khu vực di tích. Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các ngành chưa chặt chẽ, gây khó khăn trong xử lý tình huống khẩn cấp.

2.1. Hệ thống tổ chức và phân cấp quản lý

Hệ thống quản lý lễ hội gồm Ban Tổ chức Lễ hội Đền Hùng do UBND tỉnh Phú Thọ thành lập, với nhiệm vụ chính là xây dựng kịch bản, điều phối hoạt động và đảm bảo an toàn. Các tiểu ban chuyên môn phụ trách an ninh, văn nghệ, y tế và hậu cần. Tuy nhiên, mô hình quản lý còn mang tính thời vụ, thiếu sự ổn định trong nhân sự. Theo báo cáo, việc thiếu đào tạo chuyên môn cho cán bộ quản lý dẫn đến khó khăn trong xử lý tình huống phức tạp. Ngoài ra, sự tham gia của cộng đồng địa phương còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức lễ hội.

2.2. Cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ

Cơ sở hạ tầng tại khu di tích Đền Hùng giai đoạn này chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là hệ thống giao thông, bãi đỗ xe và khu vệ sinh. Theo khảo sát, 60% du khách phản ánh tình trạng ùn tắc giao thông vào ngày chính hội. Dịch vụ ăn uống, y tế tại chỗ còn thiếu thốn, chưa đáp ứng nhu cầu đông đảo người tham gia. Mặc dù đã có nỗ lực cải thiện, nhưng tiến độ nâng cấp cơ sở vật chất còn chậm do hạn chế về nguồn lực tài chính. Đề tài đề xuất cần ưu tiên đầu tư hạ tầng trước mắt để đảm bảo lễ hội diễn ra an toàn và thuận lợi.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý lễ hội Đền Hùng

Để nâng cao hiệu quả quản lý lễ hội Đền Hùng, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện khung pháp lý đến nâng cấp hạ tầng. Trước tiên, cần xây dựng quy chế quản lý chi tiết, phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền và đơn vị chuyên môn. Giải pháp thứ hai là tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, đảm bảo họ nắm vững nghiệp vụ tổ chức sự kiện và xử lý tình huống. Ngoài ra, cần đa dạng hóa hình thức quảng bá lễ hội thông qua truyền thông đa phương tiện, thu hút sự quan tâm của công chúng. Cuối cùng, nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ lễ hội là yếu tố quyết định để đảm bảo trải nghiệm tốt nhất cho du khách.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý và quy chế quản lý

Khung pháp lý cần được bổ sung các quy định cụ thể về quản lý lễ hội di sản văn hóa, bao gồm tiêu chuẩn an toàn, quy trình cấp phép hoạt động thương mại và phân công trách nhiệm giữa các ngành. Theo nghiên cứu, việc thiếu quy định rõ ràng dẫn đến tình trạng lạm dụng thương mại hóa lễ hội. Đề xuất xây dựng Nghị quyết của HĐND tỉnh Phú Thọ về quản lý lễ hội Đền Hùng, trong đó quy định chi tiết về phân cấp quản lý, kinh phí và chế tài xử lý vi phạm. Ngoài ra, cần tham khảo kinh nghiệm từ các lễ hội quốc gia như Giỗ Tổ Hùng Vương tại Đền Hùng để xây dựng mô hình quản lý hiệu quả.

3.2. Đa dạng hóa hoạt động quảng bá và trải nghiệm du lịch

Quảng bá lễ hội cần kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, sử dụng đa kênh truyền thông như mạng xã hội, truyền hình và báo chí. Theo thống kê, 70% du khách tìm kiếm thông tin lễ hội qua internet, do đó cần đầu tư vào website chính thức và ứng dụng di động. Ngoài ra, cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa như tái hiện nghi lễ xưa, triển lãm di sản và giao lưu nghệ thuật. Giải pháp này không chỉ nâng cao nhận thức về giá trị lễ hội mà còn tạo thu nhập bền vững cho cộng đồng địa phương thông qua du lịch văn hóa.

IV. Kết luận và khuyến nghị cho quản lý lễ hội di sản

Nghiên cứu luận văn đã chỉ ra những thành tựu và tồn tại trong quản lý lễ hội Đền Hùng giai đoạn 2005-2012. Những nỗ lực của chính quyền địa phương trong tổ chức lễ hội cấp quốc gia đã góp phần quan trọng vào bảo tồn di sản văn hóa. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết như nâng cấp hạ tầng, đào tạo nhân lực và hoàn thiện khung pháp lý. Kết luận quan trọng nhất là quản lý lễ hội hiệu quả phải kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển bền vững. Đề xuất khuyến nghị tập trung vào ba trụ cột: xây dựng chính sách dài hạn, đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao vai trò cộng đồng trong quản lý lễ hội.

4.1. Đánh giá kết quả đạt được và hạn chế

Giai đoạn 2005-2012 ghi nhận nhiều thành tựu quan trọng như tổ chức thành công lễ hội cấp quốc gia, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng. Hệ thống quản lý đã được kiện toàn với sự tham gia của nhiều ngành liên quan. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế như thiếu sự đồng bộ trong điều hành, cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu. Đánh giá này dựa trên khảo sát thực tế và phản hồi của du khách, cho thấy cần có những cải tiến mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tiếp theo.

4.2. Định hướng phát triển bền vững cho lễ hội

Định hướng phát triển lễ hội Đền Hùng cần tập trung vào ba mục tiêu: bảo tồn nguyên trạng di sản, nâng cao chất lượng trải nghiệm du khách và đảm bảo lợi ích kinh tế-xã hội. Theo UNESCO, mô hình quản lý bền vững phải cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo vệ di sản. Đề xuất xây dựng kế hoạch 5 năm với các giải pháp cụ thể như nâng cấp hạ tầng, đào tạo nhân lực và xây dựng thương hiệu lễ hội. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý di sản văn hóa phi vật thể để học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI ĐỀN HÙNG 1. C¬ së lý luËn chung 1. Kh¸i niÖm vÒ v¨n hãa vµ di s¶n v¨n hãa Kh¸i niÖm v¨n hãa C¸c nhµ nghiªn cøu v¨n hãa ®· ®−a ra rÊt nhiÒu kh¸i niÖm, quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ v¨n hãa, tïy thuéc vµo gãc nh×n, quan ®iÓm tiÕp cËn vµ môc ®Ých sö dông. Nh×n nhËn l¹i mét chÆng ®−êng nghiªn cøu chóng ta thÊy r»ng ë ViÖt Nam tõ V¨n hãa xuÊt hiÖn muén, vµo kho¶ng ®Çu thÕ kû XX.

Tuy nhiªn tr−íc ®ã tõ “V¨n HiÕn” còng t−¬ng øng tõ v¨n hãa ®−îc dïng trong bµi “B×nh Ng« ®¹i c¸o” do NguyÔn Tr·i viÕt n¨m 1428. “V¨n hiÕn” trong ®ã “v¨n” lµ tèt ®Ñp, “hiÕn” lµ phÐp n−íc; hoÆc “v¨n hãa” trong ®ã “v¨n” lµ tèt ®Ñp, “hãa” lµ biÕn c¶i dï kh«ng hoµn toµn t−¬ng øng nh−ng vÒ c¬ b¶n ®Òu cã ý nghÜa t−¬ng ®ång, phï hîp. C¨n cø vµo rÊt nhiÒu nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau, chóng ta cã thÓ ®−a ra mét vµi c¸ch nh×n tiªu biÓu phï hîp víi gãc tiÕp cËn nghiªn cøu cña häc viªn. Theo quan ®iÓm cña Hå ChÝ Minh: “V× lÏ sinh tån còng nh− môc ®Ých cña cuéc sèng, loµi ng−êi míi s¸ng t¹o vµ ph¸t minh ra ng«n ng÷, ch÷ viÕt, ®¹o ®øc, ph¸p luËt, khoa häc, t«n gi¸o, v¨n häc, nghÖ thuËt, nh÷ng c«ng cô cho sinh ho¹t hµng ngµy vÒ mÆt ¨n, ë vµ c¸c ph−¬ng thøc sö dông.

Toµn bé nh÷ng s¸ng t¹o vµ ph¸t minh ®ã tøc lµ v¨n hãa”.TSKH TrÇn Ngäc Thªm: “V¨n hãa lµ mét hÖ thèng h÷u c¬ c¸c gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn do con ng−êi s¸ng t¹o vµ tÝch lòy qua qu¸ tr×nh ho¹t ®éng thùc 14 tiÔn trong sù t−¬ng t¸c gi÷a con ng−êi víi m«i tr−êng tù nhiªn vµ x· héi cña m×nh”.21-22] PGS Phan Ngäc cho r»ng: “V¨n hãa lµ mèi quan hÖ gi÷a thÕ giíi biÓu t−îng trong ãc mét c¸ nh©n hay mét téc ng−êi víi c¸i thÕ giíi thùc t¹i Ýt nhiÒu ®· bÞ c¸ nh©n nµy hay téc ng−êi nµy m« h×nh hãa theo c¸i m« h×nh tån t¹i trong biÓu t−îng. §iÒu biÓu hiÖn râ nhÊt chøng tá mèi quan hÖ nµy, ®ã lµ v¨n hãa d−íi h×nh thøc dÔ thÊy nhÊt, biÓu hiÖn thµnh mét kiÓu lùa chän riªng cña c¸ nh©n hay téc ng−êi, kh¸c c¸c kiÓu lùa chän cña c¸c c¸ nh©n hay c¸c téc ng−êi kh¸c.21] Kh¸i niÖm vÒ di s¶n v¨n hãa Theo §iÒu 1 LuËt di s¶n v¨n hãa cña ViÖt Nam nªu râ ®Þnh nghÜa vÒ di s¶n v¨n hãa nh− sau: “Di s¶n v¨n hãa bao gåm di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ vµ di s¶n v¨n hãa vËt thÓ, lµ s¶n phÈm tinh thÇn, vËt chÊt cã gi¸ trÞ lÞch sö, v¨n hãa, khoa häc ®−îc l−u truyÒn tõ thÕ hÖ nµy qua thÕ hÖ kh¸c ë n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam”.7-8] Theo c¸ch tiÕp cËn gi¸ trÞ v¨n hãa nµy th× di s¶n v¨n hãa bao gåm hÇu hÕt c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa do con ng−êi t¹o nªn trong qu¸ tr×nh t−¬ng t¸c víi tù nhiªn trong qu¸ khø. §ã lµ phÇn kÕt tinh l¹i sau mét lo¹t c¸c ho¹t ®éng s¸ng t¹o cña con ng−êi tõ ®êi nµy ®Õn ®êi kh¸c. Di s¶n v¨n hãa lµ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa bÒn v÷ng v× nã ph¶i ®−îc thÈm ®Þnh kh¾t khe b»ng sù thõa nhËn cña c¶ céng ®ång ng−êi trong thêi gian lÞch sö l©u dµi.

Di s¶n v¨n hãa lµ mét bé phËn rÊt quan träng cña nÒn v¨n hãa d©n téc, lµ nÒn t¶ng ®Ó b¶o tån b¶n s¾c riªng biÖt còng nh− t¹o sù ®a d¹ng trong nÒn v¨n hãa nh©n lo¹i ®Çy mµu s¾c. Di s¶n v¨n hãa lµ sù tæng hßa cña c¸c tËp hîp nh÷ng cÆp ph¹m trï võa thèng nhÊt, võa t−¬ng ph¶n nhau gi÷a truyÒn thèng - hiÖn ®¹i; kÕ thõa vµ ph¸t 15 triÓn; d©n téc vµ quèc tÕ. Nh÷ng cÆp ph¹m trï trªn lu«n vËn ®éng song hµnh, tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Kh¸i niÖm vÒ di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ Theo luËt míi söa ®æi bæ sung n¨m 2009: “Di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ lµ s¶n phÈm tinh thÇn g¾n víi céng ®ång hoÆc c¸ nh©n, vËt thÓ vµ kh«ng gian v¨n hãa liªn quan, cã gi¸ trÞ lÞch sö, v¨n hãa, khoa häc, thÓ hiÖn b¶n s¾c céng ®ång, kh«ng ngõng ®−îc t¸i t¹o vµ ®−îc l−u truyÒn tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c b»ng truyÒn miÖng, truyÒn nghÒ, tr×nh diÔn vµ c¸c h×nh thøc kh¸c”.8] Theo §iÒu 4, LuËt di s¶n v¨n hãa th× di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ: “.bao gåm tiÕng nãi, ch÷ viÕt, t¸c phÈm v¨n häc, nghÖ thuËt, khoa häc, ng÷ v¨n truyÒn miÖng, diÔn x−íng d©n gian, lèi sèng, nÕp sèng lÔ héi, bÝ quyÕt vÒ nghÒ thñ c«ng, tri thøc vÒ y d−îc häc cæ truyÒn, vÒ v¨n hãa Èm thùc, vÒ trang phôc truyÒn thèng d©n téc vµ nh÷ng tri thøc d©n gian kh¸c”.9] ViÖt Nam lµ mét quèc gia cã mét kho tµng di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ ®a d¹ng vµ phong phó.

§ã lµ sù ®a d¹ng vÒ thÓ lo¹i, phong phó vÒ h×nh thøc thÓ hiÖn, vÒ tr÷ l−îng t¸c phÈm, ®Æc s¾c vÒ t− t−ëng vµ nghÖ thuËt. Tinh hoa ®ã ®· ®−îc vun ®¾p, kÕt tinh qua nhiÒu thÕ hÖ. Cho ®Õn nay vÉn ®ang tiÕp tôc ®−îc b¶o tån vµ ph¸t huy søc m¹nh lan táa cña c¸c di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ nµy. Kh¸i niÖm vÒ lÔ héi (lÔ, héi) Trong Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt, cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm vÒ lÔ héi.

C¸c kh¸i niÖm nµy cã thÓ ®−îc kh¸i qu¸t trªn nhiÒu ph−¬ng diÖn kh¸c nhau, c¸ch nh×n kh¸c nhau, vïng miÒn kh¸c nhau. Theo Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt xuÊt b¶n n¨m 2002 th× ®ã lµ cuéc vui tæ chøc chung, cã c¸c ho¹t ®éng lÔ nghi mang tÝnh v¨n 16 hãa truyÒn thèng cña d©n téc. VÝ dô: LÔ héi §Òn Giãng, LÔ héi Hai Bµ Tr−ng, Héi ®ãn Xu©n míi…LÔ Héi ®−îc chia ra lµm 2 phÇn: PhÇn LÔ vµ PhÇn Héi. Trong lÔ héi th× gianh giíi gi÷a lÔ vµ héi chØ lµ t−¬ng ®èi.

Trªn thùc tÕ th× nhiÒu khi trong phÇn LÔ l¹i bao hµm c¶ phÇn Héi. VÝ dô: LÔ héi Tïng DÝ ë Phó Thä; hay Héi PhÕt - HiÒn Quan còng ë Phó Thä… Do ®ã trong trß diÔn ta kh«ng thÓ kh¼ng ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n r»ng trß diÔn lµ lÔ hay lµ héi mµ chØ cã thÓ nãi lµ, hai yÕu tè ®Êy giao thoa, ®an xen nhau. §Ó cã c¸ch nh×n cô thÓ trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch c¸c yÕu tè trªn, chóng ta cã thÓ quan niÖm vÒ LÔ vµ Héi nh− sau: Theo Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt, th× “LÔ” lµ chØ nh÷ng nghi thøc tiÕn hµnh nh»m ®¸nh dÊu hoÆc kû niÖm mét sù viÖc, sù kiÖn cã ý nghÜa nµo ®ã. VÝ dô LÔ Quèc kh¸nh, lÔ thµnh h«n.

LÔ cßn cã nghÜa lµ v¸i, l¹y ®Ó tá lßng thµnh kÝnh theo phong tôc cò. LÔ cßn ®−îc hiÓu lµ khu«n phÐp, lµ phÐp bµy ra nh»m tá ý kÝnh träng, lÞch sù. C¸c nhµ nghiªn cøu còng cã nhiÒu kh¸i niÖm vÒ LÔ. LÔ lµ phÇn ®Çu tiªn khi tiÕn hµnh LÔ héi.

LÔ lµ cèt lâi, nghiªm trang vµ lµ phÇn quan träng nhÊt cña mét lÔ héi. PhÇn nµy ®−îc chuÈn bÞ rÊt cÈn thËn, tØ mØ vµ chÝnh x¸c. Tham dù lÔ chØ cã mét sè ng−êi cã vai vÕ, vÞ trÝ nhÊt ®Þnh. PhÇn lÔ trong mét lÔ héi mang tÝnh chÊt thiªng liªng vµ th−êng lµ bÊt biÕn, lµ nh÷ng nghi thøc thê thÇn th¸nh.

Kh«ng gian vµ thêi gian cña c¸c nghi lÔ ®−îc quy ®Þnh chÆt chÏ. Theo Tõ ®iÓn b¸ch khoa toµn th− ViÖt Nam, lÔ lµ hÖ thèng c¸c hµnh vi, ®éng t¸c nh»m biÓu hiÖn lßng t«n kÝnh cña con ng−êi ®èi víi thÇn linh, ph¶n ¸nh nh÷ng −íc m¬ chÝnh ®¸ng cña con ng−êi tr−íc cuéc sèng mµ b¶n th©n hä ch−a cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn. Nh− chóng ta biÕt, trong phÇn lÔ bao giê còng ph¶i cã tÕ. TÕ bao gåm nh÷ng nghi thøc theo quy ®Þnh nh− y phôc, phÈm phôc, hia hµi, mò m·ng cho ®Õn viÖc tÕ thÇn ®−îc tæ chøc nh− thÕ nµo.

Th−êng ng−êi thùc hµnh tÕ lµ 17 nh÷ng cô cao niªn cã uy tÝn trong lµng vµ ®−îc chÝnh d©n lµng chän ra, trong ®ã cã mét ng−êi ®−îc chän lµm chñ tÕ. Khi thùc hiÖn tÕ lÔ th−êng cã c¸c nghi thøc sau: §äc v¨n tÕ, d©ng h−¬ng, d©ng r−îu tr¾ng, d©ng lÔ vËt. LÔ vËt th−êng lµ nh÷ng s¶n vËt cña ®Þa ph−¬ng nh− x«i, o¶n, b¸nh ch−ng, hoa qu¶. Ngoµi ra mét sè ®Þa ph−¬ng cßn cã lÔ vËt ®éc ®¸o, liªn quan ®Õn nh©n vËt ®−îc thê.

Theo Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt n¨m 2002: “Héi lµ cuéc vui chung cho ®«ng ®¶o ng−êi tham dù theo phong tôc hoÆc dÞp ®Æc biÖt” [54, tr. Héi lµ sinh ho¹t v¨n hãa, t«n gi¸o, nghÖ thuËt cña céng ®ång, xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu cuéc sèng, tõ sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña céng ®ång, sù b×nh yªn cho tõng c¸ nh©n, h¹nh phóc cho tõng gia ®×nh, sù v÷ng m¹nh cho tõng dßng hä, sù sinh s«i n¶y në cña gia sóc, sù béi thu cña mïa mµng mµ tõ bao ®êi nay quy tô niÒm m¬ −íc chung cña mäi thÕ hÖ. Theo LÔ héi “truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i” cña t¸c gi¶ Thu Linh - §Æng V¨n Lung: “Héi lµ bé phËn rÊt quan träng cña v¨n hãa truyÒn thèng, nã b¶o l−u g×n gi÷ nh÷ng nÐt riªng, phong tôc tËp qu¸n, c¸c yÕu tè d©n chñ vµ x· héi chñ nghÜa cña v¨n hãa qu¸ khø. Héi cßn lµ ®iÓm tùa cho mçi c¸ nh©n nãi riªng c¶ céng ®ång nãi chung chèng x©m l¨ng cña v¨n hãa ngo¹i lai.

Gië l¹i nh÷ng trang sö thêi ®¹i chèng B¾c thuéc sù tån t¹i bÒn bØ cña c¸c ngµy héi c«ng x· n«ng th«n ng−êi ViÖt víi c¸c tËp tôc, nÕp sinh ho¹t riªng cña m×nh ®· trë thµnh c¸i l¸ ch¾n ®Ó chèng l¹i sù ®ång hãa tõ bªn ngoµi, b¶o tån b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc. §ång thêi khi cã yÕu tè v¨n hãa nµo ®ã cña mét nÒn v¨n hãa kh¸c ra nhËp vµo héi tøc lµ nã ®· ®−îc héi víi t− c¸ch mét bé l¹c tinh vi chän lùa vµ d©n téc hãa. Tham gia vµo héi cã nghÜa lµ c¸c yÕu tè nµy ®· thËt sù cã mét ®êi sèng thËt chÊt trong t©m hån céng ®ång d©n téc”. C¸c lo¹i h×nh lÔ héi Theo nh− c¸c nhµ nghiªn cøu v¨n hãa, hiÖn cã nhiÒu lo¹i h×nh lÔ héi kh¸c nhau.

Sù ®a d¹ng ®ã hßa quyÖn víi b¶n s¾c v¨n hãa cña 54 téc ng−êi ®ang sinh sèng trªn l·nh thæ ViÖt Nam. Tuy nhiªn b¶n s¾c cèt lâi cña c¸c lÔ héi vÉn dùa trªn c¬ së nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp thuÇn tóy. TS NguyÔn Quang Lª ph©n lo¹i lÔ héi theo kh«ng gian më héi, tøc c¸c lo¹i h×nh kiÕn tróc t«n gi¸o, tÝn ng−ìng ®Æc tr−ng cho v¨n hãa cæ truyÒn ë c¸c lµng x· vïng ®ång b»ng vµ trung du lµ hîp lý h¬n c¶.