Mở đầu, do khuôn khổ của một luận văn, học viên chỉ đề cập năm nội dung: Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất; Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai. Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Trong công tác quản lý đất đai, quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là công cụ hết sức hữu hiệu, nhất là trong nền kinh tế thị trường. Nó giúp cho việc sử dụng đất đai và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác một cách tiết kiệm, có hiệu quả, giử gìn cảnh quan môi trường. Quy hoạch còn là công cụ để phân bổ nguồn lực (kể cả vốn, lao động và công nghệ) đồng đều ở các vùng miền.
Sử dụng công cụ quy hoạch, sẽ giúp chính quyền điều tiết cung, cầu một số loại đất trên thị trường, đặc biệt là trên thị trường sơ cấp của thị trường bất động sản. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt là căn cứ, là điều kiện bắt buộc để thực hiện việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai là công cụ quan trọng trong quản lý, tuy nhiên, không được lạm dung các quy hoạch, kế hoạch nếu không sẽ rơi vào tình trạng hành chính hóa các quan hệ về đất đai, điều này trái với sự vận động của nền kinh tế thị trường. Pháp luật đất đai quy định đầy đủ về nguyên tắc, hệ thống, kỳ quy hoạch, kế hoạch, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
13 Ngoài ra còn quy định việc điều chỉnh quy hoạch, công khai thực hiện quy hoạch, báo cáo kết quả thực hiện và giải quyết các vấn đề phát sinh. Cùng với quy hoạch sử dụng đất, còn có các quy hoạch khác hổ trợ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai như quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch đô thị và khu dân cư nông thôn. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất xây dựng theo đơn vị hành chính lãnh thổ, đơn vị sản xuất và theo các chuyên ngành. Các tổ chức nhà nước, các cấp chính quyền đươc nhà nước phân công có trách nhiệm xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và tổ chức thực hiện treo đúng quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt.
Quy hoạch sử dụng đất gồm có: Quy hoạch sử dụng đất tổng thể cấp quốc gia, quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, huyện, xã, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh. Quy hoạch sử dụng đất cấp trên là căn cứ để lập quy hoạch sử dụng đất cho cấp đơn vị hành chính cấp dưới trực tiếp. Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất Giao đất, cho thuê đất là việc nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng quyết định hành chính, bằng hợp đồng cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất. Thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật Đất đai.
Chuyển mục đích sử dụng đất là việc nhà nước cho phép tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất chuyển mục đích sử dụng từ loại đất này sang mục đích sử dụng loại đất khác. Giao đất, cho thuê đất, thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất là một khâu quan trọng trong nội dung quản lý nhà nước về đất đai, nó phản ánh cụ thể chính sách của nhà nước trong việc điều chỉnh các quan hệ đất đai trong từng thời kỳ. Hiện nay, Nhà nước ta đang áp dụng hình thức giao đất có thu tiền và không thu tiền, giao đất sử dụng có thời hạn và đất sử dụng lâu dài. Trong 14 giao đất có thu tiền có thể thu theo giá nhà nước quy định hoặc thông qua đấu giá quyền sửu dụng đất (giá sàn không được thấp hơn giá nhà nước quy định).
Đối với thuê đất thì có thể trả tiền thuê đất hàng năm hoặc trả một lần cho cả thời gian thuê. Việc giao đất, cho thuê đất phải nằm trong hạn mức được quy định tại Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn. Nhà nước cho phép người sử dụng đất được phép chuyển mục đích sử dụng đất khi đáp ứng đủ các điều kiện về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội và sự ổn định đời sống của nhân dân.
Trong quá trình phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc thu hồi đất để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng để phát triển kinh tế, xã hội là một quá trình tất yếu, tác động rất lớn đến người bị thu hồi đất. Bởi vậy, nhà nước đã ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và từng bước hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho người có đất bị thu hồi ổn định đời sống và sản xuất. Luật Đất đai năm 2013 đã đặc biệt quan tâm tới sinh kế của người có đất bị thu hồi thông qua cơ chế bồi thường bằng đất, bằng tiền, quy định hỗ trợ ổn định cuộc sống tại nơi tái định cư, nâng mức bồi thường đất nông nghiệp, chú trọng hổ trợ chuyển đổi đào tạo nghề cho người có đất bị thu hồi. Ngoài ra, việc bồi thường khi nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, đúng pháp luật trong quá trình thực hiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, sẽ giúp người dân được tham gia trực tiếp bàn bạc những vấn đế liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Việc công khai minh bạch và dân chủ là một trong những giải pháp quan trọng để phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực đất đai nói chung và bồi thường, hổ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất nói riêng. Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Đây là biện pháp giúp nhà nước theo dõi tình hình sử dụng đất và biến động thường xuyên của đất đai, đồng thời thiết lập quyền sử dụng đất hợp pháp của người sử dụng đất, tạo cơ sở pháp lý cần thiết để người sử dụng đất và các cơ quan quản lý đất đai thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình. Công tác đăng ký quyền sử dụng đất được tiến hành với các chủ sử dụng đất trên địa bàn, không phân biệt chủ sử dụng và nguồn gốc sử dụng. Nội dung công tác nhằm thống kê và quản lý toàn bộ quỹ đất hiện đang được quản lý và sử dụng trên địa bàn thành phố.
Đăng ký đất đai là quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, là công cụ giúp nhà nước nắm chắc và quản lý chặt tài nguyên đất đã giao cho người sử dụng đất. Thông qua đó nhà nước sẽ tiến hành các biện pháp quản lý đất đai có hiệu quả và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. Hồ sơ địa chính bao gồm các tài liệu dạng giấy và dạng số thể hiện thông tin chi tiết về từng thửa đất, thông tin người sử dụng đất, người được giao đất để quản lý, thể hiện các nội dung thay đổi trong quá trình quản lý và sử dụng đất. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của người sử dụng đất.
Được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là quyền đầu tiên của người sử dụng đất, là căn cứ để giải quyết các tranh chấp về quyền sử dụng đất. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng là điều kiện để người sử dụng đất yên tâm sản xuất, khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đầy đủ với nhà nước theo quy định pháp luật. Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai. Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc quản lý sử dụng đất đai: 16 Đây là một nội dung thể hiện chức năng kiểm tra, giám sát của nhà nước đối với quản lý sử dụng đất.
Trong quản lý nhà nước nói chung và trong quản lý nhà nước về đất đai ói riêng không thể thiếu nội dung thanh tra, kiểm tra, giám sát. Thanh tra, kiểm tra, giám sát là một khâu làm hoàn chỉnh quá trình quản lý nhà nước. Thông qua việc thanh tra, kiểm tra, giám sát để phát hiện các thiếu sót, vi phạm, bất hợp lý để kịp thời xử lý và điều chỉnh. Thanh tra đất đai nhằm đảm bảo cho việc quản lý, sử dụng đất được tuân thủ theo đúng pháp luật.
Thanh tra đất đai là thanh tra chuyên ngành về đất đai. Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện thanh tra chuyên ngành về đất đai trong cả nước. Cơ quan quản lý đất đai ở địa phương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện thanh tra chuyên ngành đất đai tại địa phương. Thanh tra, kiểm tra, giám sát có thể thực hiện thường xuyên hoặc đột xuất.
Giải quyết các tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý, sử dụng đất: Giải quyết tranh chấp về đất đai phải đảm bảo nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Phải nắm vững quan điểm lấy dân làm gốc, phải dựa vào dân, bàn bạc dân chủ công khai để tìm ra biện pháp giải quyết tranh chấp. Giải quyết tranh chấp đất đai nhằm mục đích phát triển sản xuất, ổn định và từng bước cải thiện đời sống nhân dân, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. Đề cao vai trò các tổ chức, hội đoàn thể để hòa giải các tranh chấp về đất đai ở địa phương.