Luận Văn Thạc Sĩ Về Quản Lý Nhà Nước Trong Phát Triển Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Định
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đối Với Phát Triển Nhà Ở Cho Người Thu Nhập Thấp Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP
• 0.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 0.1.2. Khái niệm về nhà ở
• 0.1.3. Khái niệm về nhà chung cư
• 0.1.4. Khái niệm về người thu nhập thấp
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Khái niệm về nhà ở
• 1.3. Khái niệm về nhà chung cư
• 1.4. Khái niệm về người thu nhập thấp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát chung về thành phố Hà Nội
• 2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.3. Tình hình dân số, lao động
• 2.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.5. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.5.1. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước ở Trung ương
• 2.5.2. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước ở địa phương
• 2.6. Các giai đoạn phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.6.1. Giai đoạn trước tháng 11/1992
• 2.6.2. Giai đoạn từ tháng 12/1992 đến khi Luật Nhà ở năm 2005 có hiệu lực
• 2.6.3. Giai đoạn sau khi Luật Nhà ở năm 2005 ra đời đến nay
• 2.7. Nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố Hà Nội
• 2.7.1. Nhu cầu về phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố Hà Nội
• 2.7.2. Nhu cầu về số lượng nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố Hà Nội
• 2.7.3. Nhu cầu về chất lượng nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố Hà Nội
• 2.8. Thực trạng quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.8.1. Về quy hoạch, kế hoạch
• 2.8.2. Về cơ chế chính sách
• 2.8.3. Về đầu tư xây dựng
• 2.8.4. Về chất lượng và tính giá
• 2.8.5. Về quản lý và vận hành
• 2.8.6. Về công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm
• 2.9. Những kết quả đạt được
• 2.10. Nguyên nhân của những hạn chế này
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO NGƯỜI THU NHẬP THẤP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu, định hướng phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Thống nhất quan điểm đối với phát triển nhà chung cư cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách
• 3.2.3. Giải pháp về tài chính, vốn đầu tư
• 3.2.4. Giải pháp về quy hoạch, kiến trúc, kết cấu hạ tầng
• 3.2.5. Cải thiện điều kiện cho người có thu nhập thấp được thuê, mua, thuê mua nhà ở
• 3.2.6. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở khoa học quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp

Chương này tập trung vào việc xác định các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý nhà nước và phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp. Đầu tiên, khái niệm về nhà ở được làm rõ, nhấn mạnh vai trò của nó trong đời sống con người và xã hội. Nhà ở không chỉ là nơi trú ngụ mà còn là tài sản có giá trị, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tiếp theo, khái niệm về nhà chung cư được định nghĩa, với các đặc điểm như cấu trúc nhiều tầng và sự phân chia không gian giữa sở hữu riêng và sở hữu chung. Cuối cùng, khái niệm về người thu nhập thấp được phân tích, nhấn mạnh sự cần thiết phải có chính sách hỗ trợ để đảm bảo quyền lợi cho nhóm đối tượng này. Những khái niệm này tạo nền tảng cho việc hiểu rõ hơn về chính sách nhà ở và quản lý nhà nước trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Khái niệm về nhà ở

Nhà ở được định nghĩa là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình. Theo Luật Nhà ở sửa đổi năm 2014, nhà ở không chỉ là nơi trú ngụ mà còn là tài sản có giá trị đặc biệt, bảo vệ con người trước các hiện tượng tự nhiên. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xác định vai trò của nhà ở trong phát triển xã hội và kinh tế, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý nhà nước trong việc phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp.

1.2. Khái niệm về nhà chung cư

Nhà chung cư là loại hình nhà ở có từ hai tầng trở lên, được chia thành nhiều căn hộ khép kín. Theo Luật Nhà ở, nhà chung cư có phần sở hữu riêng và phần sở hữu chung, tạo điều kiện cho cư dân thực hiện các hoạt động sinh hoạt riêng tư. Việc phát triển nhà chung cư là một giải pháp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại Hà Nội.

1.3. Khái niệm về người thu nhập thấp

Người thu nhập thấp được xác định là những cá nhân có thu nhập không đủ để đáp ứng nhu cầu sống cơ bản. Theo các tổ chức quốc tế, nhóm này bao gồm công nhân, sinh viên và các đối tượng chính sách. Việc hiểu rõ khái niệm này là cần thiết để xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp, nhằm đảm bảo quyền lợi và cải thiện điều kiện sống cho họ. Chính sách nhà ở cho người thu nhập thấp cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu thực tế và tạo điều kiện cho họ có chỗ ở ổn định.

II. Thực trạng quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội

Chương này phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội. Đầu tiên, chương trình phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp đã được triển khai với nhiều dự án, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như quỹ đất hạn chế và cơ chế chính sách chưa thực sự hiệu quả. Nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội đang gia tăng, trong khi đó, việc đáp ứng nhu cầu này vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn để giải quyết các vấn đề tồn tại, từ đó nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

2.1. Tình hình phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp

Tình hình phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội đã có những bước tiến đáng kể, với nhiều dự án được triển khai. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như quỹ đất hạn chế và sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư. Các dự án nhà ở xã hội chưa đáp ứng đủ nhu cầu, dẫn đến tình trạng người thu nhập thấp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm chỗ ở. Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình này.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp, bao gồm chính sách pháp luật, cơ chế tài chính và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Việc thiếu sự đồng bộ trong các chính sách và quy định đã dẫn đến những khó khăn trong việc triển khai các dự án nhà ở. Cần có sự cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

2.3. Đánh giá kết quả đạt được và hạn chế

Mặc dù đã đạt được một số kết quả trong việc phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Các dự án chưa đủ số lượng và chất lượng, trong khi nhu cầu về nhà ở ngày càng tăng. Việc đánh giá kết quả và hạn chế sẽ giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để cải thiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp. Các giải pháp bao gồm việc cải thiện cơ chế chính sách, tăng cường nguồn lực đầu tư và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc phát triển nhà chung cư như một giải pháp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và thúc đẩy phát triển bền vững tại Hà Nội.

3.1. Cải thiện cơ chế chính sách

Cần cải thiện cơ chế chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp. Các chính sách cần phải rõ ràng, minh bạch và dễ thực hiện, nhằm thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính cho người thu nhập thấp cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo họ có thể tiếp cận được nhà ở.

3.2. Tăng cường nguồn lực đầu tư

Tăng cường nguồn lực đầu tư cho phát triển nhà ở là một trong những giải pháp quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa nhà nước và các doanh nghiệp trong việc huy động vốn đầu tư cho các dự án nhà ở xã hội. Việc tạo ra các quỹ đầu tư phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp sẽ giúp giải quyết vấn đề thiếu hụt nguồn vốn hiện nay.

3.3. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng là rất cần thiết để giải quyết các vấn đề tồn tại trong phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp. Cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các cơ quan quản lý và các tổ chức xã hội để đảm bảo việc triển khai các dự án diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Sự phối hợp này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp (TNT) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Tại thành phố Hà Nội, với dân số khoảng 7,5 triệu người năm 2015 và tỷ lệ tăng dân số bình quân 2,34% mỗi năm, nhu cầu về nhà ở cho người TNT ngày càng gia tăng. Theo khảo sát của UBND thành phố, Hà Nội cần khoảng 700.000 căn hộ nhà chung cư mới để đáp ứng nhu cầu của nhóm đối tượng này. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở cho người TNT trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2010-2016, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn đến năm 2025.

Nghiên cứu tập trung vào nhà chung cư dành cho người TNT, bởi đây là xu hướng phát triển tất yếu phù hợp với điều kiện quỹ đất hạn chế và mật độ dân số cao của Hà Nội. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách, quy hoạch và tổ chức thực hiện các dự án nhà ở xã hội, góp phần cải thiện điều kiện sống cho người dân có thu nhập thấp, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản lý nhà nước và lý thuyết phát triển nhà ở xã hội. Lý thuyết quản lý nhà nước nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng chính sách, tổ chức bộ máy và giám sát thực hiện nhằm đảm bảo phát triển bền vững. Lý thuyết phát triển nhà ở xã hội tập trung vào các khái niệm như nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà chung cư xã hội, và các cơ chế tài chính hỗ trợ.

Ba khái niệm trọng tâm được làm rõ gồm:

• Nhà ở cho người thu nhập thấp: nhà ở được xây dựng với giá thành thấp, có sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận nhằm giúp người có thu nhập thấp tiếp cận được nhà ở.
• Nhà chung cư xã hội: loại hình nhà ở cao tầng, có nhiều căn hộ khép kín, được xây dựng để phục vụ nhu cầu nhà ở xã hội, bao gồm phần sở hữu riêng và phần sở hữu chung.
• Quản lý nhà nước đối với phát triển nhà ở: hệ thống các hoạt động của Nhà nước nhằm hoạch định, tổ chức, kiểm tra và điều chỉnh các chính sách, quy hoạch, tài chính và vận hành nhà ở xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật như Luật Nhà ở sửa đổi năm 2014, Nghị định 100/2015/NĐ-CP, các báo cáo thống kê của UBND thành phố Hà Nội, Bộ Xây dựng, cùng các tài liệu nghiên cứu, luận văn liên quan. Phương pháp phân tích thống kê được sử dụng để xử lý số liệu dân số, nhu cầu nhà ở và các chỉ số kinh tế xã hội.

Phương pháp điều tra xã hội học được áp dụng qua khảo sát ý kiến của người dân có nhu cầu mua, thuê, thuê mua nhà chung cư thu nhập thấp và cán bộ quản lý nhà nước tại Hà Nội. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài trăm người nhằm đảm bảo tính đại diện. Phương pháp phân tích và tổng hợp giúp đánh giá thực trạng, điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân hạn chế trong quản lý nhà nước. Ngoài ra, phương pháp kế thừa được sử dụng để tiếp thu kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc, Singapore và Pháp.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2016 với định hướng đến năm 2025, nhằm đánh giá quá trình phát triển và đề xuất giải pháp phù hợp cho tương lai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội rất lớn: Theo khảo sát, thành phố cần khoảng 700.000 căn hộ chung cư mới để đáp ứng nhu cầu của người thu nhập thấp. Tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động chiếm 52,03%, trong đó nhiều người thuộc nhóm thu nhập thấp, khó tiếp cận nhà ở thị trường.

2. Cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp đã được hoàn thiện nhưng còn nhiều hạn chế: Hệ thống pháp luật như Luật Nhà ở 2014, Nghị định 100/2015/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý rõ ràng. Tuy nhiên, việc thực thi chính sách còn chưa đồng bộ, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội còn hạn chế, và nguồn vốn đầu tư chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

3. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương đã được thiết lập rõ ràng: Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Ngân hàng Chính sách xã hội và UBND thành phố Hà Nội phối hợp quản lý, giám sát các dự án nhà ở xã hội. Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các cấp còn chưa chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao.

4. Chất lượng và tiêu chuẩn nhà ở xã hội được đảm bảo nhưng diện tích căn hộ nhỏ và tiện ích hạn chế: Các căn hộ có diện tích tối thiểu 25m2, đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn, thông gió, chiếu sáng. Tuy nhiên, diện tích sử dụng bình quân chỉ khoảng 5m2/người, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội còn ít, trong khi nhu cầu tăng nhanh. Cơ chế chính sách mặc dù đầy đủ nhưng chưa thực sự hiệu quả trong việc huy động nguồn lực xã hội và vốn đầu tư. So với kinh nghiệm quốc tế, như Singapore với mô hình quản lý tập trung và chính sách hỗ trợ tài chính mạnh mẽ, Hà Nội còn thiếu sự đồng bộ và cam kết chính trị cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ dân số thu nhập thấp so với tổng dân số, bảng tổng hợp các dự án nhà ở xã hội đã và đang triển khai, cũng như biểu đồ so sánh diện tích căn hộ và mức giá thuê mua giữa các dự án.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ thực trạng quản lý nhà nước, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp, góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội: Cần sửa đổi, bổ sung các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng để thu hút các thành phần kinh tế tư nhân tham gia đầu tư. Mục tiêu tăng tỷ lệ quỹ đất dành cho nhà ở xã hội lên ít nhất 20-30% trong các dự án nhà ở thương mại trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố Hà Nội phối hợp Bộ Xây dựng.

2. Tăng cường huy động vốn và tài chính cho phát triển nhà ở thu nhập thấp: Thành lập Quỹ tiết kiệm nhà ở xã hội, hỗ trợ vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp và thời gian trả dài hạn cho người thu nhập thấp. Mục tiêu tăng nguồn vốn đầu tư lên khoảng 30% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Chính sách xã hội, Bộ Tài chính.

3. Nâng cao hiệu quả quản lý và phối hợp giữa các cấp, ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương trong quản lý dự án, giám sát thi công và vận hành nhà ở xã hội. Thời gian thực hiện trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội.

4. Cải thiện chất lượng và tiện ích nhà ở xã hội: Áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, thiết kế căn hộ phù hợp với nhu cầu sử dụng, tăng diện tích sử dụng bình quân lên tối thiểu 7m2/người. Thời gian thực hiện từ 2020 đến 2025. Chủ thể thực hiện: Chủ đầu tư, Sở Xây dựng Hà Nội.

5. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Tăng cường thanh tra chuyên ngành, xử lý nghiêm các vi phạm trong xây dựng, quản lý và phân phối nhà ở xã hội nhằm đảm bảo quyền lợi người thu nhập thấp. Chủ thể thực hiện: Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng Hà Nội, Thanh tra Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở và đô thị: Giúp hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch và tổ chức thực hiện các dự án nhà ở xã hội hiệu quả hơn.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp xây dựng: Cung cấp thông tin về cơ chế, chính sách và nhu cầu thị trường để tham gia đầu tư phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo về quản lý công và phát triển đô thị: Là tài liệu tham khảo khoa học để giảng dạy, nghiên cứu và phát triển các giải pháp quản lý nhà nước.

4. Người dân và các tổ chức xã hội quan tâm đến nhà ở xã hội: Hiểu rõ quyền lợi, điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà ở cho người thu nhập thấp là gì?
   Nhà ở cho người thu nhập thấp là loại nhà được xây dựng với giá thành thấp, có sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận nhằm giúp người có thu nhập thấp tiếp cận được nhà ở ổn định.

2. Ai là đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội?
   Đối tượng bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, công nhân khu công nghiệp, người có thu nhập thấp chưa có nhà ở hoặc diện tích nhà ở quá chật chội, có đăng ký thường trú hoặc tạm trú từ một năm trở lên tại Hà Nội.

3. Quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội hiện nay có đủ không?
   Quỹ đất dành cho nhà ở xã hội tại Hà Nội còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng của người thu nhập thấp, là một trong những nguyên nhân chính gây khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội.

4. Nhà nước hỗ trợ tài chính như thế nào cho người thu nhập thấp?
   Nhà nước hỗ trợ thông qua các chính sách cho vay ưu đãi với lãi suất thấp, thời gian trả dài hạn, miễn giảm thuế, phí cho chủ đầu tư và hỗ trợ một phần chi phí xây dựng để giảm giá thành nhà ở.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong phát triển nhà ở xã hội?
   Cần tăng cường phối hợp liên ngành, hoàn thiện cơ chế chính sách, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, huy động nguồn lực xã hội và áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến để nâng cao chất lượng và số lượng nhà ở xã hội.

Kết luận

• Phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội là nhu cầu cấp thiết với khoảng 700.000 căn hộ cần thiết trong giai đoạn 2010-2016.
• Hệ thống pháp luật và chính sách đã được hoàn thiện nhưng còn nhiều hạn chế về quỹ đất, nguồn vốn và hiệu quả quản lý.
• Bộ máy quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương đã được tổ chức rõ ràng nhưng cần tăng cường phối hợp và nâng cao hiệu quả thực thi.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò chủ đạo của Nhà nước, sự phối hợp đồng bộ và chính sách tài chính ưu đãi là yếu tố then chốt.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách, huy động vốn, nâng cao chất lượng nhà ở và tăng cường thanh tra kiểm tra nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở xã hội đến năm 2025.

Luận văn kêu gọi các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng cùng chung tay thực hiện các giải pháp nhằm đảm bảo quyền lợi về nhà ở cho người thu nhập thấp, góp phần phát triển bền vững đô thị Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO NGƢỜI THU NHẬP THẤP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về nhà ở Trước đây vào thời kỳ nguyên thuỷ, nhà ở mới chỉ đơn giản được hiểu là nơi che mưa, che nắng, tránh thú dữ. Khi cuộc sống ngày một phát triển cũng là lúc tầm quan trọng của ngôi nhà được nâng lên.

Nhà ở đã trở thành nơi diễn ra mọi sinh hoạt, nơi tái tạo sức lao động và còn là một hàng hoá đặc biệt có những đặc điểm riêng. Trên góc độ xây dựng: Nhà ở là sản phẩm của hoạt động xây dựng và không gian bên trong có tổ chức được ngăn cách với môi trường bên ngoài dùng để sinh sống. Trên góc độ quản lý kinh tế: Nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt đối với đời sống con người, là bộ phận quan trọng bảo vệ con người trước các hiện tượng tự nhiên. Theo từ điển Tiếng Việt "nhà" được định nghĩa là: công trình xây dựng có mái, có tường vách để ở hay để dùng vào một công việc nào đó.

Theo Luật Nhà ở sửa đổi và bổ sung năm 2014 đã giải thích các khái niệm liên quan đến nhà ở như sau: “Nhà ở là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân”.1] Dựa trên mỗi góc độ nghiên cứu, chúng ta có những cách hiểu khác nhau về nhà ở. Dưới góc độ nghiên cứu của luận văn, tác giả định nghĩa: nhà ở được hiểu là sản phẩm của hoạt động xây dựng, có không gian bên trong được sắp xếp một cách có tổ chức và khoa học để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của con người. Khái niệm về nhà chung cư Chung cư là loại nhà ở có từ 2 tầng trở lên, được chia thành nhiều căn hộ khép kín, bảo đảm người ở thực hiện mọi hoạt động riêng tư và trong đó có không gian sử dụng chung như hành lang, cầu thang, thang máy… cùng các phần kĩ thuật chung như hệ thống điện, nước, thoát nước, điện thoại, viễn thông. Theo Luật nhà ở sửa đổi bổ sung năm 2014 thì: “Nhà chung cư là nhà có từ 2 tầng trở lên, có nhiều căn hộ, có lối đi, cầu thang chung, có phần sở hữu riêng, phần sở hữu chung và hệ thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức, bao gồm nhà chung cư được xây dựng với mục đích để ở và nhà chung cư được xây dựng có mục đích sử dụng hỗn hợp để ở và kinh doanh”.1] Nhà chung cư có phần sở hữu riêng của chủ căn hộ và cả phần sở hữu chung cho tòa nhà, được quy định cụ thể tại Khoản 15,16 Điều 3 Luật nhà ở sửa đổi, bổ sung năm 2014.

Nhà chung cư được phân thành 3 hạng: hạng A, hạng B, hạng C để xác định giá trị của nhà chung cư khi thực hiện quản lý hoặc giao dịch trên thị trường. Việc phân hạng và công nhận hạng được thực hiện đối với từng tòa nhà chung cư và phải đảm bảo các yêu cầu tại khoản 2, điều 3 Thông tư số 31/2016/TT-BXD về quy định việc phân hạng và công nhận hạng nhà chung cư. Khái niệm về người thu nhập thấp Trong thực tế, có rất nhiều các khái niệm về người có thu nhập thấp, phản ánh một bộ phận tầng lớp cá nhân trong xã hội được phân chia với nhiều cách khác nhau. Theo khái niệm của Liên Hợp Quốc và UNDP người có thu nhập thấp là những người chi tiêu ít nhất 66% thu nhập cho ăn uống để tồn tại, 34% thu nhập còn lại cho nhà ở, văn hóa, giáo dục, y tế, đi lại… 9 e Khái niệm người có thu nhập thấp còn được mở rộng ra khi được đưa thêm tiêu chí mới vào đó là tiêu chí về nhà ở, theo đó khái niệm này được hiểu như sau: Người có thu nhập thấp là người với điều kiện ở chất lượng kém, với mức thu nhập chỉ đáp ứng những nhu cầu tối thiểu cuộc sống hiện tại, đang gặp khó khăn về nhà ở và cần nhà nước trợ giúp.

Do mục đích nghiên cứu của đề tài là người có thu nhập thấp tại Thành phố Hà Nội đang khó khăn về nhà ở nên luận văn định nghĩa khái niệm người có thu nhập thấp như sau: Người thu nhập thấp ở Hà Nội thu nhập bình quân một tháng của họ chỉ đủ đáp ứng nhu cầu cơ bản cuộc sống hiện tại, có mức sống trên mức trung bình tối thiểu, còn khó có khả năng tiếp cận với nhà ở nếu không có sự trợ giúp của nhà nước. Theo đó, người có thu nhập thấp ở Hà Nội đang gặp khó khăn về nhà ở và cần nhà nước trợ giúp là đối tượng có đầy đủ các điều kiện: Chưa có nhà ở hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích quá chật chội. Cụ thể là: Có nhà ở nhưng diện tích nhà ở bình quân của hộ gia đình thấp hơn 5m2 sử dụng/người và diện tích khuôn viên đất của nhà ở đó thấp hơn tiêu chuẩn diện tích đất tối thiểu thuộc diện được ph p cải tạo, xây dựng theo quy định của UBND cấp tỉnh. Người chưa được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức.

Có mức thu nhập hàng tháng không thuộc diện phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ thu nhập thường xuyên theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân [4]. Tiêu chí quy định này được áp dụng cho cả đối tượng được mua, thuê, thuê mua nhà ở thu nhập thấp. Như vậy, theo nội dung nghiên cứu của luận văn, người được mua, thuê, thuê mua nhà ở thu nhập thấp là người có mức thu nhập dưới 9 triệu đồng/tháng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định.Khái niệm về nhà ở cho người thu nhập thấp Hiện nay, khái niệm về nhà ở cho người thu nhập thấp được định nghĩa bằng nhiều cách khác nhau. Theo góc độ nghiên cứu của luận văn, định nghĩa: Nhà ở cho người thu nhập thấp (hay còn được gọi là nhà ở nằm trong dự án nhà ở xã hội), là nhà ở được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, hoặc bằng các chính sách của nhà nước cùng với sự hỗ trợ của các nhà đầu tư phi lợi nhuận để giúp những đối tượng có thu nhập thấp đang khó khăn trong việc tìm kiếm nhà ở.

Đối tượng mua, thuê, thuê mua là người có thu nhập thấp có thể từ lương, tiền làm công, nhưng do số tiền kiếm được ít, chỉ đủ trang trải cuộc sống và tích lũy chút ít, không thể nào mua được nhà ở nếu không có sự hỗ trợ. Hiện nay, nhà ở cho người thu nhập thấp (hay còn gọi là nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp) nằm trong danh sách dự án nhà ở xã hội đang được nhà nước ta quan tâm ưu tiên phát triển bởi vì đây là chiến lược, mục tiêu phát triển của quốc gia trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Loại nhà ở cho người thu nhập thấp thường có giá rẻ hơn các loại nhà khác để hỗ trợ cho những người có thu nhập thấp có thể ổn định chỗ ở bởi vì: Thứ nhất, loại nhà này hoàn toàn không kém về chất lượng. Nó vẫn đảm bảo độ bền vững với những tiêu chuẩn xây dựng cơ bản, tuy nhiên nhà ở này không sử dụng các thiết bị đắt tiền, chẳng hạn như những nhà thấp tầng (từ 6 tầng trở xuống) thì không có thang máy, không có các dịch vụ tiện ích xa xỉ như hồ bơi, sân tennis… Thứ hai, nhà ở cho người thu nhập thấp có diện tích nhỏ hơn so với các căn hộ cao cấp.

Thứ ba, nhà ở cho người thu nhập thấp được Chính phủ giảm hoặc miễn một số các loại thuế cho chủ đầu tư như thuế đất. Ngoài ra Chính phủ còn hỗ trợ tài chính thông qua việc can thiệp để được vay ngân hàng với lãi suất thấp, hỗ trợ một phần tiền đền bù giải tỏa (nếu có), hỗ trợ một phần tài chính thông qua việc can thiệp được giảm giá vật liệu xây dựng… 11 e Thứ tư, người mua được giảm giá căn hộ có khi chỉ bằng giá thành căn hộ và trả dần trong 15- 20 năm không tính lãi hoặc lãi suất rất thấp. Để nhà đầu tư không bị thiệt thòi, chính phủ thường ưu tiên cho họ một số công trình khác có lợi nhuận cao hơn để bù đắp vào. Người mua có thể có quyền sở hữu theo luật định.

Khi muốn bán, phải bán lại cho quỹ nhà của chính phủ theo giá thỏa thuận để cơ quan quản lý nhà điều tiết cho người khác. Với thực trạng dân cư đô thị ngày càng tăng cao kèm theo số lượng nhu cầu về nhà ở thu nhập thấp rất lớn tại các thành phố như Hà Nội hiện nay thì phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp là nhà chung cư trở thành xu hướng phát triển tất yếu bởi ưu điểm vừa tiết kiệm được quỹ đất, gia tăng số lượng căn hộ cũng như số diện tích mặt sàn sử dụng nhà ở cho người có thu nhập thấp, vừa làm tăng mỹ quan của thành phố. Theo đó, nhà ở chung cư cho người thu nhập thấp được hiểu là: một loại hình nhà ở thuộc sở hữu của cơ quan nhà nước (trung ương hoặc địa phương), là những dự án, tòa nhà cao tầng chia làm nhiều căn hộ, có phần sở hữu chung và phần sở hữu riêng, được xây dựng bởi chính quyền và các tổ chức phi lợi nhuận với mục đích cung cấp nhà giá rẻ cho người có thu nhập thấp. Loại nhà chung cư này được cho thuê, mua, thuê mua với giá thấp hơn so với giá thị trường và phải được điều hành bởi chính quyền các cấp như cấp quận, huyện hay thành phố; đối tượng được mua, thuê, thuê mua phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc đối với phát triển nhà ở cho ngƣời thu nhập thấp 1.Vai trò của nhà ở đối với con người và xã hội Nhà ở là tài sản có giá trị lớn nhất đối với con người.

Nhà ở còn là nơi diễn ra mọi sinh hoạt của gia đình, là nơi che mưa che nắng, là nơi để con người trở về sau những giờ làm việc, là nơi để gắn kết các thành viên trong 12 e gia đình với nhau. Nhà ở còn gắn liền với phong tục tập quán, lối sống của con người, đặc biệt là tập quán “có an cư thì mới lạc nghiệp” của người Việt Nam.