đặt vấn đề này là mục tiêu phát triển của chính địa phương mình. Đối với công tác giải phóng mặt bằng được Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 9 các cấp lãnh đạo đặt trọng tâm hàng đầu và coi đó là tiêu chí đánh giá năng lực của cán bộ quản lý trong công tác này. Cán bộ quản lý trong GPMB phải thực hiện đầy đủ chính sách về bồi thường, hỗ trợ theo đúng quy định của pháp luật hiện hành, ngoài ra phải phù hợp với thực tiễn với sự phát triển chung của xã hội. Thì từ đó việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác GPMB trên địa bàn thị xã mới đạt hiệu quả cao.
- Đảm bảo hiệu quả của quản lý: Là phải thực hiện được các mục tiêu đã đề ra của thị xã về công tác GPMB, từ việc thực hiện theo đúng trình tự quy định của pháp luật, cũng như phù hợp với thực tiễn của xã hội sẽ đạt được những hiệu quả cao đối với các dự án đang triển khai trên địa bàn thị xã. Đó là những kết quả mà các cấp lãnh đạo và chỉ đạo thực hiện đúng quy trình của Nghị định 47/2014/NĐ- CP của Chính phủ, triển khai đồng bộ từ cấp Ủy chính quyền thị xã cho đến cấp xã, phường, thôn, khu phố đến người dân có đất bị thu hồi. Tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế, xã hội chung của toàn thị xã. -Đảm bảo tính công bằng, công khai dân chủ:Trong cùng một thời điểm, theo yêu cầu tiến độ giải phóng mặt bằng, vị trí như nhau thì được bồi thường như nhau.
Công bằng ở đây là đảm bảo hài hòa lợi ích của các bên có liên quan là đảm bảo lợi ích của ba đối tượng Nhà nước, Chủ đầu tư và người dân bị thu hồi đất. Quy định quyền hạn, trách nhiệm, nghĩa vụ của các bên trong công tác giải phóng mặt bằng. Từ Luật đất đai 1993 đến Luật đất đai 2003 và gần đây là Luật đất đai 2013 đã quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, như vậy lợi ích của Nhà nước sẽ gắn liền với lợi ích của người dân. Nhà nước có quyền áp đặt thu hồi đất của người dân sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế nên người sử dụng đất bắt buộc phải tuần thủ.
Nhưng khi Nhà nước thu hồi đất, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường giá trị quyền sử dụng đất và các tài sản hợp pháp gắn liền với đất cho người có đất bị thu hồi. Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân; Nhà nước đảm bảo lợi ích của Nhân dân chính là đảm bảo lợi ích của mình. Chủ đầu tư khi tham gia dự án cũng có phần lợi ích trong đó, lợi ích của Chủ đầu tư cũng được Nhà nước bảo đảm. Như vậy, trong công tác giải phóng mặt bằng thì lợi ích giữa Nhà nước, Chủ đầu tư và người dân có mối quan hệ chặt chẽ không thể tách rời.
Đảm bảo lợi ích của người dân sẽ đảm bảo lợi ích của Nhà nước, chủ đầu tư và ngược lại. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 10 Tính công bằng ở đây là phải đảm bảo lợi ích hợp pháp liên quan của các đối tượng như Nhà nước, Chủ đầu tư và người dân có đất bị thu hồi. Vì đất đai là thuộc quyền sở hữu của toàn dân, do vậy khi Nhà nước thu hồi thì phải bồi thường cho người dân có đất, tài sản trên đất theo đúng quy định hiện hành, để người dân được bảo vệ hợp pháp lợi ích của mình. Từ đó sẽ không dẫn đến những khiếu kiện kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích của Chủ đầu tư cũng như chính quyền địa phương nơi có đất bị thu hồi.
Công khai, dân chủ chính là công khai, phổ biến cho tất cả các đối tượng bị thu hồi đất, trong diện giải tỏa mặt bằng rõ các chính sách, mục tiêu, nhiệm vụ của dự án có liên quan. Công khai các văn bản pháp lý, các văn bản về quy mô, cơ cấu dự án, bản đồ quy hoạch; đặc biệt là chính sách, phương án bồi thường, hỗ trợ cho các hộ gia đình có trong phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt biết, tạo niềm tin trong dân chúng. Dân chủ trong phương án đền bù là một yêu cầu quan trọng. Bồi thường đúng đối tượng, đúng khung giá và đúng hình thức đã được quy định.
Không phân biệt giữa người dân thường với những người có quan hệ với các quan chức hay tự ý thêm bớt trong phương án bồi thường. Có như vậy mới tạo lòng tin cho người dân, người dân sẽ tự giác bàn giao mặt bằng, tránh được sự tiêu cực ở một số cán bộ - một vấn nạn ở nước ta trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. - Đảm bảo tiến bộ kịp thời, chính xác: Đảm bảo tiến bộ nhanh chóng, kịp thời, chính xác là một yêu cầu quan trọng và cấp thiết của quản lý công tác giải phóng mặt bằng. Nó ảnh hưởng đến nhiều mặt khác của đời sống, xã hội như: kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng… Công tác GPMB nếu đảm bảo đúng yêu cầu này sẽ đẩy nhanh tiến độ thi công công trình và đưa công trình vào sử dụng đúng thời gian và kế hoạch đã đề ra.
Ngược lại, công tác GPMB lại diễn ra chậm do nhiều nguyên nhân sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình xây dựng, dự án đầu tư gây thiệt hại cho vốn tư nhân hoặc ngân sách nhà nước. Công tác GPMB diễn ra nhanh chóng sẽ rút ngắn thời gian hoàn thành dự án. Việc thi công công trình hoàn thành vượt mức về thời gian sẽ mang lại nhiều lợi ích trong thời đại hiện nay. Ngoài ra còn phải đảm bảo yêu cầu chính xác.
Người thực hiện công tác GPMB phải thực hiện Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 11 công việc đúng thẩm quyền được giao, đúng đối tượng sẽ tránh được tình trạng trên bảo dưới không nghe và hạn chế được các tệ nạn tham ô, tham nhũng từ một số cán bộ tha hóa, biến chất nhân cách. Đặc điểm quản lý nhà nước về giải phóng mặt bằng GPMB là quá trình đa dạng, phức tạp nên công tác quản lý nhà nước vềgiải phóng mặt bằng cũng rất đa dạng và phức tạp, nó thể hiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích củatoàn xã hội. - Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau,với các điều kiện kinh tế, xã hội khác nhau và trình độ dân trí khác nhau. Dođó công tác tổ chức bồi thường cũng có những đặc trưng nhất định với từngvùng đất, từng điều kiện sống khác nhau trên khu đất đó.
Các tài sản gắn trênđất cũng mang tính đa dạng về hình thức sở hữu các tài sản đó nên công tácđịnh giá trong công tác đền bù cũng mang tính đa dạng cao. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọngtrong đời sống kinh tế - xã hội với mọi người dân. Ở các khu vực nông thônnơi mà dân cư sống chủ yếu nhờ hoạt động sản xuất kinh doanh trên đất nôngnghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất củangười dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do tâm lý củangười dân ta là giữ đất để sản xuất.Sự cần thiết của việc thực hiện và quản lý nhà nước về giải phóng mặt bằng Trong quá trình phát triển của bất kỳ một quốc gia luôn diễn ra quá trình phân bổ lại đất đai cho các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội, củng cố quốc phòng an ninh. Khi các ngành sản xuất công nghiệp, giao thông, du lịch, giáo dục, dịch vụ, thương mại,… tăng dần tỷ trọng trong tổng sản phẩm thu nhập quốc dân (GDP) thì việc chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất làm nhà ở sang đất chuyên dùng sử dụng vào các mục đích công nghiệp, giao thông, du lịch, thương mại,… là điều tất yếu và diễn ra ngày càng mạnh mẽ.
Một quốc gia đang trên đà phát triển như Việt Nam thì tỉ lệ đất chuyên dùng ngày càng cao, và tỉ lệ đất nông nghiệp ngày càng giảm. Vấn đề đặt ra là Nhà nước cần có quy hoạch, kế hoạch để sử dụng đất một cách có hiệu quả, khoa học và phù hợp, đồng thời cần có những Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 12 chính sách quy định để vừa đảm bảo quyền lợi chung của xã hội lại vừa đảm bảo được quyền lợi hợp pháp của người có đất bị thu hồi để sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Nước ta đang trên đà phát triển, để hòa nhập chung với sự phát triển của nền kinh tế Châu Á và thế giới thì ngoài việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh để bảo vệ đất nước thì nhu cầu về đất đai để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, các công trình về y tế, văn hóa, giáo dục, du lịch, dịch vụ,… công trình về an ninh quốc phòng là rất lớn. Với đặc thù là một nước nông nghiệp do đó diện tích đất để sử dụng vào mục đích xây dựng các công trình, mở rộng giao thông, đô thị, các khu công nghiệp, dịch vụ, thương mại, giáo dục,… chủ yếu lấy từ đất sản xuất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khu vực nông thôn và ven đô.
Nếu nhà nước không có chính sách phù hợp thì dễ xảy ra trường hợp sau khi Nhà nước lấy đất để phát triển kinh tế- xã hội thì nhiều hộ gia đình lâm vào cảnh không có ruộng đất để làm ăn, không có nhà để ở, mất hết tư liệu sản xuất chính để nuôi sống gia đình và bản thân họ. Trên thực tế hiện nay cho thấy công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, nó tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội của nhân dân.
