Chương 1 TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẢ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỐN VẢ HUY ĐỘNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về vốn, huy động vốn, vai trò và mục tiêu huy động vốn trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về vốn, huy động von 1. Khái niệm vốn Trong nền kinh tế thị trường, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần phải có các yếu tố cơ bản sau: Sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động.
Đề có được các yếu tố này đòi hỏi doanh nghiệp phải ứng ra một số vốn nhất định phù hợp với quy mô và điều kiện kinh doanh. Vốn kinh doanh của doanh nghiệp thường xuyên vận động và chuyển hoá từ hình thái ban đầu là tiền sang hình thái hiện vật và cuối cùng lại trở về hình thái ban đầu là tiền. Sự vận động của von kinh doanh như vậy được gọi là sự tuần hoàn của vốn. Quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra liên tục, không ngừng.
Do đó, sự tuần hoàn của vốn kinh doanh cũng diễn ra liên tục, lặp đi lặp lại có tính chất chu kỳ tạo thành sự chu chuyên của vốn kinh doanh. Sự chu chuyển của vốn kinh doanh chịu sự chỉ phối rất lớn bởi đặc điểm kinh tế- kỹ thuật của ngành kinh doanh. Từ những phân tích trên có thể rút ra: Vốn kinh doanh của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toà bộ giá trị tài sản được huy động, sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục dich sinh lời. Vốn kinh doanh không chỉ là điều kiện tiên quyết đối với sự ra đời của doanh nghiệp mà nó còn là một trong những yếu tố giữ vai tò quyết định trong quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp.2 Khái niệm về huy động vốn Huy động vốn là nghiệp vụ tiếp nhận nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ các tổ chức và cá nhân bằng nhiều hình thức khác nhau để hình thành nên nguồn vốn hoạt động của cho tổ chức hoặc cá nhân.
Vai trò và mục tiêu huy động vốn trong doanh nghiệp 1. Vai trò của vốn - Một doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh khi có các tài sản để phục vụ cho mục dich đó. Vi vậy dé có đủ khối lượng tài sản cần thiết theo yêu cầu, chủ doanh nghiệp phải có được sự trao đổi phù hợp về mặt giá trị đối với các tài sản mà doanh nghiệp cần. Một cách khái quát, vấn đề mà doanh nghiệp quan tâm là có được đủ lượng giá trị cần thiết dé đạt được quyền sử dụng các tài sản phục vụ cho các hoạt động của doanh nghiệp hay doanh nghiệp cần có vốn dé thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Các tai sản trong doanh nghiệp tồn tại đưới nhiều hình thái khác nhau, có nhiều cách phân loại tài sản trong doanh nghiệp, cách phân chia phố biến là chia tài sản trong doanh nghiệp thành 2 loại: tài sản lưu động và tai sản cố định, tuy nhiên để có được cái nhìn khái quát hơn về hình thái biểu hiện của vốn trong doanh nghiệp thì cách phân chia tài sản thành tài sản hữu hình và tài sản vô hình là hợp lý hơn bởi vốn không chi thé hiện ở giá tri của những tài sản thực mà còn thé hiện ở những tài sản được coi là vô hình như băng phát minh sáng ché, giá trị quyền sử dụng dat, giá trị thương hiệu. hay vốn còn được biểu hiện bằng giá trị của các tài sản tài chính gồm các loại chứng khoán, tiền, giấy tờ có giá. Vốn được coi là một loại hàng hoá đặc biệt vì nó có thê không cần trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất mà vẫn có thé sinh lời khi được lưu thông trên thị trường vốn nhờ vào quá trình phân phối lại giá trị thặng dư được tạo ra trong quá trình sản xuất. Như vậy vốn của doanh nghiệp có thể được hiểu chính là biểu hiện băng giá trị của các tài sản trong doanh nghiệp và các tài sản đó phải được sử dụng nhăm mục đích tạo ra lợi nhuận.
Mục tiêu huy động vốn Mục tiêu của hoạt động huy động vốn không chỉ là huy động được đủ khối lượng vốn theo nhu cầu của doanh nghiệp trong ngắn hạn và dài hạn hay chính là đạt được cơ cau vốn mục tiêu của doanh nghiệp. Những quyết định lựa chọn nguồn tài trợ được đưa ra dựa trên sự tính toán về năng lực sản xuất kinh doanh, năng lực quản lý, các yếu tố của thị trường. trên cơ sở đó doanh nghiệp sẽ tính được nhu cầu vốn của mình và từ các ngồn vốn có thé huy động, sau khi tính toán về chi phí sử dụng vốn của từng nguồn huy động, doanh nghiệp sẽ đưa ra các quyết định hop ly dé đạt được mục tiêu huy động vốn của mình. - Mục tiêu trong ngắn hạn Phục vụ cho nhu cầu sản xuất kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp - Mục tiêu trong dai hạn Phục vụ cho hoạt động nâng cấp, đầu tư mở rộng sản xuất theo chiều rộng, theo chiều sâu hoạt phối kết hợp đầu tư vừa theo chiều rộng và theo chiều sâu.
Tổng quan về tình hình nghiên cứu Trong điều kiện nền kinh tế thế giới chưa phục hồi sau khủng hoảng, nên kinh tế Việt Nam cũng gặp phải vô vàn khó khăn trong những năm gan đây thì các doanh nghiệp không hề dé dàng trong công tác huy động vốn dé đầu tư sản xuất kinh doanh và phát triển. Hiểu được tầm quan trọng của vốn và những khó khăn trong công tác huy động vốn của các doanh nghiệp nói riêng cũng như của các đơn vị trong nền kinh tế nói chung, nên trong thời gian gần đây đã có khá nhiều công trình khoa học liên quan đến đề tài “ huy động vốn” được công bố, tuy nhiên trong số này đa phần các công trình huy động vốn trong lĩnh vực ngân hàng thương mại: 1. Nhóm các công trình đi vào cụ thể nghiên cứu việc quản lý hoạt động huy động vốn cụ thể - Hoàn thiện cơ chế huy động vốn tại Tổng công ty Hàng Không - Nguyễn Thị Bích Ngọc (2006) — Trường Đại học Kinh tế Quốc dân: Đề tài đã chỉ ra tầm quan trọng của huy động vốn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đưa ra một số giải pháp có tính thực tế đa dạng các hình thức huy động. Tuy nhiên đề tài chỉ đưa ra giải pháp rất chung chung chưa đi vào cốt lõi van đề.
Hơn nữa đề tài này nghiên cứu tại Tổng công ty Hàng Không từ năm 2006 so với bây giờ nền kinh tế có nhiều đặc thù khác, sức cạnh tranh của nền kinh tế gay gắt hơn, các chế tài pháp lý yêu cầu chặt chẽ hơn và đặc điểm của hoạt động trong lĩnh vực hàng không cũng có nhiều điểm khác so với doanh nghiệp sản xuất thông thường, nên những giải pháp tác giả đưa ra rất khó có thể ap dụng tại Tổng công ty Giấy Việt Nam. - Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hiệu quả sử dụng vốn lưu động tại Công ty cổ phan Hong Hà, thuộc Tổng cục Công nghiệp, Bộ Quốc Phòng — Nguyễn Thị Vân (2006) Trường Học viện Ngân hàng: Đề tài chỉ đưa ra giải pháp sử dụng vốn lưu động tại một đơn vị có quy mô nhỏ, những giải pháp đơn giản về sử dụng vốn lưu động tại đơn vị có quy mô nhỏ đơn giản, nếu dé đưa giải pháp riêng lẻ về vốn này áp dụng tại các doanh nghiệp có quy mô lớn ở thời điểm hiện nay sẽ rất khó phù hợp với các giải pháp mà tác giả đưa ra. - Hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Nhà Hà nội - Habubank - Đỗ Thị Ngọc Trang (2011) - Trường Đại học Kinh tế - Luận văn ThS ngành Tài chính ngân hàng: Đề tài đã chỉ ra tầm quan trọng của huy động vốn đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng và đưa ra một số giải pháp có tính thực tế đa dạng các hình thức huy động, phát triển các dịch vụ liên quan đến huy động vốn, hoàn thiện chính sách khách hàng, đây mạnh hoạt động Marketing phát triển thương hiệu và mạng lưới, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong ngân hàng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên đề tài đi sâu vào các giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác huy động vốn chưa nghiên cứu vẫn đề quản lý hoạt động huy động, chưa chú trọng đến vấn đề rủi ro gặp phải trong công tác huy động của doanh nghiệp thì lại không phù hợp.
- Nghiên cứu giải pháp huy động vốn dân cư tại ngân hàng Vpbank tinh Thanh Hóa — Trương Thị Thủy (2011) — Luận văn Thạc sỹ QTKD — Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội. Đề tài đã chỉ ra một số hạn chế trong công tác huy động vốn không chỉ VPbank tỉnh Thanh Hóa mà đó là van dé chung của toàn hệ thông NHTM. Bài học xuyên suốt của ngân hàng VPbank tỉnh Thanh Hóa trong hoạt động huy động vốn đó là phải luôn thực hiện đúng phương hướng, nhiệm vụ của nghành đã được cụ thể hoá băng chương trình công tác, các giải pháp, biện pháp về công tác huy động và điều hành vốn của ngân hàng VPbank Việt Nam, kết hợp với sự linh hoạt trong vận dụng vào thực tiễn kinh doanh từng thời kì của Chi nhánh. Tuân thủ nghiêm túc các quy định chế độ, thé lệ, cơ chế trong huy động và điều hành vốn, kịp thời phát hiện những bất hợp lý hoặc bat cập dé đề xuất chỉnh sửa cho phù hợp.
Như vậy mới đạt được yêu cầu vừa đảm bảo được quy định an toàn trong hoạt động kinh doanh, vừa phục vụ tốt hơn và giữ được khách hàng. - Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam chỉ nhánh Vĩnh Phúc- Nguyễn Thị Phương Mai (2014)- Luận văn Thạc sỹ QLKT - Trường Kinh tế và QTKD- Đại học Thái Nguyên: Đề tài đi sâu vào các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động huy động vốn với các NHTM nói chung và với Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam- Chi nhánh Vĩnh Phúc nói chung. Thành công của dé tài là chỉ ra được 10 cơ cấu von hiệu quả với một NHTM. Tuy nhiên đề tài không phác họa được vai trò của công tác quản lý hoạt động huy động vốn với việc nâng cao hiệu quả huy động vốn cũng như không chỉ ra được phải quản lý hoạt động huy động vốn ra sao dé đạt kết quả tốt nhất.