Luận văn: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT TP. Cẩm Phả, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông Cẩm Phả, Quảng Ninh, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Vũ Mạnh Cường
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Tại Trường Trung Học Phổ Thông Cẩm Phả, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các sơ đồ, biểu đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Quản lý nhà trường
• 1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.4. Khái niệm về tổ chức, đội công tác, tổ chuyên môn
• 1.2.5. Khái niệm quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 1.3. Chức năng, nhiệm vụ và các hoạt động quản lý của tổ chuyên môn
• 1.3.1. Chức năng, nhiệm vụ
• 1.3.2. Các hoạt động quản lý của tổ chuyên môn
• 1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 1.4.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.4.2. Các yếu tố khách quan
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
• 2.1.1. Vị trí địa lý, dân số, lao động Thành phố Cẩm Phả
• 2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội Thành phố Cẩm Phả
• 2.2. Vài nét về các trường Trung học phổ thông Thành phố Cẩm Phả
• 2.2.1. Đặc điểm khái quát
• 2.2.2. So sánh các trường về một số chỉ tiêu giáo dục
• 2.3. Tổ chức nghiên cứu, khảo sát thực trạng
• 2.4. Kết quả nghiên cứu, khảo sát thực trạng
• 2.4.1. Cơ cấu và hoạt động của tổ chuyên môn Trường THPT Cẩm Phả và THPT Lê Hồng Phong
• 2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
• 2.4.3. Đánh giá thực trạng quản lý tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
• 2.4.4. Tồn tại, hạn chế
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.4. Đảm bảo tính kế thừa
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.1. Nâng cao trình độ, nhận thức cho Tổ trưởng chuyên môn về hoạt động và quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 3.2.2. Xây dựng và lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn phù hợp với mục tiêu đào tạo của nhà trường
• 3.2.3. Tổ chức triển khai hoạt động tổ chuyên môn khoa học, hợp lý, phù hợp với kế hoạch chiến lược phát triển của Nhà trường và phù hợp nhiệm vụ của từng năm học
• 3.2.4. Chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động tổ chuyên môn thông qua việc tăng cường quản lý hoạt động dạy học ở tổ chuyên môn
• 3.2.5. Thường xuyên thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra hoạt động tổ chuyên môn
• 3.3. Kết quả thăm dò về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Cẩm Phả

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục, đặc biệt tại các trường trung học phổ thông. Tại Trường Trung học Phổ thông Cẩm Phả, Quảng Ninh, việc quản lý này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của giáo dục địa phương. Các tổ chuyên môn đóng vai trò then chốt trong việc triển khai chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động chuyên môn và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên.

1.1. Khái niệm về tổ chuyên môn trong giáo dục

Tổ chuyên môn là nhóm giáo viên cùng giảng dạy một môn học hoặc lĩnh vực giáo dục nhất định. Chức năng của tổ chuyên môn bao gồm xây dựng kế hoạch giảng dạy, tổ chức sinh hoạt chuyên môn và đánh giá hoạt động dạy học.

1.2. Vai trò của tổ chuyên môn trong trường học

Tổ chuyên môn không chỉ là nơi trao đổi kinh nghiệm mà còn là cầu nối giữa giáo viên và ban giám hiệu. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên trong tổ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

II. Thách thức trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Cẩm Phả

Mặc dù đã có những thành tựu nhất định, nhưng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Trường Trung học Phổ thông Cẩm Phả vẫn gặp nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu sự đồng bộ trong quản lý, sự chưa nhất quán trong phương pháp giảng dạy và sự thiếu hụt về nguồn lực là những yếu tố cần được khắc phục.

2.1. Thiếu sự đồng bộ trong quản lý

Sự thiếu đồng bộ trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn dẫn đến việc không đạt được mục tiêu giáo dục đề ra. Các tổ chuyên môn thường hoạt động riêng lẻ, thiếu sự phối hợp với nhau.

2.2. Nguồn lực hạn chế cho hoạt động chuyên môn

Nhiều tổ chuyên môn gặp khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động chuyên môn do thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập.

III. Phương pháp quản lý hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn

Để nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng kế hoạch hoạt động rõ ràng, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ và tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá là những giải pháp cần thiết.

3.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn

Kế hoạch hoạt động cần được xây dựng dựa trên mục tiêu giáo dục của nhà trường và nhu cầu thực tế của học sinh. Điều này giúp tổ chuyên môn hoạt động hiệu quả hơn.

3.2. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ

Sinh hoạt chuyên môn định kỳ giúp giáo viên trao đổi kinh nghiệm, cập nhật phương pháp giảng dạy mới và nâng cao năng lực chuyên môn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Cẩm Phả

Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn đã được áp dụng tại Trường Trung học Phổ thông Cẩm Phả và đã mang lại những kết quả tích cực. Sự cải thiện trong chất lượng dạy và học là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của các biện pháp này.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động tổ chuyên môn

Khảo sát cho thấy rằng các tổ chuyên môn đã có những cải tiến đáng kể trong việc tổ chức hoạt động giảng dạy và hỗ trợ lẫn nhau.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý

Đánh giá cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý đã giúp nâng cao chất lượng giáo dục, tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Trường Trung học Phổ thông Cẩm Phả cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng một hệ thống quản lý tổ chuyên môn đồng bộ, hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tại Trường Trung học Phổ thông Cẩm Phả.

5.2. Khuyến nghị cho các tổ chuyên môn

Các tổ chuyên môn cần chủ động trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động, tăng cường sự phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm giữa các thành viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Cẩm Phả thuộc tỉnh Quảng Ninh là đô thị công nghiệp loại II với dân số đạt trên 195.000 người, mật độ dân số 403 người/km2 và tổng thu ngân sách nhà nước đạt 1066,8 tỉ đồng, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế 14%. Trên địa bàn thành phố hiện có 7 trường trung học phổ thông đang thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Triển khai tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, việc nâng cao năng lực quản trị nhà trường trở thành đòi hỏi cấp thiết. Trong cơ cấu tổ chức trường phổ thông, tổ chuyên môn giữ vai trò mắt xích vận hành cốt lõi, là nơi trực tiếp triển khai chương trình, bồi dưỡng tay nghề sư phạm và quyết định chất lượng giáo dục toàn diện.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý tổ chuyên môn tại 2 cơ sở giáo dục tiêu biểu đại diện cho hai phân khúc quy mô trường học tại thành phố Cẩm Phả gồm Trường THPT Cẩm Phả (trường đô thị chuẩn loại I) và Trường THPT Lê Hồng Phong (trường vùng ven chuẩn loại III). Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát chu kỳ 3 năm học từ năm học 2013-2014 đến năm học 2015-2016. Ý nghĩa nghiên cứu hướng tới việc chuẩn hóa quy trình điều hành chuyên môn, tạo nền tảng vững chắc để nâng tỷ lệ học lực khá giỏi từ 80% lên trên 90%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém về mức 0% bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng chu trình quản lý 4 chức năng kinh điển bao gồm: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra theo hệ thống lý luận của các học giả quản trị quốc tế như Mary Parker Follett, F.W. Taylor và các nhà giáo dục học Việt Nam gồm Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Nghiên cứu tích hợp lý thuyết về đội công tác trong tổ chức hiện đại, xác định tổ chuyên môn là nhóm làm việc có quy mô tối ưu từ 5 đến 12 thành viên, lý tưởng nhất là 7 thành viên nhằm phát huy tối đa tính cộng tác, phân vai chuyên gia và điều phối cảm xúc xã hội.

Khung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Quản lý giáo dục: Quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến các nguồn lực nhằm hiện thực hóa mục tiêu đào tạo.
• Quản lý nhà trường: Sự tác động có ý thức của Ban Giám hiệu lên toàn bộ lực lượng nhân sự và cơ sở vật chất để phát triển nhà trường từ trạng thái hiện tại lên trạng thái chất lượng mới.
• Tổ chuyên môn: Bộ phận chuyên môn cơ sở theo Điều 16 Điều lệ trường trung học, chịu trách nhiệm xây dựng phân phối chương trình, tổ chức sinh hoạt chuyên đề và đánh giá chuẩn nghề nghiệp giáo viên.
• Quản lý hoạt động dạy học: Chuỗi tác động sư phạm vào kế hoạch bài dạy, đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá người học.

Nghiên cứu cũng kết hợp mô hình 4 kỹ năng quản lý cốt lõi của Robert Katz gồm: kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng liên nhân cách, kỹ năng khái quát hóa và kỹ năng giao tiếp truyền thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra bằng phiếu hỏi với cỡ mẫu khảo sát gồm 120 cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên trực tiếp giảng dạy tại các tổ tự nhiên và xã hội. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp điển cứu điển hình được thực hiện tại 2 trường đại diện có đặc thù đối lập về vị trí và quy mô: Trường THPT Cẩm Phả với quy mô 33 lớp (1.163 đến 1.261 học sinh) và Trường THPT Lê Hồng Phong với quy mô 15 lớp (494 đến 550 học sinh). Cách tiếp cận này bảo đảm tính đại diện sâu sắc cho hệ thống giáo dục trung học trên địa bàn toàn thành phố.

Tác giả thực hiện phỏng vấn sâu 15 cán bộ quản lý và chuyên gia giáo dục để làm rõ bản chất các rào cản quản trị. Dữ liệu thứ cấp được khai thác từ báo cáo năm học của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2013-2016. Toàn bộ số liệu định lượng được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học nhằm đo lường tần số, tỷ lệ phần trăm và kiểm định hệ số tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Phương pháp phân tích thống kê được lựa chọn vì tính khách quan, cho phép định lượng hóa chính xác các chiều cạnh quản lý phức tạp trong môi trường học thuật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chất lượng học lực của học sinh tại 2 trường khảo sát ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ trong 3 năm học. Tỷ lệ học sinh đạt học lực giỏi tại Trường THPT Cẩm Phả tăng 14,32%, từ 33,31% ở năm học 2013-2014 lên 47,63% ở năm học 2015-2016. Tại Trường THPT Lê Hồng Phong, tỷ lệ này tăng 3,69%, từ 21,82% lên 25,51%. Đáng chú ý, đến năm học 2015-2016, tỷ lệ học sinh xếp loại học lực yếu tại cả hai cơ sở giáo dục đều giảm triệt để về mức 0%.

Thứ hai, kết quả tốt nghiệp trung học phổ thông luôn duy trì ở mức xuất sắc từ 98,09% đến 100%, trong đó tỷ lệ đỗ tốt nghiệp đạt 100% tuyệt đối ở cả hai năm học 2013-2014 và 2015-2016, cao hơn mức bình quân chung của tỉnh Quảng Ninh (dao động từ 97,8% đến 98,2%).

Thứ ba, phẩm chất đạo đức của học sinh được duy trì ở mức cao khi tỷ lệ xếp loại hạnh kiểm tốt đạt trên 90% vào năm học 2015-2016, cụ thể Trường THPT Cẩm Phả đạt 92,3% và Trường THPT Lê Hồng Phong đạt 90,69%.

Thứ tư, công tác quản lý còn bộc lộ một số tồn tại: hoạt động sinh hoạt chuyên môn tại khoảng 35% số buổi vẫn nặng về phổ biến hành chính; công tác tự bồi dưỡng giáo viên trẻ chưa đồng bộ; tỷ lệ khai thác công cụ trực tuyến qua cổng Trường học kết nối giữa các tổ chuyên môn chưa thực sự đồng đều.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển biến vượt bậc về chất lượng học lực và tỷ lệ tốt nghiệp bắt nguồn từ việc Ban Giám hiệu các trường đã quán triệt sâu sắc Công văn số 2072/SGDĐT-GDTrH ngày 09/9/2015 của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh, chủ động phân quyền cho tổ chuyên môn xây dựng các chủ đề dạy học tích hợp. Khi tổ trưởng chuyên môn phát huy vai trò chuyên gia, các rào cản về phương pháp dạy bài khó được tháo gỡ trực tiếp thông qua sinh hoạt nhóm chuyên môn.

Sự cách biệt về tỷ lệ học sinh giỏi giữa trường trung tâm loại I (47,63%) và trường vùng ven loại III (25,51%) phản ánh ảnh hưởng từ điểm chuẩn tuyển sinh đầu vào lớp 10 và điều kiện kinh tế gia đình học sinh. Để trực quan hóa những phát hiện này, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua hệ thống biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ học lực, biểu đồ tròn phân bố cơ cấu hạnh kiểm và bảng ma trận đối chiếu 5 mức độ đánh giá giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp. Kết quả kiểm định tương quan thống kê cho thấy hệ số đồng thuận giữa cán bộ quản lý và giáo viên đạt mức cao trên 0,85, khẳng định tính tương thích lý luận với thực tiễn cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và năng lực quản trị cho 100% đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. Hiệu trưởng chủ trì tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu về kỹ năng lãnh đạo tổ nhóm, phương pháp kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thành ngay trong học kỳ I của năm học.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch bám sát chiến lược năm học của nhà trường, lấy ý kiến tập thể và trình Ban Giám hiệu phê duyệt trước ngày 15 tháng 9 hàng năm để làm căn cứ giám sát.

Thứ ba, đổi mới hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn gắn liền với nghiên cứu bài học. Chuyển dịch toàn bộ nội dung sinh hoạt sự vụ sang thảo luận chuyên đề chuyên sâu với tần suất định kỳ tối thiểu 2 lần mỗi tháng, tích cực khai thác không gian số trên cổng Trường học kết nối để trao đổi học liệu.

Thứ tư, tăng cường chỉ đạo quản lý hoạt động dạy học và bồi dưỡng mũi nhọn. Tổ chuyên môn thực hiện nghiêm túc việc dự giờ thăm lớp định kỳ tối thiểu 2 tiết mỗi tháng trên một giáo viên, đồng thời phân công giáo viên có kinh nghiệm phụ trách bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém.

Thứ năm, hoàn thiện công tác kiểm tra, thanh tra nội bộ chuyên môn. Thiết lập lịch kiểm tra định kỳ hàng tháng đối với 100% hồ sơ giáo án, sổ điểm, kết hợp kiểm tra đột xuất giờ dạy nhằm chấn chỉnh kịp thời các sai lệch, lấy kết quả kiểm tra làm thước đo bình xét thi đua cuối năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất: Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông. Luận văn cung cấp mô hình thực nghiệm bài bản giúp người lãnh đạo tái thiết kế quy trình phân quyền, tổ chức kiểm tra hồ sơ và nâng cao tỷ lệ học lực khá giỏi cho toàn trường.

Nhóm thứ hai: Đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn. Tài liệu là cẩm nang hướng dẫn chi tiết quy trình 5 bước xây dựng kế hoạch năm học, phương pháp điều hành sinh hoạt chuyên môn đổi mới và nghệ thuật tạo động lực cho các thành viên trong tổ.

Nhóm thứ ba: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục. Công trình mang đến hệ thống cơ sở lý luận chuẩn mực về chu trình 4 chức năng quản lý kết hợp bộ công cụ khảo sát thực chứng giai đoạn 2013-2016, hỗ trợ đắc lực cho việc phát triển các đề tài nghiên cứu tương tự.

Nhóm thứ tư: Chuyên viên chỉ đạo chuyên môn thuộc Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo. Nghiên cứu cung cấp bức tranh thực tế về năng lực đội ngũ tại 7 trường THPT của thành phố Cẩm Phả, làm cơ sở khoa học để hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên cốt cán cấp tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Tổ chuyên môn đóng vai trò then chốt như thế nào đối với chất lượng giáo dục trường phổ thông? Tổ chuyên môn là đơn vị thực thi trực tiếp mọi kế hoạch giáo dục. Theo Điều 16 Điều lệ trường trung học, tổ chuyên môn quản lý việc thực hiện chương trình, tổ chức bồi dưỡng tay nghề sư phạm và giải quyết các bài toán nghiệp vụ, giúp 2 trường khảo sát đạt tỷ lệ tốt nghiệp 100%.

Quy mô thành viên lý tưởng nhất của một tổ chuyên môn là bao nhiêu người? Theo lý thuyết đội công tác, quy mô tổ chuyên môn dao động từ 5 đến 12 người, tối ưu nhất là 7 giáo viên. Quy mô này bảo đảm sự đa dạng chuyên môn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân công dự giờ tối thiểu 2 tiết mỗi tháng trên từng giáo viên.

Giải pháp nào tạo đột phá lớn nhất trong việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn? Giải pháp đột phá là chuyển dịch từ sinh hoạt hành chính sự vụ sang nghiên cứu bài học và trao đổi chuyên đề định kỳ 2 lần mỗi tháng. Việc ứng dụng bài giảng số đã thúc đẩy tỷ lệ học sinh giỏi tại Trường THPT Cẩm Phả tăng trưởng 14,32% qua 3 năm học.

Ban Giám hiệu cần kiểm soát việc lập kế hoạch tổ chuyên môn theo quy trình nào? Ban Giám hiệu cần chỉ đạo quy trình lập kế hoạch qua các bước: dự thảo, lấy ý kiến tập thể, điều chỉnh, phê duyệt trước ngày 15 tháng 9 và giám sát thực hiện theo tinh thần chỉ đạo chuyên môn của ngành.

Tính khả thi của 5 biện pháp quản lý trong luận văn được kiểm chứng qua căn cứ nào? Tính khả thi được đo lường thông qua khảo nghiệm trên 120 cán bộ và giáo viên tại 2 trường đại diện. Kết quả xử lý thống kê toán học cho thấy hệ số tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi đạt trên 0,85, khẳng định giá trị ứng dụng thực tiễn cao.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chu trình 4 chức năng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông.
• Phân tích thực chứng sinh động tại 2 trường tiêu biểu với quy mô 33 lớp và 15 lớp, chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa quản lý chuyên môn với kết quả 100% học sinh đỗ tốt nghiệp.
• Xây dựng hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ từ khâu bồi dưỡng tổ trưởng, lập kế hoạch, đổi mới sinh hoạt đến thanh tra chuyên môn.
• Kiểm định định lượng xác nhận mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đạt độ đồng thuận rất cao trên 85%.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ công cuộc đổi mới căn bản giáo dục phổ thông theo Nghị quyết 29-NQ/TW.

Lộ trình triển khai khuyến nghị chia thành 2 giai đoạn: thí điểm hoàn thiện trong năm học đầu tiên và nhân rộng đồng loạt tại 7 trường THPT trên địa bàn thành phố Cẩm Phả trong giai đoạn 2016-2020. Các cán bộ quản lý giáo dục hãy áp dụng ngay khung giải pháp này để chuẩn hóa hoạt động tổ chuyên môn và nâng tầm chất lượng dạy học bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề So với một vài ngành khoa học khác, thì Giáo dục học và Quản lý giáo dục có lịch sử ra đời muộn hơn, tuy nhiên điều này không có nghĩa vai trò của Giáo dục học và Quản lý giáo dục không quan trọng. Trong thời đại nền kinh tế tri thức phát triển nhanh chóng như hiện nay, Giáo dục học và Quản lý giáo dục càng trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Và chỉ có những quốc gia nhận thức được vai trò quan trọng của Giáo dục và Đào tạo đối với sự phát triển đất nước thì mới có thể đưa nền kinh tế xã hội phát triển nhanh và mạnh, điển hình có thể kể đến là các nước như Nhật Bản, Singapo, Hàn Quốc… giáo dục đã góp phần không nhỏ đưa các nước này phát triển thần kỳ đến như vậy.

Chắc hẳn trong mỗi người làm nghề về giáo dục, đều biết và trân trọng nhà văn, nhà sư phạm vĩ đại của Liên Xô A.Macarenco với tác phẩm Bài ca sư phạm. Qua tác phẩm này, Macarenco đã đưa ra một số triết lý quan trọng như: "Nhìn thấy cái tốt trong mỗi con người bao giờ cũng là một việc khó!". Hay khi xã hội chuyển động theo yêu cầu mới, thì tác giả cho rằng: "Cần phải đào tạo con người mới theo cách mới".Macarenco, các nhà Giáo dục học Xô viết (Liên Bang Nga ngày nay) như V., đã tổng kết các kinh nghiệm quý báu về công tác quản lý giáo dục một cách rõ ràng. Trong nghiên cứu của mình, tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ đã nhắc đến quan điểm đó: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên” [14, tr.

Các tác giả cũng nhấn mạnh đến việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong Ban giám hiệu, tổ trưởng và tổ phó chuyên môn. Sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn sẽ là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu giáo dục đề ra. 6 Ở Việt Nam, hiện nay giáo dục và đào tạo còn rất nhiều bất cập như: Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người.

Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo còn bất cập. Xu hướng thương mại hóa và một số biểu hiện sa sút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp, đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội… Hệ thống giáo dục Việt Nam quy định rõ các mục tiêu cho từng cấp học, đối với Giáo dục ở cấp Trung học phổ thông, mục tiêu này được xác định trong điều 27 của luật giáo dục: “Giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả giáo dục của trường Trung học sơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”. Cũng giống như ở các cấp học khác, cấp học bậc THPT bên cạnh những thành tựu đáng kể trong công tác quản lý, dạy - học thì vẫn còn có tồn tại về đội ngũ cán bộ quản lý, về giáo viên, về sản phẩm giáo dục… nên việc đạt được các mục tiêu như đã trình bày ở trên là chưa có hiệu quả.

Vì lẽ đó, những năm qua có nhiều công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực giáo dục như quản lý hoạt động chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học bộ môn, quản lý đội ngũ cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên, quản lý hoạt động tổ chuyên môn… đã đề xuất ra được một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, chất lượng dạy và học ở bậc THPT nói riêng. Trong đó có các đề tài: 7 - Đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Sơn Tây, Hà Nội”, là luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Kim Anh. Tác giả luận văn trong đề tài này đã trình bày khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường… ở phần cơ sở lý luận. Nhưng điểm nhấn mà tôi tâm đắc nhất ở luận văn này, chính là đưa ra những khái niệm về tổ chức, đội công tác… và các đặc trưng của nó.

Từ đó đánh giá được đặc điểm của tổ chức tổ chuyên môn và các hoạt động quản lý được tốt hơn. - Đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở Trường THPT Nguyễn Văn Cừ, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Minh Thùy. Trong phần cơ sở lý luận, luận văn này đã giúp người đọc hiểu rõ hơn vai trò của Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, đồng thời chỉ ra được những đặc điểm của tổ chuyên môn trong trường THPT. Qua đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Nguyễn Văn Cừ, tác giả Trần Minh Thùy đã trình bày một số giải pháp hữu hiệu để quản lý hoạt động tổ chuyên môn, đặc biệt là giải pháp nâng cao vai trò tự chủ của tổ chuyên môn ở trong trường THPT.

- Đề tài: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Cát Hải, thành phố Hải Phòng”, Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Thị Diễm Hằng; Với luận văn này, bản thân tôi tâm đắc với những biện pháp quản lý mà đề tài đưa ra như: tăng cường công tác xây dựng kế hoạch hoạt động tổ, tăng cường công tác kiểm tra đánh giá tổ chuyên môn, tăng cường các hoạt động sinh hoạt tổ, tăng cường các hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng… - Ngoài ra còn có đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS Châu Văn Liêm, Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay”, Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Minh Huệ; Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý có cơ sở khoa học, và đặc biệt là phù hợp với bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. 8 Việc đã có một số tác giả nghiên cứu các đề tài trên cho thấy vấn đề nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường học không còn mới mẻ. Tuy nhiên, xét trên phạm vi tại tỉnh Quảng Ninh, đặc biệt là tại Thành phố Cẩm Phả, thì vấn đề nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo danh nghĩa một công trình khoa học chưa nhiều, mà nghiên cứu mới chỉ dừng ở dạng một vài chuyên đề, tham luận…tại một vài hội nghị, tập huấn… Với những đặc thù cơ bản về địa lý, văn hóa, về đội ngũ giáo viên và học sinh của Quảng Ninh, và đặc biệt là những đặc thù về công tác quản lý chuyên môn, đã thôi thúc tác giả tìm đến với đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở Trường THPT, Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh”. Tác giả mong muốn thông qua đề tài này đóng góp được một số giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho các nhà trường trong địa bàn Thành phố Cẩm Phả, đặc biệt là ở trường THPT nơi tác giả đang công tác.

Khái niệm cơ bản 1. Khái niệm Có nhiều định nghĩa về quản lý, Mary Parker Follett (1868-1933) định nghĩa quản lý như là một nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua con người, tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã nhắc đến quan điểm của bà, rằng: “quản lý là một quá trình động, liên tục, kế tiếp nhau chứ không tĩnh lại” [6, tr. Theo nhà giáo dục học F.W Taylor (1856-1915), tác giả của cuốn sách Những nguyên tắc quản lý khoa học và là “cha đẻ của thuyết quản lý theo khoa học”, luôn tiếp cận quản lý dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật và cho rằng: Quản lý là hoàn thành công việc của mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất (trích từ Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc [6, tr. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý), trong một 9 tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích”.

Điều này có thể được thể hiện qua sơ đồ sau: Chủ thể quản lý Khách thể quản lý Mục đích tổ chức Hiện nay, hoạt động quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [6, tr. Như vậy để đạt được mục đích, đạt được thành công thì buộc phải có quản lý, chính vì vậy các tác giả của cuốn sách Quản lý giáo dục, những vấn đế lý luận và thực tiễn đã trích dẫn câu nói sâu sắc của K. Marx đã nói đến sự cần thiết của quản lý, rằng: “một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, nhưng dàn nhạc thì cần nhạc trưởng” [22, tr.