Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ SINH VIÊN NỘI TRÚ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1.1 Lý luận về hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú 1.1 Khái niệm về hoạt động thực hiện quy chế sinh viện nội trú - Hoạt động thực hiện quy chế sinh viện nội trú Trên cơ sở nghiên cứu các Quy chế Công tác học sinh, sinh viên nội trú trong các trường đại học, cao đẳng và THCN, dạy nghề, ban hành kèm theo Quyết định số 2137/BGD&ĐT ngày 28/6/1997 và đã sửa đối bổ sung theo Quyết định số 41/2002- QĐ-GD&ĐT ngày 18/10/2002 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Quy chế công tác HSSV nội trú tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân do Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo ban hành theo thông tư số 27/2011/TT-BGDĐT ngày 27 tháng 6 năm 2011 [4]; Quy chế tổ chức và hoạt động Trường Đại học Hà Nội ban hành kèm theo Quyết định số 536/QĐ-ĐHSP ngày 26/3/2014 của hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội; Quy định đối với sinh viên ở nội trú tại Kí túc xá Trường Đại học Hà Nội Ban hành kèm theo Quyết định số 2052/QĐ-ĐHHN ngày 09/9/2016 của Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội [26]… Tác giả luận văn đã căn cứ vào các quy chế, quy định trên có thể đưa ra nội dung về hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú như sau: Hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú là các hoạt động mà nội dung và cách thức thực hiện để giải quyết các vấn đề của sinh viên nội trú, cùng các lực lượng giáo dục trong nhà trường cũng như ngoài trường liên quan đến sinh viên nội trú nhằm hình thành nhân cách cho sinh viên theo yêu cầu, mục tiêu đào tạo mà trong đó chủ thể chính thực hiện biện pháp là Phòng quản lý SV nội trú là Phòng Công tác SV, Ban quản lý khu nội trú, chịu trách nhiệm phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong Nhà trường, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội SV, các khoa, bộ môn chuyên môn, chính quyền địa phương. nhằm thực hiện các biện pháp quản lý do mình hoạch định đối với đối tượng chịu quản lý là SV nội trú. Để đạt được mục tiêu của hoạt động này chủ thể quản lý phải tổ chức, phối hợp, khích lệ động viên, dẫn dắt, định hướng hoạt động của đối tượng quản lý vào mục tiêu đã được xác định trước, thông qua việc sử dụng hệ thống các công cụ quản lý. 8 Như vậy, hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú là một hoạt động mà trong đó sử dụng các công cụ quản lý, nhằm từng bước đưa SV nội trú đi đến mục tiêu của công tác SV nội trú, bằng những phương tiện, những giải pháp của chủ thể quản lý nhằm định hướng, dẫn dắt, khích lệ, điều hòa, phối hợp hoạt động của con người và cộng đồng trong việc đạt được mục tiêu đề ra.
- Khái niệm về sinh viên nội trú Sinh viên nội trú là những sinh viên đại học hệ chính quy đang học tập tại Trường, hiện đang ở trong khu nội trú của Trường. Sinh viên đăng ký ở nội trú nếu số người có nguyện vọng vào ở nội trú lớn hơn khả năng tiếp nhận của khu nội trú thì thứ tự ưu tiên theo đối tượng HSSV như sau: - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, anh hùng lao động, thương binh bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh, SV khuyết tật. - Con liệt sỹ, con thương binh, con bệnh binh, con của người hưởng chính sách thương binh, con của người có công. - SV có hộ khẩu thường trú tại vùng cao, vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
- Người cha hoặc người mẹ là dân tộc thiểu số. - Con mồ côi cả cha lẫn mẹ. - Sinh viên là con hộ nghèo, cận nghèo theo quy định hiện hành của nhà nước. - SV tích cực tham gia các hoạt động do nhà trường, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội SV, khu nội hoặc các tổ chức xã hội tổ chức.
- Sinh viên nội trú phải chịu sự quản lý của Nhà trường, có nghĩa vụ thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước và Quy định CTSV nội trú hiện hành của Nhà trường - Đặc điểm của sinh viên nội trú Về quá trình hình thành, phát triển nhân cách và đặc điểm tâm lý, sinh viên nội trú nói riêng và sinh viên nói chung về cơ bản giống nhau. Tuy nhiên do đặc trưng của sinh viên nội trú là ở tập thể và chịu sự quản lí của Ban Quản lý khu nội trú. Sinh viên nội trú có những đặc trưng cơ bản như sau: Một là, sinh viên sống và hoạt động trong các khu nhà của KNT: Sinh viên nội trú sẽ cùng sống chung trong một phòng tập thể với số lượng từ 6 đến 10 người. Bạn ở 9 cùng phòng có thể là cùng lứa tuổi và học cùng một khoa chuyên môn nhưng cũng có thể là sinh viên thuộc các khóa khác nhau và không học cùng lớp, cùng khoa.
Hai là, sinh viên nội trú sinh hoạt theo quy định của Ban Quản lý KNT về giờ giấc và những quy định cụ thể của nếp sống văn hóa. Ba là, sinh viên nội trú được tự do tham gia các hoạt động vui chơi giải trí, hoạt động văn nghệ thể dục thể thao do Ban Quản lý KNT tổ chức. Qua đó sinh viên có cơ hội giao lưu với các bạn khác trong KNT, góp phần nâng cao khả năng giao tiếp, kĩ năng đứng trước đám đông. Bốn là, do kết cấu phòng ở từ 6 – 8 người trở lên, mỗi sinh viên có những cá tính riêng cho nên ngoài những lúc yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau, sinh viên nội trú thường xuất hiện những mâu thuẫn về lối sống, cách ứng xử, suy nghĩ và cả những cạnh tranh trong học tập.
Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác quản lí sinh viên nội trú trong vấn đề xây dựng tinh thần đoàn kết nơi cư trú. Năm là, ý thức tự quản của mỗi sinh viên chưa cao. Hiện nay vẫn còn một số bộ phận sinh viên chưa nâng cao ý thức tự quản nơi cư trú nhất là vấn đề tự học, vấn đề xây dựng kế hoạch và thời gian làm việc khoa học, về việc giữ gìn môi trường xanh – sạch – đẹp. Mặt khác, ý thức chấp hành nội quy KNT của sinh viên chưa cao cũng là một trong những nguyên nhân làm hạn chế công tác quản lí sinh viên nội trú.
Sáu là, Mối liên hệ giữa Ban Quản lý KNT và gia đình chưa được thường xuyên cũng là một những nguyên nhân làm ảnh hưởng công tác quản lí sinh viên nội trú. Trong giao dục, mối liên hệ giữa gia đình và Nhà trường luôn lànhiệm vụ trọng tâm vì gia đình giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người, bảo tồn văn hóa truyền thống, chống lại các tệ nạn xã hội. Do vậy, Ban Quản lí KNT cần thực hiện việc thường xuyên liên lạc với gia đình sinh viên nhằm phối hợp giáo dục sinh viên trong việc thực hiện tốt nội quy, quy định ở KNT. Tóm lại, sinh viên là bộ phận ưu tú của lực lượng thanh niên, là những nhà tri thức tương lai của đất nước, là những người sẽ góp phần quan trọng vào thành công của công cuộc đổi mới đất nước.
Vì vậy, họ cần phải có nếp sống khoa học, văn minh, lành mạnh. Trong công tác giáo dục và đào tạo, chúng ta cần phải phát huy tiềm năng to lớn của sinh viên như hoài bão, khát vọng, lòng nhiệt tình cách mạng, nghị lực và ý chí khắc phục khó khăn, sáng tạo và nhanh nhạy trong tiếp thu cái mới. Coi 10 tập thể Nhà trường, tập thể KNT, môi trường nội trú là nơi tốt nhất trong việc giáo dục nhân cách, nếp sống tự quản cho sinh viên nội trú nói riêng và sinh viên Việt Nam nói chung.2 Vai trò và nhiệm vụ của hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú Hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú có vai trò và vị trí rất quan trọng trong công tác quản lý, học tập của sinh viên tại khu nội trú, góp phần trong việc ổn định nơi ở cho sinh viên bao gồm các vai trò của hoạt động như: Tham mưu cho Hiệu trưởng trong việc xây dựng, ban hành các văn bản liên quan đến công tác quản lý sinh viên nội trú trong nhà trường; Đề xuất mức phí nội trú, danh sách sinh viên thuộc diện được miễn hoặc giảm phí nội trú. Nhiệm vụ của hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú: Chủ trì việc phổ biến và hướng dẫn thi hành quy chế công tác sinh viên nội trú, quy định tại khu nội trú; Bố trí chỗ ở cho SV trong khu nội trú đúng đối tượng trên cơ sở số lượng thực tế về nhà ở; Tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát SV trong việc chấp hành quy chế của Bộ GD&ĐT, nội quy, quy định nội trú của Nhà trường; Trực tiếp xử lý và đề nghị xử lý các trường hợp sinh viên vi phạm Quy chế; Trực tiếp khen thưởng và đề nghị khen thưởng đối với SV có thành tích xuất sắc trong tham gia công tác quản lý, bảo vệ, giữ gìn an ninh trật tự, vệ sinh môi trường ở khu nội trú; Phối hợp tổ chức phong trào tự quản trong sinh viên thực hiện có hiệu quả các biện pháp bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn, bảo vệ ký túc xá, bảo vệ tài sản và tính mạng của SV nội trú; Phòng chống cháy nổ và phối hợp với các đơn vị kiểm tra thường xuyên trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy tại các ký túc xá của trường; Phối hợp với Y tế tổ chức đảm bảo vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh trong Khu Nội trú; Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm tại các nhà ăn (căn tin) SV.
Phối hợp với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Sinh viên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao đối với SV nội trú Với việc thực hiện tốt những nhiệm vụ nêu trên, vai trò nhiệm vụ công tác hoạt động thực hiện quy chế sinh viên nội trú góp phần quan trọng trọng vào hiệu quả hoạt động đào tạo của nhà trường nói chung và giúp sinh viên ở kí túc xá thuận lợi hơn trong thời gian theo học ở trường, có môi trường học tập, rèn luyện tốt, phát triển và hoàn thiện nhiều kỹ năng phục vụ công việc và cuộc sống sau này 11 1.