Luận án phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin trường đại học khối quốc phòng an ninh

Phát triển đội ngũ giảng viên an toàn thông tin tại các trường đại học khối QPAN. Chiến lược nâng cao năng lực, đào tạo chuyên gia và xây dựng đội ngũ giáo dục

• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng trong bối cảnh hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin khối quốc phòng

Phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin (ATTT) ở các trường đại học khối quốc phòng là nhiệm vụ chiến lược trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng phức tạp. Đội ngũ giảng viên (ĐNGV) ngành ATTT không chỉ cần kiến thức chuyên môn sâu về mật mã, bảo mật hệ thống mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng. Các trường như Học viện Kỹ thuật Mật mã, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Học viện An ninh nhân dân đóng vai trò nòng cốt trong đào tạo nguồn nhân lực ATTT phục vụ quốc phòng. Nghiên cứu tổng quan các công trình khoa học về phát triển ĐNGV cho thấy nhiều mô hình đã được áp dụng thành công. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra ngày càng cao do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và các mối đe dọa an ninh mạng. Việc xây dựng luận án phát triển ĐNGV ngành ATTT cần tiếp cận đa chiều, từ quy hoạch, tuyển dụng đến đào tạo và đánh giá.

1.1. Khái niệm và đặc điểm giảng viên ngành an toàn thông tin

Giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối quốc phòng là những người vừa thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học vừa mang trách nhiệm sĩ quan quân đội hoặc sĩ quan công an. Đặc điểm nổi bật của ĐNGV này là sự kết hợp giữa năng lực chuyên môn kỹ thuật cao và phẩm chất chính trị đạo đức cách mạng. Họ phải am hiểu sâu về mật mã học, an toàn mạng, phân tích mã độc và các phương pháp bảo vệ thông tin. Đồng thời, giảng viên cần có khả năng truyền đạt kiến thức phức tạp một cách dễ hiểu cho học viên.

1.2. Vai trò của giảng viên ATTT trong đào tạo quốc phòng an ninh

Giảng viên ngành ATTT giữ vai trò then chốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng cả về quy mô và cường độ. Các thế lực thù địch lợi dụng internet để tiến hành hoạt động tuyên truyền chống phá, thực hiện 'diễn biến hòa bình'. Do đó, ĐNGV ATTT phải trang bị cho học viên kiến thức kỹ thuật hiện đại kết hợp với bản lĩnh chính trị để sẵn sàng đối phó mọi tình huống. Họ là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo sĩ quan chuyên trách bảo đảm an toàn thông tin.

II. Phân tích thực trạng và thách thức phát triển đội ngũ giảng viên ATTT

Thực trạng phát triển ĐNGV ngành ATTT ở các trường đại học khối quốc phòng đang đối mặt nhiều thách thức. Về số lượng, đội ngũ giảng viên còn thiếu so với nhu cầu đào tạo ngày càng tăng, đặc biệt khi số lượng học viên đăng ký ngành ATTT tăng mạnh qua các năm. Về chất lượng, một bộ phận giảng viên chưa cập nhật kịp thời kiến thức công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, blockchain, điện toán đám mây trong bảo mật. Cơ cấu đội ngũ còn mất cân đối giữa các trình độ đào tạo, thiếu giảng viên có trình độ tiến sĩ. Năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng hợp tác quốc tế còn hạn chế. Thách thức lớn nhất là yêu cầu vừa nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật, vừa giữ vững phẩm chất chính trị trong môi trường mạng phức tạp. Các yếu tố khách quan như kinh phí đầu tư, cơ sở vật chất, chính sách đãi ngộ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển ĐNGV.

2.1. Thực trạng số lượng và chất lượng giảng viên ngành ATTT

2.2. Thách thức trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và an ninh mạng

III. Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở khối quốc phòng

Giải pháp phát triển ĐNGV ngành ATTT cần tiếp cận toàn diện trên nhiều phương diện. Thứ nhất, công tác quy hoạch và tuyển dụng phải gắn với chiến lược phát triển dài hạn của từng trường. Cần xây dựng tiêu chuẩn giảng viên ATTT phù hợp đặc thù khối quốc phòng, bao gồm cả năng lực kỹ thuật và phẩm chất chính trị. Thứ hai, đào tạo bồi dưỡng cần đa dạng hóa hình thức: đào tạo trong nước, đào tạo tại các viện nghiên cứu quốc tế, tham gia thực tế tại các đơn vị chuyên trách ATTT. Thứ ba, đổi mới quản lý giáo dục đại học theo hướng giao quyền tự chủ cho giảng viên trong nghiên cứu và sáng tạo. Thứ tư, chính sách đãi ngộ phải tương xứng với đặc thù nghề nghiệp, thu hút nhân tài từ thị trường lao động. Cuối cùng, tạo lập môi trường làm việc hiện đại với phòng thí nghiệm ATTT tiên tiến, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu liên ngành và quốc tế.

3.1. Giải pháp về đào tạo bồi dưỡng và nâng cao năng lực chuyên môn

3.2. Giải pháp về quản lý đãi ngộ và tạo môi trường phát triển

IV. Kết luận và triển vọng ứng dụng nghiên cứu phát triển giảng viên ATTT

Nghiên cứu phát triển ĐNGV ngành ATTT ở các trường đại học khối quốc phòng có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn. Về mặt lý luận, luận án bổ sung kho tàng kiến thức về quản lý giáo dục đại học, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo nhân lực ATTT phục vụ quốc phòng. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các trường khối quốc phòng trong việc hoạch định chiến lược phát triển ĐNGV. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Triển vọng ứng dụng rộng rãi khi mô hình có thể áp dụng cho các ngành đào tạo kỹ thuật khác trong khối quốc phòng. Nghi cứu cũng mở ra hướng tiếp cận mới về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh an ninh mạng toàn cầu phức tạp. Đây là đóng góp thiết thực cho sự nghiệp giáo dục đào tạo và bảo vệ Tổ quốc.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

4.2. Định hướng phát triển và ứng dụng trong tương lai

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh trong bối cảnh hiện nay. Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông ở các trƣờng đại học khối Quốc phòng an ninh trong bối cảnh hiện nay. Chương 3: Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh trong bối cảnh hiện nay. ` 12 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN NGÀNH AN TOÀN THÔNG TIN Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI QUỐC PHÒNG AN NINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 1.

Tổng quan các nghiên cứu vấn đề 1. Những công trình nghiên cứu về giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên - Trong cuốn “Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” [45], Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và các đồng sự của mình đã giới thiệu các vấn đề chung về quản lý giáo dục, quá trình hình thành lý luận quản lý giáo dục, các mô hình quản lý giáo dục, các cách tiếp cận quản lý giáo dục, chỉ ra những những khác biệt giữa lý luận quản lý giáo dục với các lĩnh vực khác cũng nhƣ đặc trƣng quản lý giáo dục trong thế kỷ XXI; kiến giải các chức năng quản lý nhà trƣờng nói chung và quản lý trƣờng đại học nói riêng nhất là những vấn đề về quản lý nguồn nhân lực, quản lý tài chính, cơ sở vật chất … Đặc biệt vấn đề vận dụng và phát triển tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và các nhà lý luận khác về giáo dục, phát triển con ngƣời nói chung cũng nhƣ đội ngũ giảng viên nói riêng nhƣ nền tảng phƣơng pháp luận cho việc nhận thức vai trò của giáo dục và quản lý giáo dục Việt nam trong bối cảnh hiện nay, chuyên khảo thực sự là nguồn tài liệu hữu ích cho việc quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục hiện nay. - Khi bàn về quản lý phát triển cán bộ giáo dục đại học và quy hoạch nhân tài Học giả MarcoAntonioR.Diaz, Giám đốc Phòng Giáo dục Đại học, tổ chức UNESCO, trong cuốn sách Phát triển đội ngũ giảng viên: Định hƣớng cho thế kỷ 21“Higher education staff development: Directions for the 21st century” [96] đã cho rằng mục đích chính của một trƣờng đại học là tạo ra và phổ biến kiến thức. Vì vậy các trƣờng đại học phải tập trung vào các vấn đề đào tạo nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dƣỡng nhân tài; nghiên cứu khoa học, công nghệ tạo ra tri thức, ` 13 sản phẩm mới, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và hội nhập quốc tế; đào tạo ra NNL có kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học và công nghệ tƣơng xứng với trình độ đào tạo; có sức khỏe; có khả năng sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, thích nghi với môi trƣờng làm việc; từ đó có chiến lƣợc phát triển NNL và nâng cao chất lƣợng đào tạo của nhà trƣờng [96, tr.

- Học giả ngƣời Mỹ Mary - Louise Kearney trong cuốn sách Phát triển đội ngũ giảng viên cho thế kỷ 21 “Higher education staff development for the 21st century” [102] đã thực hiện các phân tích về việc phát triển ĐNGV, ông cho rằng đội ngũ giảng viên là nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định trong lĩnh vực giáo dục đại học, vì vậy cần phải tập trung mở rộng và phát triển kỹ năng nghề nghiệp của họ, đ p ứng các nhu cầu phát sinh trong quá trình làm việc. Phát triển đội ngũ giảng viên bao gồm các vấn đề: Kiến thức, kỹ năng chuyên môn, phong cách làm việc; kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; kỹ năng giao tiếp trong giáo dục… Vì vậy, các trƣờng đại học cần có sự đầu tƣ cũng nhƣ có kế hoạch tổng thể để phát triển đội ngũ giảng viên trong quá trình phát triển của từng nhà nhà trƣờng, phải xem quá trình phát triển đội ngũ giảng viên là một quy trình phát triển và quản lý nhân sự của các trƣờng đại học [102, tr. - Tại Hội nghị Thế giới về giáo dục đại học: Trong tác phẩm phát triển đội ngũ giảng viên “Higher education staff development” UNESCO, Paris, 5-9 tháng 10/1998- do UNESCO tổ chức tại Paris đã chỉ ra rằng: “Một số chính sách mạnh về phát triển đội ngũ là yếu tố quan trọng đối với các trƣờng đại học. Phải xây dựng các chính sách phát triển đội ngũ giảng viên rõ ràng và minh bạch, thƣờng xuyên cập nhật và nâng cao kỹ năng của giảng viên, cải tiến về chƣơng trình đào tạo, phƣơng pháp dạy và học, có cơ chế tài chính minh bạch và rõ ràng nhằm giúp các trƣờng đại học đạt đƣợc chất lƣợng cao trong nghiên cứu và giảng dạy” [113, tr.

- Trong bối cảnh hiện nay các nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên ` 14 theo chuẩn nghề nghiệp đã và đang đƣợc tiến hành ở nhiều nƣớc trên thế giới. Các nƣớc đã tập trung xây dựng chuẩn cho nền giáo dục của mình, gồm: Chuẩn chất lƣợng, chuẩn trƣờng, chuẩn cán bộ quản lý, chuẩn giảng viên. Nhìn chung, những công trình nghiên cứu đều coi đội ngũ giảng viên, phát triển đội ngũ giảng viên là một trong những nhân tố chủ chốt trong việc đảm bảo chất lƣợng và sự phát triển của nền giáo dục, quan điểm và nhận thức về vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên ngày càng đúng đắn, toàn diện hơn. Đồng thời, các nghiên cứu cũng đƣa ra nhiều giải pháp khác nhau để phát triển đội ngũ giảng viên nhƣ: Xây dựng chuẩn nghề nghiệp, các tiêu chí, yêu cầu, phƣơng pháp kiểm tra đ nh giá, sử dụng công nghệ, kỹ thuật hiện đại.

- Về các nghiên cứu liên đến quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ngƣời thầy và việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học tác giả Ngô Văn Hà trong tác phẩm “Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học hiện nay” [34] đã tập trung nghiên cứu, phân tích hệ thống quan điểm tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về ngƣời thầy, bao gồm vai trò, phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ và phƣơng pháp giảng dạy của ngƣời thầy. Hơn nữa, tác giả đã đ nh giá thực trạng và đi sâu phân tích sự vận dụng tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về ngƣời thầy trong việc xây dựng ĐNGV đại học hiện nay. - Trong luận án tiến sĩ “Quản lý đội ngũ giảng viên trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt Nam theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội” [78] của tác giả Phạm Văn Thuần đã nghiên cứu thực trạng công tác quản lý giảng viên ở các trƣờng đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt nam, đây là một công trình nghiên cứu công phu, tác giả đã đƣa ra các luận cứ, xây dựng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý giảng viên ở các trƣờng đại học đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy nhiên luận án mới đề cập sâu đến vấn đề quản lý, chƣa đi sâu vào phân tích và đƣa ra các giải pháp phát triển toàn diện cho đội ngũ giảng viên đại học nói chung.

Vì vậy, kết quả của luận án chỉ có tác dụng tham khảo. - Bàn về vấn đề đ nh giá giảng viên đại học trong công trình nghiên cứu “Đánh giá giảng viên đại học theo hướng chuẩn hóa trong giai đoạn hiện nay” ` 15 [2], tác giả Trần Xuân Bách đã tiến hành nghiên cứu về cơ sở lý luận của hoạt động đ nh giá cũng nhƣ các nguyên tắc và triết lý trong việc đ nh giá giảng viên; đồng thời tác giả cũng tiến hành phân tích thực trạng công tác đ nh giá giảng viên theo chuẩn trên cả bình diện Việt nam và thế giới. Trên cơ sở đó nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn tác giả tiến hành đề xuất các phƣơng pháp và quy trình đ nh giá giảng viên theo chuẩn cũng nhƣ việc áp dụng vào việc đ nh giá giảng viên tại đơn vị công tác nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên đại học trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên công trình nghiên cứu chỉ mới tập trung vào khía cạnh đ nh giá đội ngũ giảng viên đại học.

Vì vậy kết quả nghiên cứu chỉ có giá trị tham khảo. - Công trình nghiên cứu “Phát triển đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [48] tác giả Nguyễn Văn Lƣợng đã tiến hành khảo sát, đ nh giá mức độ đ p ứng về các mặt phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, kiến thức, năng lực chuyên môn, năng lực sƣ phạm, nghiên cứu khoa học, hoạt động thực tiễn, phát triển nghề nghiệp, phát triển bản thân của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Từ đó đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu của công trình này chỉ bó hẹp trong công tác phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nên cũng chỉ có giá trị tham khảo.

- Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Lâm “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng Giao thông vận tải thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế”. [44] đã tiến hành nghiên cứu cơ sở lý luận cũng nhƣ đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng ngành GTVT đ p ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Vấn đề đi sâu nghiên cứu của đề tài là đội ngũ giảng viên bậc cao đẳng vì vậy chỉ có giá trị tham khảo. - Về vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên giảng dạy các chuyên ngành đặc thù thông qua công trình “Phát triển đội ngũ giảng viên đại học khối ngành nghệ ` 16 thuật trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [31] tác giả Mai Thị Thùy Hƣơng đã đƣa ra một số phƣơng hƣớng và nguyên tắc đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên.

Cũng nhƣ một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên này trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Công trình đi sâu nghiên cứu về bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, cũng nhƣ những giải pháp giúp đội ngũ giảng viên khối ngành nghệ thuật có thể thích đƣợc với bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Vì vậy công trình này cũng chỉ có giá trị tham khảo.