phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, và Phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng nội dung chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chƣơng 2:Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trƣờng THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trƣờng THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Những nghiên cứu ở nước ngoài Lịch sử giáo dục đã nhận đƣợc rất nhiều những công trình nghiên cứu về khoa học giáo dục, phƣơng pháp quản lý giáo dục và phƣơng pháp dạy học nói chung. Thời cổ đại, các nhà hiền triết đồng thời là nhà giáo dục nhƣ Khổng Tử (551 - 479 TCN); Platon (427 - 347 TCN) đã đặt nền móng tƣ tƣởng và triết lý cho sự hình thành và phát triển của nền giáo dục sau này.Khổng Tử đã đề xuất một hệ thống phƣơng pháp dạy học đó là: Phƣơng pháp đối thoại gợi mở, giảng dạy bằng cách trao đổi giữa thầy và trò; phƣơng pháp kết hợp học đi đôi với hành, lời nói kết hợp với việc làm; phƣơng pháp "ôn cũ biết mới", thƣờng xuyên rèn luyện, tu dƣỡng và học tập. Platon đã đƣa ra tƣ tƣởng giáo dục dựa trên nguyên tắc tôn trọng khả năng tự nhiên của mỗi ngƣời.Đó là những quan điểm, cũng là những định hƣớng dạy học đúng đắn cho đến ngày nay. Những đóng góp cho khoa học giáo dục và quản lý giáo dục sau này phải kể đến những nhà GD nhƣ: Cômenki (1592 - 1670) với quan điểm GD phải thích ứng với tự nhiên; Nhà GD ngƣời Mỹ John Dewey (1859 - 1952) với đề xuất thành lập nhà trƣờng tích cực hƣớng vào ngƣời học, lấy quá trình học tập của ngƣời học làm trung tâm (Learner centred); Nhà GD ngƣời Pháp R.Cousinet (1881 - 1973) với quan điểm DH phải tạo ra môi trƣờng phù hợp về tâm lý cho trẻ; Nhà nghiên cứu A-Ja-Kiel chỉ ra tầm quan trọng của việc nắm bắt yếu tố tâm lý lứa tuổi, nhu cầu tƣơng tác và sự phát triển tƣ duy và ngôn ngữ của ngƣời học trong hoạt động dạy học; Nghiên cứu của Elsa Kohler đề cao việc thiết lập một môi trƣờng sƣ phạm, tâm lý và hoạt động tự do của ngƣời học; Karl Rogers xây dựng đƣợc mô hình tổ chức hoạt động DH và lý thuyết nền tảng của hoạt động DH; Kurt Lewin (1895 - 1947) xây dựng lý thuyết hoạt động DH hƣớng vào từng cá nhân ngƣời học… 6 Từ những năm 80 của thế kỉ XX đến nay, hoạt động cải cách GD, nghiên cứu về DH đã đƣợc đẩy mạnh ở các nƣớc phƣơng Tây.
Các nghiên cứu chủ yếu hƣớng vào xây dựng mô hình và chiến lƣợc DH một cách hiệu quả, cũng nhƣ xu thế phát triển của nó trong tƣơng lai. Đối với dạy học tiếng Anh, các công trình nghiên cứu về phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh đƣợc tổng hợp thành lý luận có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ: "English Brainstormers" của Jack Umstatter, "Approaches and Methods in Language Teaching" của Richards, J.C an Rogers, “Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff, "The Learner Centered Curriculum" của Nunan D,. Tuy nhiên, không có nhiều nghiên cứu đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng phổ thông với tƣ cách là một ngoại ngữ (Second language teaching). Những nghiên cứu về hoạt động DH ở nƣớc ngoài có ý nghĩa quan trọng đƣợc tiếp thu, kế thừa và vận dụng trong DH và quản lý hoạt động DH ở cơ sở giáo dục nói chung, dạy học môn tiếng Anh nói riêng.
Những nghiên cứu trong nước Lịch sử giáo dục Việt Nam phát triển với đóng góp của những nhà giáo thời phong kiến nhƣ: Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn, Nguyễn Thiếp, Cao Bá Quát, Nguyễn Đình Chiểu,… Sau cách mạng tháng 8 năm 1945, từ việc kế thừa và vận dụng sáng tạo PP luận Chủ nghĩa Mác - Lênin của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969), GD Việt Nam mới có một hệ thống các tƣ tƣởng, nền tảng lý luận có giá trị cao về vai trò của GD, định hƣớng phát triển GD, mục đích DH, các nguyên lý, các phƣơng thức DH, vai trò của QL và CBQL GD, PP lãnh đạo và QL… Những năm gần đây, trƣớc yêu cầu đổi mới GD ngày càng cấp bách, vấn đề quản lý GD và đổi mới quản lý hoạt động DH đƣợc nhiều nhà sƣ phạm, QL đi sâu nghiên cứu. Các tác giả Đặng Quốc Bảo [1], Trần Kiểm [5], Nguyễn Thị Mỹ Lộc [7], Hà Thế Ngữ [9], Nguyễn Ngọc Quang [11]…đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc QL quá trình DH, ý nghĩa của việc 7 nâng cao chất lƣợng DH trên lớp đối với việc nâng cao chất lƣợng GD. Những ƣu điểm và nhƣợc điểm của việc QL hoạt động DH trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa QL hoạt động dạy và hoạt động học, QL vai trò của ngƣời dạy và ngƣời học, QL đổi mới nội dung và cách thức tổ chức tiến hành các hình thức tổ chức DH trên lớp… Các tác giả Phạm Minh Hạc [2], Đặng Thành Hƣng [4], Bùi Văn Quân [10], Phạm Viết Vƣợng [15].đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới QL hoạt động DH nhằm nâng cao tính hiện đại, gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong hoạt động DH. Nghiên cứu về hoạt động dạy học ngoại ngữ, tác giả Nguyễn Thị Thu Phƣơng với tuyển tập bài báo khoa học “Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ” 1995 - 2005.
Một số đề tài Luận văn Thạc sĩ đã nghiên cứu và đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng phổ thông phải kể đến các đề tài: “Các biện pháp quản lý quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh tại các trƣờng THPT Thành phố Hà Nội” tác giả Lê Vũ Huy (2007); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trƣờng THCS Huyện Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc, tác giả Nguyễn Thể (2009); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của trƣờng THCS Tân Lập, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, tác giả Hà Ngọc Quyền (2013); “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh trƣờng THCS Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, tác giả Bùi Thị Thanh Huyền (2014); “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trƣờng THPT Tân Trào, Thành phố Tuyên Quang theo tiếp cận phát triển năng lực ngƣời học”, tác giả Nguyễn Thị Thu Hƣơng (2017).Một số luận văn Thạc sĩ nghiên cứu thực trạng công tác quản lý giảng dạy môn tiếng Anh ở trƣờng THCS,các tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý nâng cao chất lƣợng giảng dạy môn tiếng Anh, đó là các đề tài:“Thực trạng quản lý việc giảng dạy môn tiếng Anh một số trƣờng THCS công lập Quận 6 Thành phố HCM và một số giải pháp”, tác giả Vƣơng Văn Nho (2008); “Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chƣơng trình sách giáo khoa mới THCS Thành phố Cà Mau, tác giả Nguyễn Văn Vinh (2009);. Tóm lại, các tác giả trong nƣớc đã quan tâm nghiên cứu về quản lý giáo dục nói chung, quản lý hoạt động dạy học nói riêng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo 8 dục trong trƣờng phổ thông. Những nghiên cứu của các nhà khoa học đã phần nào khẳng định tính đúng đắn của chiến lƣợc phát triển GD mà Đảng và Nhà nƣớc ta đang chỉ đạo: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phƣơng pháp và quản lý giáo dục và đào tạo”. Đổi mới quản lý giáo dục trong nhà trƣờng là một tất yếu khách quan và cũng là sự đòi hỏi thật sự cấp thiết của xã hội trong giai đoạn hiện nay.
Xuất phát từ nhu cầu phát triển nhân lực của xã hội theo xu thế hội nhập, việc nâng cao chất lƣợng dạy học nói chung và dạy học môn tiếng Anh nói riêng là nhiệm vụ cơ bản và thƣờng xuyên của các nhà trƣờng. Xã hội đặt hàng cho ngành giáo dục nguồn nhân lực có khả năng sử dụng đƣợc tiếng Anh thành thạo trong công việc cũng nhƣ tiếp cận khoa học công nghệ tiên tiến của thế giới và trở thành công dân toàn cầu.Đã có một số công trình nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng phổ thông trong đó có trƣờng THCS. Tuy nhiên, nhiều kết quả nghiên cứu đến nay không còn thực sự phù hợp, việc áp dụng kết quả nghiên cứu phụ thuộc vào yếu tố vùng miền và điều kiện thực tế của các nhà trƣờng.Hơn nữa, giáo dục nói chung và quản lý giáo dục nói riêng đang đứng trƣớc một cuộc cách mạng với những yêu cầu mới mà trọng tâm là việc triển khai CTGDPT 2018, và dạy học tiếng Anh theo đƣờng hƣớng giao tiếp. Vì vậy, vấn đề nghiên cứu “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” là cấp thiết và có ý nghĩa.Các khái niệm cơ bản 1.
Hoạt động dạy học Mọi hoạt động của con ngƣời đều có tính mục đích, có ý thức. Các-Mác viết, công việc đòi hỏi một sự chú ý bền bỉ, bản thân sự chú ý đó chỉ có thể là kết quả của một sự căng thẳng thƣờng xuyên của ý chí. Con ngƣời hiểu đƣợc mục đích hoạt động của mình, từ đó mới định r chức năng, nhiệm vụ, động lực của hoạt động để đạt hiệu quả trong công việc. Mục đích, ý thức ấy nhƣ một quy luật, quyết định phƣơng thức hoạt động và bắt ý chí con ngƣời phụ thuộc vào nó.
Lý thuyết về hoạt động chú trọng vai trò của chủ thể hoạt động. Chủ thể(con ngƣời) chủ động tổ chức, điều khiển các hoạt động (hành vi, tinh thần, trí tuệ,.) tác động vào đối tƣợng (sự vật, tri thức,. Hoạt động của con ngƣời đƣợc 9 phân biệt với hoạt động của loài vật ở tính mục đích. Nghĩa là chủ thể (con ngƣời) thực hiện ý đồ của mình, biến cái “vật chất đƣợc chuyển vào trong đầu mỗi ngƣời đƣợc cải biến trong đó” (Các-Mác) thành hiện thực.
Hoạt động DH là con đƣờng hiệu quả nhất, cơ bản nhất để đạt tới mục đích GD tổng thể.