Luận văn thạc sĩ quản lý di tích lịch sử đền thờ hai bà trưng xã hát môn huyện phúc thọ thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ về quản lý di tích lịch sử đền thờ Hai Bà Trưng tại Hát Môn, Phúc Thọ, Hà Nội. Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hiền
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Đề tài: Quản lý Di Tích Lịch Sử Đền Thờ Hai Bà Trưng, Xã Hát Môn, Huyện Phúc Thọ, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Di Tích Đền Hai Bà Trưng

Luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu về quản lý di tích lịch sử đền thờ Hai Bà Trưng tại xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Đề tài này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà việc bảo tồn di tích và phát huy giá trị di tích trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Di tích lịch sử văn hóa là một bộ phận không thể thiếu của nền văn hóa dân tộc, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội có nhiều thay đổi. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, việc giữ gìn di sản văn hóa là yếu tố then chốt để bảo tồn bản sắc văn hóa. Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách đầu tư cho việc bảo tồn và tôn tạo hệ thống di tích lịch sử văn hóa. Luận văn này sẽ góp phần vào việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả hơn cho di tích đền thờ Hai Bà Trưng, một di tích quốc gia đặc biệt.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Di Tích Lịch Sử Văn Hóa

Di tích lịch sử văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Chúng là tài sản vô giá, chứa đựng các giá trị truyền thống về lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ. Các thế hệ sau tiếp nhận, tiếp thu và sáng tạo những giá trị văn hóa mới phù hợp với cuộc sống đương đại. Việc quản lý hiệu quả các di tích này giúp bảo tồn và phát huy những giá trị đó, đồng thời đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của người dân.

1.2. Vai Trò Của Đền Thờ Hai Bà Trưng Trong Văn Hóa Địa Phương

Đền thờ Hai Bà Trưng ở xã Hát Môn là một khu di tích quan trọng, tôn thờ và tưởng niệm hai vị nữ anh hùng của dân tộc. Di tích này có quy mô lớn, kiến trúc đặc trưng và mang giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu. Nó đóng vai trò to lớn trong đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân trong vùng Phúc Thọ và thành phố Hà Nội. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích này là cần thiết để duy trì bản sắc văn hóa địa phương.

II. Thực Trạng Quản Lý Di Tích Đền Hai Bà Trưng Phân Tích SWOT

Luận văn đi sâu vào phân tích thực trạng quản lý di tích đền thờ Hai Bà Trưng, đánh giá những ưu điểm và hạn chế trong công tác này. Mặc dù đã có sự quan tâm từ các cấp và các ngành, đặc biệt từ khi di tích được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt, vẫn còn nhiều khó khăn và vướng mắc. Các vấn đề về cơ chế quản lý, bộ máy nhân sự, tài chính cần được giải quyết. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tới cộng đồng còn hạn chế. Sự tham gia của người dân vào việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích chưa được phát huy tối đa. Do đó, việc tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý là rất cần thiết.

2.1. Đánh Giá Cơ Chế Quản Lý Hiện Tại Của Di Tích

Cần đánh giá chi tiết cơ chế quản lý hiện tại của di tích, bao gồm sự phối hợp giữa các cấp quản lý từ Trung ương đến địa phương. Phân tích rõ vai trò và trách nhiệm của từng cấp, cũng như những khó khăn trong việc phối hợp và điều hành. Đánh giá tính hiệu quả của các quy định, văn bản pháp lý hiện hành trong việc quản lý di tích.

2.2. Phân Tích Nguồn Lực Tài Chính Cho Bảo Tồn Di Tích

Nguồn lực tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Cần phân tích nguồn thu và chi cho công tác này, đánh giá tính hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực. Đề xuất các giải pháp để tăng cường nguồn lực tài chính, bao gồm việc huy động từ ngân sách nhà nước, xã hội hóa và các nguồn khác.

2.3. Mức Độ Tham Gia Của Cộng Đồng Vào Quản Lý Di Tích

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để bảo tồn và phát huy giá trị di tích một cách bền vững. Cần đánh giá mức độ tham gia của người dân vào các hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Đề xuất các giải pháp để khuyến khích và tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia tích cực hơn.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Di Tích Đền Hai Bà Trưng

Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý di tích lịch sử đền thờ Hai Bà Trưng. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường nguồn lực tài chính, nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của di tích, đảm bảo sự phát triển bền vững. Các giải pháp cần phải phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có tính khả thi cao.

3.1. Hoàn Thiện Cơ Chế Quản Lý Và Phối Hợp Giữa Các Cấp

Cần xây dựng một cơ chế quản lý rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp. Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp quản lý, đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong công tác quản lý. Xây dựng quy chế phối hợp giữa các ban ngành liên quan, đảm bảo sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học.

3.2. Tăng Cường Nguồn Lực Tài Chính Cho Bảo Tồn Di Tích

Cần tăng cường nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích xã hội hóa công tác bảo tồn di tích. Tìm kiếm các nguồn tài trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Xây dựng cơ chế quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính một cách minh bạch và hiệu quả.

3.3. Nâng Cao Nhận Thức Và Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của di tích. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích. Xây dựng các chương trình du lịch cộng đồng, tạo cơ hội cho người dân hưởng lợi từ di tích.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Quản Lý Di Tích Đền Hai Bà Trưng

Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý di tích là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Luận văn đề xuất các giải pháp ứng dụng công nghệ số để số hóa di tích, xây dựng bản đồ số, cung cấp thông tin trực tuyến và tạo ra các trải nghiệm tương tác cho du khách. Điều này giúp tăng cường khả năng tiếp cận, quảng bá và bảo tồn di tích một cách hiệu quả. Ứng dụng công nghệ số cũng giúp cho công tác quản lý trở nên khoa học và minh bạch hơn.

4.1. Số Hóa Di Tích Và Xây Dựng Bản Đồ Số

Thực hiện số hóa các hiện vật, tài liệu và không gian di tích. Xây dựng bản đồ số di tích, cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử, kiến trúc và các giá trị văn hóa. Tạo ra các mô hình 3D của di tích, cho phép du khách tham quan trực tuyến.

4.2. Cung Cấp Thông Tin Trực Tuyến Và Ứng Dụng Di Động

Xây dựng trang web và ứng dụng di động cung cấp thông tin về di tích, lịch sử, lễ hội và các hoạt động liên quan. Cung cấp các công cụ tìm kiếm, bản đồ và hướng dẫn tham quan. Cho phép du khách đặt vé trực tuyến và thanh toán điện tử.

4.3. Tạo Ra Các Trải Nghiệm Tương Tác Cho Du Khách

Sử dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) để tạo ra các trải nghiệm tương tác cho du khách. Tổ chức các trò chơi, câu đố và hoạt động giáo dục liên quan đến di tích. Cho phép du khách chia sẻ thông tin và trải nghiệm của mình trên mạng xã hội.

V. Phát Triển Du Lịch Bền Vững Gắn Liền Với Di Tích Đền Hai Bà Trưng

Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển du lịch bền vững gắn liền với di tích đền thờ Hai Bà Trưng. Cần xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của di tích. Đồng thời, cần đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển du lịch và bảo tồn di tích, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và cộng đồng địa phương. Phát triển du lịch bền vững sẽ góp phần vào việc nâng cao đời sống kinh tế - xã hội của địa phương.

5.1. Xây Dựng Các Sản Phẩm Du Lịch Độc Đáo

Khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của di tích để xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo. Tổ chức các tour du lịch khám phá di tích, tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Hai Bà Trưng. Phát triển các sản phẩm lưu niệm mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

5.2. Đảm Bảo Sự Hài Hòa Giữa Du Lịch Và Bảo Tồn

Xây dựng quy hoạch phát triển du lịch phù hợp với quy hoạch bảo tồn di tích. Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động du lịch, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến di tích và môi trường. Nâng cao ý thức bảo vệ di tích và môi trường cho du khách và cộng đồng địa phương.

5.3. Nâng Cao Đời Sống Kinh Tế Xã Hội Của Địa Phương

Tạo ra các cơ hội việc làm cho người dân địa phương trong lĩnh vực du lịch. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động kinh doanh du lịch, cung cấp các dịch vụ lưu trú, ăn uống và vận chuyển. Sử dụng nguồn thu từ du lịch để đầu tư vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Quản Lý Di Tích Đền Hai Bà Trưng

Luận văn kết luận về tầm quan trọng của việc quản lý di tích lịch sử đền thờ Hai Bà Trưng một cách hiệu quả và bền vững. Các giải pháp được đề xuất trong luận văn có thể góp phần vào việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của di tích. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu và cập nhật các phương pháp quản lý mới, phù hợp với sự phát triển của xã hội. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích là trách nhiệm của toàn xã hội, cần có sự chung tay của các cấp quản lý, cộng đồng và du khách.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Quản Lý Di Tích Hiệu Quả

Tóm tắt các giải pháp chính đã được đề xuất trong luận văn, bao gồm hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường nguồn lực tài chính, nâng cao nhận thức cộng đồng, ứng dụng công nghệ số và phát triển du lịch bền vững.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Di Tích

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về di tích, bao gồm nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến di tích, nghiên cứu về vai trò của di tích trong giáo dục lịch sử và văn hóa, và nghiên cứu về các mô hình quản lý di tích tiên tiến trên thế giới.

6.3. Kêu Gọi Sự Chung Tay Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Di Tích

Kêu gọi sự chung tay của các cấp quản lý, cộng đồng và du khách trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Nhấn mạnh rằng việc bảo tồn di tích là trách nhiệm của toàn xã hội và cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA, TỔNG QUAN VỀ DI TÍCH ĐỀN THỜ HAI BÀ TRƯNG Ở HUYỆN PHÚC THỌ 1. Cơ sở lý luận về quản lý di tích lịch sử văn hóa 1. Một số khái niệm liên quan 1. Di sản văn hóa Theo tác giả Hoàng Phê cho rằng: “Di sản là cái thời trước để lại, còn văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” [38, tr.

Năm 1972, UNESCO ban hành Công ước Bảo vệ DSVH và thiên nhiên thế giới, trong điều 1 đã quy định những loại hình sẽ được coi như là “di sản văn hóa” bao gồm: Di tích kiến trúc (monuments): Các công trình kiến trúc, các công trình điêu khắc và hội họa kiến trúc, các bộ phận hoặc kết cấu có tính chất khảo cổ học, các bi ký, các hang động cư trú và những bộ phận kết hợp, xét theo quan điểm lịch sử, nghệ thuật hoặc khoa học. Nhóm công trình xây dựng (groups of buildings): Các nhóm công trình riêng lẻ hoặc liên kết mà có, do tính chất kiến trúc, tính chất đồng nhất hoặc vị thế của chúng trong cảnh quan, xét theo quan điểm lịch sử, nghệ thuật hoặc khoa học [63, tr. Căn cứ vào khái niệm của công ước đã nêu ra trên đây, đền thờ Hai Bà Trưng xác định là di tích kiến trúc, trong đó có các kết cấu kiến trúc xuất phát từ quan điểm lịch sử, nghệ thuật. Theo Luật DSVH được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua vào năm 2001 và sửa đổi, bổ sung năm 2009 đã nêu rõ: 12 DSVH bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng Hòa XHCN Việt Nam.

Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan; có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng; không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác. Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia [40, tr. Xét theo Luật DSVH và các khái niệm DSVH vật thể và phi vật thể, đền thờ Hai Bà Trưng ở xã Hát Môn được xem là DSVH vật thể, trong đó có các công trình kiến trúc, các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình. Tuy nhiên, cùng với các giá trị vật thể là các giá trị văn hóa phi vật thể hàm chứa trong di tích cụ thể như lễ hội, phong tục, tín ngưỡng.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã xác định 10 nhiệm vụ về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó nhiệm vụ thứ tư là bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa. Nghị quyết đã chỉ rõ nội dung của nhiệm vụ này như sau: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa. Hết sức coi trọng bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống (bác học và dân gian), văn hóa cách mạng, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể” [3, tr. Di tích lịch sử văn hóa 13 Theo tác giả Hoàng Phê cho rằng: “Di tích là các dấu vết của quá khứ, chủ yếu là nơi cư trú và mộ táng của người xưa được khoa học nghiên cứu.

Theo nghĩa di tích văn hóa thì nó là di sản văn hóa bất động” [38, tr. Theo giáo trình Bảo tồn DT LSVH: “Di tích là những không gian vật chất cụ thể, khách quan, trong đó chứa đựng các giá trị điển hình lịch sử; do tập thể hoặc cá nhân con người hoạt động sáng tạo ra trong lịch sử để lại” [21, tr. Tại điều I của Hiến chương Quốc tế về Bảo tồn và Trùng tu di tích và di chỉ. Đại hội quốc tế lần thứ hai, các kiến trúc sư và kỹ thuật gia về di tích lịch sử tại Venice, 1966 được Icomos chấp nhận năm 1965: Di tích lịch sử không chỉ là một công trình kiến trúc đơn thuần mà cả khung cảnh đô thị hoặc nông thôn có chứng tích của một nền văn minh riêng, một phát triển có ý nghĩa hoặc một sự kiện lịch sử.

Khái niệm này không chỉ áp dụng với những công trình nghệ thuật to lớn mà cả với những công trình khiêm tốn hơn vốn đã cùng với thời gian, thâu nạp được một ý nghĩa văn hóa [16, tr. Theo khoản 3, điều 4 của Luật Di sản văn hóa ban hành năm 2001 và được sửa đổi năm 2009 thì: “Di tích lịch sử văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học” [40, tr. Theo tinh thần quốc tế, đền Hai Bà Trưng là một công trình kiến trúc phản ánh lịch sử/sự kiện lịch sử, đó là cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng vào những năm 40 SCN giành được độc lập dân tộc, thể hiện ý chí quật cường của dân tộc. Theo tinh thần quốc gia, di tích đền thờ Hai Bà Trưng là công trình xây dựng, các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình.

Di tích quốc gia đặc biệt Ở nước ta, DT LSVH, danh lam thắng cảnh (gọi chung là di tích) được xếp hạng theo thứ tự: Di tích cấp tỉnh/thành phố; di tích cấp quốc gia; di tích cấp 14 quốc gia đặc biệt. Trong mục 3, điều 29 của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật DSVH năm 2009 có đề cập đến di tích quốc gia đặc biệt: “Di tích quốc gia đặc biệt là các di tích có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia, bao gồm: Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện đánh dấu bước chuyển biến đặc biệt quan trọng của lịch sử dân tộc hoặc gắn với anh hùng dân tộc, danh nhân tiêu biểu có ảnh hưởng to lớn đối với tiến trình lịch sử của dân tộc; công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị đặc biệt đánh dấu các giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật Việt Nam; địa điểm khảo cổ học có giá trị nổi bật đánh dấu các giai đoạn phát triển văn hóa khảo cổ quan trọng của Việt Nam và thế giới; cảnh quan thiên nhiên nổi tiếng hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc, nghệ thuật có giá trị đặc biệt của quốc gia hoặc khu vực thiên nhiên có giá trị về địa chất, địa mạo, địa lý, đa dạng sinh học và hệ sinh thái đặc thù nổi tiếng của Việt Nam và thế giới [40, tr. Về thẩm quyền quyết định xếp hạng di tích tại khoản 1 điều 30 được sửa đổi, bổ sung như sau: “Thủ tướng chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, cấp bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt; quyết định việc đề nghị tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc xem xét đưa di tích tiêu biểu của Việt Nam vào danh mục di sản thế giới” [40, tr. Theo khái niệm và tiêu chí để trở thành di tích quốc gia đặc biệt được nêu ra trong Luật DSVH, di tích đền thờ Hai Bà Trưng ở xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội đủ tiêu chuẩn xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

Địa điểm và công trình kiến trúc này đã đánh dấu bước chuyển biến đặc biệt trong lịch sử dân tộc, gắn liền với hai nữ anh hùng dân tộc tiêu biểu đã làm dạng rỡ dân tộc, đất nước ta ở những năm đầu công nguyên. Thông qua công trình kiến 15 trúc này và các giá trị tiêu biểu qua kiến trúc đã góp phần đánh dấu các giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật dân tộc. Quản lý Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, quản lý khi là động từ mang ý nghĩa: “Quản” là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định; “Lý” là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định. Hiểu theo ngôn ngữ Hán Việt, công tác “quản lý” là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau: “quản” và “lý”.

Quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm việc sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ thống vào thế “phát triển”. Nếu người quản lý chỉ lo việc “quản” tức là chỉ lo việc coi sóc, giữ gìn thì tổ chức dễ trì trệ; tuy nhiên nếu chỉ quan tâm đến việc “lý”, tức là chỉ lo việc sắp xếp, tổ chức, đổi mới mà không đặt trên nền tảng của sự ổn định, thì hệ thống sẽ phát triển không bền vững. Nhìn chung, trong “quản” phải có “lý” và trong “lý” phải có “quản”, làm cho hoạt động của hệ thống luôn ở trạng thái cân bằng. Sự quản lý đưa đến kết quả đích thực bền vững đòi hỏi phải có mưu lược, nghệ thuật làm cho hai quá trình “quản” và “lý” tích hợp vào nhau” [24, tr.

Có nhiều cách nhìn khác nhau về khái niệm quản lý: Theo Warren Bennis, một chuyên gia nổi tiếng về nghệ thuật lãnh đạo đã từng nói rằng: Quản lý là một cuộc thử nghiệm gắt gao trong cuộc đời mỗi cá nhân, và điều đó sẽ mài giũa họ trở thành các nhà lãnh đạo. Theo Haror Koontz, quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt đến mục tiêu tổ chức nhất định. Theo Mariparker Follit (1868 - 1933), nhà khoa học chính trị, nhà triết học Mỹ thì: “Quản lý là một nghệ thuật khiến công việc được thực hiện thông qua người khác”. 16 Tư tưởng và quan điểm “quản lý” đã có từ lâu nhưng cho đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, vấn đề quản lý theo khoa học mới xuất hiện.

Người khởi xướng là Fredrich Winslow Taylor với cuốn sách “Các nguyên tắc quản lý theo khoa học”. Theo ông thì người quản lý phải là nhà tư tưởng, nhà lên kế hoạch chỉ đạo tổ chức công việc.