mở đầu, giới thiệu lý do hình thành đề tài, mục tiêu của đề tài, đối tượng nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn và bố cục luận văn. Chương hai trình bày mục tiêu của các chương trình đào tạo hệ vừa làm vừa học, các chương trình vừa làm vừa học hiện có tại Đà Lạt. Chương ba làm rõ các khái niệm trong quá trình nghiên cứu và giới thiệu cơ sở lý thuyết liên quan đến kiến thức thu nhận, tính cách cá nhân, ứng dụng kiến thức, chia sẻ kiến thức cũng như mô hình nghiên cứu, các giả thuyết của đề tài. Chương bốn trình bày các phương pháp nghiên cứu được sử dụng gồm nghiên cứu sơ bộ, nghiên cứu chính thức và các phương pháp phân tích để xây dựng và kiểm định mô hình nghiên cứu.
Phần phân tích và kết quả nghiên cứu định lượng chính thức để kiểm định thang đo, mô hình lý thuyết cùng các giả thuyết đề ra được trình bày trong chương năm. Cuối cùng, chương sáu tóm tắt những kết quả chính, hàm ý quản trị, những hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo. 4 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương một đã trình bày tổng quan về cơ sở hình thành, mục tiêu, phạm vi và ý nghĩa của nghiên cứu của đề tài. Chương hai sẽ trình bày tổng quan về hoạt động đào tạo hệ vừa làm vừa học tại Đà Lạt, hệ thống cơ sở lý thuyết về kiến thức; kiến thức thu nhận và đặc điểm tính cách; chuyển giao kiến thức và mối quan hệ giữa đặc điểm tính cách, kiến thức thu nhận và hiệu quả công việc.
Từ những cơ sở lý thuyết này, mô hình nghiên cứu được hình thành. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO HỆ VỪA LÀM VỪA HỌC TẠI ĐÀ LẠT Tại nhiều quốc gia, hệ vừa làm vừa làm học được xem như một hệ đào tạo thực hành độc lập, tách bạch khỏi hệ chính quy. Hệ đào tạo này đi từ bậc sơ cấp, trung cấp đến đại học và cả sau đại học, với một nội dung chương trình đào tạo nặng về thực hành, phục vụ trực tiếp cho nghề nghiệp. Hệ này khác hẳn hệ đào tạo chính quy, nặng về nội dung nghiên cứu.
Mục tiêu của các chƣơng trình đào tạo hệ vừa làm vừa học Mục tiêu của hệ vừa làm vừa làm học phục vụ cho những người đang đi làm, muốn nâng cao trình độ nghề nghiệp (chứ không phải trình độ nghiên cứu), hay muốn đổi nghề mới cho phù hợp hơn. Hoặc, người học không có khả năng về kinh tế, năng lực học vấn theo hệ tại chức để theo đuổi hệ chính quy. Khi đang ở hệ đào tạo thực hành muốn chuyển sang hệ nghiên cứu chính quy thì dù ở bậc học nào cũng phải trải qua một kỳ học lấy chứng chỉ hoặc văn bằng bổ túc kiến thức. Điều này tạo ra sự liên thông giữa các loại hình đào tạo và tạo điều kiện cho người học có được bằng cấp như mong muốn 1.
Nước ta đang tiến tới một xã hội học tập, nghĩa là mọi người có cơ hội học tập suốt đời. Trong bất cứ giai đoạn nào của cuộc đời, người lao động cũng có điều kiện học tập, để nâng cao trình độ nghề nghiệp theo kịp với sự phát triển của khoa học và công nghệ. Và hệ đào tạo vừa làm vừa học các cấp học trở thành cái 1 http://www.vn/giaoduc/2006/12/76605/ 5 xương sống cho xã hội học tập này phát triển. Vì thế, việc nghiên cứu về những học viên hệ vừa làm vừa học đang là một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay của các nhà nghiên cứu trong nước.
Các hệ đào tạo vừa làm vừa học tại Đà Lạt Đà Lạt từ lâu đã là một trong những trung tâm văn hoá, giáo dục phát triển ở miền Nam với hệ thống cơ sở nghiên cứu khoa học, giáo dục và đào tạo khá đồ sộ từ sơ cấp đến đại học. Sau ngày giải phóng, chính quyền cách mạng tiếp quản, phục hồi và phát triển khá đồng bộ, đều khắp, đã chứng minh rất rõ Đà Lạt là một trung tâm văn hoá, giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nhiệm vụ giáo dục, nghiên cứu khoa học ở đây chẳng những phục vụ cho nhân dân trong thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng mà còn thu hút mạnh mẽ cả khu vực miền Trung, Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ, tốc độ phát triển hàng năm lên tới 10 - 12%. Ví dụ như là Trường Đại học Đà Lạt, Viện Nghiên cứu hạt nhân, Phân viện Sinh học, Học viện Lục quân, Viện Vacxin (Pasteur), Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt… cùng với gần 100 trường học từ mẫu giáo đến phổ thông trung học 2.
Đà Lạt hiện có hai trường đại học, bốn trường cao đẳng và một trường trung cấp và các cơ sở nghiên cứu, giáo dục khác. Cùng với xu thế phát triển của đất nước cũng như thế giới, các cơ sở giáo dục tại Đà Lạt ngoài hệ đào tạo chính quy tập trung ra cũng đang có những hệ đào tạo khác trong đó quan trọng và chiếm tỷ trọng tương đối lớn (một số trường có tỷ lệ hơn 50%) đó là hệ vừa làm vừa học. Số lượng học viên đăng ký theo học tại các cơ sở này ngày càng gia tăng mạnh mẽ và luôn là những đối tượng được các cơ sở đào tạo quan tâm chiêu sinh. Hệ vừa làm vừa học của các cơ sở giáo dục tại Đà Lạt hiện nay bao gồm nhiều cấp độ đào tạo từ trung cấp chuyên nghiệp đến cao đẳng, đại học và sau đại học.
Trong đó, chiếm tỷ trọng lớn nhất là đại học. Những học viên vừa làm vừa học tham dự vào các lớp học này đa số đều theo học các chuyên ngành cần thiết cho sự phát triển bản thân và nghề nghiệp của mình. Hệ đào tạo vừa làm vừa học của các cơ sở giáo dục tại Đà Lạt hiện nay có những loại hình: tại chức (giúp 2 http://w3.vn/vi-VN/chinhquyen/bo-may-to-chuc/huyen-tp-tx/Pages/tp-dalat.aspx 6 người học có được văn bằng cử nhân), văn bằng hai (giúp người học có được văn bằng thứ hai ngoài văn bằng đã có trước đó) và cao học (giúp người học phát triển văn bằng về một hay nhiều lĩnh vực). Hệ đại học của chương trình đào tạo vừa làm vừa học tại Đà Lạt bao gồm những chương trình đào tạo như: quản trị kinh doanh, luật, kế toán, xây dựng, văn thư lưu trữ, ngoại ngữ… Hệ cao học gồm các chương trình như: quản trị kinh doanh, toán giải tích, vật lý, hóa phân tích, sinh học, lịch sử, văn học, tài chính ngân hàng… Các chương trình ở hệ đại học và cao học được tổ chức giảng dạy chủ yếu ở trường đại học Đà Lạt và trung tâm đào tạo bồi dưỡng tại chức Lâm Đồng.
Đối tƣợng học viên theo học các chƣơng trình vừa làm vừa học tại Đà Lạt 2. Giới tính Các chương trình đào tạo vừa làm vừa học hiện nay tại Đà Lạt thu hút một số lượng khá người học đang làm việc tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố cũng như trong tỉnh. Tùy thuộc vào ngành học và công việc hiện tại mà cơ câu giới tính của các chương trình học có sự khác nhau. Với các ngành như quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng, luật thì số lượng nam, nữ thường tương đương nhau, mặc dù cũng có sự chênh lêch giữa nữ và nam mà nữ là đối tượng nhiều hơn.
Còn với các ngành như kỹ thuật công trình, xây dựng thì số lượng nam lại đông hơn hẳn nữ, điều này phù hợp với thực tế khi những ngành nghề này phù hợp cho nam hơn nữ. Ngược lại, những ngành như văn thư lưu trữ, văn học thì số lượng nữ lại đông hơn nam. Công việc hiện tại Những học viên hệ vừa làm vừa học tại Đà Lạt đa số đều theo học những chương trình học đúng hoặc gần với công việc mình đang làm, đặc biệt là những người đã có việc làm. Các học viên này đến từ các doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn thành phố, trong đó cũng có sự phân hóa.
Đối với các chương trình đào tạo như quản trị kinh doanh, luật, xây dựng đa số các học viên đến từ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh như ngân hàng, trang thiết bị nội thất, cầu đường… Còn với các 7 chương trình đào tạo như hóa phân tích, vật lý, toán giải tích, lịch sử thì các học viên đa số đang làm việc trong lĩnh vực giáo dục, đang là giáo viên tại các trường học trên địa bàn thành phố. Một số đặc điểm khác Những học viên hệ vừa làm vừa học tại Đà Lạt mặc dù tất cả đều mong muốn có được bằng cấp sau khi hoàn thành khóa học nhưng về động cơ, mục đích học tập thì hiện có hai loại chính. Thứ nhất là những người mong muốn có được bằng cấp tốt; vì họ là những người quan niệm bằng cấp luôn là điều quan trọng nhất cho công việc. Thứ hai, là những người mong muốn nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình; vì với họ năng lực công tác và kết quả công việc mới là điều quan trọng nhất.
Đây cũng là hai động cơ, mục đích học tập chính của các học viên hệ vừa làm vừa học tại Đà Lạt. Với đặc thù đào tạo vừa làm vừa học, khi người học được xem như là cầu nối quan trọng giữa nhà trường và doanh nghiệp. Học viên hệ vừa làm vừa học được xem như là sản phẩm đầu ra của nhà trường đồng thời được xem như là nguồn lực đầu vào của các doanh nghiệp. Đây cũng chính là đặc điểm nổi bật của các học viên này và là vấn đề cần được quan tâm đối với nhà trường cũng như doanh nghiệp để có được chương trình đào tạo cũng như chính sách sử dụng nhân lực phù hợp để hiệu quả công việc của những đối tượng này sau khi hoàn thành khóa học sẽ có những thay đổi tích cực.
KIẾN THỨC THU NHẬN Kiến thức thường được hiểu một cách đơn giản là niềm tin được lý giải làm gia tăng năng lực của cá nhân khi tiến hành các công việc (Alavi & Leidner, 2001). Kiến thức xuất hiện ở hai dạng: tường minh và ẩn tàng. Kiến thức tưởng minh có thể dễ dàng chia sẻ từ người này sang người khác, trong khi đó, kiến thức ẩn tàng rất khó trong chia sẻ (Nonaka, 1994) Theo Zakaria Kasa (2008), kiến thức thu nhận là: 8 “ Những kỹ năng có thể được sử dụng trên một số lượng lớn của các ngành nghề khác nhau.