Luận Văn Thạc Sĩ Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Xã Thông Qua Kho Bạc Nhà Nước Tây Sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm soát chi ngân sách xã qua kho bạc nhà nước tây sơn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Đình Tri
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Hà Tấn
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Xã Qua Kho Bạc Nhà Nước Tây Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016-2018
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.2. NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ
• 1.3. KHÁI QUÁT VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG KHU VỰC CÔNG
• 1.4. VẬN DỤNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ KHU VỰC CÔNG TRONG KSC NGÂN SÁCH XÃ QUA KBNN
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TÂY SƠN
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA KBNN TÂY SƠN
• 2.2. THỰC TRẠNG KSC NGÂN SÁCH XÃ QUA KBNN TÂY SƠN
• 2.3. ĐÁNH GIÁ KSC NGÂN SÁCH XÃ QUA KBNN TÂY SƠN
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH XÃ QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TÂY SƠN
• 3.1. MỤC TIÊU HOÀN THIỆN KSC NGÂN SÁCH XÃ QUA KBNN TÂY SƠN
• 3.2. HOÀN THIỆN KSC NGÂN SÁCH XÃ QUA KBNN TÂY SƠN
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước

Luận Văn Thạc Sĩ: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Xã Qua Kho Bạc Nhà Nước Tây Sơn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước (KBNN). Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của ngân sách nhà nước (NSNN) trong việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước. Ngân sách xã được xem là một phần không thể thiếu trong hệ thống NSNN, đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và phân bổ nguồn lực tài chính tại địa phương. Nghiên cứu cũng đề cập đến các khái niệm cơ bản về quản lý chi NSNN, bao gồm các quy trình và phương pháp kiểm soát chi tiêu ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

1.1. Ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách

Ngân sách nhà nước là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của mình. Nghiên cứu định nghĩa NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Quản lý chi NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng các phương pháp và công cụ để kiểm soát các khoản chi, đảm bảo hiệu quả và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của KBNN trong việc kiểm soát chi tiêu ngân sách, đặc biệt là tại cấp xã, nơi mà nguồn lực tài chính thường hạn chế.

1.2. Ngân sách nhà nước cấp xã

Ngân sách xã là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN, đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và phân bổ nguồn lực tài chính tại địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng ngân sách xã không chỉ là công cụ để thực hiện các chức năng của chính quyền địa phương mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn xã. Các nguồn thu của ngân sách xã bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản đóng góp khác. Nghiên cứu cũng đề cập đến các nhiệm vụ chi của ngân sách xã, bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, đảm bảo sự phát triển bền vững của địa phương.

II. Thực trạng kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Tây Sơn

Nghiên cứu phân tích thực trạng kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn trong giai đoạn 2016-2018. Kết quả cho thấy, mặc dù KBNN Tây Sơn đã thực hiện tốt vai trò kiểm soát chi tiêu ngân sách, nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Cụ thể, việc kiểm soát chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) còn chưa được thực hiện một cách hiệu quả. Nghiên cứu cũng chỉ ra các nguyên nhân của những hạn chế này, bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực tài chính, năng lực quản lý còn hạn chế và sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp lý.

2.1. Đặc điểm tổ chức hoạt động của KBNN Tây Sơn

KBNN Tây Sơn có cơ cấu tổ chức và hoạt động phù hợp với yêu cầu quản lý ngân sách tại địa phương. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng, do đặc thù của địa bàn huyện Tây Sơn, nơi có nhiều xã có nguồn thu ngân sách thấp, nên việc kiểm soát chi tiêu ngân sách gặp nhiều khó khăn. KBNN Tây Sơn đã thực hiện các biện pháp kiểm soát chi tiêu, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt được như mong đợi.

2.2. Kết quả kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong giai đoạn 2016-2018, KBNN Tây Sơn đã từ chối thanh toán một số khoản chi không đúng quy định, góp phần tiết kiệm ngân sách. Tuy nhiên, tỷ lệ từ chối thanh toán vẫn còn thấp, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường hiệu quả kiểm soát chi tiêu. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc kiểm soát chi đầu tư XDCB còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí ngân sách.

III. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Tây Sơn

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn. Các giải pháp tập trung vào việc tăng cường hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên và chi đầu tư XDCB, đồng thời đề xuất các điều kiện hỗ trợ để thực hiện các giải pháp này. Nghiên cứu cũng đưa ra một số kiến nghị đối với các cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm Bộ Tài chính, KBNN và UBND huyện, nhằm tăng cường hiệu quả quản lý ngân sách tại địa phương.

3.1. Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN Tây Sơn. Các biện pháp bao gồm việc cải thiện quy trình kiểm soát, tăng cường năng lực quản lý của cán bộ KBNN, và áp dụng các công nghệ hiện đại trong quản lý ngân sách. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý liên quan đến quản lý chi tiêu ngân sách.

3.2. Hoàn thiện kiểm soát chi đầu tư XDCB

Đối với kiểm soát chi đầu tư XDCB, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và kiểm soát các dự án đầu tư. Các giải pháp bao gồm việc tăng cường giám sát các dự án đầu tư, cải thiện quy trình đấu thầu và thanh toán, và áp dụng các biện pháp chống thất thoát, lãng phí ngân sách. Nghiên cứu cũng đề xuất việc tăng cường sự phối hợp giữa KBNN và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm soát chi tiêu ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước (NSNN) là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của Kho bạc Nhà nước (KBNN), góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công, đảm bảo tính công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật trong quản lý ngân sách. Tại huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định, với 14 xã, thị trấn, ngân sách xã chủ yếu dựa vào nguồn thu bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên do nguồn thu nội tại còn hạn chế. Thực trạng này đặt ra nhiều thách thức trong công tác kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn, đặc biệt khi năng lực quản lý ngân sách còn hạn chế, hệ thống văn bản quản lý chi NSNN chưa chặt chẽ, dễ phát sinh thất thoát, lãng phí.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn, phân tích thực trạng công tác kiểm soát chi ngân sách xã trong giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ngân sách cấp xã. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn, với số liệu minh họa cụ thể trong giai đoạn 2016-2018.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách xã, hỗ trợ công cuộc cải cách hành chính và tài chính công, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển ngành Kho bạc Nhà nước và các thông lệ quốc tế về quản lý ngân sách công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình quản lý tài chính công, kiểm soát nội bộ khu vực công và quản lý ngân sách nhà nước, cụ thể:

• Lý thuyết ngân sách nhà nước: Định nghĩa ngân sách nhà nước theo Luật NSNN 2015 là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở, vừa là đơn vị dự toán, vừa là bộ phận trong hệ thống NSNN, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

• Lý thuyết kiểm soát nội bộ khu vực công (COSO, 2013): Kiểm soát nội bộ là tiến trình do ban quản lý thiết lập nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu hoạt động, báo cáo và tuân thủ pháp luật. Hệ thống kiểm soát nội bộ gồm 5 thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, hoạt động giám sát.

• Mô hình kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN: Bao gồm kiểm soát chi thường xuyên và kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB), với các nguyên tắc, quy trình và thủ tục kiểm soát chặt chẽ nhằm phát hiện, ngăn chặn sai phạm, thất thoát ngân sách.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách xã, kiểm soát chi ngân sách, kiểm soát nội bộ, rủi ro trong kiểm soát chi, quy trình kiểm soát chi qua KBNN.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp thu thập số liệu thực tế từ KBNN Tây Sơn giai đoạn 2016-2018. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ các khoản chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn trong giai đoạn này, với số liệu chi tiết về chi thường xuyên và chi đầu tư XDCB.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đầy đủ và chính xác của số liệu. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, đánh giá rủi ro và phân tích nguyên nhân hạn chế.

Quá trình nghiên cứu gồm các bước: tổng hợp tài liệu lý luận, khảo sát thực trạng tại KBNN Tây Sơn, phỏng vấn cán bộ kiểm soát chi, phân tích số liệu chi ngân sách xã, đánh giá rủi ro và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 3 năm (2016-2018) với các giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn còn nhiều hạn chế: Qua số liệu giai đoạn 2016-2018, có khoảng 15% hồ sơ chi thường xuyên bị trả lại do thiếu chứng từ hợp lệ hoặc sai sót trong thủ tục. Các rủi ro phổ biến gồm thiếu văn bản phê duyệt chỉ tiêu biên chế, danh sách chi lương không khớp, chi sai chế độ tiền lương và phụ cấp.

2. Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) còn tồn tại nhiều sai sót: Khoảng 12% hồ sơ chi đầu tư bị từ chối thanh toán do thiếu văn bản lựa chọn nhà thầu, hợp đồng không hợp lệ hoặc không đúng quy trình đấu thầu. Việc tạm ứng vượt quá 50% giá trị hợp đồng cũng được phát hiện ở một số dự án.

3. Cơ cấu tổ chức và phân công nhiệm vụ tại KBNN Tây Sơn còn hạn chế về nhân lực: Với 10 cán bộ tham gia kiểm soát chi, áp lực công việc lớn, dẫn đến việc kiểm soát chưa được chặt chẽ, đặc biệt trong kiểm soát chi lương và chi mua sắm tài sản. Tỷ lệ sai sót trong hồ sơ chi trả cá nhân chiếm khoảng 10%.

4. Hoạt động giám sát và đánh giá rủi ro chưa toàn diện: Mặc dù có các hoạt động giám sát thường xuyên và định kỳ, nhưng công tác kiểm tra nội bộ chuyên trách chưa được triển khai bài bản, dẫn đến việc phát hiện và xử lý sai phạm còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do hệ thống văn bản pháp luật và quy định về kiểm soát chi ngân sách xã còn chưa đồng bộ, nhiều quy định chưa chặt chẽ, gây khó khăn cho cán bộ kiểm soát trong việc thực thi. Ngoài ra, năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của một số cán bộ kiểm soát còn hạn chế, thiếu sự tập huấn, hướng dẫn kịp thời.

So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác như KBNN Gia Lai hay KBNN Thanh Hà, Tây Sơn có điểm tương đồng về các rủi ro trong kiểm soát chi, nhưng mức độ sai sót và tỷ lệ hồ sơ bị trả lại có phần cao hơn, phản ánh sự cần thiết phải nâng cao năng lực và hoàn thiện quy trình kiểm soát.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hồ sơ chi thường xuyên và chi đầu tư bị trả lại theo năm, bảng phân tích các loại rủi ro và số liệu so sánh tỷ lệ sai sót giữa các loại chi ngân sách xã.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN trong việc đảm bảo sử dụng ngân sách đúng mục đích, hiệu quả, đồng thời chỉ ra các điểm yếu cần khắc phục để nâng cao chất lượng quản lý tài chính công cấp xã.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, tập huấn nghiệp vụ kiểm soát chi ngân sách cho cán bộ KBNN Tây Sơn: Đào tạo định kỳ về các quy định pháp luật mới, kỹ năng kiểm soát hồ sơ, nhận diện rủi ro nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, chủ thể thực hiện là KBNN tỉnh Bình Định phối hợp với Bộ Tài chính.

2. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy trình kiểm soát chi ngân sách xã: Rà soát, sửa đổi các quy định chưa chặt chẽ, bổ sung hướng dẫn chi tiết về kiểm soát chi lương, chi đầu tư XDCB, đảm bảo tính pháp lý và tính khả thi. Thời gian thực hiện trong 18 tháng, chủ thể là Bộ Tài chính và KBNN Trung ương.

3. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi ngân sách: Triển khai hệ thống Kho bạc điện tử, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, đảm bảo an ninh mạng và lưu trữ dữ liệu hiệu quả, giảm thiểu sai sót do thủ công. Thời gian thực hiện 24 tháng, chủ thể là KBNN Tây Sơn và KBNN tỉnh.

4. Nâng cao công tác giám sát, kiểm tra nội bộ và phối hợp với các cơ quan thanh tra, kiểm toán: Thiết lập bộ phận kiểm tra chuyên trách, tổ chức đánh giá chuyên biệt định kỳ, phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Nhà nước và Kiểm toán Nhà nước để phát hiện và xử lý kịp thời sai phạm. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là KBNN Tây Sơn và UBND huyện Tây Sơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức Kho bạc Nhà nước các cấp: Nghiên cứu để nâng cao năng lực kiểm soát chi ngân sách, áp dụng các giải pháp hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, giảm thiểu rủi ro và sai sót trong công tác kiểm soát chi.

2. Lãnh đạo và cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, xã: Hiểu rõ hơn về quy trình, nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN, từ đó phối hợp hiệu quả trong quản lý ngân sách và thực hiện các nhiệm vụ tài chính công.

3. Các nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính công: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm soát chi ngân sách xã, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu, luận văn, bài giảng liên quan.

4. Cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá, kiểm tra công tác quản lý chi ngân sách xã, phát hiện các điểm yếu, đề xuất biện pháp giám sát hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN là gì?
   Kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN là quá trình KBNN thực hiện kiểm tra, giám sát các khoản chi ngân sách xã theo đúng dự toán, chính sách, chế độ, tiêu chuẩn do Nhà nước quy định nhằm đảm bảo sử dụng ngân sách đúng mục đích và hiệu quả.

2. Những rủi ro phổ biến trong kiểm soát chi ngân sách xã là gì?
   Rủi ro thường gặp gồm: hồ sơ chứng từ không hợp lệ, chi sai chế độ tiền lương, hợp đồng đầu tư không đúng quy trình, tạm ứng vượt mức, năng lực cán bộ kiểm soát hạn chế, hệ thống công nghệ thông tin chưa hoàn thiện.

3. Phương pháp kiểm soát chi thường xuyên và chi đầu tư XDCB khác nhau như thế nào?
   Kiểm soát chi thường xuyên tập trung vào tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ chi tiêu hàng ngày, còn kiểm soát chi đầu tư XDCB chú trọng kiểm tra hồ sơ dự án, hợp đồng, lựa chọn nhà thầu, tiến độ và quyết toán dự án theo quy định pháp luật.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách xã?
   Cần tăng cường đào tạo cán bộ, hoàn thiện quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao công tác giám sát, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan và cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật mới.

5. Vai trò của KBNN Tây Sơn trong quản lý chi ngân sách xã là gì?
   KBNN Tây Sơn chịu trách nhiệm kiểm soát, thanh toán các khoản chi ngân sách xã theo quy định, đảm bảo chi đúng dự toán, đúng chế độ, ngăn ngừa thất thoát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công trên địa bàn huyện.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN, làm rõ vai trò, nhiệm vụ và các rủi ro trong công tác kiểm soát chi.
• Thực trạng kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn giai đoạn 2016-2018 còn nhiều hạn chế, với tỷ lệ sai sót và hồ sơ bị trả lại chiếm khoảng 10-15%.
• Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống văn bản pháp luật chưa đồng bộ, năng lực cán bộ kiểm soát còn hạn chế và công tác giám sát chưa toàn diện.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo cán bộ, hoàn thiện quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát, kiểm tra nội bộ.
• Nghiên cứu có thể được áp dụng trong 1-3 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách xã qua KBNN Tây Sơn, góp phần thực hiện thành công cải cách tài chính công và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Các cơ quan quản lý tài chính, KBNN và các đơn vị liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để nâng cao chất lượng kiểm soát chi ngân sách xã, đảm bảo nguồn lực tài chính công được sử dụng hiệu quả, minh bạch và đúng quy định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Ngân sách nhà nước 1. Khái niêm ngân sách nhà nước Philip E.

Taylor (1963) đã định nghĩa “Ngân sách là chương trình tài chính chính yếu của Chính phủ. Tài liệu này tập trung các dữ liệu thu và chi trong khoảng thời gian của tài khoá, bao hàm các chương trình hoạt động phải thực hiện và các phương tiện tài trợ các hoạt động ấy”. Như vậy, NSNN chính là một kế hoạch tài chính lớn của một quốc gia mà Quốc hội là người quyết định để cho phép Chính phủ thực hiện trong phạm vi một tài khoá xác định. Theo Điều 4, Luật NSNN năm 2015 đã định nghĩa: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

Định nghĩa này phản ánh được nội dung cơ bản của ngân sách, quá trình chấp hành ngân sách, niên độ của ngân sách; đồng thời thể hiện được tính pháp lý của ngân sách, thể hiện quyền chủ sở hữu ngân sách của Nhà nước, thể hiện vị trí, vai trò, chức năng của NSNN. Trong thực tiễn, khái niệm ngân sách thường để chỉ tổng số thu và chi của một đơn vị trong thời gian nhất định, một bản tính toán các chi phí để thực hiện một kế hoạch, hoặc một chương trình cho một mục đích nhất định e 8 của một chủ thể nào đó; nếu chủ thể đó là Nhà nước thì ngân sách đó được gọi là NSNN. Vị trí, vai trò ngân sách nhà nước NSNN là một công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và tác động vào nền kinh tế. Thông qua NSNN, Nhà nước định hướng đầu tư, điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế theo các định hướng của Nhà nước cả về cơ cấu vùng, cơ cấu ngành.

Tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống dân cư. Huy động nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và thực hiện cân đối thu, chi tài chính của Nhà nước là vai trò truyền thống của NSNN trong mọi mô hình kinh tế, nó gắn chặt với các chi phí của Nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình. Là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếm khuyết của kinh tế thị trường, đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững. Trong nền kinh tế thị trường thì mặt trái của nó là phân hoá giàu nghèo ngày càng tăng trong xã hội, tạo ra sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn định xã hội.

Vì vậy, Nhà nước sử dụng NSNN thông qua công cụ là chính sách thuế khoá và chi tiêu công để phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp dân cư và cung cấp hàng hoá dịch vụ công cho xã hội. NSNN bao gồm thu NSNN và chi NSNN: + Thu NSNN: bao gồm thuế, các khoản phí, lệ phí, thu từ các hoạt động kinh tế của Nhà nước, thu đóng góp của các tổ chức, cá nhân, các khoản viện trợ và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. + Chi NSNN: bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả e 9 nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Quản lý chi NSNN Chi NSNN có vai trò rất quan trọng trong ổn định, tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội và nó càng quan trọng hơn khi nguồn lực ngân sách bị thiếu hụt, đòi hỏi các khoản chi đó phải hiệu quả; các nhà nghiên cứu lĩnh vực quản lý chi NSNN đã chứng minh rằng nếu quản lý chi NSNN không hiệu quả sẽ dẫn đến nền kinh tế rơi vào tình trạng bất ổn.

Quản lý chi NSNN là quá trình nhà nước vận dụng các quy luật khách quan, sử dụng hệ thống các phương pháp tác động đến các hoạt động chi NSNN nhằm phục vụ tốt nhất cho việc thực hiện các chức năng mà Nhà nước đảm nhận, là sự liên kết hữu cơ giữa Nhà nước với tư cách là chủ thể quản lý với khách thể quản lý là các đơn vị sử dụng NSNN. Đối tượng của quản lý chi ngân sách là toàn bộ các khoản chi của ngân sách được bố trí để phục vụ, thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định. Mục tiêu của quản lý chi NSNN là với số tiền nhất định được sử dụng sẽ đem lại hiệu quả cao nhất về kinh tế - xã hội. Đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa Nhà nước và các chủ thể khác trong xã hội.

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ 1. Khái niệm ngân sách xã Ngân sách xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là ngân sách xã) là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN. Các khoản thu, chi của ngân sách xã là những khoản thu, chi của Ngân sách nhà nước giao cho Uỷ ban nhân dân xã xây dựng, tổ chức quản lý, Hội đồng nhân dân xã quyết định và giám sát thực hiện theo nhiệm vụ quyền hạn của Luật Ngân sách nhà nước quy e 10 định. Là một bộ phận trong hệ thống ngân sách nhà nước nên ngân sách xã cũng mang những đặc trưng chung của ngân sách đó là: về bản chất ngân sách xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể khác, phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền nhà nước xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước cấp xã.

Điểm khác biệt giữa ngân sách xã với các cấp ngân sách khác trong hệ thống NSNN, đó là: ngân sách xã vừa là một cấp ngân sách lại vừa như một đơn vị dự toán ngân sách. Vị trí, vai trò của ngân sách xã 1. Vị trí của ngân sách xã trong hệ thống NSNN Trong hệ thống NSNN, ngân sách cấp xã được coi là cấp cơ sở. Ở cấp ngân sách này thể hiện các quan hệ của Nhà nước mang tính khả thi như thế nào, hiệu lực quản lý Nhà nước đạt ở mức độ nào.

Chính quyền xã là nơi trực tiếp tiếp xúc với dân, là nơi giải quyết toàn bộ mối quan hệ lợi ích giữa nhân dân và Nhà nước thông qua pháp luật, vì thế chính quyền cấp xã phải có ngân sách đủ mạnh. Vì vậy, ngân sách cấp xã có vị trí rất quan trọng trong hệ thống NSNN. Vai trò của ngân sách xã - Ngân sách xã cung cấp phương tiện vật chất cho hoạt động và sự tồn tại của bộ máy Nhà nước ở cơ sở. Việc tập trung nguồn lực để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ở xã như: chi lương và phụ cấp, sinh hoạt phí, chi cho quản lý hành chính, chi mua sắm trang thiết bị văn phòng,… đều thông qua thu ngân sách xã.

- Ngân sách xã là công cụ để điều chỉnh, kích thích mọi hoạt động của xã đi đúng hướng, đúng chế độ, chính sách và tăng cường phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã. e 11 - Ngân sách xã góp phần quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, đã huy động được nguồn thu của xã, đóng góp của nhân dân cùng nhau xây dựng và nâng cấp thường xuyên hệ thống đường giao thông liên thôn, liên xã, nhờ đó mà các khu dân cư văn hóa dần được hình thành, tác động tích cực đến sự phát triển và giao lưu kinh tế. Bộ mặt của xã từng bước được đổi mới về vật chất và tinh thần, người dân được hưởng nhiều lợi ích hơn từ giáo dục, y tế. - Ngân sách xã góp phần phát triển công tác văn hóa xã hội ở nông thôn.

Chi ngân sách xã cho các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao được quan tâm là góp phần nâng cao đời sống văn hóa của người dân và phát triển hệ thống truyền thông ở xã giúp nhân dân mở mang, tiếp thu kiến thức mới, loại bỏ hủ tục và đồng thời thông qua các khoản chi tặng quà, thăm hỏi các gia đình chính sách được thực hiện thường xuyên, đầy đủ giúp cho chính quyền địa phương giải quyết dễ dàng hơn các vấn đề liên quan đến chính sách tại địa phương. Nguồn thu của ngân sách xã Nguồn thu của ngân sách cấp xã do HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp trong phạm vi nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng. Theo Thông tư 344/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ Tài chính quy định về quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn. Trong đó, phân định nguồn thu cho ngân sách xã như sau: - Các khoản thu ngân sách xã hưởng 100% là các khoản thu dành cho xã sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn ngân sách bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển.

Căn cứ nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi cho ngân sách xã, HĐND cấp tỉnh xem xét phân cấp cho ngân sách xã hưởng 100% các khoản thu sau đây: - Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách xã, e 12 thị trấn với ngân sách cấp trên: thuế sử dụng đất phi nông nghiệp; thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình; lệ phí môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh; lệ phí trước bạ nhà, đất. Căn cứ vào khả năng thực tế nguồn thu và nhiệm vụ chi của xã, HĐND cấp tỉnh quyết định tỷ lệ phần trăm (%) đến tối đa là 100% các khoản thu cho ngân sách xã. Ngoài các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%),ngân sách xã còn có thể được HĐND cấp tỉnh phân cấp thêm nguồn thu từ các khoản thu ngân sách địa phương được hưởng 100%, các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. - Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã 1.