Chương 1: Tổng quan các vấn đề liên quan. Nội dung của chương này tập trung vào biểu hiện của biến đổi khí hậu, kịch bản phát thải khí nhà kính và giảm nhẹ biến đổi khí hậu. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và số liệu. Chương này giới thiệu các phương pháp nghiên cứu của luận văn và các số liệu liên quan đến hoạt động đánh bắt thủy sản và các chính sách hiện hành trong lĩnh vực thủy sản.
Chương 3: Các giải pháp tiết kiệm năng lượng giảm phát thải khí nhà kính trong hoạt động khai thác thủy sản ở Kiên Giang. Chương này giới thiệu tiềm năng giảm nhẹ khí nhà kính trong lĩnh vực thủy sản qua các cải tiến về kỹ thuật và đổi mới về chính sách thủy sản, từ đó đề xuất các giải pháp giảm nhẹ khí nhà kính trong hoạt động đánh bắt thủy sản, bao gồm các giải pháp kỹ thuật và cả giải pháp về chính sách. Cuối chương là một số đánh giá chi phí – lợi ích của các giải pháp. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN 1.
Tổng quan về các vấn đề liên quan ở ngoài nƣớc 1. Tổng quan về biến đổi của các yếu tố khí hậu và hiện tượng cực đoan Từ khoảng giữa thế kỷ 19, nhờ tiến bộ của khoa học kỹ thuật, các quan trắc khí tượng được định lượng chi tiết và đến nay đã thu thập được dãy số liệu khí hậu chính xác trong hơn một thế kỷ qua. Những số liệu cho thấy nhiệt độ không khí trung bình toàn cầu trong thế kỷ 20 đã tăng lên 0,74oC ( 0,2oC); trên đất liền tăng nhiều hơn trên biển và giai đoạn 1995 – 2006 được xếp vào danh sách 12 năm nóng nhất trong lịch sử quan trắc nhiệt độ (IPCC, 2007). Biến động nhiệt độ toàn cầu và nồng độ CO2 – Nguồn IPCC [21] Trong thời kì 1901 – 2005, lượng mưa cũng có những biến động đáng kể, tăng lên ở các khu vực phía Bắc vĩ độ 20 và giảm đi ở các vĩ độ nhiệt đới, tuy xu thế không rõ rệt như nhiệt độ.
Hiện tượng mưa lớn tăng lên ở trên nhiều khu vực, kể cả những nơi lượng mưa có xu thế giảm đi và hạn hán xảy ra từ thập kỉ 1950 trên phần lớn lãnh thổ Bắc Phi, Canada và Alaska, kể cả các vùng có lượng mưa tăng lên. Cùng với xu thế tăng nhiệt độ toàn cầu là sự xuất hiện các dị thường của nhiệt độ. Trên các đại lục ở bán cầu Bắc, trong những năm gần đây xuất hiện hàng loạt kỷ lục về nhiệt độ cao nhất và thấp nhất, kéo theo sự gia tăng của thiên tai (bão, lũ, lụt, hạn hán, tố, lốc.) và các hiện tượng thời tiết cực đoan (nắng nóng, rét đậm, rét hại, mưa lớn v. Theo Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) tại Hội nghị các Bên Công ước khí hậu ở Cancun tháng 12/2010, các hiện tượng thời tiết cực đoan lớn nhất trong năm 2010 là: Nắng nóng lịch sử gây cháy rừng, hạn hán ở LB Nga, Ukraina, Bêlarut và một số nước khác ở Châu Âu; Mưa lớn, lũ lụt ở Pakistan, Nêpan, Trung Quốc, các nước vùng Ban căng (châu Âu), Việt Nam…; giá rét ở Canada, Anh, Đông Bắc Trung Quốc… Trong 6 tháng đầu năm 2011, hạn hán nặng nhất trong vòng 50 năm qua xảy ra ở miền trung của Trung Quốc, ảnh hưởng đến 34 triệu người, trong khi đó mưa lớn và lũ lụt nghiêm 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trọng xảy ra ở 2 tỉnh phía Nam là Quý Châu và Hồ Nam làm hàng chục nghìn người phải sơ tán.
Tổng quan về giảm nhẹ biến đổi khí hậu Trong chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu, ngoài chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu còn có chiến lược giảm nhẹ biến đổi khí hậu với nội dung chủ yếu là giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Quá trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính được thực hiện trên cơ sở đề xuất các kịch bản khí nhà kính và từ đó xây dựng các kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính. Từ sau năm 1990 đã có hàng trăm kịch bản về phát thải khí nhà kính bao quát tình hình toàn cầu trong suốt thế kỷ XXI, bao gồm: - Kịch bản ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển; - Kịch bản ổn định mức độ phát thải của thế giới; - Kịch bản thuộc hành lang phát thải; - Và các kịch bản khác. Tuy nhiên cho đến nay, Ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) chỉ chú trọng đến loại kịch bản ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển.
Đối tượng của kịch bản chủ yếu là phát thải khí CO2 từ lĩnh vực năng lượng, chuyển đổi sử dụng đất, phát thải từ các quá trình công nghiệp và các nguồn phát thải khác. Năm 1995, IPCC đã xây dựng một báo cáo đặc biệt (SRES) về 6 kịch bản về phát thải khí nhà kính tương lai toàn cầu: A1FI, A1T, A1B, A2, B1,B2 và chúng được gộp lại thành 4 họ: A1, A2, B1,B2. Từ sau năm 2050 lượng phát thải CO2 của hai kịch bản A1FI và A2 và tiếp tục tăng lên và đạt tới xấp xỉ 30 tỷ tấn C vào năm 2100. Tương ứng với các kịch bản về phát thải khí nhà kính tương lai toàn cầu là các kịch bản mô tả triển vọng tương lai về nồng độ khí CO2 trong khí quyển, gọi là kịch bản về nồng độ khí nhà kính.
Theo IPCC, nồng độ khí CO2 trong khí quyển vào giữa thế kỷ XXI (2050) và cuối thế kỷ XXI (2100) đạt tới 470-610 và 550-970 ppm, cao hơn rất nhiều so với thời kỳ tiền công nghiệp (280 ppm) và so với năm 2000 (368 ppm). Tuy nhiên nếu phát thải tương lai toàn cầu phát triển theo đúng kịch bản A1T hoặc B1 thì nồng độ trong khí quyển chỉ ở mức 550-580 ppm. Như vậy từ các kịch bản về nồng độ khí nhà kính đã có thể định hướng cơ bản chiến lược giảm nhẹ biến đổi khí hậu. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chiến lược giảm khí nhà kính trên thế giới bao gồm: Các công nghệ và kỹ thuật giảm khí nhà kính tiếp tục được phát triển rộng rãi trên thế giới: Phần lớn công nghệ đều tập trung vào việc hoàn thiện hiệu suất năng lượng hoá thạch, hiệu suất sử dụng điện và phát triển nguồn năng lượng ít cácbon.
Cường độ năng lượng và cường độ cácbon đã và đang được giảm dần trong 100 năm qua ở các nước phát triển. Phần lớn các thay đổi là kết quả sự chuyển dịch từ nhiên liệu nhiều cácbon như than đến nhiên liệu ít cácbon hơn là dầu và khí tự nhiên, thông qua việc hoàn thiện hiệu suất năng lượng. Cùng với sự ra đời của thuỷ điện và năng lượng hạt nhân, nhiều nhiên liệu phi hoá thạch cũng phát triển nhanh chóng và có nhiều tiềm năng giảm khí nhà kính. Các bể chứa CO2, tuốc bin gió, năng lượng tái tạo, năng lượng nguyên tử… cũng có vai trò giảm khí nhà kính trong tương lai.
Các phương án kỹ thuật giảm khí nhà kính được thực hiện trong hầu hết các lĩnh vực bao gồm năng lượng công nghiệp, xây dựng giao thông và nông nghiệp. Trong lĩnh vực năng lượng công nghiệp, xây dựng giao thông ngoài giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo còn có các giải pháp công nghệ khác, có thể giảm phát thải khí nhà kính tới mức 15-35% vào năm 2020. Trong lĩnh vực nông nghiệp, có các giải pháp chuyển đổi sử dụng đất và lâm nghiệp; cải thiện kĩ thuật nông nghiệp và quản lý chất thải (quản lý chăn nuôi, quản lý ruộng lúa). Trên thế giới đã có nhiều nước phát triển xây dựng kế hoạch tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng sử dụng lên đến 50% hoặc cao hơn nữa từ giữa thế kỉ 21.
Nhiều nước khác cũng đã xây dựng các giải pháp giảm nhẹ biến đổi khí hậu thông qua giảm phát thải KNK trong các lĩnh vực giao thông vận tải. Đặc biệt quan trọng là các giải pháp giảm nhẹ KNK thông qua trồng rừng, việc chống suy thoái rừng được quan tâm sâu sắc ở các nước đang phát triển với nền kinh tế chủ yếu là nông - lâm nghiệp. Tổng quan về giảm nhẹ KNK trong lĩnh vực thủy sản trên thế giới Từ những năm 1800 nhiên liệu hóa thạch bắt đầu được sử dụng cho các tàu khai thác hải sản có gắn động cơ chạy bằng hơi nước và liên tục tăng nhanh trong suốt thế kỷ 20. Sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã trở thành nét đặc trưng của các đội tàu khai thác hải sản hiện đại (Tyedmers, 2001, 2004), đã tạo điều kiện cho việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong hoạt động khai thác hải sản, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện điều kiện làm việc của ngư dân.
[24, 25] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các nghiên cứu của Wiviott and Mathews, 1975; Rochereau, 1976; Leach, 1976; Edwardson, 1976; Rawitscher 1978; Lorentzen, 1978; Allen 1981; Watanabe and Uchida, 1984; Watanabe and Okubo, 1989; Tyedmers, 2000 đã chỉ ra rằng nhiên liệu hóa thạch đầu vào cho ngành thủy sản chiếm từ 75% đến 90% tổng năng lượng sử dụng, 10% đến 25% còn lại bao gồm các năng lượng được đầu tư trực tiếp hay gián tiếp liên quan đến việc xây dựng, bảo trì, cung cấp ngư cụ và lao động. Latorre và Joseph P. Cardella V đã thực hiện một nghiên cứu đánh giá lượng phát thải khí của đội tàu khai thác hải sản của Mỹ. Nghiên cứu này nhằm vào đội tàu có chiều dài lớn hơn 22,9m (1050 chiếc).
Kết quả cho thấy, lượng khí CO2, NOx, CO và CH4 được thải ra trong một ngày lần lượt là 16995 tấn, 306 tấn, 40 tấn và 13 tấn [23]. Năm 2012, Peter Tyedmers và Robert Parker thuộc Đại học Dalhousie đã tiến hành nghiên cứu về tiêu thụ nhiên liệu và phát thải khí nhà kính của ngành khai thác cá ngừ toàn cầu. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các sản phẩm từ việc khai thác cá ngừ tiêu thụ nhiều năng lượng hơn so với nuôi trồng và các sản phẩm có nguồn gốc từ chăn nuôi, tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ của nghề khai thác cá ngừ toàn cầu năm 2009 khoảng 3 tỷ lít, tương đương với phát thải 9 triệu tấn CO2. Tổng quan về các vấn đề liên quan ở trong nƣớc 1.
Biểu hiện của BĐKH và các kịch bản BĐKH ở Việt Nam Trong vài thập kỷ vừa qua, ở Việt Nam đã xuất hiện các đợt nắng nóng, rét đậm rét hại, hạn hán, mưa lớn, lũ lụt kỉ lục. Nhiều cơn bão mạnh xuất hiện với đường đi phức tạp… gây nhiều thiệt hại về kinh tế - xã hội và môi trường.