Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH VÀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC TÀI CH ÍNH 1. TỔN G Q UAN VỀ CHIẾN LƯỢ C TÀI CHÍNH 1. Khái niệm về chiến lược tài chính 1.1 Khái quát về hoạt động quản trị tài chính Quản trị tài chính Cty là hoạt động liên quan đến việc đầu tư, mua sắm, tài trợ và quản lý tài sản DN nhằm đạt mục tiêu đề ra. Quản trị tài chính liên quan đến ba loại quyết định chính: quyết định đầu tư, quyết định tài trợ và quyết định phân phối lợi nhuận.
Quyết định đầu tư: Quyết định đầu tư là những quyết định liên quan đến: (1) tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản cần có và (2) mối quan hệ cân đối giữa các bộ phận tài sản trong DN. Cụ thể: Quyết định đầu tư tài sản lưu động, bao gồm: quyết định tồn quỹ, quyết định tồn kho, quyết định chính sách bán hàng tín dụng, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn. Quyết định đầu tư tài sản cố định, bao gồm: quyết định mua sắm tài sản cố định mới, quyết định thay thế tài sản cố định cũ, quyết định đầu tư dự án, quyết định đầu tư tài chính dài hạn. Quyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư tài sản cố định, bao gồm: quyết định sử dụng đòn bẩy hoạt động, quyết định điểm hòa vốn Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định tài chính Cty vì nó tạo ra giá trị cho DN.
Quyết định tài trợ: Quyết định tài trợ liên quan đến việc lựa chọn loại nguồn vốn nào cung cấp cho việc mua sắm tài sản, nên sử dụng vốn chủ sở hữu hay vốn vay, nên dùng vốn CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH EMC – 2011_2020 HV: Bùi Phước Quãng 13/163 HDKH: TS. Ngô Quang Huân ngắn hạn hay vốn dài hạn. Đồng thời, nhà quản lý còn phải quyết định làm thế nào để huy động được các nguồn vốn đó. Một số quyết định về nguồn vốn cụ thể: Quyết định huy động nguồn vốn ngắn hạn: quyết định vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại; quyết định vay ngắn hạn ngân hàng hay phát hành tín phiếu Cty.
Quyết định huy động nguồn vốn dài hạn: quyết định sử dụng nợ dài hạn hay vốn cổ phần; quyết định vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu Cty; quyết định phát hành cổ phần phổ thông hay cổ phần ưu đãi. Quyết định quan hệ cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu: sử dụng đòn bẩy tài chính. Quyết định vay để mua hay thuê tài sản. Quyết định phân chia cổ tức: Trong quyết định phân chia cổ tức giám đốc tài chính sẽ phải lựa chọn giữa việc sử dụng lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức hay giữ lại để tái đầu tư.
Ngoài ra, giám đốc tài chính còn phải quyết định Cty nên theo đuổi một chính sách cổ tức như thế nào và liệu chính sách cổ tức có tác động gì đến giá trị Cty hay giá cổ phiếu trên thị trường hay không.24] Mười tiền đề cơ sở của quản trị tài chính: Trong quá trình ra quyết định tài chính, nhà quản trị rất dễ rơi vào ma trận những công thức tính toán và những thủ tục cụ thể mà quên đi những logic thúc đẩy tài chính thể hiện qua 10 tiền đề cơ sở của quản trị tài chính: Tiền đề 1: Đổi rủi ro lấy thu nhập – Chúng ta không chấp nhận thêm rủi ro trừ khi được đền bù thu nhập cao hơn. Tiền đề 2: Giá trị thời gian của tiền tệ - Một đồng hôm nay giá trị hơn rất nhiều so với một đồng trong tương lai. Tiền đề 3: Tiền, chứ không phải thu nhập, là vua. Tiền đề 4: Các dòng tiền gia tăng – chỉ theo dõi những thay đổi.
Tiền đề 5: Những trở ngại của thị trường cạnh tranh – tại sao khó tìm những dự án siêu thu nhập. CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH EMC – 2011_2020 HV: Bùi Phước Quãng 14/163 HDKH: TS. Ngô Quang Huân Tiền đề 6: Các thị trường vốn hiệu quả - thị trường chuyển động nhanh và giá cả phản ảnh sự chính xác. Tiền đề 7: Vấn đề đại diện – người điều hành không làm việc cho chủ sở hữu trừ khi họ có quyền lợi trong đó.
Tiền đề 8: Thuế ảnh hưởng tới quyết định kinh doanh. Tiền đề 9: Không có rủi ro nào giống rủi ro nào – một số rủi ro có thể loại trừ bằng đa dạng hóa và một số thì không thể. Tiền đề 10: Hành vi đạo đức đó là làm điều tốt, và rắc rối đạo đức luôn xuất hiện trong tài chính. Sử dụng những tiền đề này cho thấy việc ra quyết định tài chính gắn chặt với lý thuyết tài chính hiện đại và hiện trạng các điều kiện kinh tế.2 Khái niệm chiến lược kinh doanh Có rất nhiều định nghĩa về chiến lược, mỗi định nghĩa có ít nhiều khác nhau tùy thuộc vào quan niệm của mỗi tác giả.
Năm 1962 chiến lược được Chandler định nghĩa như là “việc xác định các mục tiêu, mục đích cơ bản dài hạn của DN và việc áp dụng một chuỗi các hành động cũng như sự phân bổ các nguồn lực cần thiết để thực hiện các mục tiêu này”2. Chandler là một trong những người đầu tiên khởi xướng lý thuyết quản trị chiến lược. Cho đến những năm 1980, khi mà môn học quản trị chiến lược trở nên chín muồi, Quinn đã đưa ra định nghĩa có tính khái quát hơn: “Chiến lược là mô thức hay kế hoạch tích hợp các mục tiêu chính yếu, các chính sách, và chuỗi hành động vào một tổng thể được cố kết một cách chặt chẽ”3. Sau đó, Johnson và Scholes định nghĩa lại chiến lược trong điều kiện môi trường có rất nhiều những thay đổi nhanh chóng: “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm đạt lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu thị trường và thỏa mãn mong đợi của các bên hữu quan”4.
(1962), Strategy and Structure. Cambrige, Massacchusettes, MIT Press. (1980), Strategies for Change: Logical Incrementalism, Homewood, Illinois, Irwin. (1999), Exploring Corporate Strategy, 5 Ed, Prentice Hall Europe.
CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH EMC – 2011_2020 HV: Bùi Phước Quãng 15/163 HDKH: TS. Ngô Quang Huân Trong định nghĩa chiến lược với 5 chữ P của mình Mintzberg khái quát các khía cạnh của quản trị chiến lược như sau: - Kế hoạch (Plan): chuỗi các hành động đã dự định một cách nhất quán. - Mô thức (Partern): sự kiên định về hành vi theo thời gian, có thể là dự định hay không dự định. - Vị thế (Position): phù hợp giữa tổ chức và môi trường của nó.
- Quan niệm (Prespective): cách thức để nhận thức sâu sắc về thế giới. - Thủ thuật (Ploy): cách thức cụ thể để đánh lừa đối thủ. Không chỉ bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau, định nghĩa chiến lược còn khác nhau tùy theo cấp độ. Tối thiểu có ba mức chiến lược cần được nhận diện: chiến lược cấp Cty; chiến lược cấp đơn vị kinh doanh; chiến lược cấp bộ phận chức năng.
Chiến lược cấp Cty hướng đến mục đích và phạm vi tổng thể của tổ chức. Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh liên quan đến cách thức cạnh tranh thành công trên các thị trường cụ thể. Chiến lược chức năng (hay chiến lược hoạt động) là các chiến lược giúp cho các chiến lược cấp đơn vị kinh doanh và cấp Cty thực hiện một cách hữu hiệu nhờ các bộ phận cấu thành trên phương diện các nguồn lực, các quá trình, con người và các kỹ năng cần thiết.3 Khái niệm quản trị chiến lược Quản trị chiến lược có thể được định nghĩa như là một nghệ thuật và khoa học thiết lập, thực hiện và đánh giá các quyết định liên quan nhiều chức năng cho phép một tổ chức đạt được những mục tiêu đề ra. Quản trị chiến lược bao gồm ba giai đoạn: thiết lập chiến lược, thực hiện chiến lược và đánh giá chiến lược.
- Giai đoạn thiết lập chiến lược gồm việc phát triển nhiệm vụ kinh doanh, xác định cơ hội và nguy cơ đến với tổ chức từ bên ngoài, chỉ rõ các điểm mạnh và điểm yếu bên trong, thiết lập mục tiêu dài hạn, tạo ra các chiến lược thay thế và chọn ra những chiến lược đặt thù có thể theo đuổi. CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH EMC – 2011_2020 HV: Bùi Phước Quãng 16/163 HDKH: TS. Ngô Quang Huân - Giai đoạn thực thi chiến lược đòi hỏi Cty phải thiết lập các mục tiêu hàng năm, đặt ra chính sách, khuyến khích nhân viên và phân phối tài nguyên để các chiến lược lập ra có thể được thực hiện. - Giai đoạn đánh giá chiến lược sẽ giám sát các kết quả của các hoạt động thiết lập và thực thi chiến lược.
Bước này gồm việc đo lường thành tích của cá nhân và tổ chức, đồng thời có những hành động điều chỉnh cần thiết.4 Khái niệm chiến lược cấp bộ phận chức năng Chiến lược cấp bộ phận chức năng là chiến lược của các bộ phận chức năng hướng đến cải thiện hiệu lực các hoạt động cơ bản trong phạm vi Cty như SX, marketing, quản trị vật liệu, tài chính, nghiên cứu và p hát triển, và nguồn nhân lực. Chiến lược cấp bộ phận chức năng tập trung hỗ trợ cho chiến lược Cty và chiến lược đơn vị kinh doanh. M ỗi bộ phận chức năng phải hoạch định các chiến lược của mình để hậu thuẩn, góp phần hoàn thành các mục tiêu của DN , đơn vị kinh doanh và giúp thực hiện các chiến lược mà DN, đơn vị kinh doanh đề ra. Khái niệm chiến lược tài chính Chiến lược tài chính là chiến lược cấp bộ phận chức năng, hoạch định các hoạt động quản trị tài chính trung và dài hạn nhằm hỗ trợ thực hiện chiến lược Cty và chiến lược các đơn vị kinh doanh.
Chiến lược tài chính là sự kết hợp về cách thức để đưa ra các quyết định đầu tư, tài trợ, phân chia lợi nhuận và đặt chúng một cách thích hợp trong từng giai đoạn phát triển của DN. Chiến lược tài chính là một lộ trình trung và dài hạn cho việc thực hiện cả ba quyết định trên. Hoạch định chiến lược tài chính 1. Vai trò của hoạch định tài chính Hoạch định tài chính là quá trình phát triển các kế hoạch tài chính ngắn hạn cũng như dài hạn nhằm đạt được các mục tiêu của DN.
Các kế hoạch tài chính có đặc trưng cơ bản là được trình bày bằng đơn vị đo lường chung là tiền tệ.
