Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai

Luận văn thạc sĩ phân tích công tác kiểm soát chi ngân sách qua kho bạc Nhà nước Lào Cai, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Người hướng dẫn: Ts. Phạm Thị Thanh Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế & Quản Trị Kinh Doanh - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Kiểm Soát Chi Thường Xuyên Ngân Sách Qua Kho Bạc Nhà Nước Lào Cai, Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2. Chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.2. Các hình thức kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.3. Quy trình thực hiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.4. Nội dung công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.6. Cơ sở thực tiễn kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh
• 1.2.7. Kinh nghiệm của Kho bạc Nhà nước Khánh Hòa
• 1.2.8. Kinh nghiệm của Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng
• 1.2.9. Bài học kinh nghiệm về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách cho Kho bạc Nhà nước Lào Cai
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích
• 2.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá thực trạng công tác chi ngân sách nhà nước
• 2.6.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh công tác kiểm soát lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 2.6.3. Nhóm chỉ tiêu phản ánh công tác kiểm soát chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách
• 2.6.4. Nhóm chỉ tiêu phản ánh công tác kiểm soát quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 2.6.5. Nhóm chỉ tiêu phản ánh các nhân tố ảnh hưởng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC LÀO CAI
• 3.1. Giới thiệu về Kho bạc Nhà nước Lào Cai
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Chức năng, nhiệm vụ của Kho bạc nhà nước Lào Cai
• 3.4. Tình hình thu, chi thường xuyên ngân sách qua KBNN Lào Cai
• 3.5. Thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai
• 3.5.1. Quy trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai
• 3.5.2. Thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua KBNN Lào Cai
• 3.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Lào Cai
• 3.6.1. Các nhân tố bên ngoài
• 3.6.2. Các nhân tố bên trong
• 3.7. Đánh giá công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua KBNN Lào Cai
• 3.7.1. Những kết quả đạt được
• 3.7.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC LÀO CAI
• 4.1. Mục tiêu, định hướng hoạt động của Kho bạc Nhà nước Lào Cai
• 4.1.1. Mục tiêu kiểm soát chi NSNN trong những năm sắp tới
• 4.1.2. Định hướng hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Lào Cai
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Lào Cai
• 4.2.1. Hoàn thiện quy trình kiểm soát chi thường xuyên NSNN
• 4.2.2. Tăng cường công cụ và kỷ luật của Kho bạc Nhà nước
• 4.2.3. Nâng cao năng lực cán bộ kiểm soát chi
• 4.2.4. Tăng cường tự kiểm tra công tác kiểm soát chi thường xuyên
• 4.2.5. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục để nâng cao tính tự giác và trách nhiệm của đơn vị sử dụng ngân sách
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Kiến nghị với chính quyền tỉnh Lào Cai
• 4.3.2. Kiến nghị đối với chính quyền trung ương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai

Kiểm soát chi ngân sách là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Kho bạc Nhà nước Lào Cai. Hoạt động này không chỉ đảm bảo tính minh bạch trong việc sử dụng ngân sách mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công. Kho bạc Nhà nước Lào Cai đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách, từ đó tạo ra những chuyển biến tích cực trong việc sử dụng ngân sách nhà nước.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát chi ngân sách

Kiểm soát chi ngân sách là quá trình theo dõi, đánh giá và điều chỉnh các khoản chi tiêu của ngân sách nhà nước. Vai trò của nó là đảm bảo rằng các khoản chi được thực hiện đúng mục đích, đúng đối tượng và hiệu quả, từ đó tránh lãng phí nguồn lực.

1.2. Lịch sử hình thành Kho bạc Nhà nước Lào Cai

Kho bạc Nhà nước Lào Cai được thành lập vào năm 1991, với nhiệm vụ chính là quản lý và kiểm soát các khoản thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh. Qua thời gian, Kho bạc đã không ngừng phát triển và hoàn thiện quy trình kiểm soát chi ngân sách.

II. Những thách thức trong kiểm soát chi ngân sách tại Lào Cai

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng công tác kiểm soát chi ngân sách tại Kho bạc Nhà nước Lào Cai vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

2.1. Hạn chế trong quy trình kiểm soát chi ngân sách

Quy trình kiểm soát chi ngân sách hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng chồng chéo trong quản lý. Nhiều khoản chi chưa có đủ cơ sở để kiểm soát, gây khó khăn trong việc theo dõi và đánh giá.

2.2. Thiếu hụt về năng lực cán bộ kiểm soát

Đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ kiểm soát chi ngân sách còn thiếu kinh nghiệm và chưa được đào tạo bài bản. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng công tác kiểm soát và quản lý ngân sách.

III. Phương pháp hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những biện pháp này sẽ giúp cải thiện quy trình và nâng cao năng lực của cán bộ kiểm soát.

3.1. Hoàn thiện quy trình kiểm soát chi ngân sách

Cần xây dựng một quy trình kiểm soát chi ngân sách chặt chẽ và khoa học hơn, nhằm giảm thiểu tình trạng chồng chéo và nâng cao tính minh bạch trong quản lý.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ

Đào tạo cán bộ kiểm soát chi ngân sách là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu để nâng cao kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kiểm soát chi ngân sách

Nghiên cứu về kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này sẽ giúp cải thiện công tác quản lý ngân sách trong tương lai.

4.1. Kết quả đạt được từ công tác kiểm soát

Công tác kiểm soát chi ngân sách đã góp phần quan trọng trong việc sử dụng ngân sách hiệu quả hơn. Nhiều khoản chi đã được kiểm soát chặt chẽ, giảm thiểu tình trạng lãng phí.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Nghiên cứu cũng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác, giúp Kho bạc Nhà nước Lào Cai có thể áp dụng những phương pháp hiệu quả trong công tác kiểm soát chi ngân sách.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho kiểm soát chi ngân sách

Công tác kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công trong bối cảnh mới. Hướng đi tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

5.1. Định hướng phát triển công tác kiểm soát

Kho bạc Nhà nước Lào Cai cần xác định rõ định hướng phát triển công tác kiểm soát chi ngân sách trong những năm tới, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

5.2. Các giải pháp cần thực hiện trong tương lai

Cần triển khai các giải pháp cụ thể để cải thiện quy trình kiểm soát, nâng cao năng lực cán bộ và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước luôn là trụ cột cốt lõi nhằm đảm bảo an ninh tài chính quốc gia, trong đó chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo, thường dao động từ 60% đến 68% tổng chi ngân sách tại các địa phương. Tại tỉnh miền núi biên giới Lào Cai, với mạng lưới gồm 1 cơ quan Kho bạc Nhà nước tỉnh, 8 Kho bạc Nhà nước huyện và 1 Kho bạc Nhà nước thành phố trực thuộc phục vụ hơn 186 đơn vị sử dụng ngân sách, công tác quản lý tài chính công đối mặt với nhiều thách thức đặc thù về địa bàn phân tán và năng lực chuyên môn của đội ngũ kế toán cơ sở. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên, loại bỏ các khoản chi sai chế độ, định mức, ngăn ngừa triệt để tình trạng thất thoát, lãng phí nguồn lực công.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị ngân quỹ, đánh giá toàn diện thực trạng kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai giai đoạn 2017 - 2019, nhận diện những điểm nghẽn trong quy trình thực thi, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các nghiệp vụ kiểm soát chi thường xuyên tại địa bàn tỉnh Lào Cai, kết hợp dữ liệu thống kê thứ cấp 3 năm tài chính và số liệu khảo sát thực nghiệm được thu thập trong tháng 5 và tháng 6 năm 2020.

Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp Kho bạc Nhà nước Lào Cai nâng cao tỷ lệ giải ngân đúng hạn lên trên 98%, giảm tỷ lệ hồ sơ phải chỉnh sửa bổ sung xuống dưới 3%, đồng thời hiện đại hóa quy trình thanh toán công theo hướng minh bạch và tiết kiệm chi phí xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị tài chính công hiện đại và lý thuyết chu trình ngân sách để tiếp cận toàn diện đối tượng nghiên cứu. Theo quan điểm của Dương Đăng Chinh và Phạm Văn Khoan (2009) cùng Bùi Tiến Hanh và Phạm Thị Hoàng Phương (2016), chu trình ngân sách nhà nước vận hành qua 3 giai đoạn hữu cơ khép kín: lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách. Bên cạnh đó, khung kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực COSO được áp dụng để phân tích các yếu tố cấu thành môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro và hoạt động giám sát chi tiêu công.

Nghiên cứu tập trung làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Chi thường xuyên ngân sách nhà nước: Các khoản chi nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và cung ứng dịch vụ công ích theo Điều 5 Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Quá trình cơ quan kho bạc kiểm tra, thẩm định tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ chứng từ trước và sau khi xuất quỹ ngân quỹ quốc gia.
• Chuẩn chi: Thẩm quyền pháp lý của thủ trưởng đơn vị dự toán trong việc quyết định sử dụng kinh phí được giao.
• Cam kết chi: Biện pháp quản lý việc phân bổ và sử dụng hạn mức ngân sách qua Hệ thống Thông tin Quản lý Ngân sách và Kho bạc (TABMIS).
• Cơ chế một cửa trong kiểm soát chi: Quy trình tập trung một đầu mối tiếp nhận, xử lý và trả kết quả hồ sơ theo Quyết định 4377/QĐ-KBNN nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch.

Hệ thống cơ sở pháp lý trực tiếp điều chỉnh hoạt động này bao gồm Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Nghị định 11/2020/NĐ-CP, Nghị định 163/2016/NĐ-CP, Thông tư 13/2017/TT-BTC và Thông tư 62/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn kiểm soát, thanh toán các khoản chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thông qua tiến trình khảo sát thực địa chặt chẽ trong giai đoạn 2017 - 2020. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo quyết toán thu chi ngân sách, báo cáo kiểm soát chi, niên giám thống kê tỉnh Lào Cai giai đoạn 2017 - 2019 và tài liệu tổng kết hoạt động của Kho bạc Nhà nước Khánh Hòa, Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tổng thể mẫu nghiên cứu gồm 203 đối tượng, bao gồm 186 kế toán đại diện cho 186 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn tỉnh và 17 công chức trực tiếp làm công tác kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước Lào Cai. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có trọng số theo công thức chuẩn Yamane với độ tin cậy 95% và sai số cho phép e = 5%:

$$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2} = \frac{203}{1 + 203 \cdot (0.05)^2} \approx 134.6$$

Cỡ mẫu thực tế thu về đạt 135 phiếu hợp lệ, bao gồm 121 kế toán đơn vị sử dụng ngân sách và 14 công chức kiểm soát chi. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, tổng hợp đánh giá theo thang đo Likert 5 mức độ và phân tích định lượng cơ cấu chi. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh khách quan, đa chiều từ cả phía cơ quan thực hiện kiểm soát và phía đơn vị chịu sự kiểm soát, từ đó lượng hóa chính xác các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý chi tiêu công.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2017 - 2019 qua hệ thống Kho bạc Nhà nước Lào Cai mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô chi thường xuyên luôn chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng chi ngân sách nhà nước tại địa phương, duy trì mức trên 65% qua các năm. Tỷ lệ giải ngân chi thường xuyên thực tế so với dự toán được giao luôn đạt mức cao, dao động từ 95,8% đến 98,2%, phản ánh sự điều hành linh hoạt nhưng cũng tạo áp lực lớn lên nguồn ngân quỹ tỉnh.

Thứ hai, cơ cấu chi theo lĩnh vực có sự phân hóa rõ nét. Chi cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo và y tế chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt khoảng 54% đến 57% tổng chi thường xuyên, chi quản lý hành chính chiếm khoảng 21% đến 24%, phần còn lại thuộc về chi sự nghiệp kinh tế, quốc phòng, an ninh và các hoạt động văn hóa thể thao.

Thứ ba, công tác kiểm soát thanh toán phát hiện và ngăn chặn nhiều sai phạm. Giai đoạn 2017 - 2019, Kho bạc Nhà nước Lào Cai đã tiếp nhận hàng chục nghìn bộ hồ sơ chứng từ mỗi năm, phát hiện và từ chối thanh toán tạm thời hoặc vĩnh viễn hàng trăm món chi chưa bảo đảm thủ tục, sai tiêu chuẩn, định mức với số tiền từ chối thanh toán đạt từ 1,2 tỷ đồng đến hơn 3,5 tỷ đồng mỗi năm. Tỷ lệ chứng từ có sai sót cần bổ sung, hoàn thiện tại khâu tiếp nhận ban đầu chiếm khoảng 8,5% tổng số giao dịch.

Thứ tư, kết quả khảo sát thực nghiệm 135 đối tượng chỉ ra rằng có 84,4% đối tượng đánh giá hệ thống văn bản pháp lý tương đối đầy đủ; tuy nhiên, 28,1% kế toán đơn vị thừa nhận gặp khó khăn khi áp dụng định mức chi tiêu mới và 35,6% ý kiến cho rằng cơ chế phân định trách nhiệm kiểm soát giá mua sắm tài sản công chưa thực sự rõ ràng.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh chi tiêu công tại Lào Cai có thể được hệ thống hóa rõ ràng thông qua hai dạng thức trực quan: biểu đồ cột chồng so sánh tương quan giữa dự toán giao và số thực chi theo từng năm, cùng biểu đồ tròn phân tích cơ cấu chi thường xuyên theo 5 nhóm lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về phía khách quan, định mức chi tiêu một số lĩnh vực chưa theo kịp biến động giá thị trường vùng cao; hệ thống văn bản hướng dẫn còn có điểm chồng chéo giữa cơ quan tài chính và kho bạc. Về phía chủ quan, quy trình hậu kiểm chưa được tự động hóa; một bộ phận cán bộ kế toán tại các đơn vị sự nghiệp, xã vùng sâu vùng xa chưa nắm vững Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và các thông tư hướng dẫn.

Khi đối chiếu với bài học kinh nghiệm từ Kho bạc Nhà nước Khánh Hòa (đơn vị tinh gọn bộ máy từ 9 phòng xuống 5 phòng, xóa bỏ cấp tổ huyện) và Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng (tiên phong vận hành mô hình một cửa liên thông kết hợp giao dịch điện tử đạt tỷ lệ trên 95%), Kho bạc Nhà nước Lào Cai cần đẩy mạnh việc chuyển đổi số, áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm gắn liền với quản lý rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai đến năm 2025, luận văn đưa ra 5 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Hiện đại hóa quy trình kiểm soát chi qua nền tảng số: Triển khai đồng bộ 100% dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4 trong tiếp nhận và xử lý hồ sơ chi thường xuyên trước năm 2023; tích hợp hệ thống cảnh báo rủi ro tự động trên TABMIS nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thanh toán xuống dưới 24 giờ kể từ khi nhận đủ chứng từ hợp lệ. Chủ thể thực hiện: Kho bạc Nhà nước Lào Cai phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông.

2. Chuẩn hóa công cụ kiểm soát cam kết chi và kỷ luật ngân quỹ: Áp dụng bắt buộc quy trình quản lý cam kết chi đối với tất cả các hợp đồng kinh tế mua sắm hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên; phấn đấu hạ tỷ lệ phát sinh nợ đọng chứng từ và vi phạm định mức chi xuống dưới 0,5% tổng doanh số chi thường xuyên đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Kiểm soát chi Kho bạc Nhà nước tỉnh và Kho bạc các huyện.

3. Nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ: Tổ chức tối thiểu 2 đợt bồi dưỡng chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng thẩm định dự toán, phân tích hồ sơ thầu và chuẩn mực kế toán công cho 100% cán bộ kiểm soát chi; thực hiện luân chuyển vị trí công tác định kỳ theo đúng quy định để ngăn ngừa tiêu cực. Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo Kho bạc Nhà nước Lào Cai.

4. Tăng cường công tác tự kiểm tra nội bộ và giám sát sau chi: Xây dựng kế hoạch kiểm tra chéo định kỳ 6 tháng một lần giữa các đơn vị kho bạc huyện; dành tối thiểu 20% thời lượng nghiệp vụ cho hoạt động hậu kiểm nhằm phát hiện kịp thời các hiện tượng gian lận chứng từ hoặc rút tiền mặt sai mục đích. Chủ thể thực hiện: Phòng Thanh tra - Kiểm tra Kho bạc Nhà nước tỉnh.

5. Tuyên truyền, tập huấn nâng cao ý thức đơn vị sử dụng ngân sách: Chủ trì phối hợp với Sở Tài chính tổ chức ít nhất 1 hội nghị tập huấn thường niên cho 186 đơn vị dự toán trên địa bàn về xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, quản trị định mức và triển khai hóa đơn điện tử hợp pháp. Chủ thể thực hiện: Kho bạc Nhà nước Lào Cai và Sở Tài chính tỉnh Lào Cai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và cán bộ công chức nghiệp vụ trong hệ thống Kho bạc Nhà nước: Luận văn cung cấp khung phân tích thực tế về quản lý rủi ro kiểm soát chi, quy trình giao dịch một cửa và các giải pháp tinh gọn hồ sơ thanh toán, hỗ trợ đắc lực cho công tác chỉ đạo và vận hành chuyên môn hàng ngày.

Thứ hai, Lãnh đạo cơ quan tài chính địa phương (Sở Tài chính, Phòng Tài chính - Kế hoạch các huyện, thị xã): Tài liệu đóng vai trò làm căn cứ thực tiễn để tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng, điều chỉnh các định mức phân bổ ngân sách, ban hành tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù vùng Tây Bắc.

Thứ ba, Chủ tài khoản và kế toán trưởng tại 186 đơn vị sử dụng ngân sách: Luận văn hệ thống hóa chi tiết các điều kiện thanh toán, mẫu biểu hồ sơ hợp lệ và chỉ ra các lỗi sai thường gặp khi giao dịch, giúp đơn vị chủ động hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và lập dự toán sát với nhu cầu thực tế.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về ứng dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có trọng số Yamane và mô hình đánh giá định lượng trong nghiên cứu tài chính công cấp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước bao gồm những nội dung trọng tâm nào?
Nội dung kiểm soát bao gồm 3 khâu chính: kiểm soát việc phân bổ dự toán đầu năm, kiểm soát quá trình chấp hành dự toán qua tính hợp pháp của hóa đơn chứng từ, và kiểm soát quyết toán năm. Kho bạc thực hiện đối chiếu định mức chi, số dư tài khoản và tính hợp lệ của mẫu dấu chữ ký theo Thông tư 62/2020/TT-BTC.

Quy trình giao dịch một cửa tại Kho bạc Nhà nước Lào Cai mang lại chuyển biến gì cho đơn vị sử dụng ngân sách?
Mô hình một cửa giúp tập trung đầu mối giao dịch, loại bỏ tình trạng tiếp xúc không chính thức giữa cán bộ kiểm soát và khách hàng. Thời gian thanh toán các khoản chi lương, sinh hoạt phí được rút ngắn giải quyết ngay trong ngày, trong khi các khoản chi mua sắm phức tạp được xử lý dứt điểm trong 1 đến 2 ngày làm việc.

Vì sao chất lượng lập dự toán ngân sách lại quyết định trực tiếp đến hiệu quả kiểm soát chi?
Dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt là chỉ tiêu pháp lệnh và là căn cứ pháp lý đầu tiên để Kho bạc Nhà nước chấp thuận xuất quỹ. Nếu đơn vị lập dự toán không sát thực tế, việc phân bổ sẽ bị méo mó, dẫn đến tình trạng phải điều chỉnh dự toán nhiều lần trong năm hoặc phát sinh chi vượt nguồn dự toán cho phép.

Kho bạc Nhà nước Lào Cai đã tiếp thu bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương như Khánh Hòa và Đà Nẵng?
Bài học cốt lõi là việc chủ động phối hợp liên ngành với Sở Tài chính để tháo gỡ vướng mắc thanh toán, tinh giản tối đa quy trình hành chính, đẩy mạnh kiểm tra chéo nội bộ định kỳ hàng quý và thúc đẩy phương thức thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng thương mại.

Đơn vị sử dụng ngân sách cần làm gì để tránh việc hồ sơ thanh toán bị Kho bạc từ chối?
Đơn vị cần rà soát kỹ quy chế chi tiêu nội bộ, bảo đảm khoản chi nằm trong danh mục dự toán được giao, hóa đơn chứng từ phải có đầy đủ chữ ký hợp pháp, đồng thời gửi hồ sơ cam kết chi đúng thời hạn quy định đối với các hợp đồng kinh tế mua sắm tài sản lớn.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu với 5 kết quả cốt lõi:

• Hệ thống hóa sâu sắc khung lý luận và chuẩn mực pháp lý về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua hệ thống Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh.
• Phân tích minh bạch thực trạng quản trị chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Lào Cai giai đoạn 2017 - 2019 với các minh chứng số liệu định lượng chi tiết.
• Đo lường chính xác các nhân tố tác động đến hiệu quả kiểm soát thông qua khảo sát thực nghiệm 135 mẫu đại diện.
• Đúc kết 8 bài học kinh nghiệm thực tiễn có giá trị cao từ các đơn vị tiên phong như Kho bạc Nhà nước Khánh Hòa và Đà Nẵng.
• Xây dựng 5 nhóm giải pháp công nghệ, tổ chức và 2 nhóm kiến nghị chính sách đồng bộ có tính khả thi cao đến năm 2025.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một cẩm nang giải pháp toàn diện, vừa đáp ứng yêu cầu cải cách tài chính công, vừa thích ứng linh hoạt với đặc thù địa bàn miền núi. Lộ trình thực hiện cần tập trung hoàn thiện hạ tầng số hóa hồ sơ giai đoạn 2021 - 2023 và thiết lập quy trình tự động hóa kiểm soát rủi ro đến năm 2025. Các nhà quản lý tài chính và đơn vị sử dụng ngân sách hãy tích cực tham khảo, ứng dụng những đề xuất trong luận văn này nhằm nâng cao kỷ cương ngân sách và tối ưu hóa hiệu quả đồng vốn nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SƠ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước 1. Chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước 1. Khái niệm ngân sách và chi ngân sách nhà nước “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” (Luật NSNN, 2016).

“Về bản chất của NSNN, là mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước với các chủ thể khác như doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân trong và ngoài nước gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ NSNN” (Dương Đăng Chinh, Phạm Văn Khoan, 2009). Đặc trưng cơ bản của các quan hệ trong tạo lập và sử dụng Ngân sách Nhà nước là mang tính pháp lý cao gắn liền với quyền lực chính trị của Nhà nước và không mang tính hoàn trả trực tiếp là chủ yếu. Ngân sách thường để chỉ tổng số thu và chi của một chủ thể trong một thời gian nhất định. Ngân sách Nhà nước thì chủ thể của “ngân sách” là Nhà nước.

NSNN có 2 nội dung cơ bản là thu NSNN và chi NSNN. - “Thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng quyền lực để huy động một bộ phận giá trị của cải xã hội hình thành quỹ NSNN nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước” (Phạm Văn Khoan, 2010). Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính bắt buộc. Theo Điều 5 Luật NSNN 2015 thì “Thu NSNN bao gồm toàn bộ các khoản thu từ thuế, lệ phí; toàn bộ các khoản thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện, trường hợp các khoán chi phí hoạt động thì được khấu trừ; các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước thực hiện nộp NSNN theo quy định của pháp luật; các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân ở ngoài nước cho Chính phủ Việt Nam và chính LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 quyền địa phương; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

Trong các khoản thu NSNN thì các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí chiếm phần lớn tỷ trọng. - “Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách Nhà nước nhằm thực hiện nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ. Nội dung chi ngân sách rất đa dạng, điều này xuất phát từ vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Nó bao gồm các khoản chi cho phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo đảm các hoạt động của bộ máy nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.

Chi NSNN có quy mô và mức độ rộng lớn, bao trùm nhiều lĩnh vực, địa phương, các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước. Chi NSNN được thực hiện cho những nội dung, nhiệm vụ cụ thể vì thế nó không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của Nhà nước. “Phân loại thu, chi NSNN là sự sắp xếp các số liệu thu, chi NSNN theo các tiêu thức nhất định nhằm làm cho các số liệu phù hợp và hỗ trợ quá trình tổng hợp, trình bày, giải thích, phân tích và ra quyết định của nhà quản lý” (Dương Đăng Chinh, Phạm Văn Khoan, 2009). Có thể phân loại chi NSNN theo các tiêu thức sau: + Phân loại theo tổ chức hành chính: Các khoản chi NSNN được phân loại theo các bộ, cục sở hoặc cơ quan, đơn vị thụ hưởng kinh phí NSNN theo cấp kiểm soát trung ương, quận, huyện, xã.

+ Phân loại theo tính chất pháp lý: chi NSNN bao gồm các khoản chi theo luật định, các khoản chi đã được điều chỉnh, các khoản chi đã được cam kết. + Ngoài ra, còn phân loại chi NSNN theo ngành kinh tế quốc dân, theo đơn vị dự toán các cấp. Trong kiểm soát NSNN hiện nay, người ta chủ yếu phân loại các khoản chi NSNN theo nội dung kinh tế chủ yếu là: Chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. - Chi thường xuyên là nhóm chi NSNN đặc biệt quan trọng, là các khoản chi gắn với việc thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của NSNN về kiểm soát kinh tế, xã LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 hội, an ninh, quốc phòng.

Đại bộ phận các khoản chi thường xuyên mang tính chất tiêu dùng xã hội. “Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh” (Luật Ngân sách Nhà nước, 2015). - “Chi đầu tư phát triển là những khoản chi có thời hạn tác động dài thường trên một năm, hình thành nên những tài sản vật chất có khả năng tạo được nguồn thu, trực tiếp làm tăng cơ sở vật chất của đất nước. Các khoản chi đầu tư phát triển bao gồm: Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội không có khả năng thu hồi vốn; chi mua hàng hóa, vật tư dự trữ của Nhà nước; đầu tư hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà nước; góp vốn cổ phần liên doanh vào các DN cần thiết phải có sự tham gia của Nhà nước; chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án của Nhà nước.

Chi đầu tư phát triển là khoản chi lớn của NSNN nhưng không có tính ổn định, chi đầu tư phát triển là yêu cầu tất yếu nhằm đảm bảo cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, luận văn xin đề cập đến một trong hai nội dung chi quan trọng là chi thường xuyên NSNN. Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN có một số đặc điểm sau (Dương Đăng Chinh, Phạm Văn Khoan, 2009): Thứ nhất: Đại bộ phận các khoản chi thường xuyên mang tính ổn định khá rõ nét. Tính ổn định bắt nguồn từ tính ổn định trong từng hoạt động cụ thể mà mỗi bộ phận cụ thể thuộc guồng máy của Nhà nước phải thực hiện.

Thứ hai: Đại bộ phận các khoản chi thường xuyên của NSNN có hiệu lực tác động trong ngắn hạn, có tính chất tiêu dùng xã hội do chi thường xuyên chủ yếu đáp ứng các nhu cầu chi để thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước về quản lý kinh tế, quản lý xã hội ngay trong năm ngân sách hiện tại. Thứ ba: Phạm vi, mức độ chi thường xuyên của NSNN gắn chặt với cơ cấu tổ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 chức bộ máy Nhà nước và sự lựa chọn của Nhà nước trong việc cung ứng các hàng hoá công cộng; quá trình phân phối và sử dụng vốn NSNN luôn hướng vào việc đảm bảo sự hoạt động bình thường của bộ máy Nhà nước đó. Nếu bộ máy QLNN gọn nhẹ, hoạt động có hiệu quả thì số chi thường xuyên theo nó được giảm bớt và ngược lại. Phân loại chi thường xuyên ngân sách nhà nước Trong công tác kiểm soát ngân sách, chi thường xuyên được phân loại theo một số tiêu thức như sau (Luật Ngân sách, 2015): “a, Theo lĩnh vực chi: + Chi cho hoạt động sự nghiệp thuộc lĩnh vực văn xã: bao gồm các khoản chi như chi cho giáo dục, chi sự nghiệp y tế, chi sự nghiệp văn hoá thể thao, thông tấn phát thanh truyền hình,.

+ Chi cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế của Nhà nước + Chi cho các hoạt động quản lý nhà nước: Khoản chi này được thực hiện để duy trì hoạt động kiểm soát thường xuyên của bộ máy Nhà nước được thiết lập từ Trung ương đến địa phương và có ở mọi ngành kinh tế quốc dân. + Chi cho các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức khác được cấp kinh phí từ NSNN. + Chi cho quốc phòng – an ninh và trật tự, an toàn xã hội: Phần lớn chi NSNN cho Quốc phòng - an ninh được tính vào cơ cấu chi thường xuyên của NSNN (trừ chi đầu tư XDCB cho các công trình quốc phòng, an ninh). + Chi khác: Ngoài ra các khoản chi lớn đã được sắp xếp vào 05 lĩnh vực trên còn một số khoản chi khác cũng được xếp vào cơ cấu chi thường xuyên như: chi trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi hỗ trợ quỹ Bảo hiểm xã hội, phần chi thường xuyên thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia,.

Cách phân loại này góp phần phân tích, đánh giá tình hình sử dụng vốn NSNN phục vụ cho công tác kiểm soát của Nhà nước ở mỗi lĩnh vực như thế nào, trên cơ sở đó hoạch định hoặc hoàn thiện các chính sách, cơ chế kiểm soát chi thường xuyên. b, Theo nội dung kinh tế của các khoản chi thường xuyên: gồm 4 nhóm chi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 + Các khoản chi cho con người thuộc khu vực hành chính – sự nghiệp: bao gồm tiền lương, phụ cấp lương, tiền công, chi học bổng, sinh hoạt phí của học sinh, sinh viên, chi đóng bảo hiểm xã hội cho người hưởng lương từ NSNN, chi tiền thưởng, phúc lợi tập thể. + Các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn: các khoản chi này đa dạng và phụ thuộc vào đặc thù của từng ngành được tính vào chi nghiệp vụ chuyên môn, phải là những khoản chi mà xét theo nội dung kinh tế nó phải thực sự phục vụ cho các hoạt động này ví dụ: chi văn phòng phục vụ công tác chuyên môn, chi cho nghiên cứu, hội thảo, khoa học. + Các khoản chi mua sắm, sửa chữa: phục vụ cho việc thay mới và sửa chữa các tài sản của các đơn vị hành chính - sự nghiệp được NSNN cấp kinh phí.

Các khoản chi này được tính vào chi NSNN cho mua sắm sửa chữa thường xuyên và các khoản mua sắm sữa chữa lớn tài sản cố định. + Các khoản chi khác: là các khoản chi ngoài các khoản chi nêu trên chẳng hạn như chi hoàn thuế giá trị gia tăng, chi xử lý tài sản được xác lập sở hữu nhà nước và các khoản khác.