Định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên tại các trường đại học TP.HCM. Khám phá quan điểm và xu hướng hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huỳnh An
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quốc Minh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm Lí Học
• Đề tài: Định Hướng Giá Trị Hôn Nhân Của Sinh Viên Ở Một Số Trường Đại Học Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục các hình
• Danh mục các biểu đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ HÔN NHÂN CỦA SINH VIÊN
• 1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Giá trị và định hướng giá trị
• 1.2.1. Định hướng giá trị
• 1.3. Khái niệm hôn nhân
• 1.3.1. Động cơ của hôn nhân
• 1.3.2. Vai trò của hôn nhân
• 1.4. Đời sống vợ chồng
• 1.4.1. Đặc điểm của đời sống vợ chồng
• 1.4.2. Những yếu tố cần thiết để chuẩn bị cho cuộc hôn nhân hạnh phúc
• 1.5. Sinh viên và hôn nhân của sinh viên
• 1.5.1. Các hoạt động cơ bản của sinh viên
• 1.5.2. Đời sống xúc cảm, tình cảm của sinh viên
• 1.5.3. Hôn nhân của sinh viên
• 1.6. Giá trị hôn nhân và hệ thống giá trị hôn nhân
• 1.6.1. Giá trị hôn nhân
• 1.6.2. Hệ thống giá trị hôn nhân
• 1.7. Định hướng giá trị hôn nhân và định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 1.7.1. Định hướng giá trị hôn nhân
• 1.7.2. Định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 1.8. Những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 1.8.1. Yếu tố bên trong
• 1.8.2. Yếu tố bên ngoài
• 1.9. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ HÔN NHÂN CỦA SINH VIÊN Ở MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Thể thức nghiên cứu
• 2.1.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 2.1.2. Mô tả khách thể nghiên cứu
• 2.1.3. Mô tả công cụ nghiên cứu
• 2.2. Thực trạng định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP. Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Nhận thức của sinh viên về hôn nhân hiện nay
• 2.2.2. Nhận thức của sinh viên ở một số trường đại học tại TP. Hồ Chí Minh về tầm quan trọng của các giá trị hôn nhân
• 2.2.3. Thái độ của sinh viên đối với các giá trị hôn nhân
• 2.2.4. Hành vi thể hiện các giá trị trong hôn nhân của sinh viên một số trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.5. Mối tương quan giữa nhận thức – thái độ - hành vi trong định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 2.2.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 2.3. Một số biện pháp nâng cao định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên
• 2.3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp
• 2.3.2. Một số biện pháp cụ thể
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giá trị hôn nhân của sinh viên tại TP

Giá trị hôn nhân của sinh viên tại các trường đại học ở TP. Hồ Chí Minh đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh xã hội hiện đại. Hôn nhân không chỉ là một sự kiện cá nhân mà còn phản ánh những giá trị văn hóa, xã hội và giáo dục. Nghiên cứu này nhằm làm rõ những định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên, từ đó giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tình yêu và hôn nhân trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Định nghĩa giá trị hôn nhân trong bối cảnh sinh viên

Giá trị hôn nhân được hiểu là những quan niệm, thái độ và hành vi mà sinh viên hướng đến trong mối quan hệ hôn nhân. Điều này bao gồm các yếu tố như tình yêu, trách nhiệm và sự cam kết trong cuộc sống gia đình.

1.2. Tầm quan trọng của giá trị hôn nhân đối với sinh viên

Giá trị hôn nhân không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển xã hội. Sinh viên, với vai trò là thế hệ tương lai, cần có những định hướng đúng đắn để xây dựng gia đình hạnh phúc và bền vững.

II. Những thách thức trong định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên

Sinh viên hiện nay phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc xác định giá trị hôn nhân. Những yếu tố như áp lực học tập, sự thay đổi trong quan niệm xã hội và ảnh hưởng của công nghệ đã tạo ra những khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ bền vững.

2.1. Áp lực từ môi trường học tập và xã hội

Áp lực từ việc học tập và kỳ vọng từ gia đình có thể khiến sinh viên khó khăn trong việc xác định giá trị hôn nhân. Nhiều sinh viên cảm thấy cần phải tập trung vào sự nghiệp hơn là xây dựng mối quan hệ lâu dài.

2.2. Ảnh hưởng của công nghệ đến mối quan hệ hôn nhân

Công nghệ đã thay đổi cách mà sinh viên giao tiếp và xây dựng mối quan hệ. Việc sử dụng mạng xã hội có thể tạo ra những hiểu lầm và áp lực trong các mối quan hệ tình cảm.

III. Phương pháp nghiên cứu giá trị hôn nhân của sinh viên

Để hiểu rõ hơn về giá trị hôn nhân của sinh viên, nghiên cứu này sử dụng các phương pháp khảo sát và phỏng vấn. Những dữ liệu thu thập được sẽ giúp phân tích sâu hơn về nhận thức và thái độ của sinh viên đối với hôn nhân.

3.1. Phương pháp khảo sát

Khảo sát được thực hiện trên một mẫu sinh viên từ nhiều trường đại học khác nhau tại TP. Hồ Chí Minh. Các câu hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về nhận thức và thái độ của sinh viên đối với giá trị hôn nhân.

3.2. Phỏng vấn sâu

Phỏng vấn sâu với một số sinh viên sẽ giúp làm rõ hơn những quan điểm và trải nghiệm cá nhân liên quan đến giá trị hôn nhân. Điều này cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về thực trạng hiện tại.

IV. Kết quả nghiên cứu về giá trị hôn nhân của sinh viên

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên có những nhận thức đa dạng về giá trị hôn nhân. Nhiều sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng một mối quan hệ bền vững, nhưng vẫn còn nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của họ.

4.1. Nhận thức về giá trị hôn nhân

Nghiên cứu cho thấy rằng phần lớn sinh viên đánh giá cao giá trị của tình yêu và sự cam kết trong hôn nhân. Tuy nhiên, một số sinh viên vẫn còn mơ hồ về những trách nhiệm đi kèm với hôn nhân.

4.2. Thái độ đối với hôn nhân

Thái độ của sinh viên đối với hôn nhân có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm sinh viên. Những sinh viên đến từ gia đình có nền tảng giáo dục tốt thường có thái độ tích cực hơn đối với hôn nhân.

V. Giải pháp nâng cao giá trị hôn nhân cho sinh viên

Để nâng cao giá trị hôn nhân của sinh viên, cần có những giải pháp cụ thể từ gia đình, nhà trường và xã hội. Việc giáo dục về giá trị hôn nhân và gia đình là rất cần thiết để giúp sinh viên có những định hướng đúng đắn.

5.1. Giáo dục về giá trị hôn nhân trong trường học

Các trường đại học cần tích cực đưa vào chương trình giảng dạy những môn học liên quan đến giá trị hôn nhân và gia đình. Điều này sẽ giúp sinh viên có cái nhìn rõ ràng hơn về trách nhiệm và nghĩa vụ trong hôn nhân.

5.2. Tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình

Gia đình cần đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng giá trị hôn nhân cho con cái. Sự hỗ trợ và hướng dẫn từ cha mẹ sẽ giúp sinh viên có những quyết định đúng đắn hơn trong cuộc sống hôn nhân.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai về giá trị hôn nhân của sinh viên

Giá trị hôn nhân của sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh đang trong quá trình thay đổi và phát triển. Việc hiểu rõ những giá trị này sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống gia đình và xã hội trong tương lai.

6.1. Tương lai của giá trị hôn nhân trong xã hội hiện đại

Giá trị hôn nhân sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi theo thời gian. Các yếu tố xã hội, văn hóa và công nghệ sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến cách mà sinh viên nhìn nhận về hôn nhân.

6.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về giá trị hôn nhân của sinh viên để có thể đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn trong việc nâng cao chất lượng hôn nhân trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự biến đổi nhanh chóng của kinh tế - xã hội tại các đô thị lớn đang đặt ra nhiều thách thức đối với đời sống hôn nhân của giới trẻ. Theo thống kê tại Thành phố Hồ Chí Minh, số vụ ly hôn thụ lý tại tòa án năm 2014 đã tăng hơn 531 vụ so với năm 2013. Đồng thời, số liệu từ Bệnh viện Từ Dũ ghi nhận 27.154 ca phá thai trong năm 2016 và 14.159 ca chỉ trong 6 tháng đầu năm 2017, trong đó có hơn 1.000 trường hợp thuộc lứa tuổi vị thành niên. Những con số này phản ánh một thực trạng đáng báo động về lối sống phóng khoáng, tình trạng sống thử, xu hướng kết hôn muộn hoặc ly hôn vội vã trong cộng đồng thanh niên.

Vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ sự thiếu hụt trong định hướng giá trị hôn nhân ở giai đoạn chuyển giao từ tuổi trẻ sang tuổi trưởng thành. Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu khảo sát toàn diện thực trạng định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên thông qua 3 chiều kích tâm lý: nhận thức, thái độ và hành vi. Đối tượng khảo sát tập trung vào các nhóm giá trị đạo đức, giá trị kinh tế và giá trị pháp luật trong đời sống gia đình.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại 6 trường đại học trọng điểm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm Trường Đại học Sư phạm, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Sài Gòn, Trường Đại học Công nghiệp, Trường Đại học Kinh tế - Luật và Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng trong giai đoạn 2018 - 2019. Khách thể nghiên cứu là sinh viên năm thứ nhất và năm cuối nhằm nhận diện sự chuyển biến nhận thức theo thời gian đào tạo.

Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp các nhà quản lý giáo dục nâng cao hiệu quả định hướng lối sống cho hơn 70% thanh niên trí thức, hỗ trợ dự báo xu hướng gia đình trẻ và giảm thiểu các rủi ro xã hội trong bối cảnh hội nhập đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa tâm lý học giá trị, tâm lý học gia đình và lý thuyết phát triển nhân cách.

Khung lý thuyết của đề tài tích hợp 3 mô hình học thuật tiêu biểu:

• Thuyết Tam giác tình yêu của Robert Sternberg: Xác định tình yêu toàn vẹn được cấu thành từ 3 yếu tố cốt lõi gồm sự thân mật (hiểu), đam mê (hấp lực thể xác) và cam kết (trách nhiệm). Đây là nền tảng để phân tích cấu trúc tâm lý trong tình cảm lứa đôi và đời sống vợ chồng.
• Lý thuyết 7 nguyên tắc hôn nhân bền vững của John Gottman: Nhấn mạnh việc xây dựng bản đồ tình yêu, nuôi dưỡng sự cảm mến, tôn trọng và chấp nhận sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa hai vợ chồng để duy trì hạnh phúc dài lâu.
• Lý thuyết chu trình đời sống gia đình của Betty Carter và Monica McGoldrick: Phân tích 6 giai đoạn phát triển của gia đình, làm rõ sự chuyển đổi vai trò tâm lý từ người trưởng thành độc thân sang giai đoạn kết hôn và chăm sóc thế hệ sau.

Đề tài vận dụng 4 khái niệm công cụ nền tảng:

• Giá trị: Những thuộc tính có ích, có ý nghĩa tích cực nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của con người.
• Định hướng giá trị: Cơ sở định hình xu hướng nhân cách, chi phối động cơ, thái độ và hành vi lựa chọn của chủ thể trước các hiện tượng xã hội.
• Hôn nhân: Sự kết hợp bình đẳng, tự nguyện giữa hai cá nhân độc lập theo chuẩn mực đạo đức và pháp lý nhằm xây dựng gia đình bền vững theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
• Hệ thống giá trị hôn nhân: Tổ hợp các chuẩn mực gồm giá trị đạo đức (chung thủy, hòa thuận, vị tha), giá trị kinh tế (thu nhập, chi tiêu, quản lý tài chính) và giá trị pháp luật (bình đẳng giới, quyền và nghĩa vụ pháp lý).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa phương pháp nghiên cứu lý luận và điều tra thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Khảo sát định lượng được thực hiện trên 600 sinh viên tại 6 trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, kết hợp phỏng vấn sâu 24 sinh viên đại diện cho các nhóm ngành và năm học khác nhau.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng thuận tiện, phân chia đồng đều theo 4 tiêu chí nhân khẩu học gồm giới tính (nam, nữ), năm đào tạo (năm thứ nhất, năm cuối), khối ngành đào tạo (khoa học tự nhiên, khoa học xã hội) và tình trạng quan hệ (đã có người yêu hoặc chưa có người yêu).
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Toàn bộ dữ liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 22.0. Các kiểm định thống kê được sử dụng bao gồm: kiểm tra độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha, thống kê mô tả (điểm trung bình, độ lệch chuẩn), kiểm định Independent Samples T-test, phân tích phương sai một yếu tố ANOVA và phân tích tương quan tuyến tính Pearson.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp giữa thống kê suy hàm và phỏng vấn định tính cho phép lượng hóa chính xác các thang bậc nhận thức, kiểm định mức độ tương quan giữa nhận thức - thái độ - hành vi với độ tin cậy cao (mức ý nghĩa thống kê p < 0.05).
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập tài liệu, thiết kế bảng hỏi thử nghiệm, khảo sát diện rộng và phân tích dữ liệu thực hiện hoàn tất trong giai đoạn từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 5 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm đã chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh:

• Nhận thức vượt trội về nhóm giá trị đạo đức: Điểm trung bình đánh giá tầm quan trọng của giá trị đạo đức đạt mức rất cao là 4.52/5.0. Trong đó, 92.4% sinh viên khẳng định sự chung thủy, tôn trọng lẫn nhau và tình yêu chân chính là yếu tố quyết định hàng đầu cho sự bền vững của hôn nhân. Giá trị pháp luật đạt điểm trung bình 4.10/5.0 (tương đương 82.6%), trong khi giá trị kinh tế được xếp ở vị trí thứ ba với điểm trung bình 3.85/5.0 (tương đương 78.2%).
• Tồn tại khoảng cách rõ rệt giữa nhận thức và hành vi: Mặc dù 88.6% sinh viên thể hiện thái độ đồng tình cao với các chuẩn mực hôn nhân tiến bộ, chỉ có 64.3% sinh viên có hành động cụ thể nhằm trang bị kiến thức sức khỏe sinh sản, kỹ năng quản lý tài chính và kiến thức pháp luật gia đình. Hệ số tương quan Pearson giữa nhận thức và hành vi chỉ đạt mức trung bình thấp (r = 0.34, p < 0.01).
• Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo biến số nhân khẩu học: Sinh viên khối ngành khoa học xã hội và nhân văn có mức độ hiểu biết về giá trị pháp lý trong hôn nhân cao hơn 14.5% so với sinh viên khối ngành kỹ thuật, tự nhiên. Nữ sinh viên thể hiện thái độ khắt khe hơn đối với sự chung thủy và trách nhiệm gia đình, đạt điểm trung bình cao hơn nam sinh viên 8.2% (p < 0.05).
• Sự gia tăng nhận thức theo năm học: Sinh viên năm cuối đạt điểm nhận thức về các khía cạnh kinh tế và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn gia đình cao hơn sinh viên năm thứ nhất khoảng 11.8%, phản ánh sự chín muồi về tâm lý khi chuẩn bị bước vào thị trường lao động.

Các dữ liệu phân tích được hệ thống hóa rõ ràng thông qua bảng kiểm định ANOVA và biểu đồ cột so sánh tương quan giữa 3 trục giá trị, giúp minh họa trực quan sự phân hóa nhận thức giữa các nhóm khách thể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh sự giao thoa sâu sắc giữa các giá trị văn hóa truyền thống Á Đông và tư duy hiện đại của thế hệ trẻ đô thị.

Nguyên nhân chính khiến giá trị đạo đức giữ vị trí tối thượng xuất phát từ truyền thống coi trọng tình nghĩa gia đình của người Việt Nam. Tình cảm yêu thương chân thành và sự tôn trọng bạn đời vẫn luôn là chỗ dựa tâm lý không thể thay thế. Điều này hoàn toàn tương đồng với luận điểm của John Gottman khi khẳng định tình cảm gắn bó và sự ngưỡng mộ lẫn nhau là nền tảng sống còn của mọi cuộc hôn nhân.

Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa nhận thức và hành vi thực tế (khoảng cách 24.3%) phản ánh một lỗ hổng lớn trong công tác giáo dục kỹ năng tiền hôn nhân tại các trường đại học. Sinh viên hiểu rõ tầm quan trọng của hôn nhân nhưng thiếu môi trường thực hành, chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng giải quyết xung đột, kỹ năng quản lý ngân sách gia đình và hiểu biết chi tiết về Luật Hôn nhân và Gia đình.

Bên cạnh đó, việc yếu tố nội tại cá nhân chi phối hơn 65% xu hướng định hướng giá trị cho thấy tính chủ động cao của thanh niên trong việc lựa chọn lối sống. Sinh viên ngày nay không còn chịu sự áp đặt hoàn toàn từ gia đình mà chủ động tìm kiếm sự bình đẳng, hòa hợp về tri thức và phong cách sống với người bạn đời tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 giải pháp cụ thể nhằm nâng cao định hướng giá trị hôn nhân cho sinh viên:

• Tích hợp học phần kỹ năng tiền hôn nhân vào chương trình đào tạo đại học: Ban Giám hiệu các trường đại học cùng Khoa Tâm lý học chủ trì xây dựng chuyên đề Giáo dục đời sống gia đình và kỹ năng tiền hôn nhân (thời lượng 2 tín chỉ). Mục tiêu phấn đấu đạt 100% sinh viên được tiếp cận học phần này trước khi tốt nghiệp, nâng tỷ lệ hiểu biết chuẩn mực pháp lý và tâm lý hôn nhân lên thêm 35% trong giai đoạn 2020 - 2025.
• Thành lập và mở rộng mạng lưới trung tâm tư vấn tâm lý học đường: Phòng Công tác Sinh viên phối hợp với các chuyên gia tâm lý vận hành phòng tư vấn tâm lý hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến. Chỉ tiêu đặt ra là hỗ trợ tối thiểu 500 lượt sinh viên/năm tại mỗi cơ sở đào tạo, hoàn thiện quy chế vận hành và tài liệu hướng dẫn can thiệp khủng hoảng tâm lý trong vòng 12 tháng.
• Đổi mới phương thức truyền thông số về bình đẳng giới và pháp luật hôn nhân: Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên các trường phối hợp với Sở Tư pháp triển khai các chiến dịch truyền thông đa phương tiện trên mạng xã hội. Định kỳ tổ chức 2 sự kiện tọa đàm mỗi học kỳ, phấn đấu gia tăng 40% mức độ tương tác và nhận thức của sinh viên về quyền, nghĩa vụ hôn nhân trong vòng 2 năm.
• Xây dựng mô hình Câu lạc bộ Gia đình trẻ và Không gian trải nghiệm kỹ năng sống: Hội Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạo thành lập các câu lạc bộ nòng cốt tại 6 cụm trường đại học. Định kỳ tổ chức các cuộc thi tình huống, workshop quản lý tài chính gia đình và kỹ năng chăm sóc con cái, thu hút tối thiểu 3.000 sinh viên tham gia thường niên từ năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại nguồn tư liệu khoa học giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tâm lý học, Xã hội học, Giáo dục học: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuyên sâu về khung lý thuyết hệ giá trị, mô hình tam giác tình yêu và hệ thống chỉ báo đo lường tâm lý thực nghiệm trong bối cảnh thanh niên đô thị.
• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Khai thác phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát, quy trình chọn mẫu phân tầng và kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng bằng phần mềm SPSS để ứng dụng cho các đề tài nghiên cứu liên quan đến hành vi xã hội.
• Chuyên viên tư vấn tâm lý và cán bộ công tác xã hội: Ứng dụng các phát hiện về khoảng cách nhận thức - hành vi để xây dựng các bài trắc nghiệm sàng lọc tâm lý, giáo án tập huấn tiền hôn nhân và chương trình can thiệp trị liệu cho các cặp đôi trẻ.
• Cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên: Vận dụng các nhóm giải pháp và số liệu thực trạng để hoạch định chính sách phong trào sinh viên, thiết kế các chương trình ngoại khóa giáo dục lối sống lành mạnh cho hơn 50.000 sinh viên trên toàn địa bàn thành phố.

Câu hỏi thường gặp

• Câu hỏi 1: Yếu tố nào chi phối mạnh nhất đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên? Yếu tố chủ quan bên trong cá nhân giữ vai trò quyết định, chiếm hơn 65% mức độ ảnh hưởng đến xu hướng lựa chọn giá trị. Nhu cầu hoàn thiện bản thân, quan điểm sống độc lập và trải nghiệm cảm xúc cá nhân tác động mạnh hơn các yếu tố môi trường bên ngoài như áp lực gia đình hay trào lưu mạng xã hội.

• Câu hỏi 2: Sinh viên đánh giá như thế nào về mối tương quan giữa giá trị đạo đức và kinh tế trong hôn nhân? Sinh viên ưu tiên giá trị đạo đức lên hàng đầu với điểm trung bình 4.52/5.0, trong khi giá trị kinh tế đạt 3.85/5.0. Giới trẻ nhìn nhận tình yêu và sự chung thủy là nền tảng cốt lõi, nhưng vẫn đánh giá cao sự tự chủ tài chính như một điều kiện cần thiết để bảo đảm cuộc sống gia đình ổn định.

• Câu hỏi 3: Vì sao có sự chênh lệch lớn giữa nhận thức và hành vi thực tế của sinh viên? Dù 88.6% sinh viên nhận thức đúng đắn về chuẩn mực hôn nhân, chỉ 64.3% chủ động trang bị kỹ năng thực tế. Nguyên nhân chính là do nhà trường thiếu các chương trình đào tạo kỹ năng tiền hôn nhân mang tính ứng dụng cao, khiến sinh viên lúng túng khi chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể.

• Câu hỏi 4: Nghiên cứu này đóng góp giải pháp gì để giảm thiểu tỷ lệ ly hôn ở giới trẻ? Nghiên cứu chỉ ra việc nâng cao nhận thức pháp lý và kỹ năng thích ứng tâm lý giúp giảm thiểu nguy cơ đổ vỡ gia đình. Đề xuất đưa học phần tiền hôn nhân và trung tâm tư vấn tâm lý vào trường học sẽ giúp hơn 70% sinh viên chuẩn bị tâm thế vững vàng trước khi bước vào đời sống hôn nhân.

• Câu hỏi 5: Thang đo trong luận văn đạt độ tin cậy khoa học như thế nào? Thang đo sử dụng thang Likert 5 mức độ được kiểm định qua mẫu thử nghiệm và khảo sát chính thức trên 600 sinh viên. Hệ số Cronbach's Alpha của cả 3 phân nhóm giá trị đạo đức, kinh tế, pháp luật đều đạt trên 0.82, khẳng định độ tin cậy và tính giá trị cao của bộ công cụ đo lường.

Kết luận

Luận văn đã làm sáng tỏ bức tranh toàn cảnh về định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay:

• Khẳng định sinh viên có nhận thức đúng đắn và tiến bộ, trong đó nhóm giá trị đạo đức luôn được đặt ở vị trí ưu tiên cao nhất với điểm trung bình đạt 4.52/5.0.
• Phát hiện khoảng cách thực nghiệm giữa nhận thức lý thuyết và hành vi chuẩn bị thực tế, mở ra yêu cầu cấp thiết về giáo dục kỹ năng tiền hôn nhân.
• Xác định rõ vai trò chủ đạo của yếu tố tâm lý nội tại cá nhân trong việc định hình chuẩn mực và hành vi lựa chọn bạn đời của sinh viên.
• Cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng đáng tin cậy từ 6 trường đại học lớn, tạo tiền đề khoa học cho các nghiên cứu tiếp nối về tâm lý gia đình trẻ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm định hướng lối sống văn minh, lành mạnh cho sinh viên trong giai đoạn 2020 - 2025.

Để hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu, các cơ sở giáo dục đại học cần khẩn trương phối hợp với các tổ chức đoàn thể triển khai kế hoạch giáo dục tiền hôn nhân trong 6 tháng tới. Việc trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng sống cho thế hệ trẻ hôm nay chính là nền tảng vững chắc nhất để xây dựng những tế bào gia đình hạnh phúc, đóng góp cho sự phát triển phồn vinh của toàn xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài “Tình yêu và hôn nhân là lẽ sống của con người, nó cũng cần như cơm ăn, nước uống, áo mặc, nhà ở…” (Nguyễn Đình Xuân, 1993, tr. Quan điểm trên cho thấy hôn nhân mang tính quy luật tự nhiên của con người. Trai lớn lấy vợ, gái lớn lấy chồng vốn là điều mà hầu như ai cũng phải trải qua.

Vì thế, hôn nhân được xem là sự kiện trọng đại đánh dấu sự trưởng thành, độc lập của một cá nhân. Bên cạnh đó, luật hôn nhân gia đình nêu rõ “hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi kết hôn”, công báo/số 681 + 682/ ngày 16-7-2014, Luật Hôn Nhân Gia Đình. Cho nên, hôn nhân còn được biết đến như “một hiện tượng xã hội, trong đó, hai người khác giới được xã hội thừa nhận sống chung với nhau, gắn bó với nhau, có trách nhiệm với nhau và cùng có trách nhiệm trước xã hội” (Bùi Ngọc Oánh, 2006, tr. Như vậy, hôn nhân vừa mang tính chất cá nhân vừa mang tính cộng đồng, xã hội.

Cụ thể hơn, Bác Hồ kính yêu đã nói “Nhiều gia đình mới cộng lại thành xã hội. Xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội chính là gia đình” (Nguyễn Minh Hòa, 1998, tr. Hôn nhân quan trọng là vậy, nhưng hôn nhân tốt đẹp hay không lại phụ thuộc rất nhiều vào định hướng giá trị hôn nhân của từng cá nhân.

Nghĩa là nó phụ thuộc vào việc cá nhân đó có những ý nghĩ, những nhận thức, thái độ đối với hôn nhân như thế nào, từ đó dẫn đến các hành vi định hình nên tình trạng hôn nhân của họ trong đời sống. Hay nói cách khác đó chính là khuynh hướng lựa chọn, hướng đến các giá trị trong hôn nhân và thực hiện nó của từng cá nhân. Ngày nay có các hiện trạng hôn nhân đáng kể của giới trẻ như “Bố/ mẹ đơn thân”, xu hướng kết hôn muộn, hoặc chọn lối sống độc thân. Hay thực trạng “sống thử”, quan hệ trước hôn nhân, tự do tình dục, dễ dàng ly hôn… dẫn theo nhiều hệ lụy không hay cho xã hội, như theo cục thống kê, số vụ ly hôn đã xét xử phân theo địa phương và phân theo cấp xét xử: ở TP.125 vụ, tăng hơn 531 vụ so với năm 2013 là 1.

Theo số liệu từ bệnh viện Từ Dũ, năm 2016 có 27.154 ca phá thai. Sáu tháng đầu năm 2017 là 14.159 ca trong đó phá thai ở trẻ vị thành niên hơn 1000 ca. Đây là một thực trạng rất đau lòng và như một tiếng chuông cảnh tỉnh cho toàn xã hội. Đã đến lúc cần phải tìm hiểu về mối quan hệ giữa 2 giới trẻ và định hướng giá trị hôn nhân của họ ngày nay diễn ra như thê nào.

Đặc biệt là đối với các nam nữ thanh niên sinh viên, họ là những nhân tố tiêu biểu cho thế hệ trẻ hiện nay. Định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên là rất quan trọng, bởi vì ngoài nhiệm vụ học tập để trau dồi, phát triển bản thân thì việc chuẩn bị để “Bắt đầu cuộc sống gia đình, học sống với đối tác hôn nhân” (Grace J.Craig, Don Baucum, 2004, tr.617) là nhiệm vụ chính yếu thứ hai của lứa tuổi này. Như vậy, việc chuẩn bị cho đời sống hôn nhân cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng và căn cốt của lứa tuổi thanh niên sinh viên. Nghiên cứu về định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên chính là tìm hiểu cơ sở tâm lý (nhận thức, thái độ, hành vi) mà sinh viên dựa vào đó để hiện thực hóa cuộc sống hôn nhân sau này của họ.

Từ đó có thể dự đoán được “làn sóng” hôn nhân trong xã hội tương lai và có những tác động đúng đắn để kịp thời điều chỉnh, cải thiện chất lượng hôn nhân của giới trẻ, cũng như hạn chế tất cả những hệ lụy từ thực trạng trong hôn nhân trong xã hội hiện nay. Đây chính là việc làm hết sức cấp thiết trong giai đoạn này của xã hội. Vì nó góp phần cho việc cải thiện chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, nó đóng góp cho sự khỏe mạnh của từng gia đình, từng tế bào của xã hội. Hay nói cách khác, nó góp phần cho sự phát triển lành mạnh của nước nhà, cải thiện chất lượng cuộc sống của mỗi công dân.

Những đề tài định hướng giá trị về tình yêu, hôn nhân, gia đình đã được nhiều tác giả trước đây tiến hành nghiên cứu trên nhiều đối tượng khác nhau, như: nữ giảng viên đại học, các vợ chồng trẻ ở nông thôn, thanh thiếu niên, sinh viên,… nhưng vẫn còn bị hạn chế bởi khu vực “giới hạn nghiên cứu” ở tỉnh, địa phương, hoặc chỉ dừng lại ở “tình yêu” chứ chưa đi sâu vào đời sống hôn nhân của sinh viên tại TP. Những thực trạng trên đã thúc đẩy người viết chọn nghiên cứu về “Định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP.HCM” cho đề tài luận văn thạc sĩ của mình. Vì, nó vừa mang tính cấp thiết của đời sống xã hội, nó vừa đáp ứng được nhu cầu mở rộng nghiên cứu định hướng giá trị hôn nhân của khách thể là sinh viên hiện nay tại TP. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường 3 đại học tại TP.HCM nhằm làm rõ xu hướng lựa chọn các giá trị hôn nhân của sinh viên thông qua các yếu tố tâm lý cơ bản là: nhận thức, thái độ, hành vi.

Và những yếu tố ảnh hưởng đến nó. Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằm tác động đúng đắn đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP.

Khách thể nghiên cứu Sinh viên ở một số trường đại học tại TP. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4. Giới hạn về nội dung nghiên cứu Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu định hướng giá trị hôn nhân theo hướng tiếp cận tâm lý học giá trị. Thông qua các chỉ báo về nhận thức, thái độ, hành vi đối với các giá trị đạo đức, giá trị kinh tế, giá trị pháp luật trong hôn nhân, được cụ thể hóa từ những khía cạnh chính yếu của hôn nhân như tình yêu vợ chồng, các chức năng gia đình, luật hôn nhân gia đình.

Giới hạn về khách thể Sinh viên (sv) năm thứ nhất và sv năm cuối tại 6 trường đại học: ĐH. Quốc Tế Hồng Bàng, ĐH. KHXH&Nhân Văn, ĐH Công Nghiệp TP. Kinh tế - Luật.

Nhiệm vụ nghiên cứu 5. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên. Khảo sát thực trạng định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP.HCM và một số yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên. Đưa ra một số biện pháp nhằm tác động đúng đắn đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP.

Giả thuyết nghiên cứu 6. Đa số sinh viên tại TP.HCM đều có định hướng giá trị hôn nhân đúng đắn. Các sinh viên biết chọn lọc hài hòa giữa các giá trị đạo đức, kinh tế và chính trị- pháp luật, nhưng giá trị đạo đức vẫn được ưu tiên quan tâm hơn các giá trị khác. Có sự khác biệt trong nhận thức, thái độ, hành vi về các giá trị hôn nhân của sinh viên theo trường, nhóm ngành tự nhiên và xã hội, giới tính và năm học.

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên, trong đó yếu tố bên trong (yếu tố cá nhân) ảnh hưởng mạnh nhất. Phương pháp nghiên cứu 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận Mục đích: Tập hợp, thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu có liên quan đến định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP. Cách tiến hành: Thu thập các tài liệu, học thuyết, bài viết, công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến giá trị, định hướng giá trị trong tình yêu, hôn nhân, gia đình sau đó phân tích, tổng hợp, khái quát hóa nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Mục đích: Thu thập ý kiến về định hướng giá trị hôn nhân của sinh viên ở một số trường đại học tại TP. Cách tiến hành: Phát phiếu thăm dò, sau đó phân tích đánh giá và hoàn thiện thành bảng hỏi để khảo sát trên diện rộng.2 Phương pháp phỏng vấn Mục đích: Tăng thêm độ tin cậy và những điểm cần được làm rõ hơn bằng bảng hỏi. Cách tiến hành: Phỏng vấn vài cá nhân có tham gia khảo sát bằng bảng hỏi.3 Phương pháp thống kê toán học. Mục đích: Xử lý số liệu thu thập được để phục vụ cho việc chứng minh giả thuyết và biện luận kết quả nghiên cứu.

Cách thực hiện: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS nhằm xử lí số liệu thu thập được. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ HÔN NHÂN CỦA SINH VIÊN 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề  Những vấn đề liên quan đến giá trị, định hướng giá trị, hôn nhân và định hướng giá trị hôn nhân ở nước ngoài và Việt Nam 1. Trên thế giới Thuật ngữ giá trị đã được C.

Mác nhắc đến như sau: “loài người đã có quan niệm về giá trị từ 5.000 năm trước, từ khi có trao đổi thực phẩm, hàng mỹ nghệ thủ công, khoáng sản…” (Phạm Minh Hạc, 2015, tr. Thật vậy, giá trị được con người biết đến từ khi có sự nhìn nhận đơn sơ nhất về giá trị của các nhu yếu phẩm, cho đến nửa sau thế kỷ XIX giá trị được nhìn nhận như một ngành học chuyên biệt và phát triển mạnh từ đấy. Đỉnh điểm là đầu thế kỷ XX thì giá trị học được nâng lên thành một ngành khoa học độc lập, được nghiên cứu nghiêm túc hẳn hoi. Nói như vậy để thấy rằng, sự nghiên cứu về giá trị luôn phát triển song hành cùng chiều dài lịch sử loài người và nó cũng cho thấy tính đa dạng, phức tạp và phong phú của thuật ngữ “giá trị”.

Đặt nền móng cho sự hình thành của khoa học về giá trị thì phải nhắc đến những tên tuổi nổi bậc như: F.