Đặt vấn đề Việt Nam nằm trong vành đai nhiệt đới gió mùa ẩm đã tạo nên sự đa dạng về sinh thái, khí hậu có nhiều nét độc đáo và đa dạng , tài nguyên đất, nước phong phú. Điều kiện tự nhiên đó rấ t thuâ ̣n lơ ̣i cho viê ̣c phát triể n nghề trồ ng cây ăn quả. Cây ăn quả có vai trò quan tro ̣ng trong đời số ng chúng ta , sản phẩm hoa quả là nguồn dinh dưỡng na cho con người về chất khoáng , đặc biệt chứa nhiều vitamin A và vitamin C rất cần cho cơ thể. Cũng như trong nền kinh tế quốc dân cây ăn quả có giá trị kinh tế rất cao.
Hiện nay, cây ăn quả trở thành một trong những loại cây là thế mạnh kinh tế ở Việt Nam, sản phẩm của cây ăn quả ngoài cung cấp cho thị trường trong nước còn là nguồn xuất khẩu sang các nước trong khu vực. Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp, sản phẩm của cây ăn quả ngoài sử dụng ăn tươi còn là nguyên liệu cho ngành chế biến nông sản. Nghề trồng cây ăn quả đã trở thành một bộ phận quan trọng không thể thiếu đối với nền nông nghiệp Việt Nam, là cây góp phần tích cực vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồ ng , góp phần xóa đói giảm nghèo và t ăng thu nhâ ̣p cho người nông dân. Một trong những loa ̣i cây ăn quả đó là cây Na.
Na là cây ăn quả dài ngày thích hợp với các vùng đất trung du và miền núi đặc biệt với núi đá vôi bởi đó mà cây na không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái , góp phần phủ xanh đất trống , đồi núi trọc, hạn chế lũ lụt , xói mòn. Những năm gầ n đây , sản phẩm na trở thành hàng hóa đươ ̣c rất nhiề u người tiêu dùng biế t đế n với mùi vị ngọt đặc trưng , quả to và bùi quả na có chưa nhiều tinh bột, ngoài ra cây na còn rất nhiều công dụng như làm dược liệu chữa bệnh. Cây sớm cho quả , sản lượng lại cao , dễ dàng tiêu thu ̣ nên cây na đã chiế m vi ̣ trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và trong phát triển kinh tế của tỉ nh Lạng Sơn nói chung, của xã Quang Lang , huyê ̣n Chi Lăng nói riêng. Quang Lang là mô ̣t n 2 trong những xã trồng nhiều na của huyê ̣n Chi Lăng có điề u kiê ̣n khí hâ ̣u , đấ t đai thuâ ̣n lơ ̣i cho cây na sinh trưởng , phát triển tốt ; So với những loại cây trồng khác , cây na đem la ̣i thu nhâ ̣p cao cho người dân trong vùng đồ ng thời đóng góp tić h cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.
Xã Quang Lang có tổng diện tích Na năm 2014 là 420,03ha trong đó diện tích trồng mới là là 4.03ha diện tích cây đang cho thu hoạch là 416 ha. Ở các thôn Núi Đá, Than Muội, Pha Đeng, Mỏ Đá, Đông Mồ người dân nơi đây đã coi cây Na là cây trồng chính của gia đình và chuyện thu về mấy chục triệu đồng từ Na đã không còn là chuyện xa lạ đối với người dân nơi đây nữa.[8] Theo đánh giá sơ bô ̣ về hiê ̣u quả kinh tế của huyê ̣n Chi Lăng trong năm vừa qua thì cây na là cây trồng đem la ̣i thu nhâ ̣p cao và ổ n đinh ̣ hơn so với những cây trồ ng khác .Tuy nhiên , trong sản xuất na còn bộc lộ nhiều yếu kém , năng suấ t và chấ t lươ ̣ng na chưa thực sự cao so với tiề m năng thế ma ̣nh của điạ phương , bởi gầ n đây do ảnh hưởng của khí hâ ̣u toàn cầ u , suy thoái rừng đầ u nguồ n , thị trường giá cả nhiều lúc bấp bênh. Mă ̣t khác , người dân sản xuấ t còn nhỏ lẻ, chưa ma ̣nh da ̣n đầ u tư, việc sử dụng phân bón chưa hiệu quả , cây na mới chỉ phát triể n ở mô ̣t số thôn trong xã chứ chưa mở rô ̣ng ra toàn xã. Để sản xuất na thực sự có hiệu quả đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp ngành.
Từ chính nhữ ng lý do trên em thực hiê ̣n đề tài “Đánh giá hiê ̣u quả kinh tế của cây cây Na trên địa bàn xã Quang Lang , huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn” góp phần đánh giá đúng thực trạng , hiệu quả kinh tế của việc sản xuất na đồng thời thấ y đươ ̣c những t ồn tại trong sản xuất từ đó đưa ra một số giải pháp sản xuất và tiêu thụ nhằ m nâng cao hiê ̣u quả kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá đươ ̣c hiệu quả kinh tế của các hộ nông dân trồng Na trên địa bàn xã Quang Lang trên cơ sở đó đưa ra mô ̣t số định hướng , giải pháp chủ yếu nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế của cây na trên địa bàn để nâng cao thu nhập , cải thiện đời sống người nông dân góp phầ n đáp ứng nhu cầ u của người nông dân đồng thời góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế của địa phương. Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hoá về cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế, nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây na - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Quang Lang, Huyện Chi Lăng, Tỉnh Lạng Sơn.
- Đánh giá thực tra ̣ng sản xuấ t Na trên địa bàn xã Quang Lang. - Đánh giá hiê ̣u quả kinh tế của cây Na trên địa bàn xã Quang Lang. - Đánh giá những thuận lợi và khó khăn mà người nông dân gặp phải khi trồng cây Na. - Đề xuấ t mô ̣t số giải pháp chủ yếu nhằ m nâng cao hiê ̣u quả kinh tế cây Na trong sản xuất.
Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 1.1 Ý nghĩa khoa học - Củng cố thêm kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình đi thực tập ở cơ sở. - Tạo cơ hội cho sinh viên vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được học ở nhà trường vào thực tế. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn - Thông qua viê ̣c thu thâ ̣p thông tin, phân tích số liê ̣u đề tài đã đánh giá đươ ̣c tình hình sản xuất nông nghiệp nói chung cũng như nghề trồng Na nói riêng của người dân xã Quang Lang.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở thực tiễn cho người dân, chính quyền địa phương xây dựng hướng phát triển , giải quyết những khó khăn trở ngại nhằm phát triển cây ăn quả nói chung và cây Na nói riêng hướng tới phát triển kinh tế bền vững. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học 2. Khái niệm và bản chất của hiệu quả kinh tế * Khái niệm hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế được hiểu theo nhiều cách khác nhau, một số khái niệm về hiệu quả kinh tế được đưa ra như sau: - Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất, mặt lượng của các hoạt động kinh tế, nâng cao hiệu quả kinh tế là một đòi hỏi khách quan của nền sản xuất xã hội do nhu cầu cuộc sống tăng, nhu cầu công tác quản lý, tổ chức. - Hiệu quả kinh tế là một phạm trù xã hội với những đặc trưng phức tạp nên đánh giá hiệu quả kinh tế là vấn đề hết sức khó khăn và mang tính chất phức tạo.
Mục tiêu của các nhà sản xuất và quản lý là với một lượng dự trữ tài nguyên nhất định, tạo ra được khối lượng sản xuất hàng hóa nhiều nhất, hay nói cách khác là ở một mức sản xuất nhất định cần phải làm như thế nào để có chi phí tài nguyên lao động thấp nhất. Điều đó cho ta thấy hiệu quả kinh tế liên quan trực tiếp đến các yếu tố đầu vào và đầu ra.[2] - Hiệu quả kinh tế với tư cách là một phạm trù kinh tế khách quan, nó không phải là mục đích cuối cùng của sản xuất. Mục đích cuối cùng của sản xuất là đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần văn hóa cho xã hội. Hiệu quả kinh tế phản ánh thực chất các nhu cầu của xã hội.
Vì thế việc nghiên cứu xem xét hiệu quả kinh tế không dừng lại ở mức độ đánh giá mà thông qua đó tìm ra các giải pháp phát triển sản xuất. Như vậy phạm trù hiệu quả kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sản xuất và phân tích kinh tế nhằm tìm ra những giải pháp có lợi nhất. * Bản chất của hiệu quả kinh tế Theo quan điểm của Mác thì bản chất của hiệu quả kinh tế xuất phát từ các yêu cầu của sản xuất và phát triển kinh tế xã hội. Đó là sự đáp ứng ngày càng cao nhu cầu vật chất và tinh thần của mọi thành viên trong xã hội.
Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế - xã hội với những đặc trưng phức tạp nên việc xác định và so n 5 sánh hiệu quả kinh tế và vấn đề hết sức phức tạp, khó khăn và mang tính tương đối. Hiệu quả là chỉ tiêu phản ánh có ý nghĩa khác nhau với từng loại nông hộ. Đối với những hộ nông dân nghèo, đặc biệt là vùng kinh tế tự cung tự cấp thì việc tạo ra nhiều sản phẩm là quan trọng. Nhưng khi đi vào hạch toán kinh tế trong điều kiện lấy công làm lãi thì người nông dân chú ý tới thu nhập, còn đối với những hộ nông dân sản xuất hàng hóa, trong điều kiện thuê lao động thì lợi nhuận là mục tiêu cuối cùng, đó là vấn đề hiệu quả.
Trong nền kinh tế thị trường, mục tiêu của nhà sản xuất là thu được lợi nhuận tối đa trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Do đó hiệu quả kinh tế có liên quan trực tiếp đến các yếu tố đầu vào (Inputs) và các yếu tố đầu ra (Outputs) của quy trình sản xuất kinh doanh. Việc xác định các yếu tố đầu vào và đầu ra của quá trình sản xuất sẽ gặp phải những khó khăn nhất định.