Đặt vấn đề Trải qua hàng triệu năm cùng với những biến động của tự nhiên, đất đai đã trở thành thành phần quan trọng nhất của môi trường sống, là sản phẩm của tự nhiên ban tặng cho con người, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các công trình văn hóa, kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng. Đất đã tạo ra con người và con người cùng với sức lao động, cộng với trí thông minh tuyệt vời của mình đã làm thay đổi hẳn bộ mặt của trái đất. Cũng từ đó đất đai trở thành điều kiện sinh tồn, trở thành cơ sở để thực hiện quá trình sản xuất, tạo ra của cải vật chất cho sản xuất. Mọi quá trình sản xuất và các hoạt động của con người đều cần đến một mặt bằng và khoảngkhông gian lãnh thổ nhất định.
Nếu không có đất đai thì không có một ngành sản xuất nào, một xí nghiệp nào có thể hoạt động được. Như vậy, nếu không có đất sẽ không có hoạt động sản xuất, không có sự tồn tại của con người. Đất là bất động sản nhưng luôn “động” quyền sử dụng đất được nguời dân trao đổi trên thị trường khiến cho đất đai trở thành một thị trường nóng và sôi động rất khó quản lý. Các hình thức chuyển quyền diễn ra mạnh, người dân ngày càng có nhiều nhu cầu sử dụng đất cho ở, kinh doanh,… Để đảm bảo cho mọi hoạt động chuyển quyền diễn ra hợp lý theo Pháp luật thì công tác quản lý hoạt động này cần phải thường xuyên hơn.
Thị trấn Na Sầm nằm liền kề với khu vực Phía Bắc và gần một số cửa khẩu giáp biên giới như Hữu Nghị, Tân Thanh. Với vị trí địa lý trên,thị trấn Na Sầm có nhiều cơ hội trao đổi, giao thương với thị trường bên ngoài, tiếp cận với tiến bộ khoa học tiên tiến. Trong những năm qua,đặc biệt trong những năm trở lại đây việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của Nhà nước đại diện chủ sở hữu và chủ sử dụng đất đai đã đạt được nhiều thành tích đáng kể, tuy nhiên bên cạnh đó còn gặp nhiều khó khăn nhất định trong quá trình thực hiện Luật đất đai. Do đó để thấy được những mặt tồn tại và yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và n 2 trong việc bảo vệ quyền lợi cũng như nghĩa vụ của Nhà nước về chủ sở hữu trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai, ta cần đánh giá một cách khách quan trong những kết quả đã đạt được, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm nhằm quản lý và sử dụng đất đai một cách có hiệu quả nhất.
Xuất phát từ thực tiễn và nhu cầu trên, được sự nhất trí của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo PGS. Phan Đình Binh, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất tại thị trấn Na Sầm, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2012 - 2015” để có cái nhìn đúng đắn về công tác chuyển nhượng quyền sử dụng đất, phát huy ưu điểm, hạn chế những nhược điểm và khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn thị trấn.Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu tổng quát: Nhằm đánh giá công tác chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại thị trấn Na Sầm, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2012 – 2015. - Mục tiêu cụ thể: + Nhằm đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị trấn Na Sầm. + Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng đất của thị trấn Na Sầm giai đoạn 2012 – 2015.
+ Nhằm đánh giá công tác chuyển nhượng quyền sử dụng đất của thị trấn Na Sầm giai đoạn 2012 – 2015. + Đánh giá việc thực hiện của cán bộ quản lý và sự hiểu biết của người dân thị trấn Na Sầm về chuyển nhượng quyền sử dụng đất. + Tìm ra những khó khăn, tồn tại, đề xuất các giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi và quản lý tốt việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp chúng em vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế, tích lũy kiến thức và kinh nghiệm phục vụ công tác sau này.
n 3 - Ý nghĩa trong thực tiễn: Qua việc nghiên cứu đánh giá công tác chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại thị trấn Na Sầm, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn chúng em tìm ra những giải pháp tốt nhất để hoàn thiện công tác tổ chức cũng như việc thực hiện quản lý quy trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất của các cơ quan ban ngành. Đồng thời góp phần vào công cuộc cải cách hành chính một cách tốt hơn. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Cơ sở lý luận của đề tài Việc chuyển quyền sử dụng đất là cơ sở cho việc thay đổi quan hệ Pháp luật đất đai. Trong quá trình sử dụng đất đai từ trước đến nay luôn luôn có sự biến đổi do chuyển quyền sử dụng đất. Mặc dù, trong Luật đất đai 1987 Nhà nước chỉ Quy định một phạm vi hạn hẹp trong việc chuyển QSDĐ như chỉ cho phép chuyển quyền sử dụng đất đối với đất nông nghiệp, còn khả năng chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp và thừa kế các loại đất khác hầu như bị cấm đoán. Nhưng thực tế quyền này diễn ra rất sôi động và trốn tránh sự quản lý của Nhà nước.
Đến Luật đất đai năm 1993 Nhà nước đã ghi nhận sự thay đổi mối quan hệ đất đai toàn diện. Nhà nước đã thừa nhận đất đai có giá trị sử dụng và coi nó là một loại hàng hóa đặc biệt, cho phép người sử dụng được quyền chuyển quyền khá rộng rãi theo Quy định của Pháp luật dưới các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế và thế chấp QSDĐ, các quyền này được Quy định tại điều 73,Luật đất đai 1993 [3]. Tuy vậy, Luật đất đai 1993 được soạn với tinh thần đổi mới của Hiến pháp 1992 và trong quá trình thực hiện đã được bổ sung hai lần (vào năm 1998 và năm 2001) cho phù hợp. Sau 10 năm thực hiện đã thu được kết quả đáng kể góp phần to lớn vào công tác quản lý đất đai của Nhà nước trong thời kỳ đổi mới, thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam phát triển.
Song trong quá trình thực hiện Luật đất đai 1993 cũng bộc lộ nhiều điểm còn chưa phù hợp với sự đổi mới và phát triển của đất nước trong thời kỳ Công nghiệp hóa,Hiện đại hóa. Để khắc phục những tồn tại của Luật đất đai 1993, đồng thời tạo hành lang pháp lý điều chỉnh các quan hệ về đất đai, tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XI thông qua Luật đất đai 2003. [4] Đến Luật đất đai 2003 Nhà nước vẫn tiếp tục mở rộng quyền được chuyển quyền sử dụng đất của người sử dụng đất như Luật đất đai 1993 nhưng cụ thể hóa hơn về các quyền chuyển quyền và bổ sung thêm việc chuyển quyền dưới các hình n 5 thức tặng cho QSDĐ, góp vốn và bảo lãnh giá trị QSDĐ và thủ tục cũng như nhiều vấn đề khác liên quan. Như vậy, việc thực hiện các quyền năng cụ thể không chỉ đối với đất nông nghiệp mà còn đối với mọi loại đất.
Nhà nước chỉ không cho phép chuyển quyền sử dụng đất với ba trường hợp sau: - Đất sử dụng không có giấy tờ hợp pháp; - Đất giao cho các tổ chức mà Pháp luật Quy định không được chuyển quyền sử dụng; - Đất đang có tranh chấp. Giống như mua bán các loại tài sản dân sự khác, chuyển nhượng QSDĐ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Để thấy được thực trạng việc chuyển nhượng QSDĐ thì cần phải đánh giá. Cơ sở thực tiễn của đề tài Cùng với sự phát triển của toàn cầu, Việt Nam đang dần đổi mới với xu thế hiện đại hóa đất nước.
Xã hội ngày càng phát triển, thị trường đất đai ngày càng sôi động. Vì vậy nhu cầu chuyển nhượng quyền sử dụng đất của người sử dụng đất cũng như công tác quản lý hành chính Nhà nước về đất đai là một yếu tố khách quan nhằm đạt tới một sự phát triển cao hơn, phù hợp hơn nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người sử dụng cũng như toàn xã hội. Thị trấn Na Sầm là một thị trấn thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, trong quá trình đổi mới nền kinh tế đất đai đã trở thành một yếu tố quan trọng phục vụ cho việc phát triển. Vì vậy mà đất đai ngày càng có giá trị hơn, nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích phát triển cũng tăng lên nhanh chóng.
Công tác quản lý Nhà nước về đất đai cũng gặp nhiều khó khăn, phải nhanh chóng cập nhật các Thông tư, Nghị định mới. Đa phần người dân chưa bắt kịp với những thay đổi, những hiểu biết về đất đai còn hạn chế, các hộ chưa thấy được tầm quan trọng của tính pháp lý đối với đất đai mà hộ đang có. Còn rất nhiều hộ tự ý chuyển quyền sử dụng cho nhau mà không thông qua Pháp luật, chính vì vậy công tác quản lý Nhà nước về đất đai còn khó khăn. n 6 Thực tế cho thấy trong thời gian qua, kể từ khi Luật đất đai 2003 ra đời và có hiệu lực đã tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ cho việc quản lý và sử dụng đất.
Cùng với sự nỗ lực trong công tác tuyên truyền Pháp luật đến từng nguời dân thì công tác quản lý Nhà nước về đất đai có nhiều thay đổi theo hướng tích cực hơn. Người dân ý thức hơn về vấn đề QSDĐ và việc thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý về chuyển quyền sử dụng đất. Các cấp lãnh đạo cũng như UBND huyện Văn Lãng cùng các ngành liên quan đã xây dựng nhiều kế hoạch cho các hoạt động trong lĩnh vực đất đai nhằm đẩy mạnh hoạt động chuyển quyền sử dụng đất tại địa phương. Đây là một trong những nội dung cần phát huy hơn nữa nhằm tạo tiền đề cho người dân tích cực tham gia sản xuất phát triển kinh tế nói riêng và cho Thành phố nói chung trong việc thu hút các nguồn đầu tư từ bên ngoài để xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống nhân dân, thay đổi bộ mặt của Thành phố trong tương lai.