Luận Văn Thạc Sĩ Về Chính Sách Công: Thực Hiện Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận 10, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách công thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận 10 thành phố hồ chí minh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phạm Văn Phú
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Nhật Quang
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Các khái niệm liên quan đến giảm nghèo bền vững
• 1.2. Chính sách về giảm nghèo bền vững
• 1.3. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.4. Chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam
• 1.5. Kinh nghiệm giảm nghèo bền vững ở một số địa phương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 10
• 2.1. Tổng quan về quận 10
• 2.2. Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo trên địa bàn quận 10 thời gian qua
• 2.3. Đánh giá hoạt động thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở quận 10 thời gian qua
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 10 THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu chính sách giảm nghèo bền vững ở Quận 10 trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao chính sách giảm nghèo bền vững ở Quận 10 trong thời gian tới
• 3.3. Kiến nghị và đề xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận 10 TP

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu chính sách giảm nghèo bền vững tại Quận 10, TP.HCM, một khu vực đô thị có mật độ dân cư cao và đa số là người lao động nghèo. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của chính sách xã hội trong việc giảm nghèo, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển bền vững và đô thị hóa nhanh chóng. Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng và nghiên cứu định tính để phân tích dữ liệu từ các báo cáo của chính quyền địa phương và các nguồn thứ cấp khác.

1.1. Cơ sở lý luận về chính sách giảm nghèo bền vững

Phần này trình bày các khái niệm cơ bản liên quan đến giảm nghèo bền vững, bao gồm định nghĩa về nghèo đói, nghèo đa chiều, và các chính sách công được áp dụng để giải quyết vấn đề này. Nghiên cứu cũng đề cập đến quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo và kinh nghiệm từ các địa phương khác. Chính sách giảm nghèo bền vững được xem là một phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội và quản lý công tại Việt Nam.

1.2. Thực trạng nghèo đói tại Quận 10

Phần này phân tích thực trạng nghèo đói tại Quận 10, dựa trên các số liệu thống kê từ năm 2016 đến 2018. Kết quả cho thấy tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 25% năm 2011 xuống còn 6% năm 2015, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tình trạng tái nghèo và khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng. Nghiên cứu cũng chỉ ra các nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói, bao gồm thiếu việc làm, trình độ học vấn thấp, và thiếu tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục.

II. Phân tích chính sách và giải pháp giảm nghèo

Phần này tập trung vào việc phân tích chính sách hiện hành và đề xuất các giải pháp giảm nghèo hiệu quả hơn. Nghiên cứu đánh giá các chính sách hỗ trợ như phúc lợi xã hội, hỗ trợ giáo dục, và hỗ trợ y tế đã được triển khai tại Quận 10. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này vẫn còn hạn chế do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

2.1. Định hướng chính sách giảm nghèo bền vững

Nghiên cứu đề xuất các định hướng chính sách nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách giảm nghèo bền vững tại Quận 10. Các giải pháp bao gồm tăng cường hỗ trợ xã hội, cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo nghề, và thúc đẩy các chương trình tạo việc làm. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng phương pháp nghèo đa chiều để đánh giá và giải quyết vấn đề nghèo đói một cách toàn diện.

2.2. Giải pháp cụ thể và kiến nghị

Phần này đưa ra các giải pháp cụ thể để thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại Quận 10, bao gồm tăng cường nguồn lực tài chính, cải thiện hệ thống quản lý, và nâng cao nhận thức của người dân về các chính sách hỗ trợ. Nghiên cứu cũng đề xuất các kiến nghị với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các chính sách giảm nghèo.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của luận văn

Luận văn thạc sĩ này không chỉ có giá trị học thuật mà còn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc hoạch định và thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại Quận 10, TP.HCM. Nghiên cứu cung cấp một cái nhìn toàn diện về thực trạng nghèo đói và các giải pháp hiệu quả, giúp các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý có thêm cơ sở để đưa ra các quyết định phù hợp. Đồng thời, luận văn cũng góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc giảm nghèo và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện mục tiêu an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững là một trong những trọng tâm chiến lược trong tiến trình phát triển kinh tế của Việt Nam. Giai đoạn 2011–2015, Quận 10 đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc khi kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 25% năm 2011 xuống còn 6% năm 2015, đạt mức giảm bình quân ấn tượng 5% mỗi năm. Tuy nhiên, khi chuyển đổi sang chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016–2020 theo chuẩn riêng của Thành phố Hồ Chí Minh, đầu năm 2016 toàn quận vẫn ghi nhận 589 hộ nghèo với 2.781 nhân khẩu, trong đó có 117 hộ thuộc diện đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm tỷ lệ xấp xỉ 20%.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là tình trạng tái nghèo đô thị vẫn diễn biến phức tạp, khoảng cách chênh lệch mức sống giữa các tầng lớp dân cư có xu hướng gia tăng, và việc thiếu hụt các chiều dịch vụ xã hội cơ bản tiếp tục cản trở sự phát triển toàn diện của người dân. Trước thực tế đó, nghiên cứu tập trung giải quyết mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều, đồng thời đánh giá nguyên nhân của các rào cản nội tại. Luận văn giới hạn phạm vi nghiên cứu thực tiễn trên địa bàn 15 phường thuộc Quận 10 trong giai đoạn then chốt từ năm 2016 đến năm 2018 – giai đoạn quận nỗ lực hoàn thành mục tiêu giảm nghèo bền vững trước 2 năm so với kế hoạch chung 2016–2020 của Thành phố Hồ Chí Minh. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả chính sách qua các chỉ số đo lường thực tế, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc để giảm thiểu 100% nguy cơ tái nghèo và tối ưu hóa nguồn lực an sinh công cộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý luận chính trong khoa học chính sách:

• Lý thuyết thực thi chính sách công: Vận dụng quan điểm của Harold Lasswell, William Jenkins và James Anderson, coi chính sách công là hệ thống các quyết định hành động có mục đích của chủ thể quyền lực công nhằm phân bổ nguồn lực và xử lý các vấn đề xã hội. Khung quy trình 5 bước gồm: Xây dựng kế hoạch, Phổ biến tuyên truyền, Chuẩn bị nguồn lực, Phối hợp thực hiện và Kiểm tra đánh giá được dùng làm khuôn khổ khảo sát hoạt động điều hành của bộ máy hành chính quận.
• Lý thuyết nghèo đa chiều và năng lực tiếp cận: Tiếp cận theo khung đo lường của Amartya Sen kết hợp chuẩn nghèo đa chiều đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh ban hành theo Quyết định số 58/2015/QĐ-UBND. Hệ thống này bao gồm hai trục tiêu chí: tiêu chí thu nhập (chuẩn nghèo từ 21 triệu đồng/người/năm trở xuống; chuẩn cận nghèo trên 21 đến 28 triệu đồng/người/năm) và tiêu chí thiếu hụt 5 chiều dịch vụ xã hội cơ bản (Giáo dục, Y tế, Việc làm và Bảo hiểm xã hội, Điều kiện sống, Tiếp cận thông tin) với thang điểm chuẩn hóa 100 điểm phân bổ qua 11 chỉ số thành phần.

Các khái niệm then chốt được làm rõ gồm: Nghèo đa chiều đô thị, Giảm nghèo bền vững theo nguyên tắc tạo sinh kế chủ động, và Nguy cơ tái nghèo do tổn thương kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2016–2018 của Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê Quận 10, kết hợp hệ sinh thái văn bản quy phạm pháp luật như Nghị quyết số 15-NQ/TW, Nghị quyết số 76/2014/QH13 và Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp từ kết quả tổng điều tra, rà soát thực tế theo phương pháp bình nghị công khai tại cơ sở.
• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Điều tra toàn bộ đối với 589 hộ nghèo (2.781 nhân khẩu) thuộc danh sách quản lý đầu kỳ năm 2016 trên toàn bộ 15 phường của Quận 10. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện khảo sát chọn mẫu thuận tiện kết hợp phân tầng đối với 120 đối tượng, bao gồm 40 cán bộ làm công tác giảm nghèo cấp quận, phường và 80 đại diện hộ gia đình đang thụ hưởng chính sách.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Phương pháp phân tích chính sách công kết hợp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và tổng hợp chỉ số thiếu hụt đa chiều. Việc lựa chọn phương pháp phân tích ma trận đa chỉ số là bắt buộc nhằm phản ánh chính xác các khía cạnh phi thu nhập (như thiếu hụt diện tích nhà ở dưới 6m2/người, thiếu bảo hiểm y tế), tránh đánh giá sai lệch nếu chỉ nhìn vào mức thu nhập danh nghĩa.
• Khung thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực tiễn tập trung xử lý giai đoạn 2016–2018, đối chiếu với các mốc quy hoạch phát triển kinh tế đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tốc độ giảm nghèo vượt tiến độ: Giai đoạn 2016–2018, việc triển khai đồng bộ các gói an sinh đã giúp Quận 10 giảm nhanh số lượng 589 hộ nghèo ban đầu, đạt tỷ lệ kéo giảm hơn 90% chỉ sau 2 năm thực hiện, hoàn thành xuất sắc cam kết về đích trước 2 năm so với lộ trình 2016–2020 của Thành phố.
• Điểm nghẽn về trình độ nghề và việc làm bền vững: Kết quả phân tích chỉ số thiếu hụt cho thấy chiều Giáo dục – Đào tạo và Việc làm chiếm tỷ trọng thiếu hụt cao nhất. Tương tự như bức tranh chung tại khu vực đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, có trên 60% số người trong độ tuổi 18–35 tại các hộ nghèo chưa qua đào tạo nghề sơ cấp từ 3 tháng trở lên hoặc thiếu chứng chỉ hành nghề, dẫn đến tính bấp bênh trong thu nhập.
• Hiệu quả của dòng vốn tín dụng chính sách: Chính sách cho vay ưu đãi theo Nghị định số 78/2002/NĐ-CP và Quyết định số 15/2013/QĐ-TTg đã bao phủ trên 85% hộ nghèo có nhu cầu vay vốn tự tạo việc làm, kinh doanh buôn bán nhỏ, hỗ trợ nâng mức thu nhập bình quân vượt ngưỡng 21 triệu đồng/người/năm.
• Bao phủ y tế và an sinh xã hội: Nhờ chính sách hỗ trợ 100% kinh phí cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người thuộc hộ nghèo theo Nghị định số 105/2014/NĐ-CP, tỷ lệ tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh của người nghèo đạt mức xấp xỉ 98%, giảm thiểu đáng kể chi phí y tế đột xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố: trình độ học vấn thấp, tình trạng đông con, gánh nặng bệnh tật và tâm lý ỷ lại vào trợ cấp xã hội ở một bộ phận người dân. Khi đối chiếu với kết quả nghiên cứu tại Quận Tân Phú (nơi ghi nhận thiếu hụt việc làm và bảo hiểm xã hội chiếm 69,12%, thiếu hụt đào tạo nghề chiếm 65,39%) và Tỉnh Bình Phước (với 14.627 hộ nghèo đa chiều, chịu ảnh hưởng nặng bởi thiếu đất sản xuất và nước sạch), Quận 10 thể hiện rõ đặc thù đô thị hóa cao: người nghèo không thiếu đất ở nông nghiệp mà chịu áp lực nặng nề về chi phí sinh hoạt đô thị, diện tích nhà ở chật hẹp dưới 6m2/người và thiếu kỹ năng lao động công nghiệp.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa qua hai hình thức trình bày chuyên sâu:

• Biểu đồ cột chồng phân tích cấu trúc 11 chỉ số thiếu hụt: Thể hiện rõ sự suy giảm của các chiều thiếu hụt từ năm 2016 đến năm 2018, trong đó chiều Y tế (10 điểm) và Tiếp cận thông tin (5 điểm) giảm nhanh nhất, trong khi chiều Trình độ nghề nghiệp (10 điểm) và Diện tích nhà ở (10 điểm) có tốc độ cải thiện chậm hơn.
• Bảng ma trận chuyển dịch thu nhập: Thống kê sự dịch chuyển của 589 hộ dân qua các phân khúc: dưới 21 triệu đồng/năm (hộ nghèo), từ 21 đến 28 triệu đồng/năm (hộ cận nghèo) và trên 28 triệu đồng/năm (thoát nghèo vững chắc).

Đề xuất và khuyến nghị

• Đẩy mạnh đào tạo nghề gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp: Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội Quận 10 chủ trì liên kết với các trường trung cấp, cơ sở dạy nghề trên địa bàn để mở các lớp ngắn hạn linh hoạt; đặt mục tiêu 80% lao động trong độ tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo được đào tạo và cấp chứng chỉ nghề trước năm 2022.
• Mở rộng quy mô và nâng mức hạn mức tín dụng ưu đãi: Ủy ban nhân dân Quận 10 phối hợp cùng Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội gia tăng mức tăng trưởng dư nợ cho vay vi mô từ 20% đến 25%/năm trong giai đoạn 2021–2025; kết hợp hướng dẫn phương án kinh doanh buôn bán nhỏ để bảo toàn vốn.
• Tăng cường bao phủ bảo hiểm y tế và dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu: Bảo hiểm xã hội Quận 10 phối hợp Ủy ban nhân dân 15 phường duy trì cấp miễn phí 100% thẻ bảo hiểm y tế cho hộ nghèo, đồng thời nâng mức hỗ trợ đóng thẻ bảo hiểm y tế cho hộ cận nghèo lên tối thiểu 70% đến 100% kinh phí từ nguồn ngân sách và quỹ an sinh xã hội.
• Số hóa công tác quản lý và giám sát đa chiều: Ban Chỉ đạo Giảm nghèo bền vững Quận 10 triển khai phần mềm cơ sở dữ liệu số hóa 100% thông tin hộ nghèo, hộ cận nghèo trong vòng 12 tháng; cập nhật liên tục biến động thu nhập và mức độ thiếu hụt để kịp thời trợ giúp pháp lý và cứu trợ đột xuất, ngăn chặn tuyệt đối tình trạng tái nghèo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách an sinh xã hội: Cung cấp khung phân tích thực tiễn và mô hình phối hợp liên ngành hiệu quả cho cán bộ thuộc Sở/Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân các quận, huyện đô thị hóa nhằm nâng cao hiệu suất thực thi chính sách lên hơn 30%.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính sách công: Nguồn tư liệu chuyên khảo có giá trị cao về mặt phương pháp luận, giúp xây dựng mô hình nghiên cứu nghèo đa chiều và ứng dụng thang đo 100 điểm trong phân tích chính sách công.
• Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể địa phương: Điển hình như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc; giúp các đơn vị nắm bắt cách thức vận động nguồn lực xã hội hóa và xây dựng các mô hình sinh kế điểm tại từng tổ dân phố.
• Nhà quản lý các quỹ tín dụng vi mô và tổ chức phi chính phủ: Giúp tối ưu hóa quy trình thẩm định nhu cầu vốn vay và thiết kế các chương trình tài chính toàn diện phù hợp với năng lực hoàn vốn của nhóm dân cư yếu thế.

Câu hỏi thường gặp

• Chuẩn nghèo đa chiều áp dụng tại Quận 10 có điểm gì khác biệt so với chuẩn quốc gia?
  Quận 10 áp dụng chuẩn riêng của Thành phố Hồ Chí Minh theo Quyết định số 58/2015/QĐ-UBND với ngưỡng thu nhập cao hơn: hộ nghèo có thu nhập từ 21 triệu đồng/người/năm trở xuống và cận nghèo từ 21 đến 28 triệu đồng/người/năm, kết hợp đo lường 11 chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.

• Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nguy cơ tái nghèo tại đô thị Quận 10 là gì?
  Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thiếu kỹ năng nghề chuyên môn khiến thu nhập không ổn định, kết hợp với các biến cố chi phí y tế khi có thành viên đau ốm nặng và tình trạng thiếu hụt diện tích nhà ở dưới mức 6m2 bình quân đầu người.

• Chính sách tín dụng ưu đãi đã đóng góp cụ thể như thế nào cho kết quả giảm nghèo?
  Chương trình tín dụng thông qua Ngân hàng Chính sách Xã hội theo Nghị định số 78/2002/NĐ-CP đã tiếp cận hơn 85% hộ nghèo đủ điều kiện, tạo nguồn vốn lưu động kịp thời cho các mô hình kinh doanh dịch vụ và buôn bán nhỏ, giúp tăng thu nhập trực tiếp.

• Kinh nghiệm giảm nghèo của Quận 10 có thể nhân rộng sang các địa phương khác không?
  Có thể nhân rộng, đặc biệt là quy trình rà soát bình nghị 5 bước, cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa để bù đắp chỉ số thiếu hụt thẻ bảo hiểm y tế, cùng chiến lược trao sinh kế thay vì hỗ trợ tiền mặt đơn thuần.

• Làm thế nào để đánh giá một hộ gia đình đã thoát nghèo thực sự bền vững?
  Hộ gia đình thoát nghèo bền vững khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện: có mức thu nhập bình quân vượt mốc 28 triệu đồng/người/năm và không còn bị thiếu hụt quá 3 chỉ số trong tổng số 11 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản theo thang đo đa chiều.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều đô thị, khẳng định tính đúng đắn của nguyên tắc tạo cơ chế tự chủ sinh kế cho người dân.
• Phân tích chi tiết thực trạng 589 hộ nghèo tại Quận 10 đầu kỳ năm 2016, chỉ rõ các điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chiều đào tạo nghề, bảo hiểm xã hội và diện tích nhà ở.
• Khẳng định Quận 10 đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu chương trình giảm nghèo trước hạn 2 năm nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, các tổ chức đoàn thể và nguồn vốn tín dụng chính sách.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao cho giai đoạn 2021–2025, tập trung vào đào tạo nghề theo địa chỉ, mở rộng dư nợ ưu đãi và số hóa quản lý an sinh xã hội.
• Kêu gọi các cơ quan ban ngành, nhà nghiên cứu và cộng đồng xã hội tiếp tục ứng dụng các kết quả nghiên cứu này để hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, hướng tới phát triển đô thị công bằng và văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM 1. Các khái niệm liên quan đến giảm nghèo bền vững 1. Các Khái niệm “Chính sách công” là khái niệm được nhiều nhà khoa học tiếp cận với nhiều góc độ, cách nhìn khác nhau như: Khoa học chính sách ra đời có phần chậm, và đi sau các môn khoa học khác; Harold Lasswell là người đầu tiên và cùng các học giả khác trên thế giới đã nghiên cứu. Từ đó khoa học chính sách đã xác định vị thế của mình và thay các nghiên cứu chính trị truyền thống, bằng với sự phát triển đã xuất hiện nhiều khái niệm về chính sách công.

Việc tiếp cận có khác nhau, nhưng nhìn chung khái niệm chính sách công cũng được kết luận là do của Nhà nước ban hành nhằm phục vụ cho lợi ích chung của người dân. theo William Jenkins chính sách công là “Một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau được ban hành bởi một nhà hoạt động chính trị hoặc một nhóm các nhà hoạt động chính trị liên quan đến lựa chọn các mục tiêu và các phương tiện để đạt mục tiêu trong một tình huống cụ thể thuộc phạm vi thẩm quyền của họ”; James Anderson cho là chính sách như “Một đường lối hành động có mục đích để giải quyết một vấn đề phát sinh hoặc vấn đề quan tâm”. Với các định nghĩa trên, đều cho ta thấy ý nghĩa của cụm từ chính sách công và cũng chỉ ra việc thực hiện, nghiên cứu chính sách công là công việc khó khăn, khó hoàn thành một cách dễ dàng qua một vài bài nghiên cứu hoặc việc ban hành quyết định của nhà nước qua ban hành các văn bản luật; cũng phải thừa nhận rằng các văn bản được các cơ quan quản lý nhà nước ban hành lại là điều kiện để các nhà làm chính sách xây dựng các mục tiêu và biện pháp 9 liên quan đến chính sách công. Từ những nhận xét, phân tích và nhận định về chính sách công, có thể định nghĩa “Chính sách công là những quyết định của chủ thể được trao quyền lực công nhằm giải quyết những vấn đề vì lợi ích chung của cộng đồng”.

Một số khái niệm nghèo: “Nghèo” là sự thiếu hụt cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất. Theo tổ chức Y tế thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập; theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nữa thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm của quốc gia. - Với các nước trên thế giới: Tại Hội nghị thảo luận về chống đói nghèo ở khu vực Đông nam á được tổ chức tại Bangkok, Thái Lan đã có nhận định như sau: "Nghèo là một số dân cư không được hưởng đầy đủ những nhu cầu thiết yếu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này được người dân và xã hội thừa nhận còn phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa của từng vùng miền, từng địa phương”. Trong cuộc họp hội nghị thượng đỉnh của thế giới đã thảo luận về phát triển xã hội đã đưa ra nhận định: "Người nghèo là những người mà thu nhập thấp hơn hoặc bằng 1 USD/ngày/người, thu nhập này đủ để mua những nhu yếu phẩm cần thiết để giúp cuộc sống ổn định." Trong quá trình thực hiện “Xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam” ở giai đoạn đầu, có một số tổ chức quốc tế thực hiện việc nghiên cứu và đưa ra nhận định: "Nghèo là tình trạng một bộ phận người dân không có khả năng trong 10 việc tham gia vào lao động, đời sống quốc gia, tự tăng thu nhập." - Ở Việt Nam “Nghèo” là những người dân có cuộc sống dưới mức quy định của tiêu chuẩn nghèo của quốc gia.

Nhưng mức nghèo còn phụ thuộc vào tình hình, hoàn cảnh thực tế của từng địa phương, từng giai đoạn phát triển của từng địa phương hay từng vùng miền. Nghèo được phân chia thành nhiều mức: Nghèo, cận nghèo, đặc biệt nghèo, tái nghèo, nghèo đa chiều. Nghèo : Là đời sống người dân thuộc diện nghèo không có khả năng lao động, thiếu các nhu cầu thiết yếu. Cận nghèo: Là đời sống người dân thuộc diện nghèo có mức sống khá hơn hộ nghèo nhưng có mức sống dưới mức sống trung bình của đời sống người dân bình thường.

Nghèo đa chiều: là người dân có mức thu nhập thấp không đủ sống như mức sống của người bình thường và thiếu các chiều xã hội như chỗ ở, y tế, bảo hiểm xã hội, giáo dục, thông tin,. Hiện tại khi xác định nghèo ở quận 10 được căn cứ vào: Một là: Căn cứ vào chuẩn nghèo của Chính phủ do Bộ LĐ-TB&XH công bố. Hai là: căn cứ chuẩn nghèo của Thành phố Hồ Chí Minh quy định theo từng giai đoạn để thực hiện.2 Khái niệm về giảm nghèo Giảm nghèo thường không có khái niệm cụ thể và được người ta cho là những chỉ tiêu, mục tiêu cần hướng đến và hoàn thành chuẩn xác định nghèo; 11 nhưng để hoàn thiện và đạt được thì yêu cầu vai trò của Đảng và Nhà nước cần được quan tâm đến công tác giảm nghèo đó là công tác giảm nghèo bền vững. Có thể hiểu về giảm nghèo như sau: “Giảm nghèo” là làm tăng về sự hiểu biết, nắm bắt, hưởng thụ về các dịch vụ xã hội mà cuộc sống người dân cần thiết, để người dân có sự tự hoàn thiện và hưởng thụ đầy đủ.

Giảm nghèo có nghĩa là làm sao cho đời sống người dân được đảm bảo đầy đủ các yêu cầu thiết yếu, họ tự lao động, tự chủ được cuộc sống của bản thân và gia đình; tăng khả năng tiếp cận, thừa thưởng đẩy đủ các chiều xã hội và đi đến giảm số lượng, tỷ lệ hộ nghèo.3 Khái niệm về giảm nghèo bền vững “Giảm nghèo bền vững” là cải thiện vật chất, đời sống và tinh thần của người nghèo, góp phần thu hẹp khoảng cách, chênh lệch về mức sống, điều kiện sống giữa thành thị và nông thôn. Các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành các văn bản hành chính liên quan đến “giảm nghèo bền vững” như sau: Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 đã đề ra nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, chú trọng đến việc làm, bảo hiểm xã hội, trợ giúp xã hội cho những đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc ít người, đảm bảo mức tối thiểu về thu nhập và một số dịch vụ xã hội cơ bản như khám chữa bệnh, học hành, nhà ở, nước sạch, thông tin, truyền thông. Nghị quyết số 76/2014/QH13 của Quốc hội khóa 13 về việc đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020, trong đó nêu rõ: xây dựng chuẩn nghèo mới theo phương pháp tiếp cận đa chiều nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu và đáp ứng các dịch vụ xã hội cơ bản; và Quyết định số 12 2324/QĐ-TTg ngày 19/12/2014 của Thủ Tướng Chính phủ ban hành kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết 76/2014/QH13 của Quốc hội. Quyết định số 1614/QĐ-TTg ngày 15/9/2015 của Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt đề án tổng thể “Chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020”; Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ Tướng Chính phủ ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020 Nghị quyết số 15/2015/NQ-HĐND ngày 9/12/2015 của Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về chương trình giảm nghèo bền vững Thành phố giai đoạn 2016-2020; Quyết định số 58/QĐ-UBND ngày 31/12/2015 của UBND TP.HCM ban hành chuẩn hộ nghèo, cận nghèo Thành phố áp dụng giai đoạn 2016-2020.

“Giảm nghèo bền vững” cũng có thể hiểu rằng: giảm nghèo và phát triển bền vững, cho cần câu không cho con cá như trước đây, nhằm tạo cơ hội cho người nghèo tự vươn lên và thoát nghèo, ổn định cuộc sống và tăng thu nhập,tránh tình trạng rơi vào tái nghèo. Việc giảm nghèo là điều kiện tiên quyết, cần thiết để duy trì được sự phát triển mang tính lâu dài trên các lĩnh vực. Từ đây, có thể thấy được “giảm nghèo bền vững” là cả một quá trình phấn đấu giảm nghèo nhằm cải thiện được đời sống, thỏa mãn các nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống của người dân, không có nguy cơ tái nghèo trong hướng tới.4 Các tiêu chí đánh giá trong giảm nghèo bền vững Trong các tiêu chí đánh giá giảm nghèo có bền vững hay không thì chúng ta phải cần quan tâm đến nhiều yếu tố khác nhau, trong đó quan tâm nhất là mức thu nhập, các chiều dịch vụ xã hội cơ bản của từng hộ: Về các dịch vụ xã hội cơ bản: các hộ nghèo, hộ cận nghèo thì mức độ 13 tiếp cận được các dịch vụ xã hội cơ bản như dịch vụ y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội, nước sạch, thông tinh, truyền thông phải đảm bảo nhu cầu của từng hộ nghèo, hộ cận nghèo; việc có được tiếp cận với các dịch vụ xã hội là có vai trò hết sức quan trọng trong giảm nghèo bền vững, nhất là dịch vụ y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội, nước sạch,. của đối tượng nghèo; nếu hộ nghèo, hộ cận nghèo được tiếp cận các dịch vụ này một cách kịp thời, đầy đủ thì họ được trang bị kiến thức, kỹ năng, sức khỏe để tự vươn lên thoát nghèo trong cuộc sống, đảm bảo được tính bền vững lâu dài.

Về mức thu nhập: đây là vấn đề cốt lõi sẽ quyết định việc có thoát nghèo hay không? Nếu mức thu nhập đảm bảo thì kéo theo các dịch vụ xã hội cũng được nâng lên, khi thu nhập ổn định thì không phải cuộc sống hàng ngày, lúc đó họ quan tâm các vấn đề khác trong xã hội. Không để nguy cơ tái nghèo: từ phân tích ở trên thì cho ta thấy rằng nếu ổn định về mức thu nhập và đảm bảo được các chiều dịch vụ xã hội thì nguy cơ tái nghèo khó xảy ra, kể cả khi có thiên tai, dịch bệnh xảy ra cũng khó tác động đến việc tái nghèo,… Trong quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vũng, cũng không ít hộ gia đình đã có lúc tái nghèo khi trong cuộc sống có những bất ngờ xảy ra đã đưa họ trợ lại hộ nghèo, hộ cận nghèo.