Luận văn thạc sĩ chính sách công thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện mdrắk tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách công thực hiện xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk, tỉnh Đắk Lắk, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quát
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Trọng Lâm
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Khái niệm và ý nghĩa của chính sách xây dựng nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN M'DRẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐẨY MẠNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN M'DRẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ và Chính Sách Công

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc phân tích và đánh giá chính sách công trong lĩnh vực xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk, tỉnh Đắk Lắk. Nghiên cứu này nhằm mục đích cung cấp cái nhìn toàn diện về các chính sách phát triển nông thôn, đồng thời đề xuất các giải pháp để cải thiện hiệu quả thực thi chính sách. Chính sách công được xem là công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của chính sách xây dựng nông thôn mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới là tập hợp các chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ nhằm phát triển nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững. Nó bao gồm các tiêu chí về cơ sở hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường. Nông thôn mới không chỉ là sự thay đổi về mặt vật chất mà còn là sự chuyển biến trong nhận thức và lối sống của người dân. Việc thực hiện chính sách này có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.

1.2. Tầm quan trọng của chính sách công trong phát triển nông thôn

Chính sách công đóng vai trò then chốt trong việc định hướng và thúc đẩy phát triển nông thôn. Thông qua các chính sách cụ thể, Nhà nước có thể điều phối nguồn lực, hỗ trợ cơ sở hạ tầng, và tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội tại nông thôn. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân mà còn góp phần vào sự ổn định chính trị và an ninh xã hội.

II. Xây Dựng Nông Thôn Mới tại Huyện M Drắk

Xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk, tỉnh Đắk Lắk là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của địa phương trong những năm gần đây. Nghiên cứu này đánh giá thực trạng thực hiện chính sách, chỉ ra những thành tựu và hạn chế, đồng thời đề xuất các giải pháp để đẩy mạnh quá trình này. Phát triển nông thôn tại M’Drắk không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến văn hóa, xã hội và môi trường.

2.1. Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới

Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk cho thấy những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn như thiếu nguồn lực, sự chậm trễ trong triển khai các dự án, và sự thiếu đồng bộ giữa các chính sách. Những hạn chế này đã ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả của chương trình.

2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, và năng lực quản lý của chính quyền địa phương. Sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực là một trong những rào cản lớn nhất. Ngoài ra, sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình này.

III. Giải Pháp Đẩy Mạnh Xây Dựng Nông Thôn Mới

Để đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới tại huyện M’Drắk, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này tập trung vào việc tăng cường nguồn lực, cải thiện hiệu quả quản lý, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng. Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu, đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

3.1. Tăng cường nguồn lực và cải thiện quản lý

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường nguồn lực tài chính và nhân lực cho các dự án xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, cần cải thiện hiệu quả quản lý thông qua việc áp dụng các công nghệ hiện đại và tăng cường đào tạo cho cán bộ địa phương. Sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của chương trình.

3.2. Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia tích cực của người dân và các tổ chức xã hội là yếu tố không thể thiếu trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào các quyết định liên quan đến phát triển địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức về lợi ích của chương trình. Sự đồng thuận và ủng hộ của cộng đồng sẽ góp phần vào sự thành công bền vững của các chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những chính sách trọng điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Tính đến năm 2018, huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk, với diện tích tự nhiên 124.448 ha và dân số khoảng 78.186 người, trong đó gần 49% là đồng bào dân tộc thiểu số, đang trong quá trình triển khai thực hiện chính sách xây dựng NTM. Tuy nhiên, huyện được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là huyện nghèo với 11 xã đặc biệt khó khăn, nên việc thực hiện chính sách còn nhiều thách thức.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách xây dựng NTM trên địa bàn huyện M'Drắk giai đoạn 2014-2018, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian tới. Nghiên cứu tập trung vào các tiêu chí xây dựng NTM theo Bộ tiêu chí Quốc gia giai đoạn 2016-2020, bao gồm 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm nội dung: quy hoạch, kinh tế - xã hội, tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường và hệ thống chính trị.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình xây dựng NTM tại huyện M'Drắk mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các địa phương có điều kiện tương đồng trong cả nước. Qua đó, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững và bảo đảm an ninh, quốc phòng vùng nông thôn miền núi Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đồng thời kế thừa các kết quả nghiên cứu về chính sách công và xây dựng NTM. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chính sách công: Nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng, tổ chức thực hiện và điều chỉnh chính sách nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững. Lý thuyết này giúp phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách xây dựng NTM, bao gồm nguồn lực, tổ chức bộ máy, sự tham gia của cộng đồng và môi trường thực thi.

2. Mô hình phát triển nông thôn mới: Dựa trên Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng NTM, mô hình này xác định các tiêu chí cụ thể về quy hoạch, hạ tầng, sản xuất, văn hóa, môi trường và chính trị để đánh giá mức độ phát triển nông thôn mới. Các khái niệm chính bao gồm: quy hoạch nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn, tổ chức sản xuất, văn hóa nông thôn và quản lý nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo của Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện M'Drắk, các văn bản pháp luật, số liệu thống kê của UBND huyện và các sở ngành liên quan giai đoạn 2014-2018. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, người dân và các tổ chức liên quan.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả để đánh giá tiến độ thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM; so sánh kết quả giữa các xã và giai đoạn; phân tích SWOT để nhận diện thuận lợi, khó khăn; phương pháp so sánh để rút kinh nghiệm từ các địa phương khác.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện tại 12 xã của huyện, với hơn 1.500 lượt người tham gia các lớp tập huấn và tuyên truyền, cùng các cuộc phỏng vấn cán bộ chủ chốt và người dân đại diện. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân cư và cấp quản lý.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích giai đoạn 2014-2018, thời điểm huyện M'Drắk bắt đầu triển khai chính sách xây dựng NTM và có đủ số liệu để đánh giá thực trạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM: Đến cuối năm 2018, huyện M'Drắk chưa có xã nào đạt chuẩn NTM theo Bộ tiêu chí Quốc gia. Tổng số tiêu chí đạt được trên toàn huyện là 114/228, tăng 30 tiêu chí so với năm 2014, bình quân mỗi xã đạt 9,5 tiêu chí. Hai xã dẫn đầu là Ea Riêng và Ea Pil đạt 13/19 tiêu chí, trong khi một số xã như Cư San chỉ đạt 6 tiêu chí.

2. Hạ tầng kinh tế - kỹ thuật: Tỷ lệ đường giao thông được nhựa hóa, bê tông hóa đạt 63,68% đối với đường tỉnh lộ, 100% đường huyện được cải tạo, nhưng chưa có xã nào đạt tiêu chí giao thông NTM. Hệ thống thủy lợi kiên cố hóa đạt 63,08%, có 4/12 xã đạt tiêu chí thủy lợi. Tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia đạt 99,39%, 5/12 xã đạt tiêu chí điện.

3. Nguồn lực huy động và sử dụng: Năm 2018, tổng vốn huy động xây dựng NTM trên địa bàn đạt trên 34,345 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương chiếm 89,7%, ngân sách tỉnh 6,6%, nhân dân đóng góp 3,6% (bao gồm 2.253 ngày công và hiến hơn 10.144 m² đất). Vốn chủ yếu tập trung xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học và trạm y tế.

4. Công tác tổ chức và tuyên truyền: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện và các xã được thành lập đầy đủ, với hơn 320 văn bản chỉ đạo và hơn 593 buổi tuyên truyền thu hút hơn 62.330 lượt người tham gia. Công tác đào tạo, tập huấn cán bộ được chú trọng với 27 lớp tập huấn và 1.575 lượt người tham dự.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy huyện M'Drắk đã có những bước tiến đáng kể trong việc thực hiện chính sách xây dựng NTM, đặc biệt là trong huy động nguồn lực và tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, việc chưa có xã nào đạt chuẩn NTM phản ánh những khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nguồn lực hạn chế. So với các huyện như Đông Sơn (Thanh Hóa) hay Bạch Thông (Bắc Kạn), nơi đã có 100% xã đạt chuẩn NTM hoặc tiến gần mục tiêu, M'Drắk còn nhiều thách thức do địa hình đồi núi hiểm trở, tỷ lệ hộ nghèo cao và trình độ dân trí thấp.

Việc tập trung vốn chủ yếu từ ngân sách Trung ương và tỉnh, trong khi đóng góp của nhân dân còn hạn chế (chỉ 3,6%) cho thấy cần tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa. Công tác tuyên truyền và đào tạo cán bộ đã tạo được sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế về năng lực chuyên môn và sự tham gia của cộng đồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh số tiêu chí đạt được của từng xã năm 2014 và 2018, biểu đồ tỷ lệ vốn huy động theo nguồn, và bảng tổng hợp kết quả thực hiện các tiêu chí hạ tầng kỹ thuật. Các biểu đồ này giúp minh họa rõ nét tiến độ và điểm nghẽn trong thực hiện chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia xây dựng NTM

   • Mục tiêu: Nâng cao tỷ lệ đóng góp của người dân từ 3,6% lên ít nhất 10% tổng nguồn vốn xây dựng NTM trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện, các xã, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội.
   • Timeline: Triển khai ngay từ năm 2024, đánh giá định kỳ hàng năm.

2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý và thực thi chính sách

   • Mục tiêu: 100% cán bộ phụ trách xây dựng NTM cấp xã được đào tạo bài bản, cập nhật kiến thức mới về chính sách và kỹ năng quản lý trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các cơ sở đào tạo, Sở Nội vụ.
   • Timeline: Tổ chức các lớp tập huấn định kỳ từ năm 2024 đến 2025.

3. Đẩy mạnh xã hội hóa và huy động nguồn lực đa dạng

   • Mục tiêu: Thu hút thêm các nguồn vốn từ doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các chương trình hỗ trợ phát triển nông thôn, tăng tổng vốn đầu tư lên 20% so với hiện tại trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án xây dựng NTM huyện, các phòng ban liên quan.
   • Timeline: Lập kế hoạch huy động vốn năm 2024, triển khai đến 2028.

4. Ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng giao thông và thủy lợi

   • Mục tiêu: Đạt tối thiểu 80% đường giao thông nông thôn được nhựa hóa hoặc bê tông hóa, 70% kênh mương thủy lợi được kiên cố hóa trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Giao thông vận tải, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
   • Timeline: Triển khai từ năm 2024, hoàn thành năm 2028.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá thực hiện chính sách

   • Mục tiêu: Thiết lập hệ thống giám sát hiệu quả với sự tham gia của cộng đồng, giảm thiểu sai phạm và nâng cao tính minh bạch trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện, Thanh tra huyện, Mặt trận Tổ quốc.
   • Timeline: Xây dựng quy chế giám sát năm 2024, triển khai và đánh giá hiệu quả hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp trong thực hiện chính sách xây dựng NTM tại huyện miền núi, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chỉ đạo.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, điều chỉnh chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành Chính sách công, Phát triển nông thôn

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng NTM, phương pháp nghiên cứu và phân tích chính sách công trong lĩnh vực nông thôn.
   • Use case: Tham khảo để phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án liên quan.

3. Các tổ chức phi chính phủ, doanh nghiệp đầu tư phát triển nông thôn

   • Lợi ích: Hiểu rõ bối cảnh, nhu cầu và tiềm năng phát triển của huyện M'Drắk để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đầu tư hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng dự án phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ đào tạo và phát triển cộng đồng.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương

   • Lợi ích: Nắm bắt thông tin về chính sách, quyền lợi và trách nhiệm trong xây dựng NTM, từ đó tích cực tham gia và giám sát thực hiện.
   • Use case: Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động và giám sát xây dựng NTM tại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách xây dựng nông thôn mới là gì?
   Chính sách xây dựng NTM là tập hợp các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển toàn diện nông thôn, nâng cao đời sống người dân, phát triển hạ tầng và tổ chức sản xuất theo Bộ tiêu chí Quốc gia. Ví dụ, Nghị quyết số 26-NQ/TW năm 2008 đã xác định mục tiêu phát triển nông thôn mới toàn diện.

2. Tại sao huyện M'Drắk chưa có xã đạt chuẩn NTM?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, nguồn lực hạn chế, năng lực cán bộ còn yếu và sự tham gia của người dân chưa đồng đều. So với các địa phương khác, M'Drắk còn nhiều thách thức về địa hình và kinh tế.

3. Nguồn vốn xây dựng NTM được huy động từ đâu?
   Nguồn vốn gồm ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh, đóng góp của nhân dân, vốn tín dụng, doanh nghiệp và các nguồn tài trợ khác. Năm 2018, huyện M'Drắk huy động được trên 34 tỷ đồng, trong đó ngân sách chiếm phần lớn.

4. Vai trò của người dân trong xây dựng NTM như thế nào?
   Người dân là chủ thể quyết định thành công của chương trình, tham gia đóng góp công sức, tài chính và giám sát thực hiện. Ví dụ, tại M'Drắk, người dân đã hiến hơn 10.000 m² đất và đóng góp hơn 2.200 ngày công lao động.

5. Các giải pháp nào giúp đẩy mạnh thực hiện chính sách xây dựng NTM?
   Bao gồm tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, huy động đa dạng nguồn lực, ưu tiên đầu tư hạ tầng và tăng cường giám sát. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có lộ trình cụ thể để đạt hiệu quả cao.

Kết luận

• Huyện M'Drắk đã đạt được tiến bộ trong thực hiện chính sách xây dựng NTM, nhưng chưa có xã nào đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí Quốc gia tính đến năm 2018.
• Các tiêu chí về hạ tầng như giao thông, thủy lợi, điện đã được cải thiện nhưng còn nhiều hạn chế, đặc biệt về huy động nguồn lực và năng lực cán bộ.
• Công tác tổ chức, tuyên truyền và đào tạo cán bộ được chú trọng, tạo nền tảng cho việc nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, huy động nguồn lực xã hội hóa, ưu tiên đầu tư hạ tầng và tăng cường giám sát.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong việc phát triển bền vững chương trình xây dựng NTM tại huyện M'Drắk và các địa phương tương đồng.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất từ năm 2024, theo dõi, đánh giá định kỳ và điều chỉnh chính sách phù hợp. Các cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ với cộng đồng dân cư để phát huy tối đa hiệu quả chương trình.

Các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư huyện M'Drắk cần đồng lòng, quyết tâm thực hiện các giải pháp nhằm sớm đưa huyện trở thành huyện nông thôn mới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững vùng Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Khái niệm và ý nghĩa của chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm Khái niệm nông thôn: “Nông thôn” là một khái niệm thông dụng, mang tính phổ thông, khái niệm “Nông thôn” mang tính nội hàm và có thể khác nhau ở các quốc gia trên thế giới. Theo Từ điển Bách khoa toàn thư thế giới: “Nông thôn là khu vực mà ở đó tập trung dân cư sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp” [70, tr.

Từ điển Bách khoa Việt Nam nêu khái niệm về nông thôn như sau: “Nông thôn là vùng lãnh thổ của một nước hay một số đơn vị hành chính nằm ngoài lãnh thổ đô thị, có môi trường tự nhiên, hoàn cảnh kinh tế, xã hội, điều kiện sống khác biệt với thành thị và dân cư chủ yếu làm nông nghiệp” [71]. Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã” [5, tr. Từ những khái niệm trên, có thể thấy, nông thôn là nơi tập trung sinh sống, định cư và làm việc của của cộng đồng chủ yếu là nông dân, lấy sản xuất nông nghiệp là chính. Nông thôn có cơ sở hạ tầng, trình độ tiếp cận thị trường, trình độ sản xuất hàng hóa thấp hơn so với thành thị.

Nông thôn có đầy đủ các yếu tố, các thiết chế, các vấn đề xã hội, phương thức sống của cộng đồng dân cư khác biệt so với thành thị. Khái niệm nông thôn mới: Hiện nay, chưa có khái niệm chính thức về nông thôn mới. Đã có nhiều tài liệu khác nhau trình bày quan điểm và khái niệm khác nhau về nông thôn mới. Vấn đề nông thôn phát triển như thế nào, ở mức độ nào thì mới được gọi là nông thôn mới, vấn đề này tùy thuộc vào mỗi quốc gia và mỗi giai đoạn lịch sử để nhìn nhận và đánh giá về nông thôn mới một cách khác nhau.

7 Tại Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 xác định: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường” [1, tr. Như vậy, có thể nhận thấy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn mà không phải là thị trấn, thị tứ, thị xã hay thành phố và nông thôn mới phải khác với nông thôn truyền thống từ trước đến nay. Xây dựng nông thôn mới là xây dựng mô hình tổng thể những đặc điểm, cấu trúc để tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo các tiêu chí mới, nó đáp ứng yêu cầu đặt ra cho xây dựng nông thôn trong điều kiện hiện nay, so với mô hình nông thôn cũ nông thôn mới mang tính chất tiến tiến hơn về mọi mặt. Hiện nay, để xác định các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới, ngày 17/10/2016 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1980/QĐ-TTg về ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020.

Trong đó quy định rõ 05 nhóm nội dung và 19 tiêu chí, cụ thể: 05 nhóm nội dung bao gồm: 1. Nhóm quy hoạch, 2. Nhóm kinh tế - xã hội, 3. Nhóm kinh tế và tổ chức sản xuất, 4.

Nhóm văn hóa - xã hội - môi trường, 5. Nhóm hệ thống chính trị. 19 tiêu chí bao gồm: 1. Trường học, 6.

Cơ sở vật chất văn hóa, 7. Cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn, 8. Thông tin và truyền thông, 9. Lao động có việc làm, 13.

Tổ chức sản xuất, 14. Giáo dục và Đào tạo, 15. Môi trường và an toàn thực phẩm, 18. Hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật, 19.

Quốc phòng và an ninh. Ở mỗi tiêu chí, đều xác định cụ thể và chi tiết mức độ phát triển bảo đảm đạt chuẩn trong xây dựng nông thôn mới. Có thể khái quát các tiêu chí trên theo 05 nội 8 dung cơ bản sau: Nông thôn mới là làng xã văn minh, sạch đẹp, cơ sở hạ tầng hiện đại; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; sản xuất bền vững theo hướng kinh tế hoàng hóa; an ninh nông thôn tốt, quản lý dân chủ. Khái niệm chính sách xây dựng nông thôn mới: Chính sách xây dựng nông thôn mới là tập hợp các chủ trương, đường lối của Đảng và hành động của Chính phủ nhằm tạo cho nông thôn phát triển.

Chính sách nông thôn mới là một dạng của chính sách công, được triển khai và thực hiện trên cơ sở hệ thống các văn bản về xây dựng nông thôn mới từ Trung ương đến địa phương nhằm xây dựng nông thôn theo những tiêu chí mới. Chính sách nông thôn mới là chương trình mục tiêu quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn. Xây dựng nông thôn mới vừa là nhiệm vụ, vừa là chủ trương có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Qua đó, tạo được sự đồng thuận và sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự đồng tâm hiệp lực của toàn xã hội thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Ý nghĩa, tầm quan trọng và nguyên tắc thực hiện chính sách nông thôn mới 1. Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách nông thôn mới Thực hiện xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới. Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (tháng 12/1986) đến nay, sau 33 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn của nước ta đã đạt được nhiều thành quả to lớn. Tuy vậy, những thành quả đó vẫn chưa tương xứng với những tiền năng và lợi thế của đất nước.

Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh còn hạn chế, việc đưa khoa học - kỹ thuật vào sản xuất vẫn còn thấp và chưa mang lại hiệu quả như mong muốn. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu khoa học, không mang tính đồng bộ, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém, tình trạng ô nhiễm môi trường 9 diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Đời sống vật chất và tinh thần của người nông dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, tỷ lệ giàu nghèo giữa khu vực nông thôn so với thành thị vẫn còn lớn, nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội vẫn còn diễn ra. Chính vì vậy, có thể nói rằng xây dựng nông thôn mới mang ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Xây dựng nông thôn mới vừa là cuộc cách mạng, đồng thời cũng là cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng, đồng sức cùng nhau xây dựng gia đình, thôn, xã của mình ngày càng khanh trang, sạch đẹp, văn minh; phát triển sản xuất toàn diện (công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ); thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; có nếp sống văn hóa, môi trường an ninh nông thôn được đảm bảo. Nguyên tắc thực hiện chính sách nông thôn mới Thực hiện xây dựng nông thôn mới là một yêu cầu hết sức cấp bách và phải mang tính thường xuyên, liên tục đồng thời phải có sự điều chỉnh kịp thời cho phù hợp với những đòi hỏi từ thực tiễn. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới được quy định cụ thể tại Điều 3, Quy chế quản lý, điều hành thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 10/10/2016 kèm theo Quyết định số 41/2016/QĐ- TTg. Cụ thể, đã đề ra 05 nguyên tắc trong việc thực hiện xây dựng nông thôn mới như sau: “1.

Phù hợp với quy định của pháp luật về đầu tư công, ngân sách nhà nước và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan. Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; trách nhiệm của các bộ, ngành và các cấp ở địa phương; vai trò giám sát của cộng đồng trong quản lý và điều hành thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia. Đảm bảo công khai, minh bạch trong quản lý, điều hành thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia; khuyến khích huy động nguồn lực xã hội để thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia. Đảm bảo phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các bộ, ngành, địa 10 phương và các cơ quan có liên quan trong quản lý, điều hành thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia.

Phát huy vai trò chủ thể và sự tham gia, đóng góp của cộng đồng dân cư vào quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia”. Nội dung thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Công cụ thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Nguồn vốn xây dựng nông thôn mới Vốn đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện xây dựng nông thôn mới, là cơ sở, là tiền đề quyết định để hoàn thành các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới.

Nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay được xác định là nguồn vốn xã hội hóa, Nhà nước và nhân dân cùng làm, bên cạnh đó còn có sự tham gia của các thành phần kinh tế khác. Vốn để xây dựng nông thôn mới có 06 nguồn chính, gồm: Vốn nội lực của địa phương (quỹ đất tập thể, tiền đấu giá đất, dự án giải phóng mặt bằng…); vốn đóng góp của cộng đồng (bao gồm công sức, tiền của đóng góp và tài trợ của các tổ chức, cá nhân); vốn đầu tư của các doanh nghiệp; vốn tín dụng; vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước; vốn tài trợ khác. Trong quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới cần có sự kế thừa, phát huy, lồng ghép các chương trình, dự án đã, đang và sẽ triển khai trên địa bàn đang thực hiện.