BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT PHẠM THỊ PHƢƠNG THÚY PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TRÌNH CẤP NƢỚC SINH HOẠT NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2010 - 2014 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT PHẠM THỊ PHƢƠNG THÚY PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TRÌNH CẤP NƢỚC SINH HOẠT NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2010 - 2014 Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. LÊ VIỆT PHÚ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2016 -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là do chính tôi thực hiện.
Mọi số liệu và trích dẫn trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn với mức độ chính xác nhất có thể. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế TPHCM hay Chƣơng trình Giảng dạy kinh tế Fulbright. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 7 năm 2016 Tác giả Phạm Thị Phƣơng Thúy - ii - LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến TS. Lê Việt Phú, ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Bên cạnh đó, tôi cũng nhận đƣợc nhiều góp ý, tƣ vấn chân thành của Thầy Đinh Công Khải, Thầy Huỳnh Thế Du, Thầy Vũ Thành Tự Anh và Thầy Cao Hào Thi trong thời gian làm luận văn. Xin cảm ơn các thầy cô tại FETP, bộ phận Thƣ viện và phòng Công nghệ thông tin đã rất nhiệt tình truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức bổ ích và hỗ trợ tôi trong việc tìm kiếm tài liệu nghiên cứu để tham khảo. Cảm ơn các bạn lớp MPP7 đã luôn chia sẻ, động viên tôi trong học tập và cuộc sống. Cảm ơn các ý kiến góp ý sâu sắc của các bạn đã giúp tôi hoàn thiện hơn bài viết của mình.
Tôi cũng chân thành biết ơn các anh/chị ở TTNS, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tƣ, Cục Thống kê tỉnh Đắk Lắk đã rất nhiệt tình hỗ trợ tôi trong việc tìm kiếm số liệu để phân tích và góp ý một số kiến thức thực tế rất hữu ích cho luận văn này. Cuối cùng là lời biết ơn sâu sắc dành cho gia đình, đồng nghiệp đã luôn bên cạnh khích lệ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành luận văn ở mức tốt nhất có thể. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 7 năm 2016 Tác giả Phạm Thị Phƣơng Thúy - iii - MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH. viii CHƢƠNG 1.
Bối cảnh nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết cấu đề tài. Nƣớc sạch và dịch vụ cung cấp nƣớc sạch:. Khái niệm và vai trò của nƣớc sạch.
Tính chất của dịch vụ cung cấp nƣớc sạch. Lý thuyết về hiệu quả và đo lƣờng hiệu quả. Hiệu quả là gì?. Đo lƣờng hiệu quả.
Tổng quan các nghiên cứu trƣớc. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khung phân tích. Nguồn dữ liệu.
Phƣơng pháp phân tích bao số liệu để phân tích hiệu quả kỹ thuật. Cơ sở lý thuyết về mô hình DEA. Các biến lựa chọn sử dụng trong phƣơng pháp DEA. Mô hình hồi quy dữ liệu bị chặn (Tobit) để phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả kỹ thuật.
Cơ sở lý thuyết về mô hình hồi quy Tobit. Các biến lựa chọn sử dụng trong mô hình Tobit. KẾT QUẢ ĐO LƢỜNG VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TRÌNH CẤP NƢỚC SINH HOẠT NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK. Mô tả dữ liệu nghiên cứu.
Tổng mức đầu tƣ. Chiều dài đƣờng ống. Số công nhân vận hành. Các chi phí đầu vào biến đổi.
Mật độ dân số. Về đơn vị vận hành,. Tỷ lệ thất thoát. Kết quả nghiên cứu.
Hiệu quả kỹ thuật của các CTCN giai đoạn 2010 - 2014. Ảnh hƣởng của các yếu tố liên quan đến hiệu quả của các công trình cấp nƣớc. Ảnh hƣởng của các yếu tố đầu vào và đầu ra đến hiệu quả của các CTCN. Đo lƣờng các yếu tố ảnh hƣởng thông qua chỉ số hiệu quả theo quy mô.
Đo lƣờng các yếu tố ảnh hƣởng thông qua mức độ cải thiện nguồn lực đầu vào. Tính toán giá nƣớc hợp lý để các CTCN đạt hiệu quả kỹ thuật thông qua mức độ cải thiện nguồn lực đầu ra. Ảnh hƣởng của các yếu tố kỹ thuật thuần túy. Ảnh hƣởng của các yếu tố liên quan đến hiệu quả của các CTCN thông qua mô hình hồi quy dữ liệu bị chặn Tobit.
Kết quả khảo sát các đối tƣợng liên quan. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH. Đề xuất các gợi ý chính sách. Hạn chế của đề tài .42 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
47 -v- DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ tiếng Việt Viết đầy đủ tiếng Anh CTCN Công trình cấp nƣớc CTMTQG Chƣơng trình mục tiêu quốc gia DEA Phân tích bao số liệu Data envelopment analysis PE Hiệu quả kỹ thuật thuần túy Pure technical efficiency Pure technical efficiency PECH Thay đổi hiệu quả kỹ thuật thuần túy change PPF Đƣờng giới hạn khả năng sản xuất Production possibility frontier SE Hiệu quả quy mô Scale efficiency SECH Thay đổi hiệu quả theo quy mô Scale efficiency change TE Hiệu quả kỹ thuật Technical efficiency TTNS Trung tâm nƣớc sạch VRS Thay đổi theo quy mô Variable returns to scale -vi- DANH MỤC BẢNG Bảng 3. 1: Mô tả các biến sử dụng trong mô hình DEA. 2: Mô tả các biến sử dụng trong mô hình Tobit. 1: Mô tả về tổng mức đầu tƣ của các công trình cấp nƣớc.
2: Thống kê mô tả chiều dài đƣờng ống các công trình cấp nƣớc. 3: Biến động của các yếu tố đầu ra bình quân của các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn giai đoạn 2010 - 2014. 4: Phân loại mức độ cải thiện các yếu tố đầu vào của các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn cần thay đổi để đạt hiệu quả về mặt kỹ thuật. 5: Phân loại thay đổi trung bình các yếu tố đầu vào của các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn theo đơn vị vận hành.
6: Giá mỗi m3 nƣớc sạch đề xuất cho năm 2017. 7: Tác động của các yếu tố bên ngoài đến hiệu quả kỹ thuật của các công trình cấp nƣớc trong trƣờng hợp hiệu quả sản xuất thay đổi theo quy mô. 37 -vii- DANH MỤC HÌNH Hình 1. 1: Bản đồ đánh giá mức độ khô hạn tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Trung bộ.
1: Sơ đồ quy trình nghiên cứu. 2: Đƣờng bao dữ liệu tối thiểu hóa đầu vào trong trƣờng hợp quy mô không ảnh hƣởng đến kết quả sản xuất. 3: Hiệu quả theo quy mô. 1: Bản đồ thể hiện vị trí của các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
2: Mô tả số công nhân vận hành công trình. 3: Thay đổi các chi phí đầu vào bình quân trên mỗi công trình cấp nƣớc sinh hoạt qua các năm. 4: Phân phối các giá trị của mật độ dân số vùng dự án. 5: Phân loại các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn theo đơn vị vận hành.
6: Phân phối tỷ lệ thất thoát của các công trình cấp nƣớc. 7: Hiệu quả kỹ thuật trung bình của toàn bộ các công trình cấp nƣớc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong trƣờng hợp hiệu quả thay đổi theo quy mô. 8: Hiệu quả kỹ thuật trung bình của các công trình cấp nƣớc trong trƣờng hợp hiệu quả thay đổi theo quy mô phân loại theo đơn vị vận hành. 9: Tổng mức đầu tƣ trung bình của các công trình cấp nƣớc phân loại theo đơn vị vận hành.
10: Hiệu quả theo quy mô trung bình của các công trình cấp nƣớc sinh hoạt nông thôn, giai đoạn 2010 -2014. 11: Hiệu quả kỹ thuật thuần túy trung bình của các CTCN sinh hoạt. 35 -viii- TÓM TẮT Nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm đo lƣờng hiệu quả của các CTCN sinh hoạt tập trung ở khu vực nông thôn và xu hƣớng thay đổi hiệu quả trong giai đoạn 2010 – 2014 và ƣớc lƣợng tác động của các yếu tố bên ngoài đến hiệu quả của các CTCN. Dựa trên lý thuyết về hiệu quả, nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy bao dữ liệu để đánh giá hiệu quả của các CTCN.
Bên cạnh đó, mô hình hồi quy dữ liệu bị chặn (Tobit) cũng đƣợc sử dụng trong việc đánh giá tác động của các yếu tố bên ngoài đến hiệu quả sản xuất. Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả của các CTCN sinh hoạt trong giai đoạn 2010 – 2014 mặc dù đã đƣợc cải thiện dần qua các năm nhƣng hiệu quả trung bình vẫn còn thấp. Nguyên nhân là do còn nhiều công trình chƣa sử dụng đƣợc tối ƣu các yếu tố đầu vào, đặc biệt là chiều dài đƣờng ống và tổng mức đầu tƣ dự án. Bên cạnh đó, mật độ dân số vùng dự án và tỷ lệ thất thoát của các công trình cấp nƣớc cũng có ảnh hƣởng đến hiệu quả kỹ thuật của các công trình cấp nƣớc.
Cụ thể, những CTCN ở vùng có mật độ dân số cao thƣờng có hiệu quả hơn so với CTCN ở vùng có mật độ dân số thấp. Tỷ lệ thất thoát cũng có tác động tiêu cực làm giảm hiệu quả hoạt động của các CTCN. Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các công trình cấp nƣớc, nghiên cứu đề xuất một số nhóm khuyến nghị nhƣ sau: Thứ nhất, các cơ quan có thẩm quyền trong việc thẩm định, quyết định chủ trƣơng đầu tƣ và quyết định phê duyệt đầu tƣ các công trình cấp nƣớc cần chặt chẽ hơn nữa trong giai đoạn quyết định đầu tƣ để đảm bảo sự hài hòa giữa tính cấp thiết của dự án, mật độ dân số, tổng mức đầu tƣ và chiều dài đƣờng ống của công trình.
