đặt vấn đề, mục tiêu, nội dung nghiên cứu và phương pháp thực hiện đề tài. Chương 2 trình 4 bày các cơ sở lý thuyết về điều kiện lao động, và các phương pháp chính để đánh giá điều kiện lao động sẽ được áp dụng trong Luận văn. Tình hình sản xuất bao bì giấy tại Việt Nam, sản phẩm cũng như quy trình công nghệ, nguyên liệu, thiết bị của nhà máy sản xuất bao bì nhựa Công ty Vạn liên Thành sẽ được trình bày trong Chương 3. Việc đánh giá điều kiện lao động từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện là nội dung chính của Chương 4.
Cuối cùng, một số kết luận, khuyến nghị sẽ được tóm tắt ở phần cuối của Luận văn. Điều kiện lao động “Điều kiện lao động là gồm toàn bộ các yếu tố tự nhiên, xã hội, kinh tế, tổ chức, kỹ thuật được biểu hiện thông qua các công cụ và phương tiện lao động, đối tượng lao động, quá trình công nghệ, môi trường lao động và sự sắp xếp bố trí chúng trong không gian và thời gian, sự tác động qua lại của chúng trong mối quan hệ với người lao động tại chỗ làm việc tạo nên một điều kiện lao động nhất định cho con người trong quá trình lao động. Tình trạng tâm sinh lý của con người trong khi lao động tại nơi làm việc được coi như một yếu tố gắn liền với điều kiện lao động” (Nguyễn Văn Quán, 2004). Đơn giản hơn, điều kiện lao động (ĐKLĐ) được hiểu là tổng hợp các yếu tố có ảnh hưởng đến người lao động như môi trường lao động, quan hệ lao động, mức độ nặng nhọc của công việc, cường độ lao động, chế độ phúc lợi,.
Trong nghiên cứu đánh giá điều kiện lao động, người ta thường chia điều kiện lao động thành hai nhóm chính: các yếu tố môi trường lao động và các yếu tố tâm sinh lý lao động. Môi trường lao động Môi trường lao động là nơi tập hợp các thành phần vật chất, xã hội mà ở đó con người tiến hành các hoạt động sản xuất, công tác. Các yếu tố xuất hiện trong môi trường lao động hình thành do quá trình hoạt động của các máy móc, thiết bị hay người lao động, đồng thời cũng chịu một phần tác động từ các yếu tố môi trường bên ngoài như thời tiết, ô nhiễm,. Tâm sinh lý lao động Tâm sinh lý lao động gồm yếu tố tâm lý và yếu tố sinh lý lao động.
Sinh lý lao động nghiên cứu những phản ứng sinh lý (hệ tim mạch, hệ hô hấp…) đối với các yếu tố trong lao động (lao động nặng nhọc, stress. Trong khi tâm lý lao động tập trung nghiên cứu các yêu cầu của công việc về khía cạnh tâm lý (căng thẳng thần kinh - tâm lý, thần kinh - giác quan…), tinh thần của người lao động (Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam, 2016). Các yếu tố môi trường lao động 2. Vi khí hậu Vi khí hậu là tập hợp các yếu tố khí tượng của không khí trong một không gian nhỏ hẹp như nhà, xưởng, phòng sản xuất.
Các yếu tố vi khí hậu thông thường trong môi trường sản xuất bao gồm: nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ chuyển động của không khí và bức xạ nhiệt (Hoàng Văn Bính, 2010). Nhiệt độ không khí (đơn vị đo: 0C) Trong môi trường công nghiệp, các nguồn phát sinh ra nhiệt bao gồm: mặt trời, quá trình sản xuất (máy móc, thiết bị, các phản ứng trong quá trình sản xuất, .) và từ cơ thể người lao động (NLĐ). Trong môi trường nhiệt độ cao, kết hợp với cường độ lao động liên tục và kéo dài, cơ thể người lao động có thể xuất hiện một số vấn đề như: tiết nhiều mồ hôi, mất nước, tăng nhịp tim, đồng thời hệ thần kinh cũng phải chịu rất nhiều áp lực, dễ dẫn tới căng thẳng, năng suất không ổn định hay thậm chí xảy ra tai nạn lao động b. Độ ẩm (đơn vị tính: %) Độ ẩm là lượng hơi nước tồn tại trong không khí.
Có ba loại độ ẩm: độ ẩm tuyệt đối, độ ẩm cực đại và độ ẩm tương đối. - Độ ẩm tuyệt đối (Ha) là lượng hơi nước trong 1m3 không khí tại một thời điểm nhiệt độ nhất định (g/m3). - Độ ẩm cực đại (Hm) là lượng hơi nước tối đa bão hòa trong 1m3 không khí tại một nhiệt độ nhất định; - Độ ẩm tương đối (Hr) là tỉ lệ phần trăm giữa độ ẩm tương đối và độ ẩm tuyệt đối. 7 Ha Hr = × 100 (%) Hm (Hoàng Văn Bính, 2010) Độ ẩm tương đối dùng để đánh giá khả năng bốc hơi của mồ hôi.
Độ ẩm tương đối thấp, mồ hôi dễ bốc hơi hơn, tuy nhiên nếu quá thấp sẽ gây da khô, nứt nẻ. Độ ẩm tương đối quá cao sẽ dẫn đến mồ hôi khó bay hơi, gây khó chịu, mệt mỏi, ngoài ra khi độ ẩm tương đối quá cao sẽ có hiện tượng đọng nước gây nguy hiểm trong quá trình lao động. Tốc độ chuyển động không khí (tốc độ gió) (đơn vị tính: m/s) Gió là sự chuyển động của không khí từ nơi áp suất cao đến nơi áp suất thấp. Gió có tác dụng làm thay đổi quá trình trao đổi nhiệt giữa cơ thể và môi trường xung quanh thông qua việc tăng khả năng bốc hơi của mồ hôi, lấy đi nhiệt của cơ thể, từ đó làm mát cơ thể.
Mặt khác, nếu trong môi trường lao động có gió quá lớn sẽ gây các khó khăn trong quá trình làm việc, gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp của người lao động (Hoàng Văn Bính, 2010). Bức xạ nhiệt (đơn vị tính: cal/m2/phút) Bức xạ nhiệt là các tia bức xạ có năng lượng nhiệt phát ra từ bề mặt của các vật thể hoặc từ người. Nhiệt độ bề mặt càng cao thì cường độ bức xạ nhiệt càng lớn và khi các tia này gặp vật thể thì các vật thể nóng lên, nhiệt độ cơ thể con người cũng tăng lên khi tiếp xúc với chúng. Ánh sáng (đơn vị đo: lux) Đối với người lao động, khu vực làm việc được chiếu sáng hợp lý giúp tâm trạng thư giãn, công việc thuận lợi.
Đồng thời, việc chiếu sáng đầy đủ, hợp lý còn giúp người lao động tránh được các rủi ro tai nạn do môi trường thiếu ánh sáng gây ra. 8 Đối với môi trường sản xuất, việc kết hợp giữa các nguồn sáng tự nhiên và nhân tạo vừa tạo hiệu quả kinh tế, vừa có lợi cho sức khỏe người lao động. Khi có ánh sáng hợp lý, năng suất công việc của người công nhân có thể tăng từ 20-30% (Hoàng Văn Bính, 2010). Yêu cầu của việc chiếu sáng hợp lý bao gồm: - Chiếu sáng toàn bộ: đảm bảo an toàn đi lại, nhìn rõ các cấu trúc của nhà xưởng và các thiết bị.
- Chiếu sáng cục bộ: tại các nơi làm việc, công việc mà người lao động thực hiện khác nhau nên việc bố trí các nguồn sáng cũng thay đổi tùy theo khu vực làm việc. Độ ồn (đơn vị đo: dBA) Tiếng ồn là những âm thanh hỗn độn, có cường độ và tần số khác nhau, đơn vị đo tiếng ồn là dB. Trên thực tế, khi đo đạc tiếng ồn, người ta sử dụng lưới A vì lưới này có đường biểu diễn gần đúng với đường biểu diễn nhạy cảm của tai người theo tần số, vì thế khi đo đạc nên ghi rõ là dBA. Việc tiếp xúc với tiếng ồn với cường độ cao và thời gian kéo dài sẽ gây cảm giác khó chịu, choáng váng, dễ sinh bực bội, khó chịu về mặt tâm lý làm cho việc lao động bị gián đoạn, thiếu chính xác, dễ nhầm lẫn, việc tiếp xúc lâu ngày có thể dẫn đến bệnh điếc nghề nghiệp.
Bụi Bụi là những hạt chất rắn nhỏ, kích thước dao động từ vài micromet đến vài trăm micromet. Bụi có thể được hình thành trong tự nhiên (bụi than, phấn hoa, đất đá, .) hoặc trong quá trình sản xuất công nghiệp (kim loại, a mi ăng,. Độc tính của bụi tùy thuộc vào các tính chất vật lý, hóa học của chúng nhưng nhìn chung hạt bụi có kích thước càng nhỏ càng có khả năng xâm nhập sâu vào hệ hô hấp và gây nên các bệnh về đường hô hấp cho người lao động. 9 Việc tiếp xúc thường xuyên với các loại bụi trong môi trường công nghiệp có thể gây nên bệnh bụi phổi nghề nghiệp với các bệnh được Bộ Y Tế công nhận như: bệnh bụi phổi nghề nghiệp do silic, amiăng, bông, talc, than và các bệnh về hô hấp khác như: bệnh viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp, bệnh hen nghề nghiệp.
Hơn nữa theo Bộ Y Tế (2017), trong số 34 bệnh nghề nghiệp do Bộ Y Tế công nhận tính đến 2016, bệnh bụi phổi là nhóm bệnh chiếm tỉ lệ cao nhất với 74% số ca bệnh. Hơi hóa chất Trong công nghiệp, hóa chất đóng vai trò rất quan trọng vì chúng là thành phần không thể thiếu trong hầu hết các loại hình sản xuất. Tuy có vị trí thiết yếu trong hoạt động sản xuất, những loại hóa chất công nghiệp này khi phát tán với nồng độ nhất định ra môi trường nhà xưởng sẽ gây tác động đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người lao động. Tùy theo quy trình sản xuất, các hóa chất gây hại có thể là nguyên liệu, sản phẩm, chất trung gian, phụ gia, dung môi,.
Trong môi trường lao động, đa phần các hóa chất sẽ xâm nhập vào cơ thể người lao động thông qua đường hô hấp rồi đến qua da và qua đường tiêu hóa. Vì thế, việc kiểm soát nồng độ các hơi hóa chất trong nhà xưởng để giảm thiểu khả năng tiếp xúc với người công nhân là yếu tố rất quan trọng. Theo Hoàng Văn Bính (2007), dựa theo tác động của hóa chất đối với cơ thể, ta có thể chia thành bốn (04) dạng chính: - Các chất kích ứng: gây tác động ăn mòn, phỏng rộp, gây viêm trên các bề mặt niêm mạc. Một số chất gây kích ứng đường hô hấp trên như: aldehit, bụi, amoniac, .; các chất gây tác động đường hô hấp và các mô phổi: các loại halogen,.
- Các chất gây ngạt: làm rối loạn sự oxi hóa trong các tế bào của các mô gây ra hiện tượng ngạt thở, ví dụ: CO, He, Hydro, CH4,. 10 - Các chất gây mê: tác động chính là gây mê, không có hậu quả nghiêm trọng. Ví dụ: acetylen và các đồng đẳng,. - Các chất độc toàn thân: gây hại cho một hoặc nhiều cơ quan nội tạng.
Phần lớn loại này là các hydrocarbon có gốc clo, bên cạnh đó là benzen, các phenol,. Bên cạnh các loại trên, còn một số loại gây độc đặc biệt như: chất gây đột biến gen, chất gây ung thư, .