CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP CUNG CẤP DỊCH VỤ 1. Khái quát về kinh doanh và phát triển kinh doanh 1. Khái niệm về kinh doanh và mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp Kinh doanh Theo điều 4, Luật doanh nghiệp 2014 quy định: “Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời”. Kinh doanh là một trong những hoạt động phong phú nhất của loài người.
Hoạt động kinh doanh thường được thông qua các thể chế kinh doanh như tập đoàn, công ty nhưng cũng có thể là hoạt động tự thân của các cá nhân như sản xuất- buôn bán nhỏ kiểu hộ gia đình. Kinh doanh là hoạt động của cá nhân hoặc tổ chức nhằm mục đính đạt lợi nhuận qua một loạt các hoạt động như: quản trị, tiếp thị, tài chính, kế toán, sản xuất, bán hàng. Kinh doanh bao gồm nhiều lĩnh vưc như tài chính, thông tin, tin tức, giải trí, sản xuất công nghiệp, bán lẻ, phân phối, vận tải… Để đánh giá các hoạt động kinh doanh, người ta có nhiều chỉ tiêu khác nhau như doanh thu, tăng trưởng, lợi nhuận biên, lợi nhuận ròng… Kinh doanh là phương thức hoạt động kinh tế trong điều kiện tồn tại nền kinh tế hàng hoá, gồm tổng thể những phương pháp, hình thức và phương tiện mà chủ thể kinh tế sử dụng để thực hiện các hoạt động kinh tế của mình (bao gồm quá trình đầu tư, sản xuất, vận tải, thương mại, dịch vụ.) trên cơ sở vận dụng quy luật giá trị cùng với các quy luật khác, nhằm đạt mục tiêu vốn sinh lời cao nhất. Kinh doanh còn được coi là một hoạt động sáng tạo của loài người như sáng tạo ra sản phẩm mới và dịch vụ mới cho con người, cho xã hội, tạo ra việc làm cho 6 xã hội, tạo ra các khoản thuế nộp ngân sách để xây dựng đất nước và cuối cùng là tạo động lực thức đẩy xã hội phát triển, Chính nhờ tính chất này mà kinh doanh trở nên phổ biến và thu hút sự tham gia của hầu hết người dân trong xã hội.
Chủ thể kinh doanh là tổ chức, cá nhân, tổ hợp tác, hộ gia đình được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh (hoặc giấy phép đầu tư đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) và thực hiện trên thực tế các hoạt động kinh doanh thu lợi nhuận. Để tiến hành hoạt động kinh doanh cần có yếu tố nguồn lực cơ bản đó là: - Nguồn lực tự nhiên: Đất đai, khoáng sản, rừng biển, sông suối, ao hồ, khí hậu thủy văn… - Nguồn lực nhân tạo: Thiết bị máy móc, bán thành phẩm, phụ tùng, nguyên liệu, phụ kiện, nhiên liệu, năng lượng… - Nguồn nhân lực: Kiến thức được đào tạo, hiểu biết, kỹ năng kỹ xảo, kinh nghiệm được tích lũy của người lao động Các nguồn lực này kết hợp với nhau một cách hợp lý để tiến hành sản xuất và cung ứng sản phẩm cho thị trường. Trong điều kiện kinh doanh ngày nay, khi nguồn lực tự nhiên có hạn và thu hẹp dần, vài trò của nguồn nhân lực chất lượng cao cùng với yếu tố khoa học công nghệ trở thành nguồn lực chính cho sự phát triển kinh tế và kinh doanh. Kinh doanh có các đặc điểm cơ bản: - Trao đổi hàng hóa và dịch vụ: Tất cả các hoạt động kinh doanh đều liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ đổi lấy tiền hoặc giá trị của tiền.
- Giao dịch trong nhiều giao dịch: Trong kinh doanh, việc trao đổi hàng hóa và dịch vụ là một hoạt động diễn ra thường xuyên. Một sản phẩm / dịch vụ trước khi đến tay người tiêu dùng có thể trải qua nhiều giao dịch khác nhau. - Lợi nhuận là mục tiêu chính: Việc kinh doanh được thực hiện với mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Lợi nhuận chính là phần thưởng cho các dịch vụ của một doanh nhân.
7 - Để thành công cần có kỹ năng kinh doanh: Bất cứ ai muốn trở thành một doanh nhân giỏi đều cần phải có những phẩm chất và kỹ năng kinh doanh tốt để có thể điều hành doanh nghiệp. - Rủi ro và sự không chắc chắn: Kinh doanh phải chịu rủi ro và sự không chắc chắn. Một số rủi ro, chẳng hạn như mất mát do hỏa hoạn và trộm cắp có thể được bảo vệ bằng bảo hiểm. Cũng có những điều không hắc chắn, chẳng hạn như mất mát do thay đổi nhu cầu hoặc thị trường mất giá… - Người mua và người bán: Mỗi giao dịch kinh doanh đều có tổi thiếu một bên mua và một bên bán.
- Kết nối với sản xuất: Hoạt động kinh doanh có thể được kết nối với sản xuất hàng hóa hoặc dịch vụ. Trong trường hợp này, nó được gọi là hoạt động công nghiệp. Các ngành công nghiệp có thể là chính hoặc phụ. - Tiếp thị và phân phối hàng hóa: Hoạt động kinh doanh có thể liên quan đến tiếp thị hoặc phân phối hàng hóa trong trường hợp đó được gọi là hoạt động thương mại.
- Ưu đãi về hàng hóa dịch vụ: Trong kinh doanh phải có giao dịch về hàng hóa và dịch vụ. Hàng hóa có thể chia thành 2 loại sau: hàng tiêu dùng là hàng hóa được sử dụng bởi người tiêu dùng cuối cùng để tiêu dùng được gọi là hàng tiêu dùng; hàng hóa sản xuất là hàng hóa được sử dụng bởi nhà sản xuất để sản xuất ra hàng hóa khác như máy móc, thiết bị… - Đáp ứng mong muốn của con người: Doanh nhân là người đáp ứng mong muốn thỏa mãn mong muốn của con người thông qua việc tiến hành kinh doanh. Bằng cách sản xuất và cung cấp các mặt hàng khác nhau, các doanh nhân cố gắng thúc đẩy sự hài lòng của người tiêu dùng. - Nghĩa vụ xã hội: Doanh nhân hiện đại có ý thức về trách nhiệm xã hội của họ.
Kinh doanh ngày nay là định hướng dịch vụ hơn là định hướng lợi nhuận. Có nhiều cách phân loại hoạt động kinh doanh dựa vào các tiêu chí khác nhau. Các cách phân loại cơ bản: 8 - Căn cứ vào tiêu chí ngành nghề kinh tế - kỹ thuật: dựa vào đặc trưng của quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ. Phân thành ba loại: sản xuất, dịch vụ, kinh doanh sản xuất và dịch vụ.
- Căn cứ vào loại hình sản xuất: là căn cứ vào đặc tính tổ chức – kỹ thuật tổng hợp nhất của sản xuất, được quy định bởi trình độ chuyên môn hóa của nơi làm việc, số chủng loại và tính ổn định của đối tượng. Phân chia thành: loại hình sản xuất khối lượng lớn, loại hình sản xuất hàng loạt, loại hình sản xuất đơn chiếc. - Căn cứ vào phương pháp tổ chức sản xuất: phương pháp sản xuất dây chuyền, phương pháp sản xuất theo nhóm, phương pháp sản xuất đơn chiếc. - Căn cứ vào hình thức pháp lý: doanh nghiệp, hợp tác xã, nhóm công ty, doanh nghiệp liên doanh.
- Căn cứ tính chất sở hữu: phân thành kinh doanh một chủ sở hữu và kinh doanh nhiều chủ sở hữu. - Căn cứ tính chất đơn hay đa ngành: kinh doanh đơn ngành và kinh doanh đa ngành. - Căn cứ phạm vi địa lý: kinh doanh trong nước và kinh doanh quốc tế. Mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là việc thực hiện một hoặc một số công đoạn của quá trình từ đầu tư đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện quá trình dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời.
Ngoài ra hoạt động của doanh nghiệp còn hướng tới thực hiện các trách nhiệm với cộng đồng, xã hội. Mục tiêu định hướng phát triển doanh nghiệp bao gồm mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn. Đề ra mục tiêu cho từng giai đoạn cụ thể vừa để tạo động lực vừa để nắm bắt cơ hội phát triển. Thứ nhất, mục tiêu lợi nhuận.
Đối với mỗi doanh nghiệp thì mục tiêu kinh doanh đầu tiên là lợi nhuận để duy trì sự sống của toàn bộ công nhân viên trong công ty cũng như sự tồn tại của doanh nghiệp. Muốn có lợi nhuận thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phải lớn hơn chi phí bỏ ra. Có nghĩa là phải bán được hàng và cung cấp được dịch vụ và 9 giảm tối đa các khoản chi phí kinh doanh không cần thiết. Nền kinh tế thị trường nên sẽ không có độc quyền bán cũng như độc quyền mua, chính vì vậy mà các doanh nghiệp phải cạnh tranh với nhau để đẩy mạnh tiêu thụ.
Trong điều kiện cạnh tranh trên thị trường, việc thu hút khách hàng không phải là công việc có thể thực hiện trong ít ngày mà nó là một công việc lâu dài và bền bỉ. Doanh nghiệp phải kinh doanh loại hàng hoá phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng để được khách hàng chấp nhận. Muốn làm được điều này, doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như tăng cường công tác bán hàng. Công việc kinh doanh chịu sự chi phối của rất nhiều yếu tố chủ quan và khách quan, vấn đề rủi ro là không thể tránh khỏi, do vậy an toàn là mục tiêu thứ hai mà doanh nghiệp cần quan tâm.
Thị trường kinh doanh luôn có nhiều biến động có thể gây rủi ro cho công việc kinh doanh của doanh nghiệp, vì vậy vấn đề bảo toàn nguồn vốn và duy trì hoạt động kinh doanh đòi hỏi phải có sự an toàn thông qua việc đa dạng hoá kinh doanh. Các quyết định kinh doanh phải được đưa ra nhanh, nhạy và kịp thời nếu không cơ hội sẽ trôi qua nhưng các quyết định đó cũng cần phải được cân nhắc mặt lợi, mặt hại. Chính vì vậy, bản lĩnh và khả năng nhìn xa trông rộng của người lãn đạo hết sức quan trọng đối với sự sống còn của doanh nghiệp. Mục đích chính của công việc kinh doanh là lợi nhuận nhưng không phải lúc nào mục đích này cũng được thực hiện nên doanh nghiệp cần phải có sự lựa chọn mục tiêu.
Doanh nghiệp cần phải xác định được đâu là mục tiêu quan trọng nhất, có khả năng thực hiện lớn nhất và sẽ được doanh nghiệp thực hiện trước nhất để đặt đó là mục tiêu hàng đầu. Việc lựa chọn mục tiêu có thể biểu diễn thông qua mô hình tháp mục tiêu. Trong mô hình này, các mục tiêu quan trọng và dễ thực hiện được đặt trên nhất và tuần tự là các mục tiêu lâu dài hơn.