Đặt vấn đề Tăng trưởng là một trong các vấn đề được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Sự tăng trưởng của doanh nghiệp có thể được hiểu là sự mở rộng về quy mô, mức độ hoạt động, tốc độ tăng tài sản hay doanh thu của doanh nghiệp hoặc mở rộng việc kinh doanh thông qua bằng việc mua lại, sáp nhập. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay các nguồn lực sản xuất của doanh nghiệp là hữu hạn nhưng tăng trưởng của doanh nghiệp là dài hạn thì các nhà quản trị phải có những biện pháp thích hợp để giúp doanh nghiệp mình tăng trưởng một cách bền vững. Trên thế giới đã có nhiều bài nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc tăng trưởng của công ty, đã có nhiều kết luận và nhiều lời giải thích khác nhau.
Năm 2011, Jang và Park đã tìm ra được mối quan hệ giữa lợi nhuận và tăng trưởng của công ty, họ lập luận rằng khi lợi nhuận tăng lên cũng sẽ làm tăng tốc độ tăng trưởng, nhưng tố độ tăng trưởng gia tăng sẽ ngăn cản sự tăng lên của lợi nhuận. Nghiên cứu của Goddard và cộng sự (2004), Coad (2007, 2009) cũng cho rằng lợi nhuận của công ty có mối tương quan dương đến tăng trưởng, trong khi đó nghiên cứu của Bottazzi và cộng sự (2001) cho rằng lợi nhuận không có liên quan đến tăng trưởng. Một nghiên cứu khác của Reid (1955) đã tìm thấy được lợi nhuận có mối tương quan âm đến tăng trưởng. Còn ở Việt Nam, những năm trở lại đây tình hình kinh tế khó khăn do chịu sự ảnh hưởng của lạm phát, lãi suất, sức mua hàng hóa chậm, hàng tồn kho tăng cao,…đã làm cho các doanh nghiệp Việt Nam lâm vào tình trạng khó khăn và đã có nhiều doanh nghiệp tiến hành giải thể.
Theo nghiên cứu của Nguyễn Minh Hà (2010, 2012) thì cho thấy rằng tăng trưởng doanh nghiệp có tác động đến sự tồn tại của doanh nghiệp và tương quan âm với đòn cân nợ, một nghiên cứu khác của Nguyet (2012) về các nhân tố -2- ảnh hưởng đến tăng trưởng của các công ty ở Việt Nam cho thấy rằng tốc độ tăng trưởng trung bình của các công ty Việt Nam ở mức âm 0,4%. Do đó, để các doanh nghiệp có thể đứng vững trên thị trường buộc các nhà quản lý doanh nghiệp phải thực hiện tất cả các giải pháp tối ưu để làm sao mang lại hiệu quả tốt nhất cho doanh nghiệp, trong đó có vấn đề tăng trưởng. Vì vậy nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng doanh thu và tài sản của các công ty trên thị trường chứng khoán ở TP.HCM” sẽ giúp cho các doanh nghiệp xác định được từng nhân tố ảnh hưởng để đưa ra các giải pháp thích hợp hơn. Câu hỏi nghiên cứu Luận văn nghiên cứu nhằm trả lời cho các câu hỏi sau: - Các nhân tố nào ảnh hưởng đến tăng trưởng của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM? - Các giải pháp nào cho nhà quản trị góp phần làm tăng trưởng công ty? 1.
Mục tiêu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu nhằm giải quyết các mục tiêu sau: - Tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán TP. - Dựa trên những kết quả nghiên cứu có được, đưa ra một số giải pháp cho các nhà quản trị công ty về tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của các Công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán TP. Phạm vi nghiên cứu: gồm các công ty phi tài chính được niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2008 – 2013.
Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu sử dụng trong bài theo phương pháp định lượng. Nghiên cứu sử dụng các lý thuyết về tăng trưởng của công ty và các nghiên cứu trước -3- ở Việt Nam cũng như ở nước ngoài để làm cơ sở lý thuyết đề tài nghiên cứu. Sau đó tiến hành xây dựng mô hình nghiên cứu thông qua các bài nghiên cứu trước đây và có một số điều chỉnh cho phù hợp với dữ liệu Việt Nam. Từ mô hình nghiên cứu đã chọn tiến hành thu thập số liệu từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán của các công ty phi tài chính được niêm yết trên thị trường chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2008 – 2013.
Cuối cùng dùng phần mềm SPSS để xử lý và phân tích hồi quy dữ liệu để nhằm trả lời cho các câu hỏi trên và rút ra kết luận. Ý nghĩa đề tài nghiên cứu Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2013 và thông qua những nhân tố này các nhà quản lý có thể đưa ra những giải pháp hữu hiệu nhằm mang lại hiệu quả tăng trưởng cho công ty. Kết cấu luận văn Đề tài nghiên cứu gồm có năm chương. Chương một giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu.
Chương hai trình bày cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu trước đây và các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của các công ty, từ đó hình thành mô hình nghiên cứu và đề xuất các giả thuyết cho mô hình nghiên cứu. Chương ba phương pháp nghiên cứu trình bày quy trình nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu. Chương bốn trình bày kết quả nghiên cứu thu được từ quá trình phân tích, xử lý số liệu và chạy hồi quy tuyến tính đa biến. Chương năm ghi nhận kết luận nghiên cứu, đồng thời đưa ra các giải pháp gợi ý, hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Chương này sẽ trình bày các lý thuyết về tăng trưởng công ty. Mặt khác, chương này cũng trình bày những nghiên cứu thực nghiệm trước đây tại các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam về các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng và các kết quả thu được từ các nghiên cứu đó. Từ các lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm được trình bày, tác giả tổng hợp lại rút ra các nhân tố có thể ảnh hưởng đến việc tăng trưởng của các công ty sau đó tác giả xây dựng giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết về tăng trưởng 2.
Các khái niệm về tăng trưởng doanh nghiệp Theo Đoàn Ngọc Phi Anh (2010) cho rằng Sự tăng trưởng của doanh nghiệp được đo lường thông qua tốc độ tăng tài sản hay doanh thu. Một nghiên cứu khác của Nguyễn Minh Hà (2010) cũng định nghĩa rằng Tăng trưởng của các doanh nghiệp có thể được đo lường bởi lao động (các nhân tố đầu vào), tài sản (giá trị), lợi nhuận, doanh thu, đầu ra hoặc thị phần (kết quả). Theo nghiên cứu của Kouser và cộng sự (2012) thì tăng trưởng công ty được định nghĩa là sự gia tăng doanh số bán hàng, mở rộng kinh doanh thông qua việc mua lại hoặc sáp nhập, tăng trưởng của lợi nhuận, đa dạng hóa và phát triển sản phẩm và sự gia tăng số lượng nhân viên công ty. Còn theo Phạm Thị Thanh Hòa (2013) thì Sự tăng trưởng của doanh nghiêp có thể được hiểu là sự mở rộng về quy mô và mức độ hoạt động của doanh nghiệp.
Lý thuyết tăng trưởng doanh nghiệp của Penrose (1959) Theo lý thuyết tăng trưởng của Pensore 1959 cho rằng doanh nghiệp là tập hợp các nguồn lực bên trong và bên ngoài, mà những nguồn lực này giúp doanh nghiệp đạt được lợi thế cạnh tranh. Bà cho biết thêm rằng trong thời gian dài, tốc độ tăng trưởng -5- của doanh nghiệp có thể bị giới hạn, nhưng không ảnh hưởng đến quy mô. Tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp được xác định bởi mức độ kinh nghiệm quản lý của nhân viên có thể lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch này. Bà cũng giải thích thêm rằng, môi trường bên ngoài của doanh nghiệp là một bức ảnh trong tâm trí của các nhà kinh doanh.
Hoạt động của doanh nghiệp được chi phối bởi những cơ hội sản xuất mà những cơ hội này thực sự là một động lực tương tác giữa môi trường bên trong và môi trường bên ngoài. Sự tương tác này bao gồm tất cả các khả năng sản xuất mà các nhà doanh nghiệp có thể nhìn thấy và tận dụng được lợi thế. Bà cũng đề cập đến sự tăng trưởng đó thường là tự nhiên và bình thường, quá trình đó sẽ xảy ra bất cứ khi nào khi có điều kiện thuận lợi. Quy mô của doanh nghiệp là sự ngẫu nhiên đến quá trình tăng trưởng và doanh nghiệp là một đơn vị hành chính thống nhất mà quy định sự phối hợp quản lý và thẩm quyền truyền thông.
Bà nhận định rằng các nhân tố tác động tới tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp là năng lực quản lý và khả năng phối hợp các nguồn lực của doanh nghiệp trong sản xuất. Nhưng do năng lực của ban quản lý có thể chỉ được phát triển trong một thời gian nào đó, trong khi doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều vấn đề trong sản xuất kinh doanh. Do đó để tiếp tục tăng trưởng, doanh nghiệp cần phải bổ sung nhân tố mới cho đội ngũ quản lý. Đó là thuê thêm các nhà quản lý mới có năng lực.
Lý thuyết về phát triển doanh nghiệp của Greiner (1972) Theo lý thuyết phát triển doanh nghiệp của Greiner (1972), Greiner đã thực hiện công việc nghiên cứu của mình dựa trên lý thuyết về phát triển doanh nghiệp. Thông qua đánh giá các lý thuyết tăng trưởng của doanh nghiệp, ông đã kết luận rằng các doanh nghiệp di chuyển qua năm giai đoạn riêng biệt của sự phát triển. Mỗi giai đoạn có liên quan một thời kỳ tương đối yên tĩnh của sự tăng trưởng đó, kết thúc với một cuộc khủng hoảng quản lý, và một điều quan trọng cần lưu ý là mỗi giai đoạn vừa là kết quả của giai đoạn trước vừa là nguyên nhân của giai đoạn tiếp theo. Năm giai đoạn -6- khủng hoảng và tăng trưởng là: sáng tạo “creativity”, sự chỉ đạo “direction”, ủy quyền “delegation”, sự phối hợp “coordination” và hợp tác “collaboration”.
Sáng tạo Sự chỉ đạo Ủy quyền Sự phối hợp Hợp tác Dựa vào các quá trình tiến hóa trên, Greiner đã đưa ra các nhân tố cần thiết để xây dựng mô hình phát triển của tổ chức, gồm: tuổi của tổ chức, quy mô của tổ chức, sự tiến hóa của tổ chức, giai đoạn cách mạng của tổ chức và tốc độ tăng trưởng của ngành.
