ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Quế là một lâm sản có giá giá trị lớn. Trên thế giới quế phân bố tự nhiên và được gây trồng trở thành hàng hóa ở một số nước Châu Á và Châu Phi như Indonesia, Trung Quốc, Việt Nam, Xrilanca. Trong các nước có quế, cây quế cũng chỉ phân bố ở một số địa phương nhất định, có đặc điểm khí hậu, đất đai và địa hình thích hợp với nó, ở ngoài vùng sinh thái cây quế sinh trưởng và phát triển không tốt.
Yên Bái là tỉnh có diện tích quế lớn nhất khu vực miền núi phía Bắc nước ta, theo thống kê rừng Yên Bái có 415.103ha, trong đó rừng tự nhiên là 234.337ha rừng trồng quế gần 20.000ha, tỷ lệ che phủ đạt 59,6%. Trong đó huyện Văn Chấn là một trong những huyện có diện tích rừng khá lớn có tiềm năng để phát triển và điển hình là ở xã Nậm Lành đa số người dân đều trồng cây quế là chủ yếu, vì quế là một loại cây trồng tuyền thống được gắn bó lâu đời với người dân. Cây quế được đánh giá cao về khả năng mang lại lợi ích kinh tế cao cũng như đáp ứng được yêu cầu phòng hộ, bảo vệ sinh thái môi trường. Nhận thức được tầm quan trọng của nó, người dân trong vùng đẩy mạnh trồng quế để tăng thu nhập, giải quyết một phần lao động dư thừa, tạo công ăn việc làm góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo.
Tuy nhiên nhưng năm gần đây người dân ra sức trồng quế mới, diện tích ngày càng được mở rộng, nhưng cây quế chưa được quy hoạch một cách tổng thể toàn diện, chưa được đầu tư thích hợp chất lượng cây quế chưa đáp ứng được thị trường do vậy hiệu quả cây quế chưa cao dẫn tới thu nhập của người dân không ổn định. Tình hình thực tiễn cho thấy sản xuất quế trên cả nước nói chung và ở xã Nậm Lành nói riêng đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu và giải h 2 quyết, nhất là vấn đề hiệu quả kinh tế. Ở Việt Nam đã có rất nhiều công trình nghiên cứu hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp và đạt dược kết quả rất khả quan cho từng đối tượng. Tuy nhiên đối với đối tượng là cây quế chưa có một công trình hay phương pháp đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế của việc trồng quế trên địa bàn xã Nậm Lành Để đánh giá đúng hiệu quả kinh tế của cây quế tác động đến người dân như thế nào để từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu để phát triển, nâng cao hiệu sản xuất quế.
Chính vì thế tôi chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc trồng quế trên địa bàn xã Nậm Lành, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái”. Thông qua đề tài này tìm ra các giải pháp giúp các nông hộ sản xuất quế có hiệu quả cao. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc trồng quế trên địa bàn xã Nậm Lành, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của việc trồng quế trên địa phương trong thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa lý luận và tổng quan về hiệu quả kinh tế hoạt động sản xuất quế. - Đánh giá tình hình sản xuất và tiêu thụ cây quế tại xã Nậm Lành. - Phân tích SWOT về thuận lợi và khó khăn của các hộ trồng quế. - Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất quế của các hộ dân.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất trong thời gian tới. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1. Ý nghĩa khoa học - Củng cố lý thuyết cho sinh viên. h 3 - Giúp rèn luyện kĩ năng, trang bị kiến thức thực tiễn, làm quen với công việc, phục vụ tích cực cho quá trình công tác sau này.
- Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về hiệu quả kinh tế sản xuất cây quế tại địa phương. - Kết quả của đề tài sẽ bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn - Nắm bắt được tình hình sản xuất quế và vị trí của cây quế trong sự phát triển kinh tế địa phương. Đồng thời phân tích nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển cũng như hiệu quả kinh tế của cây quế.
- Đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm phát triển việc trồng quế trên địa bàn xã Nậm Lành trong những năm tới, góp phần cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp nông hộ. h 4 Phần 2 TỔNG QUAN 2. Cơ sở lý luận Mục đích của việc trồng quế và phát triển kinh tế xã hội là thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng về vật chất và tinh thần của toàn xã hội, trong khi nguồn lực sản xuất có hạn và ngày càng khan hiếm, để tạo ra khối lượng sản xuất lớn nhất đáp ứng thỏa mãn nhu cầu xã hội là mục tiêu của các hộ trồng quế, hay nói một cách khác là ở một mức sản xuất nhất định cần phải làm thế nào để có chi phí tài nguyên và lao động thấp nhất. Vì vậy, trong nền kinh tế thị trường hiện nay, hiệu quả kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của các nhà sản xuất, nhà kinh doanh và cũng là mối quan tâm của chung toàn xã hội.
Khái niệm hiệu quả kinh tế - Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế mà trong đó phản ánh sản xuất đạt cả hiệu quả kĩ thuật và hiệu quả phân bố của các hoạt động kinh tế Phạm Vân Đình, Đỗ Kim Chung (1997). Đánh giá hiệu quả kinh tế là một đòi hỏi mang tính tất yếu khách quan của một nền sản xuất, đời sống xã hội. Phạm trù hiệu quả kinh tế xuất hiện trong các văn bản pháp luật vào năm 1910. Khi đó người ta mới chỉ nói tới hiệu kinh tế vốn đầu tư xây dựng cơ bản [7].
Đến nay các nhà kinh tế học đã và đang quan tâm đến nghiên cứu từ các góc độ khác nhau mà đưa ra nhiều quan điểm về hiệu quả kinh tế, các quan điểm riêng có thể tóm tắt thành hai nhóm quan điểm như sau: Nhóm quan điểm truyền thống về hiệu quả kinh tế: Quan điểm thứ nhất: Hiệu quả kinh tế theo quan điểm thứ nhất cho rằng hiệu quả kinh tế được xem xét trong phần biến động giữa chi phí và kết quả sản xuất. Nó được biểu hiện giữa tỷ lệ của kết quả thu được với chi phí bỏ ra, hay ngược lại nó là chi phí của một đơn vị sản phẩm. h 5 Nó chỉ được tính toán khi kết thúc một quá trình sản xuất kinh doanh. Quan điểm này phản ánh rõ nét trình độ sử dụng đem lại bao nhiêu kết quả, hay một đơn vị kết quả cần tiêu tốn bao nhiêu đơn vị nguồn lực, từ đó có thể so sánh được hiệu quả kinh tế của các đơn vị sản xuất có quy mô khác nhau.
Quan điểm thứ hai: Theo hệ thống quan điểm thứ hai cho rằng hiệu quả kinh tế là phần còn lại của kết quả sản xuất kinh doanh sau khi trừ đi chi phí. Nó được đo bằng chi phí và lời lãi. Qua quan điểm này phản ánh được quy mô của hiệu quả kinh tế nhưng chưa rõ ràng và chỉ phản ánh được quy mô của hiệu quả kinh tế chứ không phản ánh được trình độ sử dụng nguồn lực, cũng không thể so sánh được hiệu quả kinh tế kinh tế giữa các đơn vị sản xuất có quy mô khác nhau. Trong thực tế nhiều trường hợp quan điểm này không tính được hiệu quả kinh tế hoặc tính được nhưng không có ý nghĩa.
Vì vậy hiện nay quan điểm này chỉ được sử dụng trong vài trường hợp nhất định. Quan điểm thứ 3: Quan điểm thứ ba cho rằng trước tiên phải xem xét hiệu quả kinh tế trong thành phần biến động giữa chi phí và kết quả và phần tăng thêm của chi phí, hay còn là quan hệ tỷ số giữa kết quả bổ sung và chi phí bổ sung. Qua quan điểm này phản ánh hiệu quả kinh tế được phân tích theo chiều sâu. Khi đánh giá hiệu quả kinh tế của tiến bộ khoa học kỹ thuật và trong việc đánh giá lựa chọn phương án sản xuất thì quan điểm này tỏ ra thích hợp.
Tuy nhiên hiệu quả kinh tế chỉ quan tâm đến phần tăng thêm mà không đánh giá chung cho cả quá trình hoạt động. Từ ba quan điểm trên, ta thấy rằng các quan điểm chưa thật toàn diện xem xét hiệu quả kinh tế vì nó coi quá trình sản xuất kinh doanh trong trạng thái tĩnh, chỉ xem hiệu quả sau khi đã đầu tư. Trong khi hiệu quả là chỉ tiêu không những cho phép chúng ta biết được kết quả đầu tư mà còn giúp chúng ta xem xét trước khi ra quyết định đầu tư tiếp và nên đầu tư bao nhiêu, đến h 6 mức độ nào. Và nó cũng không tính yếu tố thời gian khi tính toán thu và chi cho một hoạt động sản xuất.
Bản chất hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế xã hội chung nhất có liên quan trực tiếp đến nền sản xuất và các quy luật kinh tế khác, phản ánh chất lượng các hoạt động kinh tế. Thực chất, hiệu quả kinh tế của sản xuất quế là một mối tương quan so sánh giữa giá trị sản phẩm của cây quế thu được và lượng chi phí bỏ ra đề xuất. Trong quá trình sản xuất đưa ra các phương án hay giải pháp kỹ thuật sản phẩm có hiệu quả cao, là một phương án được tối ưu giữa kết quả đem lại và chi phí sẽ đầu tư. Từ đó sản xuất được các sản phẩm quế với chi phí nhỏ nhất và thỏa mãn tối đa về mặt hàng, số lượng, chất lượng sản phẩm quế theo nhu cầu của thị trường thì hiệu quả kinh tế của sản xuất quế là nâng cao năng suất lao động của hộ trồng quế.
Mặt khác, khi đánh giá hiệu quả kinh tế của việc trồng quế cần phải xem xét cả vấn đề thời gian và không gian để hiệu quả đảm bảo đạt được lợi ích trong ngắn hạn hay lợi ích dài hạn, không làm ảnh hưởng đến lợi ích của toàn xã hội. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế Trong điều kiện các nguồn lực có hạn không thể tạo ra kết quả bằng mọi giá mà phải dựa trên cơ sở sử dụng nguồn lực ít nhất.