Đặt vấn đề Môi trƣờng có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự tồn tại và phát triển của đời sống con ngƣời, vi sinh vật và sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nƣớc, sự thay đổi một số thành phần môi trƣờng sẽ tác động đáng kể đối với hệ sinh thái.Tuy nhiên môi trƣờng sống của chúng ta đang bị ô nhiễm và ngày càng trầm trọng, nó xuất phát từ nhiều nguyên nhân những chủ yếu nhất là hoạt động của con ngƣời. Những năm gần đây, sự phát triển kinh tế - xã hội của nƣớc ta đã đạt đƣợc những thành tựu đáng kể, các nhà máy các khu công nghiệp đƣợc xây dựng và mở rộng, các khu đô thị, các ngành sản xuất, kinh doanh dịch vụ phát triển nhanh chóng. Nhƣng sự phát triển mạnh mẽ đó đã gây ra những ảnh hƣởng không nhỏ đến môi trƣờng. Trƣớc thực trạng đó, nhiệm vụ bảo vệ môi trƣờng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc hiện nay đang đƣợc đảng và Nhà nƣớc ta quan tâm.
Công tác quản lý môi trƣờng đƣợc coi trọng. Hệ thống cơ cấu tổ chức quản lý môi trƣờng từ trung ƣơng đến địa phƣơng từng bƣớc đƣợc hoàn thiện. Cùng với đó là hàng loạt các chính sách, Môi trƣờng trong các cấp các ngành và cộng đồng dân cƣ đƣợc chú trọng, mức dộ gia tăng ô nhiễm đã từng bƣớc đƣợc hạn chế, Nhƣng bên cạnh đó, công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng hiện nay còn nhiều yếu kém, hạn chế…chủ yếu là chƣa nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng về tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trƣờng. Sự phối hợp của các cấp, các ngành còn nhiều vƣớng mắc.
Chƣa đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trƣờng…quản lý môi trƣờng ở n 2 các địa phƣơng gặp nhiều khó khăn, bộc lộ nhiều yếu kém và bất cập, đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác bảo vệ môi trƣờng chƣa đƣợc đào tạo một cách toàn diện…xuất phát từ thực tế trên, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Tài nguyên và Môi trƣờng, trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực hiện đề tài “ Đánh giá công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng trên địa bàn phƣờng Phú Xá – thành phố Thái Nguyên – tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 – 2016” 1. Mục đíchnghiên cứu - Đánh giá thực trạng công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng trên địa bàn phƣờng Phú Xá giai đoạn 2014 - 2016. - Giúp cho mọi ngƣời có những hiểu biết về công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng nói chung và thực trạng công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng tại phƣờng Phú Xá nói riêng. - Xác định đƣợc những thuật lợi và khó khăn trong công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng tại phƣờng Phú Xá, phát hiện những mặt tích cực đã làm đƣợc cần phải phát huy, những hạn chế trong công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng của phƣờng từ đó giúp các nhà quản lý có sự điều chỉnh phù hợp, đƣa ra các biện pháp, quy định quản lý thích hợp hơn.
- Đề xuất các giải pháp thiết thực, cụ thể nhằm nâng cao công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại phƣờng Phú Xá. Mụctiêu nghiên cứu - Tìm hiểu hiện trạng công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng ở phƣờng, xã thông qua các công cụ quản lý môi trƣờng đã học nhƣ: công cụ kinh tế, công cụ pháp luật… n 3 - Tìm hiểu các hoạt động về bảo vệ môi trƣờng nhƣ : Tuyên truyền, giáo dực ý thức bảo vệ môi trƣờng cho ngƣời dân sinh sống trên địa bàn phƣờng. Tìm hiểu việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trƣờng. - Đƣa ra các giải pháp nhằn nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trƣờng tại phƣờng Phú Xá – thành phố Thái Nguyên.
- Giúp cộng đồng nhận thức đúng đắn về chất lƣợng môi trƣờng sống của mình, khuyến khích họ có ý thức quản lý môi trƣờng sống của chính mình. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Nghiên cứu đề tài giúp chúng em củng cố kiến thức và lý luận thực tiễn về đánh giá, phân tích và quản lý môi trƣờng phục vụ cho công tác sau này. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá thực trạng công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng tại địa bàn phƣờng trong thực tế.
So sánh đối chiếu với kiến thức đã đƣợc trang bị trong nhà trƣờng từ đó rút ra kinh nghiệm cho bản thân trong thực tiễn. - Đánh giá vai trò của cấp phƣờng, xã trong công tác quản lý Nhà nƣớc về môi trƣờng. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác quản lý môi trƣờng 2.
Khái niệm môi trường và quản lý môi trường * Khái niệm môi trường : Môi trƣờng bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo quanh con ngƣời có ảnh hƣởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con ngƣời và sinh vật. Môi trƣờng sống của con ngƣời theo chức năng đƣợc chia thành các loại sau: + Môi trƣờng tự nhiên: Bao gồm các yếu tố tự nhiên nhƣ các yếu tố vật lý, hóa học và sinh học, tồn tại khách quan ngoài ý muốn của con ngƣời. + Môi trƣờng xã hội: là tổng thể các quan hệ giữa ngƣời và ngƣời tạo nên sự thuận lợi hoặc sự trở ngại cho sự tồn tại và phát triển các cá nhân và cộng đồng loại ngƣời. + Môi trƣờng nhân tạo: là tất cả các yếu tố tự nhiên xã hội do con ngƣời tạo nên và sự chi phối của con ngƣời.
+ Môi trƣờng theo nghĩa rộng là tổng thể các nhân tố nhƣ không khí, nƣớc đất, ánh sáng, âm thanh, cảnh quan xã hội… có ảnh hƣởng tới cuộc sống của con ngƣời và các tài nguyên thiên nhiên cần thiết cho sinh sống và sản xuất của con ngƣời. Môi trƣờng theo nghĩa hẹp là các cá nhân tố nhƣ: không khí, đất, nƣớc, ánh sáng… liên quan tới chất lƣợng cuộc sống của con ngƣời không xét tới tài nguyên. ( Trƣơng Thanh Nam, 2006) [4] Quản lý môi trƣờng là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội, có tác động điều chỉnh các hoạt động của con ngƣời trên sự tiếp cận có hệ thống và các kỹ năng điều phối thông tin đối với các vấn đề môi trƣờng có n 5 liên quan tới con ngƣời, xuất phát từ quan điểm định lƣợng, hƣớng tới sự phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên (PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006)[5]. Quản lý Nhà nƣớc về BVMT xác định rõ chủ thể là Nhà nƣớc, bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đƣa ra các biện pháp, pháp luật, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ môi trƣờng sống và pháp triển bền vững kinh tế quốc gia (PGS.TS Nguyễn Thế Chinh, 2003)[2] 2.
Cơ sở triết học của quản lý môitrường Sự phát triển mạnh mẽ liên tục mạnh mẽ của các công nghiệp, cách mạng khoa học và công nghệ cùng với quá trình công nghiệp hóa trong thế kỷ vừa qua đã làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc bộ mặt của xã hội loài ngƣời và môi trƣờng tự nhiên. Để có các công cụ hiệu quả trong quản lý môi tƣờng, chúng ta phải có cái nhìn bao quát, sâu sắc và toàn diện mối quan hệ giữa con ngƣời, xã hội và tự nhiên, hiểu biết đƣợc bản chất, diễn biến các mối quan hệ đó trong quá trình lịch sử. - Nguyên lý về tính thống nhất vật chất thế giới gần tự nhiên, con ngƣời và xã hội thành một hệ thống rộng lớn “Tự nhiên - Con ngƣời - Xã hội”, trong đó yếu tố con ngƣời giữ một vai trò rất quan trọng. - Tính thống nhất của hệ thống “tự nhiên – con ngƣời – xã hội”đòi hỏi việc giải quyết vấn đề môi trƣờng và thực hiện công tác quản lý môi trƣờng phải toàn diện hệ thống.
Con ngƣời nắm bắt cội nguồn sự thống nhất đó, phải đƣa ra các phƣơng sách thích hợp để giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh trong hệ thống đó. Vì chính con ngƣời đã góp phần quan trọng vào việc phá vỡ tất yếu khách quan là sự thống nhất giữa tự nhiên – con ngƣời – xã hội. Sự hình thành những chuyên ngành khoa học nhƣ quản lý môi n 6 trƣờng, sinh thái nhân văn là sự tìm kiếm của con ngƣời nhằm nắm bắt và giải quyết các mâu thuẫn, tính thống nhất của hệ thống “tự nhiên – con ngƣời – xã hội”. - Sự phụ thuộc của mối quan hệ con ngƣời và tự nhiên vào trình độ phát triển của xã hội.
Tự nhiên và xã hội đều có một quá trình lịch sử phát triển lâu dài và phức tạp. Con ngƣời xuất hiện trong giai đoạn cuối của quá trình tiến hóa lâu dài của tự nhiên. - Sự điều khiển một cách có ý thức mối quan hệ giữa con ngƣời và tự nhiên: sự phát triển của xã hội loài ngƣời ngày nay đang hƣớng tới các mục tiêu cơ bản là phồn thịnh về kinh tế, bình đẳng và công bằng về hƣởng thụ vật chất và môi trƣờng trong sạch, duy trì và phát triển các di sản văn hóa của nhân loại. Để tồn tại và phát triển, con ngƣời phải tiến hành điều khiển có ý thức quan hệ giữa xã hội và tự nhiên.
Cơ sở Khoa học - Kỹ thuật - Công nghệcủaquản lý môi trường * Cơ sở khoa học - Việc hình thành các bộ môn khác nhau của khoa học môi trƣờng, công nghệ môi trƣờng, thông tin môi trƣờng, kỹ thuật môi trƣờng. Kết quả nghiên cứu ứng dụng của các nhà khoa học thuộc lĩnh vực hóa học, sinh học, địa học, toán học, tin học. Tuy nhiên, vấn đề môi trƣờng thông thƣờng khá phức tạp, liên quan tới nhiều ngành khoa học tự nhiên nên không thể giải quyết bằng một số giải pháp riêng biệt của một ngành khoa học nào đó. Do vậy, quản lý môi trƣờng với tƣ cách là một lĩnh vực khoa học ứng dụng có chức năng phân tích, đánh giá và áp dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ quản lý xã hội để giải quyết tổng thể các vấn đề môi trƣờng do sự phát triển đặt ra.