Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP VỀ CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI TRONG BỐI CẢNH COVID-19 TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 1. Một số khái niệm liên quan 1. Chính sách an sinh xã hội “Chính sách” là khái niệm đã được sử dụng phổ biến trong các tài liệu của nhà nước cũng như trên các phương tiện truyền thông và trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, do phạm vi sử dụng khá rộng nên khái niệm này cũng được hiểu theo nhiều cách khác nhau như: Theo Từ điền Bách khoa“chính sách" là một đường lối hành động được thông qua và theo đuổi bởi chính quyền, đảng, nhà cai trị.
chính khách. Nếu hiểu theo sự giải thích này, chính sách không đơn thuần chỉ là một quyết định để giải quyết một vụ việc, mà nó là một đường lối chính trị hay phương hướng hành động của một tổ chức, một nhà nước hay một đảng phái. Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Chính sách là những chuẩn tấc cụ thể để thực hiện đường lối. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thế nào đó” [44].Hiểu theo nghĩa này thì chính sách là những quy định cụ thể về những nội dung, đối tượng, thời điểm, lĩnh vực cần điều chỉnh trong quá trình thực hiện đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
của Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội. Chính sách ASXH là khái niệm được sử dụng rộng khắp trên toàn thế giới, có nội dung và đối tượng áp dụng rộng rãi và ngày càng được hoàn thiện và mở rộng về phạm vi cũng như chức năng. Theo Tổ chức Lao động quốc tế thì: An sinh xã hội là những chính sách được tạo ra trong xã hội để bảo vệ cho các thành viên của mình thông qua một 13 số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, những biến đổi lớn về kinh tế, chính trị và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng nguồn thu nhập của những đối tượng được chính sách ASXH bảo vệ như: ốm đau, thai sản, thương tật do lao động hoặc tử vong. Ở Việt Nam, khái niệm ASXH cũng còn có nhiều ý kiến khác nhau.
Theo Mai Ngọc Cường trong bài viết Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam, cho rằng, theo nghĩa rộng, "An sinh xã hội là sự đảm bảo thực hiện các quyền để con người được an bình, đảm bảo an ninh, an toàn trong xã hội". Còn khi hiểu ASXH theo nghĩa hẹp thì đó "là sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế, người bị thiên tai địch họa" có như vậy chúng ta mới có thể thấy hết được bản chất của ASXH. Trong Kỷ yếu hội thảo khoa học của Hoàng Quốc Bảo với đề tài KX02.02/06-10: "an sinh xã hội là sự an toàn của cuộc sống con người, từ cá nhân đến cộng đồng, tạo tiền đề và động lực phát triển con người và xã hội”. theo đó ASXH là những là những chính sách của nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội nhằm điều chỉnh mọi hoạt động của xã hội nhằm bảo đảm cho mọi thành viên trong xã hội tồn tại và phát triển các mặt mang tính bản chất của con người trên cả phương diện thể chất và tinh thần.
Trong xây dựng chiến lược ASXH giai đoạn 2011 - 2020 do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chủ trì thì: "ASXH là sự bảo đảm mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hệ thống các 14 cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế". Tóm lại, ASXH là những can thiệp của Nhà nước và xã hội bằng các biện pháp kinh tế để hạn chế, phòng ngừa và khắc phục rủi ro cho các thành viên trong cộng đồng do bị mất hoặc giảm thu nhập bởi các nguyên nhân chủ quan và khách quan. Từ những khái niệm về chính sách như trên thì chính sách an sinh xã hội trước hết, là một chính sách xã hội cơ bản của Nhà nước, của chính phủ, của các tổ chức chính trị xã hội, là một bộ phận thuộc chính sách công. Thứ hai, chính sách an sinh xã hội là tập hợp của hệ thống các chương trình của Nhà nước và của các tổ chức xã hội nhằm thực hiện chức năng phòng ngừa, hạn chế và khắc phục rủi ro hoặc biến cố xã hội để đảm bảo mức sống tối thiểu và nâng cao đời sống cho các thành viên trong xã hội.
Dịch bệnh Covid-19 Có thể nói dịch bệnh Covid-19 là đại dịch toàn cầu, bởi theo tổ chức Y tế Thế giới - WHO định nghĩa về đại dịch như sau: “Một đại dịch là sự lây lan trên toàn thế giới của một căn bệnh mới”. Như vậy, dịch bệnh Covid-19 mang đầy đủ cả hai yếu tố đó là một căn bệnh mới và lây lan rộng trên toàn thế giới. Diễn biến của dịch Covid-19 là một căn bệnh do vi-rút có tên SARS- CoV-2 gây ra và được phát hiện vào tháng 12 năm 2019 ở Vũ Hán, Trung Quốc. Nó là một loại virus đường hô hấp mới gây bệnh viêm đường hô hấp cấp ở người và cho thấy có sự lây lan từ người sang người.
Nó hủy hoại phổi, gây ra các vấn đề tim mạch, tổn thương gan,.khi khởi phát, nCOV có thể diễn biến đến viêm phổi nặng, suy hô hấp tiến triển và tử vong, đặc biệt ở những người có bệnh mạn tính, suy giảm miễn dịch. 15 Trường hợp tử vong do SARS-CoV-2 đầu tiên xảy ra ở Vũ Hán vào ngày 9 tháng 1 năm 2020. Các ca nhiễm virus đầu tiên được xác nhận bên ngoài Trung Quốc bao gồm hai người phụ nữ ở Thái Lan và một người đàn ông ở Nhật Bản đã cảnh báo sự lây nhiễm virus từ người sang người đã được xác nhận cùng với tỷ lệ bùng phát dịch tăng vào giữa tháng 1 năm 2020. Ngày 23 tháng 1 năm 2020, chính phủ Trung Quốc quyết định phong tỏa thành phố Vũ Hán, toàn bộ hệ thống giao thông công cộng và hoạt động xuất - nhập khẩu đều bị tạm ngưng.
Ngày 11 tháng 3 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ra tuyên bố gọi "Covid-19" là đại dịch toàn cầu. Tính đến thời điểm (30/04/2022) theo thống kê từ Bộ Y tế, tổng số ca nhiễm trên toàn thế giới là hơn 510 triệu ca, trong có trong đó có hơn 6 triệu ca tử vong và hơn 463 triệu ca đã khỏi bệnh. Tại Việt Nam theo thống kê của Bộ y tế có hơn 10,6 triệu ca nhiễm, có 3hơn 9 triệu ca đã bình phục, và có 43.041ca tử vong. Dịch bện không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe và gây thiệt hại về sinh mạng con người với tỷ lệ rất cao so với dân số thế giới, đại dịch COVID-19 còn trực tiếp gây ra những sự bất ổn nghiêm trọng về kinh tế chính trị đối với những quốc gia có dịch bệnh bùng phát và gián tiếp ảnh hưởng tới cả những quốc gia khác, đồng thời ảnh hưởng gián tiếp tới nhiều lĩnh vực khác trong cuộc sống của tất cả mọi người.
Cho đến nay chúng ta đã trải qua 2 năm đối phó với đại dịch COVID-19. Năm 2022, cũng là năm thứ ba ứng phó với COVID-19 với nhiều thách thức. WHO đã cảnh báo về sự lây nhiễm với tốc độ lớn của biến thể Omicron đồng thời kêu gọi các nước tăng cường chủ động ứng phó với làn sóng dịch bệnh tiếp theo do biến thể mới. Dù tỷ lệ tiêm phòng ở nước ta 16 đạt mức độ trung bình cao so với thế giới thì biến thể mới xuất hiện cũng vẫn làm gia tăng áp lực cho toàn bộ nền kinh tế nói chung, ngành y tế nói riêng.
Sau hai năm chao đảo vì đại dịch COVID-19, tình hình sản xuất kinh doanh bị đình trệ , đời sống của đại bộ phận người dân gặp nhiều khó khăn, đặc biệt người dân trong các khu cách ly, phong tỏa, các địa bàn tâm dịch, các khu công nghiệp phải thực hiện giãn cách và tăng cường giãn cách xã hội. Sức chống chịu của nền kinh tế suy giảm mạnh; số lượng doanh nghiệp và người lao động ngừng việc, thiếu, mất việc làm gia tăng. Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương Đảng, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ đã kịp thời ban hành những quyết sách phục vụ phòng, chống dịch, phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.nhờ sự lãnh đạo, kịp thời, và quyết tâm triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch của Chính phủ thì công tác bảo đảm an sinh xã hội đã góp phần quan trọng vào thành công của cuộc chiến chống dịch COVID-19 ở Việt Nam, củng cố và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 với sự xuất hiện của biến thể mới Omicron của virus SARS-CoV-2 vẫn là yếu tố chính tiềm ẩn những nguy cơ trì hoãn sự phục hồi và thời điểm kinh tế thế giới trở lại mức bình thường như trước đại dịch.
Quản lý thông điệp về chính sách an sinh xã hội trong bối cánh đại dịch Covid-19 trên báo mạng điện tử 1. Báo mạng điện tử Trong Luật Báo chí năm 2016 tại khoản 6, điều 3 trong phần giải thích từ ngữ đã chỉ rõ “Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử” [37]. 17 Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạy về báo chí và tuyên truyền các giảng viên của Học viện Báo chí và Tuyên truyền thấy rằng khái niệm báo điện tử có nghĩa rất chung chung, không giúp người học hiểu rõ được đặc điểm của loại hình báo chí phát hành trên mạng: tờ báo được sản xuất và phát hành trong môi trường mạng toàn cầu internet như hiện nay. Chính vì thế tiến sĩ Nguyễn Thị Trường Giang và tiến sĩ Nguyễn Trí Nhiệm trong quá trình soạn thảo giáo trình giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã thống nhất sử dụng khái niệm “báo mạng điện tử” như sau: “Báo mạng điện tử là một loại hình báo chỉ được xây dựng dưới hình thức của một trang web, phát hành trên mạng Internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin một cách nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và tương tác cao”, [21, tr.