Chương 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển du lịch nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng; Chương 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch nông thôn; Chương 3. Hiện trạng phát triển du lịch nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng; và Chương 4.
Quan điểm, định hướng và giải pháp phát triển du lịch nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG THÔN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 1. Các nghiên cứu về phát triển du lịch 1. Các nghiên cứu về phát triển du lịch trên thế giới và ở Việt Nam Theo các tài liệu cho thấy Du lịch xuất hiện sớm từ trong thời kỳ Ai Cập và Hy Lạp cổ đại… cùng với sự hình thành và phát triển của du lịch là các tài liệu, các công trình nghiên cứu liên quan đến sự hình thành và phát triển của du lịch trên thế giới và Việt Nam.
Cuối thế kỷ 16, Tư bản chủ nghĩa hình thành tạo điều kiện cho du lịch được phát triển, mở rộng, sách hướng dẫn du lịch “Hướng dẫn về đường sá ở Pháp” năm 1552, “Cuộc du hành ở Pháp” năm 1589, “Travel record literature” (youji wenxue), “The Voyage of Italy”, cuốn “Sách tra cứu về y học, lý học và lịch sử học về Libenstain” năm 1610 (Libenstain, Đức là một trung tâm nước khoáng chữ bệnh nổi tiếng - minh chứng cho loại hình du lịch chữ bệnh phát triển mạnh trong thời kỳ này). Từ đó, ngày càng nhiều các nghiên cứu cụ thể, chi tiết và sâu rộng hơn của các học giả trên khắp thế giới về phát triển du lịch như L.Mukhina (1973) về đánh giá tổng thể tổng hợp tự nhiên phục vụ giải trí; N.Kandaxkia (1973) về các tài nguyên giải trí theo lãnh thổ các vùng du lịch; I.Piroinik (1985) nghiên cứu về tổ chức lãnh thổ các vùng du lịch… và gần đây, các nhà nghiên cứu tập trung nghiên cứu vào phát triển du lịch tại một điểm đến nhất định hoặc đưa ra những cái nhìn tổng thể và toàn diện hơn về phát triển du lịch. Trong số những nghiên cứu mới nhất, có một nhóm cố gắng thiết lập mối liên hệ giữa nghiên cứu phát triển và du lịch và giải quyết một số vấn đề cơ bản liên quan đến du lịch với tư cách là tác nhân thúc đẩy phát triển (Sharpley, 2002 [138]; Sharpley & Telfer, 2008 [146]; Smith & Duffy, 2003 [148] ; Ante Mandić ljko Mrnjavac Lana Kordić, 2018 [46]; Jeetesh Kumar and Anshul Garg, 2020 [89]). Những nghiên cứu khác bảo vệ và thách thức khái niệm bền vững du lịch đã trở thành mô hình phát triển chính trong lĩnh vực này (Hall & Brown, 2006 [83]; Mowforth & Munt, 2009 [111]; Sharpley, 2009 [139]…).
Những cuốn sách này đưa ra các vấn đề đa dạng về phát triển du lịch liên quan đến nghèo đói, phát triển khu vực, chính sách, chiến lược và các nghiên cứu 8 điển hình về phát triển du lịch từ khắp nơi trên thế giới (Burns & Novelli, 2008 [61]; Kumral & Önder, 2012 [96]; Leslie, 2009 [99]; Liburd & Edwards, 2010 [101]; Sharpley & Telfer, 2002 [145]; Xiao, 2002 [161], 2007 [162]). Mỗi cuốn sách này đóng góp phần riêng của mình vào cuộc tranh luận về phát triển du lịch, khám phá các cách tiếp cận và thách thức mới phản ánh bối cảnh kinh tế và xã hội ngày càng phát triển và phản ánh hiểu biết hiện tại của chúng ta về mối tương quan giữa du lịch và phát triển. Và từ đó cho đến này có rất nhiều nghiên cứu. ỞViệt Nam, xoay quanh vấn đề phát triển du lịch có rất nhiều nghiên cứu ở mọi lĩnh vực như: phát triển du lịch mang tính chất bền vững, phát triển sản phẩm, phát triển thị trường khách du lịch, phát triển hệ thống hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch, phát triển nguồn nhân lực du lịch, phát triển các loại hình du lịch, … Đối với các vùng miền, khu du lịch, điểm du lịch các nghiên cứu nằm trong các đề tài, luận án…: Với phát triển du lịch theo địa phương có những nghiên cứu tiêu biểu như: Tác giả Nguyễn Lan Anh (2014) [14] đã hệ thống hóa phần cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch và TNDL.
Nghiên cứu sự phát triển của du lịch Thái Nguyên gắn với khai thác tài nguyên du lịch vùng phụ cận. Từ đó, đưa ra định hướng và đề xuất giải pháp cụ thể cho du lịch Thái Nguyên phát triển trong tương lai. Tác giả Nguyễn Thị Phương Nga (2016) [17]. Đề tài hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch trong xu thế hội nhập và vận dụng vào địa bàn tỉnh Hà Giang; Xác định hệ thống chỉ tiêu đánh giá điểm du lịch, tuyến du lịch của tỉnh, xác định các tiêu chí đánh giá mức độ hội nhập trong du lịch cấp tỉnh; phân tích thực trạng TNDL tỉnh Hà Giang, đánh giá bước đầu những yếu tố tác động chủ yếu đến sự phát triển của du lịch Hà Giang; hiện trạng phát triển du lịch Hà Giang giai đoạn 2010 - 2014, đưa ra đặc điểm của du lịch Hà Giang trong xu thế hội nhập.
Từ đó đưa ra các định hướng và giải pháp phát triển du lịch Hà Giang trong xu thế hội nhập. Tác giả Dương Hoàng Hương (2017) [7], Luận án đã góp phần hệ thống, bổ sung lý thuyết về phát triển du lịch bền vững ở địa phương cấp tỉnh; Rút ra bài học từ kinh nghiệm về phát triển du lịch bền vững của các nước, vùng lãnh thổ và các địa phương cho tỉnh Phú Thọ; Làm rõ thực trạng phát triển du lịch tỉnh Phú Thọ theo các nội dung và tiêu chí đánh giá phát triển du lịch bền vững; Đề xuất các mục tiêu, định 9 hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững ở tỉnh Phú Thọ đến năm 2030. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình (2018) [24]. Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận về đầu tư và thu hút đầu tư phát triển du lịch.
Đánh giá được thực trạng tài nguyên du lịch, tình hình tổ chức và quản lý ngành du lịch tỉnh Hòa Bình. Trên cơ sở đó đưa ra các định hướng phát triển du lịch tỉnh trong những năm tiếp theo; đồng thời đề xuất 7 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư phát triển du lịch tỉnh Hòa Bình và điều kiện thực hiện các giải pháp nâng cao thu hút đầu tư phát triển du lịch tỉnh Hòa Bình. Cùng với đó là các nghiên cứu phát triển du lịch cấp vùng như: Tác giả Lê Văn Minh (chủ nhiệm đề tài cấp Bộ) (2007) [12]. Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề về lý luận và thực tiễn về khu du lịch, về đầu tư phát triển các khu du lịch, thực trạng khai thác và kinh doanh tại một số khu du lịch; Xây dựng và đề xuất hệ thống các giải pháp khuyến khích và đầu tư để phát triển các khu du lịch, khai thác sử dụng có hiệu quả và bảo tồn các nguồn tài nguyên ở các khu du lịch, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tăng thời gian lưu trú của khách và khắc phục tính mùa vụ trong hoạt động du lịch” Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì (2016) [4].
Đề án nghiên cứu lý thuyết, kinh nghiệm của các nước trên thế giới trong việc xây dựng tiêu chí đánh giá điểm đến du lịch, từ đó xác định các tiêu chí khung cho đánh giá điểm đến du lịch Việt Nam. Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá điểm đến là các khu du lịch, các điểm du lịch quốc gia của Việt Nam. Từ đó đề xuất quy trình đánh giá điểm đến là các khu du lịch, các điểm du lịch quốc gia của Việt Nam theo các tiêu chí đã xác định. Tác giả Trịnh Thị Phan (2019) [34], Về mặt lý luận, luận án đã kế thừa, cập nhật và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về du lịch và phát triển du lịch.
Lựa chọn được các tiêu chí đánh giá phát triển ngành du lịch, các điểm du lịch vận dụng cho lãnh thổ cấp vùng. Về thực tiễn, luận án đã làm rõ những thế mạnh và hạn chế của các nhân tố với tác động đến phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ, đặc biệt bổ sung một số nhân tố, yếu tố mang tính cập nhật so với quy hoạch tổng thể đã ban hành (ví dụ: nhân tố đô thị hóa và hệ thống đô thị, toàn cầu hóa và hợp tác quốc tế, an ninh chính trị và an toàn xã hội; một số yếu tố về tài nguyên, về môi trường.); Phân tích những thành tựu và thách thức trong phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ giai đoạn 10 2000 - 2015 dựa trên các chỉ tiêu đã xác định và qua điều tra xã hội học. Cập nhật và chính xác các chỉ tiêu phát triển du lịch để so sánh, đối chiếu với dự báo của Tổng Cục du lịch cho năm 2015. Từ đó bổ sung vào các chỉ tiêu phát triển du lịch cho quy hoạch của Tổng cục du lịch, đóng góp tích cực hơn cho phát triển du lịch của vùng Bắc Trung Bộ và du lịch cả nước cũng như sự phát triển KT - XH của vùng và các địa phương trong vùng và đề xuất định hướng và các nhóm giải pháp phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ để đẩy mạnh phát triển du lịch hiệu quả trong thời gian tới.
Ngoài ra còn có những đề tài nghiên cứu đến những nhân tố tác động đến sự phát triển du lịch như các tài liệu liên quan đến xúc tiến điểm đến: Một loạt các đề án thu hút thị trường khách du lịch quốc tế đến Việt Nam của Tổng cục du lịch tháng 6 năm 2012: [25] [26] [27] [28] [29] [30] [31]. Các đề án trên đã khái quát được đặc điểm tiêu dùng của một số thị trường khách du lịch tiêu biểu đến Việt Nam; trên cở sở đó đưa ra các giải pháp nhằm thu hút và kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch. Các nghiên cứu về phát triển du lịch ở vùng đồng bằng sông Hồng Có rất ít tài liệu nghiên cứu một cách tập trung về phát triển du lịch vùng ĐBSH. Thường là các nghiên cứu ở từng tỉnh riêng biệt trong vùng.
Viện Nghiên cứu Phát triển du lịch, Tổng cục Du lịch [2015] [13], đề án đã chỉ ra những vấn đề lý luận về sản phẩm du lịch đặc thù, đánh giá được các điều kiện phát triển sản phẩm du lịch đặc thù vùng ĐBSH; hệ thống hóa các sản phẩm du lịch vùng ĐBSH từ đó chỉ ra các sản phẩm du lịch đặc thù cũng như đưa ra các giải pháp phát triển hệ thống sản phẩm du lịch đặc thù vùng ĐBSH.