Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA VĂN PHÒNG 1. Ở các nước trên thế giới - Cuốn sách “Một số vấn đề trong nghiên cứu về quản trị văn phòng và lưu trữ học” của Nghiêm Kỳ Hồng, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2014 [7]. Tác giả khẳng định quản trị văn phòng và công tác lưu trữ là những công tác rất quan trọng trong hoạt động của mọi cơ quan, tổ chức.
Với ý nghĩa đó, tác giả đã đi sâu vào những công việc quản lý nội bộ văn phòng (quản trị văn phòng) và hoạt động lưu trữ. Với sự hiểu biết và trải nghiệm của mình, tác giả đã phần nào làm sáng rõ hơn một số vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn về quản trị văn phòng và công tác lưu trữ học như: những kiến thức cơ bản về văn phòng và quản trị văn phòng; đổi mới và hiện đại hóa văn phòng; đóng góp của văn phòng đối với công cuộc cải cách hành chính nhà nước; hiện đại hóa công tác lưu trữ; đổi mới công tác tổ chức sử dụng tài liệu nhằm phát huy giá trị của tài liệu lưu trữ; thành tựu và những đóng góp của công tác lưu trữ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam và một số vấn đề cần thiết khác. Có thể thấy, công trình đề cập khá đầy đủ những yếu tố và hoạt động của một tổ chức công, dù vậy, tác giả đi sâu vào công tác lưu trữ. Những nội dung hoạt động và yếu tố cấu thành quản trị văn phòng nhưng cũng chỉ nhằm mục đích cho hoạt động lưu trữ.
- Cuốn sách “Quản trị hành chánh văn phòng” của Nguyễn Hữu Thân xuất bản năm 2004 bởi Nhà xuất bản Thống kê [13]. 8 Theo tác giả thì bất cứ cấp quản trị nào có văn phòng làm việc đều phải quản trị văn phòng của mình gọi là Quản trị hành chính văn phòng. Việt Nam là thành viên của Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) từ năm 1995, thành viên của APEC và đã gia nhập chính thức vào Tổ chức thương mại thế Giới WTO vào ngày 11-1-2007. Chính vì vậy chúng ta cần phải quản trị Hành chính văn phòng theo tiêu chuẩn hiện đại mà các nước ASEAN và các nước công nghiệp phát triển đang áp dụng.
Với cuốn sách này, tác giả đã chỉ ra chủ thể của quản trị văn phòng đó là trưởng phòng (hoặc giám đốc) và thư ký; mối quan hệ giữa trưởng phòng (hoặc giám đốc) và thư ký; và bối cảnh của quản trị văn phòng. Trên cơ sở đó, tác giả đi vào các nội dung của quản trị văn phòng, bao gồm: chức năng, hoạch định quản trị, bộ máy và nguyên tắc hoạt động của bộ máy; các công cụ và phương tiện kiểm soát việc quản trị. Quản trị thời gian, không gian, hồ sơ; lễ tân… Như vậy, có thể khẳng định tác giả đã nghiên cứu tổ chức và hoạt động của một tổ chức rất cụ thể, chi tiết và toàn diện. Tuy nhiên, tổ chức mà tác giả tiếp cận là tổ chức kinh tế thực hiện chức năng kinh doanh, và do đó quản trị hành chính văn phòng mà công trình này đề cập thực chất là những hoạt động mang tính hành chính nội bộ, không phải là hành chính mang tính nhà nước.
Hay nói khác đi, đây là hoạt động của hành chính tư, quản lý tư; không phải là hành chính công, quản lý công. - Cuốn sách “Nghiệp vụ hành chính văn phòng - công tác điều hành tham mưu, tổng hợp lễ tân” của Lưu Kiếm Thanh do Nhà xuất bản Thống kê xuất bản năm 2009 [12]. Có thể nói đây là công trình tương đối công phu và đầy đủ về nghiệp vụ hành chính văn phòng. Theo tác giả, chức năng tham mưu được thể hiện trong mỗi nhiệm vụ cụ thể như xây dựng quy chế làm việc và tổ chức làm việc theo quy chế; giúp lãnh đạo xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình công tác; 9 thông tin tổng hợp phục vụ lãnh đạo; thẩm định về phạm vi, yêu cầu, quy trình, tiến độ, thể thức của các đề án; kiến nghị xử lý các vấn đề thuộc chức năng lãnh đạo của cơ quan, tổ chức; biên tập, kiểm tra và chịu trách nhiệm về thủ tục, thể thức của văn bản.
Bên cạnh đó, văn phòng còn là bộ phận phục vụ trực tiếp các hoạt động hàng ngày như tổ chức các cuộc làm việc của lãnh đạo, các hội nghị, các chuyến đi công tác, hoạt động chuyên môn của các đơn vị, bộ phận; chuẩn bị các điều kiện, phương tiện bảo đảm công tác của cơ quan, tổ chức nói chung. Chức năng tham mưu, tổng hợp và phục vụ đan xen nhau, có quan hệ mật thiết với nhau: tham mưu là để phục vụ, trong phục vụ có tham mưu. Cũng từ đó việc lựa chọn, bồi dưỡng, đào tạo cán bộ văn phòng cần có định hướng đáp ứng tốt chức năng, nhiệm vụ của văn phòng, trong đó cần xác định rõ văn phòng không chỉ là cái “hộp thư” hay “một cái máy giúp việc” đơn thuần, mà cần có những con người phấn đấu vươn lên, sáng tạo, có được những ý kiến đề xuất xác đáng; đồng thời cũng cần tránh coi văn phòng là “tổng tham mưu”, bao biện làm thay những công việc không đúng chức năng. Tác giả cho rằng: văn phòng phải có ý thức đi trước một bước so với các đơn vị khác trong nhiệm vụ đổi mới.
Văn phòng càng sớm hiện đại hoá, càng phục vụ tốt sự lãnh đạo của cơ quan, tổ chức. Hiện đại hoá văn phòng cũng không phải là việc tốn kém lắm, điều kiện để trang bị cơ sở vật chất cũng không đến nỗi khó lắm, song việc đào tạo nhân sự thích ứng với trang thiết bị hiện đại đó, với phong cách làm việc mới, hiện đại lại là vấn đề cần bàn. Việc hiện đại hoá trang thiết bị phải được tiến hành đồng thời với hiện đại hoá chính tri thức con người làm việc trên những trang thiết bị đó và trong đó việc trang bị tri thức cần được tiến hành trước một bước. Chất lượng công tác mọi mặt của văn phòng phụ thuộc rất nhiều vào việc giải quyết vấn đề đó.
Đặc biệt, đối với cán bộ nghiên cứu, tổng hợp cần phải luôn luôn tự rèn luyện 10 nâng cao trình độ biên tập, văn phong trong sáng, ngắn gọn nhưng rõ ràng, nhất là về nội dung, tư tưởng. Tuy nhiên, công trình này chỉ nhằm cung cấp những thiếu hụt hiện nay cho cán bộ, công chức nói chung, những người làm công tác văn phòng nói riêng. Mặt khác, mặc dù là nghiệp vụ hành chính văn phòng nhưng hạn chế của công trình là chưa chỉ ra được các nghiệp vụ, chưa hướng dẫn được muốn làm hành chính văn phòng thì phải làm như thế nào. Với kiến thức mang tính lý luận chung thì mục tiêu hướng đến là “nghiệp vụ” lại chưa đạt được.
- Cuốn sách “Tổ chức và hoạt động của văn phòng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ” của Văn Tất Thu, bản năm 2011 bởi Nhà xuất bản Chính trị quốc gia [15]. Trên cơ sở vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các văn phòng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ (gọi tắt là cấp bộ), công trình đi sâu phân tích cơ sở khoa học tổ chức văn phòng cấp bộ và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan cấp bộ. Chức năng của văn phòng là tham mưu, tổng hợp, tác giả đã đi sâu vào phân tích chức năng tham mưu trên các nội dung: điều hành công việc của lãnh đạo; xây dựng quy chế hoạt động; quản lý văn thư lưu trữ; tổ chức hội họp; quản lý tài sản. Bên cạnh đó tác giả cũng đặt ra các nguyên tắc khi tham mưu.
Trên cơ sở yêu cầu của công cuộc cải cách hành chính, tác giả đề nghị phải đổi mới nhận thức về chức năng, nhiệm vụ của văn phòng cấp bộ, đồng thời đề xuất 8 giải pháp hoàn thiện hoạt động của văn phòng cấp bộ và 4 nội dung hiện đại hóa công tác văn phòng. Thành công của cuốn sách là đã xây dựng được cơ sở khoa học và đề xuất nội dung, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của văn phòng cấp bộ. Tuy vậy, công trình lại chưa đề cập đến tổ chức của văn phòng cấp 11 bộ, chưa chỉ ra được mối quan hệ giữa văn phòng cấp bộ với các văn phòng và cơ quan khác. Đây là một thiếu sót của cuốn sách.
- Cuốn “Kỹ năng quản lý tổ chức” của Nguyễn Văn Hậu (2015), Nhà xuất bản Lao Động, Hà Nội [2]. Cuốn sách là tập hợp của 6 chuyên đề: chuyên đề về lập kế hoạch phát triển tổ chức; chuyên đề về phân công, phối hợp trong hoạt động công vụ; chuyên đề về kỹ năng phân tích công việc và ra quyết định; chuyên đề về kỹ năng phân tích, tổ chức thực hiện và kiểm tra, kiểm soát; chuyên đề quản lý rủi ro; chuyên đề tâm lý và phong cách lãnh đạo. Mỗi một chuyên đề là một khâu trong chu trình của quản lý, tác giả đã rất cụ thể từng hoạt động, mỗi khâu là một kỹ năng tương ứng. Tuy nhiên, do tiếp cận theo chuyên đề độc lập nên giữa các khâu này chưa có sự kết nối với nhau, chưa tạo nên sự thống nhất trong hoạt động của một tổ chức.
- Cuốn “Tổ chức sự kiện theo chuẩn mực văn hóa” của Nguyễn Văn Hậu (2014), Nhà xuất bản Lao Động, Hà Nội [4]. Cuốn sách được kết cấu thành 3 phần, có sự liên kết chặt chẽ thành một thể thống nhất để làm rõ cho vấn đề về tổ chức sự kiện theo chuẩn mực văn hóa trong các cơ quan nhà nước hiện nay. Phần một của cuốn sách đề cập tới các vấn đề chung về tổ chức sự kiện theo chuẩn mực văn hóa hành chính. Qua đó cho chúng ta góc nhìn cơ bản toàn diện về công tác tổ chức sự kiện hiện nay như tên gọi, lịch sử hình thành, vai trò, ý nghĩa, cũng như các loại sự kiện, nội dung, quy trình,… Phần hai tác giả đi vào nội dung quản lý nhà nước về đảm bảo chuẩn mực văn hóa trong tổ chức sự kiện.