I. Giới thiệu
Luận án tiến sĩ nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam, sử dụng mô hình TVAR (Threshold Vector Autoregression) để phân tích dữ liệu hàng tháng từ năm 2002 đến 2015. Nghiên cứu tập trung vào hai biến ngưỡng: lạm phát và thay đổi tỷ giá, nhằm xác định mức độ truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát trong các điều kiện kinh tế khác nhau. Tỷ giá hối đoái và lạm phát là hai yếu tố quan trọng trong kinh tế vĩ mô, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Việc nghiên cứu truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát là cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa nhập khẩu, từ đó tác động đến lạm phát. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát, giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh chính sách tiền tệ hiệu quả.
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định mức độ truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát tại Việt Nam bằng mô hình TVAR. Hai câu hỏi nghiên cứu chính được đặt ra: (1) Liệu truyền dẫn tỷ giá có khác nhau trong các trạng thái lạm phát khác nhau? (2) Liệu truyền dẫn tỷ giá có khác nhau trong các trạng thái thay đổi tỷ giá khác nhau?
II. Khung lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm
Chương này trình bày các lý thuyết nền tảng về truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT), bao gồm các mô hình định giá so le theo sức mạnh thị trường và mô hình Mark up. Nghiên cứu cũng phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá, lạm phát, và lãi suất trong điều kiện cân bằng quốc tế. Các bằng chứng thực nghiệm từ các nghiên cứu trước đây được tổng hợp để làm cơ sở cho việc xây dựng mô hình nghiên cứu.
2.1 Lý thuyết về truyền dẫn tỷ giá
Truyền dẫn tỷ giá là quá trình mà sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa nội địa. Các mô hình lý thuyết như định giá so le và Mark up giải thích cách các doanh nghiệp điều chỉnh giá trong bối cảnh biến động tỷ giá.
2.2 Bằng chứng thực nghiệm
Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây chỉ ra rằng truyền dẫn tỷ giá có thể là phi tuyến, đặc biệt trong các nền kinh tế có lạm phát cao. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc sử dụng mô hình phi tuyến như TVAR để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát.
III. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
Nghiên cứu sử dụng mô hình TVAR để phân tích dữ liệu hàng tháng từ năm 2002 đến 2015. Các biến nghiên cứu bao gồm chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lỗ hổng sản lượng (GAP), tỷ giá hối đoái danh nghĩa có hiệu lực đa phương (NEER), và lãi suất tái cấp vốn (RFI). Quy trình nghiên cứu bao gồm kiểm định tính dừng, lựa chọn độ trễ tối ưu, và ước lượng mô hình TVAR với hai biến ngưỡng: lạm phát và thay đổi tỷ giá.
3.1 Mô hình nghiên cứu
Mô hình TVAR được lựa chọn do khả năng phân tích mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá và lạm phát. Mô hình này cho phép xác định các ngưỡng lạm phát và thay đổi tỷ giá để phân tích sự khác biệt trong truyền dẫn tỷ giá.
3.2 Dữ liệu nghiên cứu
Dữ liệu hàng tháng từ năm 2002 đến 2015 được sử dụng để đảm bảo tính cập nhật và đầy đủ. Các biến nghiên cứu được lựa chọn dựa trên các lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm trước đây.
IV. Kết quả nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát có ý nghĩa thống kê khi lạm phát vượt ngưỡng 0.0765%/tháng hoặc khi thay đổi tỷ giá dưới -0.1657%/tháng. Điều này cho thấy mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá và lạm phát, đặc biệt trong các điều kiện kinh tế khác nhau.
4.1 Kết quả với ngưỡng lạm phát
Khi lạm phát vượt ngưỡng 0.0765%/tháng, truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát trở nên rõ rệt hơn. Điều này phù hợp với lý thuyết về sự điều chỉnh giá của các doanh nghiệp trong môi trường lạm phát cao.
4.2 Kết quả với ngưỡng thay đổi tỷ giá
Khi thay đổi tỷ giá dưới -0.1657%/tháng, truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát cũng có ý nghĩa thống kê. Điều này phản ánh sự đánh đổi giữa ổn định thị phần và duy trì biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu.
V. Kết luận và khuyến nghị
Nghiên cứu kết luận rằng truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát tại Việt Nam có tính phi tuyến, đặc biệt trong các điều kiện lạm phát cao hoặc thay đổi tỷ giá lớn. Các khuyến nghị chính sách được đưa ra nhằm giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh chính sách tiền tệ và tỷ giá hiệu quả hơn.
5.1 Kết luận chính
Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tính phi tuyến trong truyền dẫn tỷ giá đến lạm phát tại Việt Nam. Điều này khẳng định sự cần thiết của việc sử dụng mô hình phi tuyến như TVAR trong các nghiên cứu tương tự.
5.2 Khuyến nghị chính sách
Các nhà hoạch định chính sách cần chú ý đến các ngưỡng lạm phát và thay đổi tỷ giá khi điều chỉnh chính sách tiền tệ. Điều này giúp kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn trong bối cảnh biến động tỷ giá.
