Pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam

Tìm hiểu pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng tại Việt Nam. Nghiên cứu các quy định, chủ thể, hợp đồng và quản trị rủi ro liên quan đến thẻ ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thành
• Chuyên ngành: Pháp Luật
• Đề tài: Pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về lý luận thẻ ngân hàng, dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng và pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 1.3. Các công trình nghiên cứu về thực trạng pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 1.4. Các công trình nghiên cứu về giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 1.5. Những vấn đề chưa được nghiên cứu
• 1.6. Những vấn đề luận án kế thừa và tiếp tục nghiên cứu
• 1.7. Cơ sở lý thuyết, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN BẰNG THẺ NGÂN HÀNG VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH DỊCH VỤ THANH TOÁN BẰNG THẺ NGÂN HÀNG
• 2.1. Những vấn đề lý luận về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 2.2. Khái niệm, phân loại, đặc điểm và vai trò của thẻ ngân hàng
• 2.3. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 2.4. Các chủ thể tham gia vào quá trình phát hành, sử dụng, thanh toán thẻ ngân hàng
• 2.5. Những vấn đề lý luận về pháp luật điều chỉnh dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 2.6. Khái niệm và đặc điểm pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 2.7. Cấu trúc pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN BẰNG THẺ NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng quy định pháp luật về chủ thể phát hành và sử dụng thẻ ngân hàng
• 3.2. Chủ thể phát hành thẻ ngân hàng
• 3.3. Chủ thể sử dụng thẻ ngân hàng
• 3.4. Thực trạng quy định pháp luật về hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.5. Khái niệm, đặc điểm các loại hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.6. Hình thức các loại hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.7. Nội dung các loại hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.8. Thực trạng quy định pháp luật về quản trị rủi ro trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.9. Quy định pháp luật về đối tượng sử dụng thẻ
• 3.10. Quy định pháp luật về nguyên tắc và phạm vi sử dụng thẻ
• 3.11. Quy định pháp luật về đảm bảo an toàn trong sử dụng thẻ
• 3.12. Quy định pháp luật về tra soát và xử lý khiếu nại trong quá trình sử dụng thẻ
• 3.13. Quy định pháp luật về phát hành và cấp tín dụng qua thẻ
• 3.14. Thực trạng quy định pháp luật về quản lý nhà nước đối với dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.15. Chủ thể quản lý đối với dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 3.16. Biện pháp quản lý nhà nước đối với dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN BẰNG THẺ NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam
• 4.2. Yêu cầu, quan điểm của Đảng và Nhà nước đối với việc hoàn thiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.3. Các nguyên tắc hoàn thiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.4. Các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.5. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.5.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về chủ thể sử dụng thẻ ngân hàng
• 4.5.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.5.3. Hoàn thiện quy định pháp luật về quản trị rủi ro trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.5.4. Hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý nhà nước đối với dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.6. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam
• 4.6.1. Nâng cao năng lực áp dụng pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền liên quan
• 4.6.2. Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ, đạo đức kinh doanh của các tổ chức tham gia cung ứng dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 4.6.3. Nâng cao nhận thức của người sử dụng dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật về Dịch Vụ Thanh Toán Thẻ

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng đóng vai trò then chốt trong hoạt động ngân hàng, được khẳng định trong Luật các tổ chức tín dụng năm 2024. Sự đa dạng của phương tiện thanh toán thể hiện rõ sự đan xen giữa truyền thống và hiện đại. Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy sự tăng trưởng vượt bậc trong số lượng và giá trị giao dịch qua thẻ, với hàng triệu thẻ nội địa và quốc tế đang lưu hành. Cơ sở hạ tầng thanh toán cũng được mở rộng với hàng nghìn máy POS được lắp đặt. Tuy nhiên, sự phát triển này đi kèm với những thách thức lớn, đặc biệt là trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đảm bảo an ninh hệ thống và đối phó với tội phạm công nghệ cao. Do đó, việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thẻ ngân hàng là vô cùng cấp thiết.

1.1. Sự Phát Triển Thanh Toán Không Tiền Mặt và Thẻ Ngân Hàng

Sự trỗi dậy của thanh toán không tiền mặt kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, số lượng và giá trị giao dịch qua thẻ liên tục tăng trưởng, cho thấy xu hướng thanh toán di động và giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về khung pháp luật Việt Nam để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho hệ thống.

1.2. Thách Thức và Rủi Ro Pháp Lý trong Thanh Toán Bằng Thẻ

Bên cạnh những cơ hội, sự phát triển của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Rủi ro về gian lận, an ninh thanh toán thẻ, và bảo vệ người tiêu dùng trở thành những vấn đề cấp bách. Pháp luật Việt Nam cần phải hoàn thiện để đối phó với các loại tội phạm công nghệ cao và đảm bảo quyền lợi của chủ thẻ ngân hàng.

II. Vấn Đề Nhức Nhối Rủi Ro Thanh Toán Thẻ và Giải Pháp

Mặc dù khung pháp luật Việt Nam đã được xây dựng và sửa đổi, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, đặc biệt là trong quy định về chủ thể sử dụng thẻ và quản trị rủi ro. Các quy định về độ tuổi, thủ tục phát hành thẻ, và thẩm định khả năng tài chính còn chưa cụ thể. Đối với quản trị rủi ro, trách nhiệm của Tổ chức phát hành thẻ (TCPHT) trong việc đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin còn hạn chế. Nhóm quy định về phát hành và cấp tín dụng qua thẻ cũng chưa rõ ràng. Những bất cập này làm tăng nguy cơ rủi ro thanh toán thẻ và ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng dịch vụ. “Pháp luật cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật được sử dụng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước; người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự được sử dụng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước” (trích dẫn từ tài liệu gốc).

2.1. Hạn Chế Trong Quy Định Về Chủ Thể Sử Dụng Thẻ Ngân Hàng

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định về độ tuổi được phép sử dụng các loại thẻ ngân hàng nhưng còn nhiều tranh cãi về tính hợp lý. Các quy định về thủ tục phát hành thẻ và thẩm định khả năng tài chính đối với người dưới 18 tuổi còn chưa đầy đủ, tạo kẽ hở cho rủi ro thanh toán thẻ và nợ xấu gia tăng.

2.2. Bất Cập trong Quản Trị An Ninh Thanh Toán Thẻ và Bảo Mật

Các quy định về trách nhiệm của Tổ chức phát hành thẻ (TCPHT) trong việc đảm bảo an ninh thanh toán thẻ, bảo mật thông tin chủ thẻ, và xử lý giao dịch bất thường còn chưa đủ mạnh. Điều này khiến người dùng dễ trở thành nạn nhân của các hành vi gian lận và tội phạm công nghệ cao.

2.3. Thiếu Rõ Ràng Trong Quy Định Về Cấp Tín Dụng Qua Thẻ Tín Dụng

Nhóm quy định về phát hành và cấp tín dụng qua thẻ tín dụng còn thiếu cụ thể, dẫn đến khó khăn trong việc quản trị rủi ro tín dụng. Các quy định về hạn mức tín dụng, lãi suất, và phí phạt còn chưa rõ ràng, gây bất lợi cho người sử dụng thẻ.

III. Giải Pháp Pháp Lý Về Thanh Toán Thẻ 5 Bước Cụ Thể

Để theo kịp sự phát triển của dịch vụ thanh toán và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan, việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam là vô cùng cần thiết. Các giải pháp cần tập trung vào việc làm rõ quyền và nghĩa vụ của chủ thẻ, ngân hàng, và các tổ chức liên quan; tăng cường bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản; nâng cao năng lực quản trị rủi ro; và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả. Cần đảm bảo sự ổn định, thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng trong bối cảnh hiện nay.

3.1. Hoàn Thiện Quy Định Về Chủ Thể Sử Dụng Thẻ Ngân Hàng

Cần xem xét lại độ tuổi được phép sử dụng các loại thẻ ngân hàng, đồng thời bổ sung các quy định cụ thể về thủ tục phát hành thẻ và thẩm định khả năng tài chính đối với người dưới 18 tuổi. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng lạm dụng thẻ tín dụng và nợ xấu.

3.2. Nâng Cao Tiêu Chuẩn An Ninh Thanh Toán Thẻ và Bảo Mật

Cần tăng cường trách nhiệm của TCPHT trong việc đảm bảo an ninh thanh toán thẻ, bảo mật thông tin chủ thẻ, và xử lý giao dịch bất thường. Cần áp dụng các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế như PCI DSS và xây dựng hệ thống phòng chống gian lận hiệu quả.

3.3. Xây Dựng Cơ Chế Giải Quyết Tranh Chấp Hiệu Quả

Cần xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng, công bằng, và minh bạch để bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ. Cần có sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng.

IV. Quản Lý Nhà Nước Với Dịch Vụ Thanh Toán Thẻ 5 Yếu Tố

Quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự an toàn và hiệu quả của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng và TCPHT. Cần có các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh thanh toán thẻ và bảo mật thông tin. “Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam. Nghiên cứu các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng nói trên” (trích dẫn từ tài liệu gốc).

4.1. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Hoạt Động Thẻ Ngân Hàng

Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng và TCPHT để đảm bảo tuân thủ pháp luật Việt Nam và các quy định về an ninh thanh toán thẻ.

4.2. Xử Lý Nghiêm Minh Hành Vi Vi Phạm Pháp Luật Việt Nam

Cần có các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh thanh toán thẻ, bảo mật thông tin, và gian lận trong giao dịch trực tuyến.

4.3. Đẩy Mạnh Tuyên Truyền Nâng Cao Nhận Thức Người Dùng

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật Việt Nam và các biện pháp phòng tránh rủi ro thanh toán thẻ cho người sử dụng dịch vụ.

V. Nghiên Cứu và Phát Triển Thanh Toán Thẻ Hướng Đi Nào

Nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Cần khuyến khích các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đầu tư vào R&D để phát triển các công nghệ thanh toán mới, an toàn, và tiện lợi. Cần tạo môi trường thuận lợi cho sự hợp tác giữa các tổ chức trong và ngoài nước để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ. Các nghiên cứu nên tập trung “ Nghiên cứu phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng và thực tiễn thi hành mảng pháp luật này ở Việt Nam” (Trích dẫn từ tài liệu gốc).

5.1. Khuyến Khích Đầu Tư vào R D Công Nghệ Thanh Toán Mới

Cần khuyến khích các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đầu tư vào R&D để phát triển các công nghệ thanh toán mới, an toàn, và tiện lợi, như thanh toán bằng QR code, thanh toán di động, và thanh toán không tiếp xúc.

5.2. Tạo Môi Trường Hợp Tác Chia Sẻ Kinh Nghiệm Quốc Tế

Cần tạo môi trường thuận lợi cho sự hợp tác giữa các tổ chức trong và ngoài nước để chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, và các giải pháp phòng chống gian lận trong dịch vụ thanh toán.

5.3. Nghiên Cứu Tác Động Của Pháp Luật Việt Nam Đến Thanh Toán

Cần nghiên cứu tác động của pháp luật Việt Nam đến sự phát triển của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện để tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.

VI. Tương Lai Thanh Toán Thẻ Góc Nhìn Pháp Luật Việt Nam

Tương lai của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển nhờ sự ứng dụng của công nghệ mới và sự hỗ trợ của pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng này, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý nhà nước, và nâng cao nhận thức của người sử dụng. Cần đảm bảo rằng dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng phát triển một cách an toàn, hiệu quả, và bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Luận án là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với các cơ quan chức năng có thẩm quyền đối với việc đánh giá các ưu điểm, nhược điểm của quy định pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng, làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật hiện hành và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật(Trích dẫn tài liệu gốc).

6.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Luật Việt Nam Về Thanh Toán Thẻ

Cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp luật Việt Nam để đáp ứng yêu cầu phát triển của dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ.

6.2. Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Bảo Vệ Quyền Lợi Người Dùng

Cần tăng cường quản lý nhà nước để đảm bảo an toàn, hiệu quả, và minh bạch trong hoạt động thanh toán thẻ. Đồng thời, cần bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ và phòng chống các hành vi gian lận.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Thanh Toán Không Tiền Mặt

Cần nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích và rủi ro của thanh toán không tiền mặt, từ đó khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ này một cách an toàn và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 của luận án có giá trị tham khảo đối với nghiên cứu sinh khi nghiên cứu lý luận pháp luật về dịch vụ thanh toán. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã nêu ra nội dung cơ bản của pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại ở Việt Nam, trong đó có bao gồm các quy định về dịch vụ thanh toán. Tác giả cũng đã làm rõ nguồn pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại nói chung trong đó có hoạt động dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng nói riêng bao gồm pháp luật trong nước và các điều ước quốc tế, tập quán quốc tế liên quan đến hoạt động ngân hàng. Từ những phân tích của mình, tác giả cho rằng “Pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại ở Việt Nam bao gồm tổng thể các chế định, nguyên tắc và quy phạm điều chỉnh phạm vi hoạt động của ngân hàng thương mại phát sinh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, thanh toán và những hoạt động kinh doanh ngân hàng khác có liên quan”22.

Công trình nghiên cứu này cũng đã phân tích một số yếu tố tác động đến pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại như: tính đặc thù về hoạt động ngân hàng thương mại, cơ chế quản lý kinh tế và trình độ phát triển kinh tế xã hội. Về các công trình nghiên cứu ngoài nước: - Bài viết của tác giả Steve Cornelius, "The Legal Nature of Payment by Credit Card", South African Mercantile Law Journal, vol. Bài viết nghiên cứu về bản chất pháp lý của việc thanh toán bằng thẻ tín dụng. Tác giả cho rằng thẻ tín dụng tuy mới chỉ xuất hiện vào khoảng đầu thế kỷ XX nhưng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong giao dịch thương mại, đặc biệt tại thời điểm thương mại điện tử đang phát triển vô cùng mạnh mẽ.

Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã khái lược về thị trường thẻ tín dụng, mô tả một lược đồ bao gồm các nội dung từ phát hành đến sử dụng thẻ. Tác giả phân tích một số án lệ của Tòa án Vương quốc Anh để từ đó tìm ra bản chất pháp lý của hoạt động thanh toán bằng thẻ tín dụng. Có thể thấy, nghiên cứu tiếp cận bản chất pháp lý của hoạt động thanh toán bằng thẻ tín dụng bằng 22 Ngô Quốc Kỳ (2003), “Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, tr. 14 cách phân tích những tình huống thực tế, một cách tiếp cận khác biệt so với đa số các công trình nghiên cứu tiếp cận từ lý luận.

Những kết quả mà tác giả đưa ra là những nội dung giá trị mà luận án có thể kế thừa khi nghiên cứu lý luận về thẻ ngân hàng, lý luận về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. - Bài viết của tác giả Benjamin Geva, "The E. Debit Card", Canadian Business Law Journal, vol. Đây là một công trình nghiên cứu tổng thể về chuyển tiền điện tử bằng thẻ ghi nợ.

Trong nghiên cứu này, tác giả lần lượt phân tích các yếu tố cấu thành lên hệ thống chuyển tiền điện tử bằng thẻ ghi nợ, các nguyên tắc cơ bản của hệ thống và các vấn đề phát sinh trong giao dịch thẻ ghi nợ. Có thể nói, bài viết nghiên cứu khá sâu về một dạng của thẻ thanh toán đó chính là thẻ ghi nợ và dịch vụ chuyển tiền điện tử thông qua thẻ ghi nợ. Bài viết cung cấp một số nội dung rất cần thiết cho việc nghiên cứu luận án, đặc biệt là việc nghiên cứu về lý luận dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng và thực trạng pháp luật về quy trình thanh toán bằng thẻ ngân hàng. - Bài viết của tác giả Gabriella Gricius, "Russia's New Soft Power: The Mir Card System", Journal of Liberty and International Affairs (JLIA), vol.

Bài viết nghiên cứu về hệ thống thanh toán thẻ quốc gia của Liên bang Nga và hệ thống thẻ Mir của nước này. Cụ thể, bài viết đã nghiên cứu bối cảnh ra đời của hệ thống thanh toán thẻ quốc gia của Liên bang Nga và hệ thống thẻ Mir, làm rõ cấu trúc và cách vận hành hệ thống thanh toán thẻ quốc gia của Liên bang Nga. Từ đó, bài viết phân tích sự tác động của hệ thống thanh toán thẻ quốc gia và hệ thống thẻ Mir đến nền kinh tế của Liên bang Nga. Nghiên cứu có giá trị tham khảo đối với luận án khi cung cấp các thông tin về hệ thống thẻ Mir cũng như hệ thống thanh toán thẻ quốc gia của Liên bang Nga, điều này hỗ trợ cho việc phân tích, so sánh hệ thống thanh toán bằng thẻ ngân hàng ở Việt Nam với Liên bang Nga và một số quốc gia khác.

Đối với các nghiên cứu nước ngoài, không có nghiên cứu nào nêu ra khái niệm thẻ ngân hàng. Các công trình này nghiên cứu trực tiếp về các dạng thẻ ngân hàng là thẻ tín dụng (credit card) và thẻ ghi nợ (debit card). Tác giả Steve Cornelius (2003) không đưa ra khái niệm thẻ tín dụng, tác giả chỉ ra thời điểm ra đời của thẻ tín dụng, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của thẻ tín dụng trong thời điểm thương mại điện tử phát triển nhanh chóng. Tác giả Benjamin Geva (1989) đã đưa ra khái niệm 15 về thẻ ghi nợ (debit card) là một phương tiện thanh toán mới, thiết bị này cung cấp quyền truy cập vào tài khoản tiền gửi tại ngân hàng, được phát triển chủ yếu trong quá trình phát triển của hệ thống chuyển tiền điện tử dựa trên nền tảng của thẻ tín dụng23.

Trong một nghiên cứu nước ngoài khác, tác giả Liran Haim (2011) tiếp cận khái niệm thẻ thanh toán dưới các góc độ khác nhau, góc độ thứ nhất thẻ thanh toán như một phương tiện thanh toán, góc độ thứ hai thẻ thanh toán như một giao dịch ngân hàng đặc biệt, góc độ thứ ba thẻ thanh toán được xem như một quan hệ đại lý (ngân hàng phát hành thẻ được xem là đại lý)24. Các nghiên cứu nước ngoài cũng không đưa ra khái niệm cụ thể về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Tuy nhiên, các nghiên cứu đều ít nhiều khái quát được một số nội dung liên quan đến dịch vụ thanh toán bằng thẻ tín dụng. Tác giả Steve Cornelius (2003) phân tích về dịch vụ thanh toán bằng thẻ tín dụng ở quốc gia Nam Phi trên khía cạnh quan hệ giữa những chủ thể có liên quan là người sử dụng thẻ, tổ chức phát hành thẻ (thường là các ngân hàng ở Nam Phi) và các nhà cung cấp (tổ chức chấp nhận thanh toán thẻ)25.

Có cách tiếp cận giống như trên là tác giả Harrison J McAvoy (2013) khi phân tích về dịch vụ thẻ thanh toán điện tử ở Hoa Kỳ. Tác giả cho rằng cấu trúc của mạng lưới thanh toán thẻ điển hình bao gồm năm bên: chủ thẻ (Cardholder), ngân hàng phát hành thẻ (Issuer), các tổ chức thẻ quốc tế, tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ thanh toán (Acquirer) và các tổ chức chấp nhận thanh toán thẻ (Merchant)26. Các công trình nghiên cứu nước ngoài cũng không đưa ra định nghĩa, làm rõ cấu trúc pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Những nội dung lý luận pháp luật gần như rất hạn chế.

Chỉ một số công trình nghiên cứu khoa học của tác giả nước ngoài có nội dung đánh giá hệ thống pháp luật của một số quốc gia trên thế giới, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về thanh toán bằng thẻ ngân hàng cụ thể như: bài viết của tác giả Harrison J. McAvoy (2013), "Regulation Or Competition: 23 Benjamin Geva, "The E. Debit Card", Canadian Business Law Journal, vol. 24 Liran Haim, "Rethinking Banking Liability in Payment Card Relationship: The Case of Stop Payment Order as an Example" Temple International & Comparative Law Journal, vol.

25 Steve Cornelius, "The Legal Nature of Payment by Credit Card", South African Mercantile Law Journal, vol. 26 Harrison J McAvoy, "Regulation Or Competition: The Durbin Amendment, The Sherman Act, and Intervention in the Card Payment Industry", Seton Hall Legislative Journal, vol. 16 The Durbin Amendment, The Sherman Act, and Intervention in the Card Payment Industry", công trình nghiên cứu này nói về sự ảnh hưởng của Tu chính án Durbin và Đạo luật Sherman đến ngành công nghiệp thanh toán bằng thẻ tại Hoa Kỳ; Bài viết của tác giả Maximilian Yang (2016), "Card Payments and Consumer Protection in Germany", tác giả đã nghiên cứu sự ảnh hưởng trong văn hóa thanh toán của người Đức như một yếu tố tác động rất lớn đến pháp luật về thanh toán bằng thẻ ngân hàng và pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng ở Đức khi sử dụng dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng. Các công trình nghiên cứu về thực trạng pháp luật về dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng Về các công trình nghiên cứu trong nước: - Cuốn sách “Cẩm nang pháp luật ngân hàng – Nhận diện những vấn đề pháp lý” của tác giả Trương Thanh Đức27.

Công trình đã tiến hành nghiên cứu toàn diện các vấn đề của pháp luật ngân hàng bao gồm: pháp luật về ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng; Pháp luật về dịch vụ ngân hàng; Pháp luật về tiền tệ và thanh toán ngân hàng; Pháp luật về tín dụng ngân hàng; Pháp luật về xử lý nợ và rủi ro. Tác giả đã nhận diện những vấn đề pháp lý gắn với từng nội dung trên, đã làm nổi bật những vấn đề quan trọng và còn gây tranh cãi. Trong chương 2 (mục 6) về “Pháp luật về giao dịch ngân hàng” và trong chương 3 (mục 12) về “Pháp luật về thanh toán ngân hàng”, tác giả đã phân tích một số vấn đề pháp lý liên quan đến giao dịch thanh toán bằng thẻ ngân hàng như vấn đề chủ thể, vấn đề quy trình cung cấp dịch vụ thanh toán bằng thẻ của ngân hàng thương mại. Tuy những nội dung này còn sơ lược nhưng vẫn có giá trị nhất định đối với luận án khi nghiên cứu thực trạng pháp luật về chủ thể trong hoạt động dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng và quy trình thanh toán bằng thẻ của ngân hàng thương mại.

- Ngô Quốc Kỳ (2003), “Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. Trong chương 2 nghiên cứu về thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động của ngân hàng thương mại 27 Trương Thanh Đức (2020), “Cẩm nang pháp luật ngân hàng – Nhận diện những vấn đề pháp lý”, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.