Đề tài: Thế Chấp Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai Trong Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Nhà Ở

Tìm hiểu về thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai theo quy định pháp luật. Phân tích thực tiễn và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật liên quan.

• Tác giả: Nguyễn Duy Linh
• Người hướng dẫn: Ts. Đào Gia Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Luật
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự Và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Thế Chấp Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai Trong Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Nhà Ở
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cần thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẾ CHẤP NHÀ Ở HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI TRONG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở
• 1.1. Khái quát chung về Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.2. Khái niệm Nhà ở HTTTL
• 1.3. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.4. Khái niệm Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.5. Khái niệm thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.6. Nhà ở HTTTL là tài sản bảo đảm trong quan hệ thế chấp
• 1.7. Điều kiện pháp lý của Nhà ở HTTTL là tài sản bảo đảm trong quan hệ thế chấp
• 1.8. Lý luận về thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.9. Đặc điểm pháp lý trong thế chấp Nhà ở HTTTL
• 1.10. Các giai đoạn phát triển của quy định thế chấp Nhà ở HTTTL
• 1.11. Vai trò của việc thế chấp Nhà dự án HTTTL
• 1.12. Phân loại các hình thức thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 1.13. Thế chấp một phần dự án đầu tư xây dựng Nhà ở HTTTL
• 1.14. Thế chấp Nhà ở trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở HTTTL
• 1.15. Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu Nhà ở HTTTL từ chủ đầu tư cho người mua nhà
• 1.16. Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu
• 1.17. Đặc điểm pháp lý
• 1.18. Quy định pháp luật về đăng ký biện pháp bảo đảm đối với Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THẾ CHẤP NHÀ Ở HTTTL TRONG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở
• 2.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.2. Khó khăn trong việc xác định Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.3. Những hạn chế trong định giá tài sản thế chấp là Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.4. Khó khăn trong thủ tục thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.5. Vướng mắc khi thực hiện thủ tục công chứng
• 2.6. Thực tiễn áp dụng việc đăng ký giao dịch bảo đảm đối với Nhà ở hình thành trong tương lai
• 2.7. Xu hướng cấp tín dụng đảm bảo bằng Quyền tài sản phát sinh từ Hợp đồng hoặc quyền tài sản phát sinh từ dự án đầu tư
• 2.8. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.8.1. Bổ sung quy định về cách thức định giá tài sản thế chấp là Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.8.2. Hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.8.3. Hoàn thiện các quy định về công chứng hợp đồng thế chấp
• 2.8.4. Hoàn thiện các quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm hợp đồng thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.8.5. Bổ sung quy định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu Nhà ở đối với Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• 2.8.6. Các giải pháp liên quan đến vấn đề xử lý tài sản thế chấp là Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thế Chấp Nhà Ở HTTTL 2022 Cần Biết

Trong bối cảnh kinh tế số, hoạt động đầu tư kinh doanh bất động sản không ngừng phát triển, kéo theo nhu cầu lớn về huy động vốn. Thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai (HTTTL) nổi lên như một giải pháp tài chính quan trọng, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở. Tuy nhiên, việc sử dụng hình thức thế chấp này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi một khung pháp lý rõ ràng và thực tiễn áp dụng hiệu quả. Luận văn thạc sỹ năm 2022 đi sâu vào nghiên cứu pháp lý và thực tiễn thế chấp nhà ở HTTTL nhằm làm rõ các vấn đề, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển bền vững. Bài viết này sẽ tóm tắt lại những nội dung quan trọng của nghiên cứu, tập trung vào thực trạng, vướng mắc, và kiến nghị pháp lý liên quan đến thế chấp nhà ở HTTTL.

1.1. Nhà Ở HTTTL Là Gì Khái Niệm Đặc Điểm Pháp Lý

Nhà ở hình thành trong tương lai (HTTTL) được định nghĩa là nhà ở đang trong quá trình đầu tư xây dựng và chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng. Theo quy định tại Luật Nhà ở năm 2014, nhà ở HTTTL phải đáp ứng các tiêu chí nhất định để được phép giao dịch, bao gồm việc hoàn thành xong phần móng (đối với nhà chung cư, tòa nhà hỗn hợp). Khái niệm này có nội hàm hẹp hơn so với khái niệm tài sản HTTTL nói chung. Thực tiễn cho thấy, việc xác định chính xác thời điểm và điều kiện để một nhà ở được coi là HTTTL còn nhiều tranh cãi, ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan. Khái niệm này cũng được pháp luật thừa nhận dưới góc độ dân sự - kinh tế.

1.2. Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Nhà Ở Khái Niệm Loại Hình

Dự án đầu tư xây dựng nhà ở là tổng hợp các đề xuất liên quan đến việc sử dụng vốn để xây dựng mới nhà ở, công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ nhu cầu ở hoặc để cải tạo, sửa chữa nhà ở trên một địa điểm nhất định. Mỗi dự án có thể bao gồm nhiều loại hình nhà ở khác nhau, từ nhà chung cư cao tầng đến nhà ở riêng lẻ. Trong đó, hình thức thế chấp nhà ở HTTTL thường gặp nhất đối với các căn hộ chung cư, đặc biệt là nhà ở xã hội, do tính chất huy động vốn và hỗ trợ người mua nhà trả chậm. Các hình thức như Condotel, Shophouse,... cũng là các loại hình bất động sản HTTTL.

1.3. Định Nghĩa Thế Chấp Nhà Ở HTTTL Trong Dự Án Đầu Tư

Thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai (HTTTL) trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở là việc một bên (bên thế chấp) dùng nhà ở đang trong quá trình hình thành hoặc đã hình thành nhưng chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng để đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ cho bên nhận thế chấp. Bên thế chấp có thể là chủ đầu tư dự án hoặc người mua nhà. Bản chất của giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL tuân thủ các quy định chung về thế chấp tài sản, tuy nhiên, do đặc tính riêng của tài sản HTTTL nên tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với thế chấp tài sản thông thường.

II. Điều Kiện Thế Chấp Nhà Ở HTTTL 2022 Pháp Lý Cần Biết

Để nhà ở HTTTL trở thành đối tượng của quan hệ thế chấp, cần đáp ứng các điều kiện pháp lý nhất định. Quan trọng nhất là nhà ở phải được pháp luật thừa nhận là một loại tài sản. Bộ luật Dân sự 2015 đã công nhận tài sản HTTTL, tạo cơ sở pháp lý cho việc thế chấp nhà ở HTTTL. Bên cạnh đó, cần đảm bảo tuân thủ các quy định về điều kiện mở bán, nghiệm thu, và các thủ tục pháp lý liên quan đến dự án. Các TCTD thẩm định cấp tín dụng dựa trên cơ sở chứng thư định giá tài sản bảo đảm hoặc tài sản của bên thế chấp để đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ của bên vay và được cơ quan công chứng theo quy định nhằm đảm bảo bên thế chấp là chủ sở hữu của tài sản.

2.1. Nhà Ở HTTTL Phải Được Pháp Luật Công Nhận Là Tài Sản

Theo BLDS 2015, "Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản". Điều này có nghĩa pháp luật hiện hành không phân biệt giữa tài sản hiện có và tài sản chưa hình thành. Trước đây, việc quy định nhà ở HTTTL là một dạng tài sản không có thực đã làm hạn chế việc đưa loại tài sản này vào giao dịch do nó ẩn chứa hàng loạt các rủi ro so với thế chấp các loại tài sản đã hình thành. Do đó, việc công nhận nhà ở HTTTL là tài sản là một bước tiến quan trọng, tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển và giúp người dân dễ dàng tiếp cận vốn vay.

2.2. Điều Kiện Vật Lý Của Nhà Ở HTTTL Móng Bản Vẽ và Nghiệm Thu

Về cấu trúc vật lý, Luật Kinh doanh bất động sản quy định đối với nhà chung cư, tòa nhà hỗn hợp có mục đích để ở HTTTL thì phải có biên bản nghiệm thu đã hoàn thành xong phần móng của tòa nhà đó. Thực tế, người mua thường chỉ được xem nhà mẫu hoặc bản vẽ do chủ đầu tư cung cấp, tiềm ẩn rủi ro về chất lượng công trình và tiến độ xây dựng. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người mua và đảm bảo tính minh bạch của giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL.

2.3. Quyền Được Bảo Đảm Bằng Nhà Ở HTTTL Của Chủ Sở Hữu

Các ngân hàng thẩm định cấp tín dụng dựa trên cơ sở chứng thư định giá tài sản bảo đảm hoặc tài sản của bên thế chấp để đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ của bên vay. Tại Điều 295 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, tài sản bảo đảm phải thuộc quyền sở hữu của bên bảo đảm, trừ trường hợp cầm giữ tài sản, bảo lưu quyền sở hữu; tài sản bảo đảm có thể được mô tả chung, nhưng phải xác định được. Pháp luật dân sự đã chấp nhận tài sản HTTTL và chính các chủ đầu tư đều công nhận về giá trị của nhà ở.

III. Rủi Ro Thế Chấp Nhà Ở HTTTL 2022 Cách Phòng Tránh

Thế chấp nhà ở HTTTL tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả bên thế chấp (người mua nhà) và bên nhận thế chấp (ngân hàng). Rủi ro có thể đến từ chủ đầu tư (dự án chậm tiến độ, không hoàn thành), từ yếu tố pháp lý (quy định chồng chéo, thay đổi), hoặc từ biến động thị trường. Việc nhận thế chấp loại hình Nhà ở này vẫn còn là mối e ngại của các tổ chức tín dụng và đối với người mua nhà vì tính rủi ro của nó. Do thị trường vừa chỉ mới quen dần với các định nghĩa liên quan đến Nhà ở HTTTL nên cũng khó tránh khỏi các sai sót trong việc áp dụng, bên cạnh đó sự chồng chéo trong các văn bản luật cũng là điều khó khăn cho việc áp dụng.

3.1. Rủi Ro Từ Chủ Đầu Tư Chậm Tiến Độ Không Hoàn Thành Dự Án

Một trong những rủi ro lớn nhất là dự án chậm tiến độ hoặc không thể hoàn thành do năng lực tài chính yếu kém, sai phạm trong quá trình xây dựng, hoặc các yếu tố khách quan. Trong trường hợp này, người mua nhà có thể mất trắng khoản tiền đã thanh toán và không nhận được nhà. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người mua nhà và tạo ra gánh nặng cho hệ thống ngân hàng.

3.2. Rủi Ro Pháp Lý Quy Định Chồng Chéo Thay Đổi Chính Sách

Hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động thế chấp nhà ở HTTTL còn nhiều bất cập, quy định chồng chéo, và thiếu đồng bộ. Sự thay đổi chính sách cũng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan. Việc thiếu một khung pháp lý rõ ràng tạo ra sự không chắc chắn và làm tăng rủi ro cho các giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL.

3.3. Rủi Ro Thị Trường Biến Động Giá Bất Động Sản Khủng Hoảng

Thị trường bất động sản có tính chu kỳ và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế vĩ mô. Biến động giá bất động sản hoặc khủng hoảng kinh tế có thể làm giảm giá trị tài sản thế chấp, gây khó khăn cho việc thu hồi nợ của ngân hàng và ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của người mua nhà.

IV. Thủ Tục Thế Chấp Nhà Ở HTTTL 2022 Hướng Dẫn Chi Tiết

Thủ tục thế chấp nhà ở HTTTL bao gồm nhiều bước, từ chuẩn bị hồ sơ, ký kết hợp đồng, đến đăng ký giao dịch bảo đảm. Việc thực hiện đúng và đầy đủ các thủ tục là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính pháp lý của giao dịch và bảo vệ quyền lợi của các bên. Hiện nay, để có thể vay vốn tại các TCTD bên vay cần phải có tài sản để đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ trừ trường hợp vay tín chấp, cụ thể trong trường hợp tài sản thế chấp là Nhà ở HTTTL thì bên vay có thể là Chủ đầu tư trong trường hợp chủ đầu tư thế chấp một phần dự án hoặc thế chấp căn hộ trong dự án đó hoặc người mua nhà thế chấp chính căn hộ HTTTL mà họ mua trong dự án.

4.1. Chuẩn Bị Hồ Sơ Thế Chấp Giấy Tờ Thông Tin Cần Thiết

Hồ sơ thế chấp nhà ở HTTTL thường bao gồm các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, hợp đồng mua bán, giấy phép xây dựng, và các giấy tờ khác liên quan đến dự án. Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác hồ sơ là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình thế chấp nhà ở HTTTL. Ngân hàng sẽ yêu cầu cung cấp các thông tin liên quan đến khả năng tài chính của người mua.

4.2. Ký Kết Hợp Đồng Thế Chấp Nội Dung Điều Khoản Quan Trọng

Hợp đồng thế chấp nhà ở HTTTL cần quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, bao gồm điều khoản về lãi suất, thời hạn vay, phương thức trả nợ, và các biện pháp xử lý trong trường hợp vi phạm hợp đồng. Người mua nhà cần đọc kỹ và hiểu rõ các điều khoản trước khi ký kết hợp đồng. Cần tham khảo ý kiến của luật sư nếu cần thiết.

4.3. Đăng Ký Giao Dịch Bảo Đảm Thủ Tục Cơ Quan Thực Hiện

Sau khi ký kết hợp đồng, giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL cần được đăng ký tại cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm để có hiệu lực pháp lý đối với bên thứ ba. Thủ tục đăng ký bao gồm nộp hồ sơ, nộp lệ phí, và nhận giấy chứng nhận đăng ký. Việc đăng ký giao dịch bảo đảm giúp bảo vệ quyền lợi của bên nhận thế chấp trong trường hợp có tranh chấp.

V. Giải Pháp Pháp Lý Hoàn Thiện Quy Định Về Thế Chấp 2022

Để thị trường thế chấp nhà ở HTTTL phát triển lành mạnh và bền vững, cần có các giải pháp pháp lý đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện quy định về định giá tài sản, trình tự thủ tục thế chấp, và xử lý tài sản thế chấp. Đồng thời, cần tăng cường giám sát và quản lý hoạt động của các chủ đầu tư và ngân hàng để ngăn ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người mua nhà. Thực tiễn việc thế chấp Nhà ở HTTTL được hầu hết các chủ đầu tư và người mua nhà lựa chọn để bán và sở hữu ngôi nhà của mình. Đối với chủ đầu tư đây là biện pháp huy động vốn nhằm tạo nguồn vốn tạm thời để thực hiện dự án cho đến khi hoàn thành.

5.1. Hoàn Thiện Quy Định Về Định Giá Tài Sản Thế Chấp HTTTL

Việc định giá chính xác tài sản thế chấp là nhà ở HTTTL là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của cả bên thế chấp và bên nhận thế chấp. Cần có các quy định rõ ràng về phương pháp định giá, tiêu chuẩn đánh giá, và trách nhiệm của các tổ chức định giá. Các quy định này cần phù hợp với đặc điểm của thị trường bất động sản và đảm bảo tính khách quan, minh bạch.

5.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Thế Chấp Nhà Ở HTTTL 2022

Thủ tục thế chấp nhà ở HTTTL cần được đơn giản hóa để giảm chi phí và thời gian thực hiện. Cần áp dụng công nghệ thông tin và số hóa các quy trình để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa thủ tục cũng giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính minh bạch của giao dịch.

5.3. Xử Lý Tài Sản Thế Chấp HTTTL Quy Trình Quyền Lợi

Quy trình xử lý tài sản thế chấp là nhà ở HTTTL cần được quy định rõ ràng và công bằng để bảo vệ quyền lợi của cả bên thế chấp và bên nhận thế chấp. Cần có các cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình xử lý tài sản. Điều này giúp tạo niềm tin cho thị trường và khuyến khích các giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL.

VI. Tương Lai Thế Chấp Nhà Ở HTTTL Xu Hướng Triển Vọng

Thế chấp nhà ở HTTTL tiếp tục là một kênh huy động vốn quan trọng cho thị trường bất động sản và là công cụ hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở. Để phát huy tối đa vai trò của hình thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và người dân. Nghiên cứu và đánh giá thường xuyên các quy định pháp luật, đồng thời áp dụng các giải pháp công nghệ mới, sẽ giúp thị trường thế chấp nhà ở HTTTL phát triển bền vững và hiệu quả. Do vậy, để tạo khung pháp lý vững chắc và phù hợp với nhu cầu kinh doanh đồng thời góp phần phát triển nền kinh tế quốc gia, thì việc nghiên cứu và thiết lập một cách khoa học về khái niệm Nhà ở HTTTL và việc áp dụng phù hợp vào thực tiễn là hết sức cần thiết.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Blockchain Smart Contracts Trong Thế Chấp

Công nghệ blockchain và smart contracts có thể được ứng dụng để tăng tính minh bạch, an toàn, và hiệu quả của các giao dịch thế chấp nhà ở HTTTL. Blockchain giúp lưu trữ thông tin một cách an toàn và không thể thay đổi, trong khi smart contracts tự động thực hiện các điều khoản của hợp đồng khi đáp ứng các điều kiện nhất định.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Tạo Điều Kiện Cho Thị Trường Phát Triển

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích thị trường thế chấp nhà ở HTTTL phát triển, bao gồm giảm thuế, phí, và tạo điều kiện cho các ngân hàng tham gia vào thị trường. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát và giám sát hoạt động của các chủ đầu tư để bảo vệ quyền lợi của người mua nhà.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Thông Tin Tư Vấn Cho Người Mua Nhà

Người mua nhà cần được cung cấp đầy đủ thông tin và tư vấn về các rủi ro và quyền lợi liên quan đến thế chấp nhà ở HTTTL. Cần có các chương trình giáo dục tài chính và tư vấn pháp lý để giúp người dân đưa ra quyết định sáng suốt và bảo vệ quyền lợi của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế và đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam, nhu cầu về nhà ở ngày càng tăng cao, đặc biệt là các dự án đầu tư xây dựng nhà ở hình thành trong tương lai (HTTTL). Theo ước tính, từ năm 2014 đến nay, số lượng hợp đồng thế chấp Nhà ở HTTTL tại các tổ chức tín dụng (TCTD) tăng trưởng mạnh, phản ánh sự phát triển sôi động của thị trường bất động sản và tín dụng liên quan. Tuy nhiên, việc thế chấp loại tài sản này vẫn còn nhiều vướng mắc pháp lý, gây rủi ro cho cả chủ đầu tư, người mua nhà và các ngân hàng.

Luận văn tập trung nghiên cứu về thế chấp Nhà ở HTTTL trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở tại Việt Nam, với mục tiêu làm rõ các khái niệm pháp lý, điều kiện áp dụng, thực trạng và những khó khăn trong thực tiễn, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào các căn hộ chung cư HTTTL tại các dự án xây dựng nhà ở cao tầng, giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2022, tại các địa phương có thị trường bất động sản phát triển như TP. Hồ Chí Minh.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý vững chắc, hỗ trợ các bên liên quan trong giao dịch thế chấp Nhà ở HTTTL, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển tín dụng bất động sản, cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp. Các chỉ số như số lượng hợp đồng thế chấp, tỷ lệ rủi ro tín dụng và thời gian xử lý tranh chấp được kỳ vọng sẽ được cải thiện thông qua các đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về tài sản bảo đảm trong quan hệ tín dụng và lý thuyết về quyền sở hữu tài sản hình thành trong tương lai.

1. Lý thuyết tài sản bảo đảm: Theo Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bảo đảm là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản, bao gồm cả tài sản hình thành trong tương lai. Nhà ở HTTTL được xem là tài sản bảo đảm trong quan hệ thế chấp, với các đặc điểm pháp lý riêng biệt như chưa hoàn thành nghiệm thu, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu.

2. Lý thuyết quyền sở hữu tài sản HTTTL: Nhà ở HTTTL là loại tài sản chưa hoàn thiện về mặt vật lý hoặc đã xây dựng nhưng chưa nghiệm thu, chưa được đăng ký quyền sở hữu. Quyền sở hữu đối với Nhà ở HTTTL được xác lập dựa trên hợp đồng mua bán và các quy định pháp luật liên quan, tuy nhiên vẫn tồn tại nhiều bất cập về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: Nhà ở HTTTL, dự án đầu tư xây dựng nhà ở, thế chấp tài sản HTTTL, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở, và các quy định pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu pháp lý kết hợp phân tích thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành như Luật Nhà ở 2014, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Kinh doanh bất động sản 2014, các nghị định, thông tư hướng dẫn, cùng với các báo cáo, tài liệu nghiên cứu liên quan.

Phân tích định tính được thực hiện qua việc so sánh, đối chiếu các quy định pháp luật, nhận diện các mâu thuẫn, hạn chế trong thực tiễn áp dụng. Phân tích định lượng dựa trên số liệu thống kê về số lượng hợp đồng thế chấp, tranh chấp phát sinh, thời gian xử lý vụ việc tại một số địa phương tiêu biểu.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các dự án nhà ở HTTTL tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận trong giai đoạn 2014-2022, với hơn 200 hợp đồng thế chấp được khảo sát. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các loại hình dự án và đối tượng tham gia giao dịch.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, từ tháng 1/2022 đến tháng 12/2022, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khung pháp lý về Nhà ở HTTTL đã được hoàn thiện nhưng còn nhiều mâu thuẫn: Luật Nhà ở 2014 và Bộ luật Dân sự 2015 đã chính thức công nhận Nhà ở HTTTL là tài sản bảo đảm được phép thế chấp. Tuy nhiên, các quy định về điều kiện thế chấp, thủ tục đăng ký và thời điểm chuyển giao quyền sở hữu còn chưa đồng bộ, gây khó khăn cho các bên. Ví dụ, quy định tại Nghị định 99/2015/NĐ-CP và Luật Kinh doanh bất động sản có sự khác biệt về trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc xác nhận điều kiện bán Nhà ở HTTTL.

2. Khó khăn trong xác định giá trị tài sản thế chấp: Việc định giá Nhà ở HTTTL gặp nhiều trở ngại do tài sản chưa hoàn thiện về mặt vật lý, giá trị phụ thuộc vào tiến độ xây dựng và thị trường. Các ngân hàng thường định giá thấp hơn giá trị thực tế khoảng 8% để dự phòng rủi ro, nhưng điều này làm giảm khả năng vay vốn của người mua.

3. Rủi ro pháp lý và tranh chấp phát sinh tăng cao: Trong hơn 8 năm áp dụng pháp luật, số vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng thế chấp Nhà ở HTTTL tăng khoảng 15-20% mỗi năm, chủ yếu do mâu thuẫn về quyền sở hữu, thời điểm chuyển giao và thủ tục đăng ký thế chấp. Việc thiếu quy định rõ ràng về xử lý tài sản thế chấp chưa hình thành gây khó khăn trong thu hồi nợ.

4. Thực tiễn áp dụng thủ tục đăng ký thế chấp còn phức tạp: Các thủ tục công chứng, đăng ký giao dịch bảo đảm tại Văn phòng đăng ký đất đai và các cơ quan liên quan thường kéo dài từ 30 đến 45 ngày, gây ảnh hưởng đến tiến độ vay vốn và triển khai dự án. Ngoài ra, việc chủ đầu tư thế chấp toàn bộ dự án hoặc một phần dự án cũng tạo ra rủi ro chồng chéo cho các TCTD.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các khó khăn trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ và thiếu cụ thể trong hệ thống pháp luật hiện hành về Nhà ở HTTTL và thế chấp tài sản HTTTL. So với các nghiên cứu gần đây trong ngành luật dân sự và kinh doanh bất động sản, kết quả này phù hợp với nhận định về sự cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý để giảm thiểu rủi ro và tranh chấp.

Việc pháp luật cho phép thế chấp Nhà ở HTTTL đã mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho người mua nhà và chủ đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản và tín dụng. Tuy nhiên, các bất cập về thủ tục, định giá và quyền sở hữu làm giảm hiệu quả của biện pháp này, đồng thời tiềm ẩn rủi ro tín dụng cho các ngân hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ tranh chấp theo năm, bảng so sánh các quy định pháp luật về điều kiện thế chấp và thời gian xử lý thủ tục đăng ký thế chấp tại các địa phương. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét các vấn đề tồn tại và xu hướng phát triển của hoạt động thế chấp Nhà ở HTTTL.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu Nhà ở HTTTL: Cần bổ sung quy định rõ ràng về thời điểm xác lập quyền sở hữu đối với Nhà ở HTTTL, nhằm bảo vệ quyền lợi của người mua và đảm bảo tính pháp lý cho hợp đồng thế chấp. Thời gian thực hiện đề xuất này nên trong vòng 12 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước.

2. Xây dựng hướng dẫn chi tiết về định giá tài sản thế chấp Nhà ở HTTTL: Ban hành quy trình chuẩn và tiêu chí định giá cụ thể, bao gồm việc đánh giá tiến độ xây dựng, giá thị trường và các yếu tố rủi ro. Giải pháp này giúp các TCTD thẩm định chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Thời gian triển khai dự kiến 6-9 tháng, do Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các tổ chức định giá chuyên nghiệp.

3. Đơn giản hóa thủ tục công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm: Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, áp dụng công nghệ thông tin trong đăng ký giao dịch bảo đảm Nhà ở HTTTL, giảm thiểu thủ tục hành chính. Chủ thể thực hiện là các cơ quan công chứng, Văn phòng đăng ký đất đai, trong vòng 12 tháng.

4. Tăng cường kiểm soát và minh bạch trong hợp đồng mua bán và thế chấp Nhà ở HTTTL: Ban hành mẫu hợp đồng chuẩn, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, đặc biệt về trách nhiệm phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Giải pháp này nhằm bảo vệ quyền lợi người mua và giảm tranh chấp. Thời gian thực hiện 9-12 tháng, do Bộ Xây dựng và Bộ Tư pháp phối hợp.

5. Xây dựng cơ chế xử lý tài sản thế chấp chưa hình thành: Nghiên cứu, ban hành quy định về xử lý, thu giữ, bán đấu giá Nhà ở HTTTL trong trường hợp bên vay vi phạm nghĩa vụ, nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các TCTD thu hồi nợ. Thời gian thực hiện 12-18 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chủ đầu tư dự án bất động sản: Luận văn cung cấp kiến thức pháp lý về thế chấp Nhà ở HTTTL, giúp chủ đầu tư hiểu rõ quyền và nghĩa vụ, từ đó quản lý dự án hiệu quả, huy động vốn an toàn.

2. Người mua nhà và khách hàng vay vốn: Giúp người mua nắm bắt các quy định về quyền sở hữu, thủ tục thế chấp, rủi ro pháp lý, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và vay vốn hợp lý.

3. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để đánh giá, thẩm định tài sản thế chấp, quản lý rủi ro tín dụng, đồng thời hoàn thiện quy trình cho vay.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và luật sư chuyên ngành: Hỗ trợ trong việc xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật, tư vấn pháp lý và giải quyết tranh chấp liên quan đến Nhà ở HTTTL và thế chấp tài sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà ở hình thành trong tương lai là gì?
   Nhà ở HTTTL là nhà đang trong quá trình xây dựng hoặc đã xây dựng xong nhưng chưa được nghiệm thu và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu. Đây là loại tài sản được pháp luật Việt Nam công nhận để tham gia giao dịch thế chấp.

2. Khi nào quyền sở hữu Nhà ở HTTTL được chuyển giao cho người mua?
   Theo Luật Nhà ở 2014, quyền sở hữu được chuyển giao khi người mua thanh toán đủ tiền và nhận bàn giao nhà. Tuy nhiên, pháp luật chưa có quy định rõ ràng về việc người mua có phải là chủ sở hữu hợp pháp trước khi được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu hay không.

3. Ngân hàng định giá Nhà ở HTTTL như thế nào?
   Ngân hàng thường định giá dựa trên tiến độ xây dựng, bản vẽ thiết kế và giá thị trường, đồng thời áp dụng tỷ lệ dự phòng rủi ro khoảng 8% để đảm bảo an toàn tín dụng. Việc định giá này khá phức tạp do tài sản chưa hoàn thiện.

4. Thủ tục đăng ký thế chấp Nhà ở HTTTL gồm những gì?
   Thủ tục bao gồm nộp hồ sơ đăng ký tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc cơ quan có thẩm quyền, gồm giấy tờ dự án, hợp đồng mua bán, giấy phép xây dựng, biên bản nghiệm thu phần móng, và các giấy tờ liên quan khác theo quy định pháp luật.

5. Làm sao để xử lý tài sản thế chấp Nhà ở HTTTL khi bên vay vi phạm hợp đồng?
   Hiện nay, pháp luật chưa có quy định cụ thể về xử lý tài sản thế chấp chưa hình thành. Thông thường, ngân hàng có thể thu giữ quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán hoặc chuyển nhượng hợp đồng mua bán để thu hồi nợ, nhưng việc này còn nhiều khó khăn và rủi ro.

Kết luận

• Luật Nhà ở 2014 và Bộ luật Dân sự 2015 đã công nhận Nhà ở HTTTL là tài sản bảo đảm được phép thế chấp, mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho người mua và chủ đầu tư.
• Thực tiễn áp dụng pháp luật còn nhiều bất cập về điều kiện, thủ tục, định giá và quyền sở hữu Nhà ở HTTTL, dẫn đến rủi ro và tranh chấp gia tăng.
• Việc hoàn thiện quy định về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, định giá tài sản, thủ tục đăng ký và xử lý tài sản thế chấp là cấp thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng bất động sản.
• Các giải pháp đề xuất cần được triển khai trong vòng 12-18 tháng, có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan.
• Luận văn kêu gọi các nhà làm luật, tổ chức tín dụng và chủ thể tham gia thị trường bất động sản cùng chung tay hoàn thiện khung pháp lý, góp phần phát triển thị trường nhà ở bền vững và an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẾ CHẤP NHÀ Ở HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI TRONG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở 1. Khái quát chung về Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở 1. Khái niệm Nhà ở HTTTL Nhà ở HTTTL được pháp luật thừa nhận dưới góc độ về dân sự - kinh tế: Hiện nay, các vấn đề liên quan đến Nhà ở HTTTL được quy định bởi nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Pháp luật về xây dựng đã ghi nhận “Nhà ở là một công trình xây dựng, là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt, được liên kết định vị dưới đất (có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất) và được xây dựng theo thiết kế”1.

Theo đó, Nhà ở là tài sản có giá trị lớn, đồng thời cũng là một loại hàng hóa trong giao dịch như: mua bán, tặng cho, cho thuê, thuê mua, thế chấp, cầm cố,…. Cụ thể theo Điều 1 Luật Nhà ở năm 2014 đã liệt kê và có căn cứ cho rằng: “Nhà ở là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân”.2 Nhà ở HTTTL dưới góc độ là loại tài sản HTTTL: “Nhà ở HTTTL là một khái niệm có nội hàm hẹp hơn khái niệm tài sản HTTTL. Cách hiểu đơn giản nhất thì hiện tại Nhà ở đó chưa được hình thành, đang trong quá trình xây dựng, nhưng hiện nay còn có thêm một cách hiểu khác về Nhà ở HTTTL là: tại thời điểm nói đến thì Nhà ở đó đã hình thành, tức là đã xây dựng xong nhưng chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng và chưa được đăng ký quyền sở hữu. Sở dĩ có nhiều cách hiểu như vậy là do hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có một quy định cụ thể nào đề cập đến 1 Luật xây dựng năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020 2 Luật nhà ở năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020 6 khái niệm về Nhà ở HTTTL, đồng thời cũng chưa có một công trình nghiên cứu nào thực sự đi sâu nghiên cứu về Nhà ở HTTTL.”3 Từ các khái niệm nêu trên qua từng thời kỳ, Nhà ở HTTTL đã được đúc kết và quy định chi tiết tại Luật nhà ở năm 2014, cụ thể như sau: “Nhà ở hình thành trong tương lai là nhà ở đang trong quá trình đầu tư xây dựng và chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng.” và đây cũng là một khái niệm được áp dụng phố biến nhất khi các cơ quan soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật của ngành luật liên quan.

Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Nhà ở Dự án đầu tư xây dựng Nhà ở là công trình xây dựng được Cơ quan nhà nước phê duyệt trên cơ sở đề xuất của chủ đầu tư, đồng thời theo quy định của Luật Nhà ở 2014 thì “dự án đầu tư xây dựng nhà ở là tổng hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để xây dựng mới nhà ở, các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ nhu cầu ở hoặc để cải tạo, sửa chữa nhà ở trên một địa điểm nhất định.”4 Như vậy, trong mỗi dự án đầu tư xây dựng Nhà ở có thể sẽ bao gồm nhiều loại hình nhà ở và công trình xây dựng khác nhau như mô hình Nhà ở chung cư cao tầng, Nhà ở liên kế theo thiết kế đồng bộ, Nhà ở riêng lẻ, trong đó đối với Nhà ở riêng lẻ, Nhà ở liên kế sẽ ít phát sinh trường hợp thế chấp tài sản HTTTL để mua chính căn nhà đó vì các loại Nhà ở này thường có giá trị lớn và được người mua nhà giao dịch bằng hình thức mua đứt bán đoạn hoặc sau thời điểm được cấp giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất. Riêng đối với Nhà ở chung cư cao tầng và đặc biệt là Nhà ở xã hội dưới dạng chung cư cao tầng thường được sự quan tâm của phần lớn người dân lao động có thu nhập thấp, họ có nhu cầu mua nhà để an cư lập nghiệp và có kế 3 Nguyễn Thanh Thúy (2014), Thế chấp nhà ở Nhà ở HTTTL theo pháp luật Việt Nam, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Quốc gia Hà nội. 4 Luật xây dựng năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020 7 hoạch vay vốn theo hình thức thế chấp nhà ở này để đảm bảo cuộc sống gia đình không bị áp lực về tài chính trong một thời gian dài. Khái niệm Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở Hiện nay, tại Việt Nam đã xuất hiện nhiều loại hình tài sản HTTTL, tuy nhiên, Trong đó có 3 loại điển hình như sau: a.

Nhà ở dạng chung cư HTTTL: Nhà chung cư là hệ thống các căn hộ riêng biệt, độc lập với nhau nhưng có những phần diện tích hoặc trang thiết bị sử dụng chung. “Nhà chung cư là nhà có từ 2 tầng trở lên, có nhiều căn hộ, có lối đi, cầu thang chung, có phần sở hữu riêng, phần sở hữu chung và hệ thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức, bao gồm nhà chung cư được xây dựng với mục đích để ở và nhà chung cư được xây dựng để ở và kinh doanh.”5 Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư số 28/2016/TT-BXD ngày 15/12/2016 thì “Tòa nhà chung cư là một khối nhà (block) độc lập hoặc một số khối nhà có chung khối đế nổi trên mặt đất được xây dựng theo quy hoạch và hồ sơ dự án do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt”. Nhà ở riêng lẻ hoặc Nhà ở liên kế trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở: Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Nhà ở 2014 Quy định: “Nhà ở riêng lẻ là Nhà ở được xây dựng trên thửa đất ở riêng biệt thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, bao gồm nhà biệt thự, Nhà ở liền kề và Nhà ở độc lập. Trong đó, Chủ đầu tư xây dựng Nhà ở riêng lẻ là cá nhân sở hữu vốn hoặc 5 Khoản 3 Điều 3 Luật Nhà ở năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020 6 Thông tư số 28/2016/TT-BXD ngày 15/12/2016 8 vay vốn để đầu tư xây dựng.

Hay nói cách khác, chủ đầu tư xây dựng Nhà ở riêng lẻ là người trả tiền cho thợ hồ (thợ xây) để xây dựng Nhà ở riêng lẻ của mình. Các hình thức bất động sản HTTTL khác như: Condotel, Shophouse, nhà thương mại, khu phức hợp, resort nghỉ dưỡng. Riêng đối với phạm vi nghiên cứu trong đề tài này, tác giả muốn tập trung khai thác đối với dạng Nhà ở là Căn hộ, chung cư HTTTL để hiểu rõ hơn các vấn đề bất cập liên quan đến loại hình Nhà ở này khi tham gia vào giao dịch thế chấp tài sản, từ đó có biện pháp phù hợp giải quyết các vấn đề phát sinh. Khái niệm thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng Nhà ở Hiện nay, để có thể vay vốn tại các TCTD bên vay cần phải có tài sản để đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ trừ trường hợp vay tín chấp, cụ thể trong trường hợp tài sản thế chấp là Nhà ở HTTTL thì bên vay có thể là Chủ đầu tư trong trường hợp chủ đầu tư thế chấp một phần dự án hoặc thế chấp căn hộ trong dự án đó hoặc người mua nhà thế chấp chính căn hộ HTTTL mà họ mua trong dự án.

Như vậy, khái niệm Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở cũng tương tự như đối với khái niệm Thế chấp tài sản quy định tại BLDS 2015. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có văn bản pháp luật nào quy định cụ thể về thế chấp nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở nhưng có thể dựa vào quy định về khái niệm thế chấp tài sản và khái niệm tài sản HTTTL và khái niệm dự án đầu tư xây dựng để khái niệm cụ thể hơn về thế chấp nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở, từ đó có thể đúc kết khái niệm thế chấp Nhà ở HTTTL như sau: Thế chấp Nhà ở HTTTL trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở là việc một bên (gọi là bên thế chấp) dùng Nhà ở trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở đang trong quá trình hình thành hoặc đã hình thành nhưng chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng để đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ cho bên nhận thế chấp. 7 Khoản 2 Điều 3 Luật Nhà ở năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020 9 1. Nhà ở HTTTL là tài sản bảo đảm trong quan hệ thế chấp Để có thể trở thành đối tượng trong quan hệ bảo đảm nghĩa vụ bằng hình thức thế chấp, trước tiên Nhà ở HTTTL phải được pháp luật thừa nhận là một loại tài sản, đồng thời phải đảm bảo đáp ứng các quy định pháp luật về nhà ở HTTTL, cụ thể: “Nhà ở hình thành trong tương lai là nhà ở đang trong quá trình đầu tư xây dựng và chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng.

Như vậy để tham gia vào quan hệ thế chấp, tài sản là Nhà ở HTTTL cần phải thỏa các tiêu chí như Nhà ở chưa được hình thành tại thời điểm giao kết Hợp đồng mua bán hoặc đã hình thành về mặt cấu trúc vật lý nhưng chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng. Đối với loại hình tài sản này thường có những đặc điểm sau: Thứ nhất, Khi tham gia vào giao dịch Nhà ở HTTTL phải được pháp luật công nhận là một loại tài sản Hiện nay, BLDS 2015 đã quy định “Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản” theo đó pháp luật không phân chia giữa vật có thực và vật chưa có thực như đối với BLDS 2005. Trước đây, khi quy định Nhà ở HTTTL là một dạng tài sản không có thực đã làm hạn chế việc đưa loại tài sản này vào giao dịch do nó ẩn chứa hàng loạt các rủi ro so với thế chấp các loại tài sản đã hình thành và có thể trực tiếp thực hiện thủ tục định giá. Việc pháp luật cho phép nhận bảo đảm đối với nhà ở HTTTL kể cả khi chưa có giấy chứng nhận là một bước tiến mới trong hoạt động cấp tín dụng tại Việt Nam đồng thời đây cũng là cơ hội đầu tư và giúp người mua nhà dễ dàng sở hữu căn nhà mà không phải bỏ một số vốn quá lớn trong cùng một thời điểm.

Thứ hai, Nhà ở HTTTL chưa được hình thành về mặt vật lý.