Hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN - Luận án tiến sĩ

Luận án tiến sĩ phân tích hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Mỹ đến thị trường các quốc gia ASEAN, cung cấp góc nhìn sâu về tác động kinh tế vĩ mô.

• Tác giả: Nguyễn Văn Đán
• Người hướng dẫn: Lê Văn Hải
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• Danh mục viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• 1. CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 1.7. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 2. CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chính sách tiền tệ và hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ
• 2.2. Các lý thuyết liên quan về hiệu ứng tràn chính sách tiền tệ
• 2.2.1. Mô hình Mudell - Fleming
• 2.2.2. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất
• 2.2.3. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và tổng chi tiêu
• 2.2.4. Mô hình Blanchard, Das và Faruqee
• 2.2.5. Lý thuyết ngang giá lãi suất (IRP)
• 2.2.6. Lý thuyết hiệu ứng FISHER quốc tế
• 2.3. Các kênh dẫn hiệu ứng tràn chính sách tiền tệ
• 2.3.1. Kênh tỷ giá hối đoái
• 2.3.2. Kênh tài chính
• 2.3.3. Kênh tổng cầu
• 2.3.4. Kênh tái cân bằng danh mục đầu tư
• 2.3.5. Kênh tăng trưởng tài chính
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.4.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.5. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 2.6. Kết luận chƣơng 2
• 3. CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Mô hình cơ bản
• 3.1.2. Mô hình nghiên cứu theo các kênh dẫn hiệu ứng tràn
• 3.1.2.1. Mô hình kênh tỷ giá
• 3.1.2.2. Mô hình kênh tài chính
• 3.1.2.3. Mô hình kênh tổng cầu
• 3.1.2.4. Mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư
• 3.1.2.5. Mô hình kênh kênh tăng trưởng tài chính
• 3.2. ĐO LƢỜNG BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU
• 3.3. MÔ HÌNH VAR VÀ ỨNG DỤNG
• 3.4. Kết luận chƣơng 3
• 4. CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỐI QUAN HỆ KINH TẾ GIỮA HOA KỲ VÀ CÁC QUỐC GIA ASEAN(5)
• 4.1.1. Đặc điểm chính sách tiền tệ Hoa Kỳ
• 4.1.1.1. Cơ quan quản lý, công cụ và mục tiêu của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ
• 4.1.1.2. Công cụ truyền thống được sử dụng bởi Fed
• 4.1.1.3. Các công cụ phi truyền thống được sử dụng bởi Fed
• 4.1.1.4. Thực trạng chính sách tiền tệ Hoa Kỳ giai đoạn 2008 -2019
• 4.1.2. Quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ và các quốc gia ASEAN(5)
• 4.1.2.1. Quan hệ về thương mại
• 4.1.2.2. Quan hệ về đầu tư
• 4.2. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ HỒI QUY
• 4.2.1. Các kiểm định thống kê
• 4.2.2. Kết quả hồi quy các quốc gia ASEAN
• 4.2.2.1. Kết quả nghiên cứu mô hình dạng cơ bản
• 4.2.2.2. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tỷ giá
• 4.2.2.3. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tài chính
• 4.2.2.4. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tổng cầu
• 4.2.2.5. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư
• 4.2.2.6. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tăng trưởng tài chính
• 4.2.3. Kết quả hồi quy Việt Nam
• 4.2.3.1. Kết quả nghiên cứu mô hình dạng cơ bản
• 4.2.3.2. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tỷ giá
• 4.2.3.3. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tài chính
• 4.2.3.4. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tổng cầu
• 4.2.3.5. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư
• 4.2.3.6. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tăng trưởng tài chính
• 4.3. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.3.1. Hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ đến nền kinh tế thực các quốc gia ASEAN(5)
• 4.3.2. Hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ đến thị trường tài chính các quốc gia ASEAN(5)
• 4.4. Kết luận chƣơng 4
• 5. CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. Đối với các quốc gia ASEAN
• 5.1.1.1. Về xây dựng chính sách lãi suất
• 5.1.1.2. Về xây dựng chính sách tỷ giá hối đoái
• 5.1.1.3. Về quản lý thị trường chứng khoán
• 5.1.1.4. Về quản lý xuất khẩu
• 5.1.1.5. Về quản lý dòng vốn
• 5.1.2. Đối với Việt Nam
• 5.1.2.1. Về ổn định tăng trưởng
• 5.1.2.2. Về điều hành lãi suất
• 5.1.2.3. Về điều hành tỷ giá hối đoái
• 5.1.2.4. Về quản lý thị trường chứng khoán
• 5.1.2.5. Về quản lý xuất khẩu
• 5.1.2.6. Về chính sách tín dụng
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu nghiên cứu

Luận án này tập trung vào việc phân tích hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Mỹ đến thị trường ASEAN. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế ngày càng gia tăng. Chính sách tiền tệ của một quốc gia có thể tạo ra tác động kinh tế mạnh mẽ đến các quốc gia khác, đặc biệt là trong khu vực ASEAN. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các kênh dẫn truyền tải tác động từ chính sách tiền tệ Mỹ đến các quốc gia ASEAN, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp.

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh hiện nay, chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế trong nước mà còn có tác động toàn cầu. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng hiệu ứng tràn từ chính sách tiền tệ Mỹ có thể dẫn đến sự biến động trên thị trường tài chính và kinh tế thực của các quốc gia ASEAN. Sự gia tăng đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế của các quốc gia này có thể bị ảnh hưởng bởi các quyết định chính sách của Hoa Kỳ. Do đó, việc nghiên cứu hiệu ứng tràn này là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

II. Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Chương này trình bày các lý thuyết liên quan đến chính sách tiền tệ và hiệu ứng tràn. Các mô hình như Mudell-Fleming và kỳ vọng tỷ giá hối đoái sẽ được phân tích để làm rõ cách thức mà chính sách tiền tệ Mỹ tác động đến thị trường ASEAN. Nghiên cứu cũng sẽ xem xét các kênh dẫn như kênh tỷ giá hối đoái, kênh tài chính, và kênh tổng cầu. Những lý thuyết này sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tác động kinh tế từ chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ đến các quốc gia ASEAN.

2.1 Các lý thuyết liên quan

Các lý thuyết về hiệu ứng tràn từ chính sách tiền tệ đã được nghiên cứu rộng rãi. Mô hình Mudell-Fleming cho thấy rằng trong một nền kinh tế mở, chính sách tiền tệ có thể ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và từ đó tác động đến xuất khẩu và nhập khẩu. Hơn nữa, lý thuyết ngang giá lãi suất (IRP) cho thấy rằng sự thay đổi trong lãi suất của Hoa Kỳ có thể dẫn đến sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái của các quốc gia ASEAN. Những lý thuyết này cung cấp nền tảng cho việc phân tích tác động của chính sách tiền tệ Mỹ đến thị trường ASEAN.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận án này bao gồm việc phát triển các giả thuyết và xây dựng mô hình nghiên cứu. Mô hình VAR (Vector Auto Regression) sẽ được áp dụng để phân tích tác động của chính sách tiền tệ Mỹ đến thị trường ASEAN. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy và phân tích thống kê sẽ được thực hiện để kiểm định các giả thuyết đã đề ra. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác hiệu ứng tràn từ chính sách tiền tệ đến các biến kinh tế quan trọng.

3.1 Phát triển giả thuyết

Giả thuyết nghiên cứu được xây dựng dựa trên các lý thuyết đã được đề cập. Các giả thuyết này sẽ kiểm tra mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ Mỹ và các biến số kinh tế của các quốc gia ASEAN. Việc phát triển giả thuyết sẽ giúp xác định rõ ràng các kênh dẫn mà chính sách tiền tệ có thể tác động đến thị trường tài chính và kinh tế thực của các quốc gia này. Các giả thuyết này sẽ được kiểm định thông qua phân tích dữ liệu thực tế.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ Mỹ có tác động tích cực đến thị trường tài chính và kinh tế thực của các quốc gia ASEAN. Cụ thể, khi Hoa Kỳ thực hiện nới lỏng tiền tệ, tỷ giá hối đoái của các quốc gia ASEAN có xu hướng giảm, dẫn đến tăng trưởng xuất khẩu. Hơn nữa, giá chứng khoán tại các quốc gia này cũng phản ứng tích cực với chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, sự phản ứng này không đồng nhất giữa các quốc gia trong khu vực, cho thấy sự khác biệt trong tác động kinh tế.

4.1 Hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ

Nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu ứng tràn từ chính sách tiền tệ Mỹ đến thị trường ASEAN là rõ ràng. Các quốc gia như Việt Nam có mối quan hệ thương mại mạnh mẽ với Hoa Kỳ, do đó, phản ứng của nền kinh tế Việt Nam với chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ là mạnh mẽ hơn so với các quốc gia khác trong khu vực. Điều này cho thấy rằng chính sách tiền tệ không chỉ ảnh hưởng đến thị trường tài chính mà còn có thể tác động đến tăng trưởng kinh tế thực tế của các quốc gia ASEAN.

V. Kết luận và hàm ý chính sách

Luận án kết luận rằng chính sách tiền tệ Mỹ có tác động sâu rộng đến thị trường ASEAN. Các quốc gia trong khu vực cần có những chính sách phù hợp để giảm thiểu tác động tiêu cực từ hiệu ứng tràn này. Việc xây dựng các chính sách tài chính và tiền tệ linh hoạt sẽ giúp các quốc gia ASEAN ứng phó tốt hơn với những biến động từ chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ. Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để làm rõ hơn về tác động của chính sách tiền tệ đến các quốc gia đang phát triển.

5.1 Một số hàm ý chính sách

Các quốc gia ASEAN cần xây dựng các chính sách lãi suất và tỷ giá hối đoái linh hoạt để ứng phó với hiệu ứng tràn từ chính sách tiền tệ Mỹ. Việc quản lý thị trường chứng khoán và dòng vốn cũng cần được chú trọng để giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc bên ngoài. Hơn nữa, các quốc gia cần tăng cường hợp tác kinh tế và tài chính trong khu vực để tạo ra một môi trường ổn định hơn trước những biến động từ chính sách tiền tệ toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (mã số: 9.01) của tác giả Nguyễn Văn Đán, được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Văn Hải và TS. Tôn Thất Viên (bảo vệ tháng 12 năm 2022), nghiên cứu chủ đề "Hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN".

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các hệ thống tài chính có sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ. Sau cuộc Khủng hoảng tài chính toàn cầu (GFC) năm 2008 và cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu năm 2010, Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn đã áp dụng các chính sách tiền tệ (CSTT) phi truyền thống, tiêu biểu là các gói nới lỏng định lượng (QE). Quy mô bảng cân đối kế toán của Fed đã mở rộng hơn 5 lần, đạt 4,5 nghìn tỷ USD vào năm 2014. Sự gia tăng thanh khoản toàn cầu và các đợt điều chỉnh lãi suất của Hoa Kỳ tạo ra hiệu ứng tràn (spillover) đáng kể đối với các nền kinh tế đối tác, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á.

Tác giả chỉ ra các khoảng trống nghiên cứu chính:

• Phần lớn các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế trước đây tập trung vào các nền kinh tế phát triển hoặc các thị trường mới nổi quy mô lớn (như nhóm BRICS), chưa kiểm định chuyên biệt trên nhóm các quốc gia đang phát triển thuộc khu vực ASEAN, vốn có hệ thống tài chính non trẻ và độ mở thương mại cao.
• Các nghiên cứu trước thường gộp chung các nước phát triển và đang phát triển trong cùng một mẫu, dẫn đến việc bỏ qua sự khác biệt về mức thu nhập, đặc điểm thể chế và cơ chế điều hành chính sách.
• Các mô hình thực nghiệm trước đây chủ yếu tập trung vào các biến số cơ bản (sản lượng, lạm phát, tỷ giá, lãi suất) mà chưa phân tích đầy đủ cơ chế truyền dẫn qua các kênh chuyên biệt, đặc biệt là kênh cân bằng danh mục đầu tư và kênh tăng trưởng tài chính.
• Tại Việt Nam, các nghiên cứu về hiệu ứng tràn CSTT quốc tế còn rất hạn chế và chủ yếu xem xét tác động từ Trung Quốc (như nghiên cứu của Phạm Thị Tuyết Trinh và cộng sự, 2019), thiếu vắng nghiên cứu đánh giá toàn diện tác động từ CSTT Hoa Kỳ đến thị trường tài chính và nền kinh tế thực.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Phân tích đặc điểm CSTT Hoa Kỳ và mối quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ với các quốc gia ASEAN(5) nhằm hỗ trợ thông tin cho các đề xuất chính sách.
2. Kiểm định hiệu ứng tràn của CSTT Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia đang phát triển ASEAN(5), bao gồm thị trường tài chính và nền kinh tế thực.
3. Phân tích cơ chế truyền dẫn hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN(5) thông qua 5 kênh: kênh tỷ giá hối đoái, kênh tài chính, kênh tổng cầu, kênh cân bằng danh mục đầu tư và kênh tăng trưởng tài chính.
4. Đề xuất các hàm ý chính sách dựa trên kết quả nghiên cứu nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của hiệu ứng tràn CSTT Hoa Kỳ đối với thị trường các quốc gia ASEAN(5) và Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 4 câu hỏi:

1. Đặc điểm về CSTT Hoa Kỳ, quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ và các quốc gia ASEAN(5) trong giai đoạn nghiên cứu như thế nào?
2. Hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ đến thị trường tài chính và nền kinh tế thực các quốc gia ASEAN(5) có ý nghĩa thống kê hay không?
3. Mức độ và chiều hướng hiệu ứng tràn từ CSTT Hoa Kỳ đến thị trường tài chính và nền kinh tế thực các quốc gia ASEAN(5) thông qua các kênh dẫn như thế nào?
4. Các hàm ý chính sách nào được đưa ra từ kết quả nghiên cứu nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của hiệu ứng tràn CSTT Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN(5)?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: CSTT Hoa Kỳ và hiệu ứng tràn của CSTT Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN(5) (bao gồm thị trường tài chính và nền kinh tế thực).
• Phạm vi không gian: Hoa Kỳ và nhóm 5 quốc gia đang phát triển ASEAN gồm: Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam (ký hiệu ASEAN(5)). Luận án loại trừ Singapore (thuộc nhóm kinh tế phát triển) và loại trừ 4 quốc gia Brunei, Campuchia, Lào, Myanmar (do thị trường chứng khoán mới thành lập, dữ liệu không đầy đủ).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ Quý 1/2008 đến Quý 4/2019 (tần suất dữ liệu theo quý). Giai đoạn 2020–2021 không đưa vào mẫu để tránh hiện tượng gãy cấu trúc chuỗi dữ liệu do các biện pháp hành chính phòng chống đại dịch Covid-19 gây ra.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các biến số đại diện cho thị trường tài chính (lãi suất chính sách, tỷ giá hối đoái, giá chứng khoán, dòng vốn danh mục, tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân) và nền kinh tế thực (tổng sản phẩm quốc nội, chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng xuất khẩu).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế và trong nước

Luận án điểm lại các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm liên quan đến hiệu ứng tràn CSTT:

• Nghiên cứu nền tảng lý thuyết: Mundell (1963) và Fleming (1962) đặt nền móng cho mô hình kinh tế vĩ mô nền kinh tế mở; Dornbusch (1976) phát triển mô hình kỳ vọng tỷ giá và hiện tượng tỷ giá phản ứng quá đà; Blanchard, Das và Faruqee (2010) mô hình hóa các cú sốc tài chính và thương mại trong bối cảnh dòng vốn di chuyển không hoàn hảo và rủi ro bảng cân đối kế toán bằng ngoại tệ; Ocampo và cộng sự (2009) phân tích tính chất thuận chu kỳ của CSTT trong điều kiện ngang giá lãi suất.
• Nghiên cứu thực nghiệm quốc tế về CSTT phi truyền thống và hiệu ứng tràn: Lorenzoni (2008) chỉ ra rủi ro bùng nổ tín dụng và bất ổn tài chính từ dòng vốn quốc tế; Abou-Zaid (2011) nghiên cứu sự lan truyền biến động thị trường; Brana và cộng sự (2012) phân tích tác động của dư thừa thanh khoản toàn cầu; Wright (2012) và Wolfers (2014) lượng hóa quy mô mở rộng bảng cân đối tài sản của Fed; Park và cộng sự (2013) nghiên cứu tác động của bất ổn toàn cầu đến châu Á; Lavigne và Vasishtha (2014), Tillmann (2015), Bhattarai và cộng sự (2015), Ammer và cộng sự (2016), Ganelli và Tawk (2016), Dekle (2017), Gupta và cộng sự (2017), Punzi (2017), Fratzscher và cộng sự (2018), Iacoviello và Navarro (2018) phân tích tác động tràn của CSTT từ các trung tâm kinh tế lớn (Hoa Kỳ, ECB, Nhật Bản) sang các thị trường mới nổi.
• Nghiên cứu trong nước: Phạm Thị Tuyết Trinh và cộng sự (2019) phân tích phản ứng tiền tệ của các nước châu Á và Việt Nam trước tác động tràn từ CSTT Trung Quốc, làm rõ vai trò của độ mở thương mại, mức độ hội nhập tài chính và chế độ tỷ giá.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án xác lập vị trí nghiên cứu thông qua việc giải quyết các điểm khuyết thiếu sau:

1. Xác định mẫu nghiên cứu độc lập cho nhóm 5 nước đang phát triển ASEAN (ASEAN(5)), đồng thời tách riêng mô hình cho Việt Nam để phân tích sự khác biệt giữa cấu trúc thị trường Việt Nam và các nước trong khu vực.
2. Xây dựng khung phân tích thực nghiệm bao quát đồng thời cả 5 kênh truyền dẫn: kênh tỷ giá hối đoái, kênh tài chính, kênh tổng cầu, kênh cân bằng danh mục đầu tư (FPI) và kênh tăng trưởng tài chính (CPS).
3. Đánh giá tác động phối hợp giữa công cụ truyền thống (lãi suất) và phi truyền thống (nới lỏng định lượng, quy mô tài sản của Fed thông qua lợi suất trái phiếu dài hạn 10 năm) trong giai đoạn hậu GFC 2008–2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Các lý thuyết và khung phân tích nền tảng

Luận án sử dụng các hệ thống lý thuyết kinh tế vĩ mô quốc tế làm cơ sở suy diễn giả thuyết:

• Mô hình Mundell - Fleming: Phân tích cân bằng đồng thời trên thị trường hàng hóa ($y = E(i, y) + T(e, y)$) và thị trường tiền tệ ($L = L(i, y)$) trong điều kiện tính luân chuyển vốn hoàn hảo ($i = i^*$). Mô hình đưa ra hai cơ chế đối lập: hiệu ứng chuyển dịch chi tiêu (expenditure-shifting) và hiệu ứng nới lỏng chi tiêu (expenditure-increasing).
• Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất (Dornbusch, 1976): Thiết lập phương trình chênh lệch lãi suất có tính đến kỳ vọng thay đổi tỷ giá trong ngắn hạn ($i = i^* + \sigma(e - \bar{e})$), giải thích phản ứng của sản lượng ($dy/dL$) và cán cân thương mại ($dT/dL$) trước cú sốc tiền tệ.
• Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và tổng chi tiêu (Dornbusch, 1976; Niehans): Xem xét sự điều chỉnh chậm chạp của các luồng thương mại trong ngắn hạn so với khả năng hấp thụ và quyết định danh mục đầu tư.
• Mô hình Blanchard, Das và Faruqee (2010): Mô hình hóa nền kinh tế mở có tính lưu động vốn không hoàn hảo và rủi ro nợ ngoại tệ thông qua hệ thống phương trình cán cân thanh toán (BP) và thị trường hàng hóa (IS):
  • Phương trình dòng vốn ròng: $F = \theta(r^* + x - r^) - a(1-b)D - r^ D$
  • Phương trình cân bằng thị trường hàng hóa: $Y = A(Y, r + x, D/e) + G + T(e, Y, Y^*)$
  • Phân tích phản ứng của sản lượng và tỷ giá trước các cú sốc tài chính (tăng xu hướng ưu tiên trong nước $\theta$, tăng rủi ro nhận thức $x$) và cú sốc thương mại (giảm sản lượng nước ngoài $Y^*$).
• Lý thuyết ngang giá lãi suất (IRP): Phân tích trạng thái cân bằng giữa lãi suất trong nước và quốc tế: $i = i^* + \rho + \hat{e}^e$, trong đó phân tách chênh lệch lãi suất thành phí bù rủi ro quốc gia và phí bù rủi ro tiền tệ ($i - i^* \equiv \text{Phí bù rủi ro quốc gia} + \text{Phí bù rủi ro tiền tệ}$).
• Lý thuyết hiệu ứng Fisher quốc tế (IFE): Mối quan hệ giữa chênh lệch lãi suất danh nghĩa và biến động tỷ giá kỳ vọng: $e_f = \frac{1 + i_h}{1 + i_f} - 1$.

Khung 5 kênh dẫn truyền hiệu ứng tràn

1. Kênh tỷ giá hối đoái: Biến động chính sách tiền tệ Hoa Kỳ làm thay đổi giá trị đồng USD, tác động qua IRP đến tỷ giá danh nghĩa của các quốc gia tiếp nhận.
2. Kênh tài chính: Tác động qua giá trị tài sản tài chính, chỉ số thị trường chứng khoán và chi phí vốn của doanh nghiệp.
3. Kênh tổng cầu: Thay đổi thu nhập và nhu cầu nhập khẩu của Hoa Kỳ tác động trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu của các quốc gia đối tác.
4. Kênh cân bằng danh mục đầu tư: Thay đổi trong cung tiền và lãi suất Hoa Kỳ thúc đẩy sự tái phân bổ dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FPI) tìm kiếm lợi suất.
5. Kênh tăng trưởng tài chính: Sự lan tỏa thanh khoản quốc tế tác động đến quy mô tín dụng khu vực tư nhân (CPS) tại các nền kinh tế tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu và quy trình ước lượng

• Phương pháp định tính: Hệ thống hóa, khái quát hóa lý thuyết, phân tích so sánh và phương pháp quy nạp - diễn dịch để xây dựng luận cứ và hàm ý chính sách.
• Phương pháp định lượng: Sử dụng mô hình Vectơ tự hồi quy (VAR) trên phần mềm EViews với quy trình gồm các bước:
  1. Thống kê mô tả dữ liệu.
  2. Kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian (Unit root test).
  3. Xác định độ trễ tối ưu của mô hình VAR (dựa trên các tiêu chuẩn AIC, SC, HQ).
  4. Kiểm định đồng liên kết (Cointegration test).
  5. Kiểm định tính ổn định của hệ thống VAR (dựa trên nghiệm của đa thức đặc trưng AR).
  6. Phân tích hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions - IRF) trước cú sốc lợi suất trái phiếu 10 năm Hoa Kỳ ($IR_us10$).
  7. Phân rã phương sai sai số dự báo (Forecast Error Variance Decomposition - FEVD).

Nhóm biến	Ký hiệu	Định nghĩa biến số	Nguồn dữ liệu
Biến số Hoa Kỳ	$GDP_us$	Tổng sản phẩm quốc nội thực tế Hoa Kỳ	IMF / Thomson Reuters
	$CPI_us$	Chỉ số giá tiêu dùng Hoa Kỳ	IMF / Thomson Reuters
	$IR_us10$	Lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ kỳ hạn 10 năm	Thomson Reuters
	$M2_us$	Cung tiền mở rộng M2 của Hoa Kỳ	Fed / Thomson Reuters
	$EX_us$	Tỷ giá danh nghĩa đồng USD	IMF / Thomson Reuters
	$TB_us$	Cán cân thương mại Hoa Kỳ	IMF / Thomson Reuters
	$EQ_us$	Chỉ số giá chứng khoán Hoa Kỳ (S&P 500)	Thomson Reuters
	$IMP_us$	Tăng trưởng nhập khẩu của Hoa Kỳ	IMF / Thomson Reuters
Biến số ASEAN & VN	$GDP_a$, $GDP_vn$	Tổng sản phẩm quốc nội thực tế (ASEAN, Việt Nam)	ADB / IMF
	$CPI_a$, $CPI_vn$	Chỉ số giá tiêu dùng (ASEAN, Việt Nam)	ADB / IMF
	$IR_a$, $IR_vn$	Lãi suất chính sách (ASEAN, Việt Nam)	ADB / NHTW các nước
	$EX_a$, $EX_vn$	Tỷ giá hối đoái song phương với USD	ADB / IMF
	$EQ_a$, $EQ_vn$	Chỉ số giá thị trường chứng khoán	Thomson Reuters
	$EXP_a$, $EXP_vn$	Tăng trưởng xuất khẩu sang Hoa Kỳ/thế giới	ADB / Tổng cục Thống kê
	$FPI_a$, $FPI_vn$	Dòng vốn đầu tư danh mục nước ngoài ròng	IMF / WB
	$CPS_a$, $CPS_vn$	Tín dụng cung cấp cho khu vực tư nhân	ADB / IMF / SBV

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tổng thể đề tài nghiên cứu:

• Trình bày bối cảnh kinh tế toàn cầu sau GFC 2008, sự gia tăng phụ thuộc tài chính và thương mại quốc tế, sự điều chỉnh CSTT phi truyền thống của Fed.
• Xác định rõ tính cấp thiết, 4 mục tiêu nghiên cứu, 4 câu hỏi nghiên cứu.
• Xác định đối tượng nghiên cứu (CSTT Hoa Kỳ và hiệu ứng tràn) và phạm vi nghiên cứu (5 nền kinh tế ASEAN đang phát triển gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam; dữ liệu quý từ Quý 1/2008 đến Quý 4/2019).
• Phác thảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng (mô hình VAR), nêu các đóng góp khoa học và cấu trúc 5 chương của luận án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Chương 2 xây dựng hệ thống nền tảng lý luận và tổng thuật y văn:

• Khái niệm hóa CSTT (theo Sử Đình Thành, 2006; Lê Thị Mận, 2014) và Hiệu ứng tràn (theo Dornbusch và Claessens, 2000; Abou-Zaid, 2011).
• Trình bày chi tiết toán học và cơ chế vận hành của 6 mô hình lý thuyết: Mô hình Mundell - Fleming, Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất, Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và tổng chi tiêu, Mô hình Blanchard - Das - Faruqee (2010), Lý thuyết ngang giá lãi suất (IRP), Lý thuyết hiệu ứng Fisher quốc tế (IFE).
• Làm rõ cơ chế 5 kênh dẫn hiệu ứng tràn: kênh tỷ giá hối đoái, kênh tài chính, kênh tổng cầu, kênh cân bằng danh mục đầu tư, kênh tăng trưởng tài chính.
• Tổng quan các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, từ đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về nhóm ASEAN(5) và Việt Nam.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày quy trình xây dựng mô hình thực nghiệm:

• Phát triển các giả thuyết nghiên cứu về chiều hướng và mức độ tác động của cú sốc CSTT Hoa Kỳ đối với các biến số kinh tế vĩ mô và tài chính của ASEAN(5) và Việt Nam.
• Thiết lập hệ thống phương trình dạng cơ bản và 5 phương trình mô hình đại diện cho 5 kênh dẫn:
  1. Mô hình cơ bản: Mối liên hệ giữa lợi suất Hoa Kỳ ($IR_us10$) với sản lượng ($GDP$), lạm phát ($CPI$) và lãi suất ($IR$).
  2. Mô hình kênh tỷ giá: Đánh giá phản ứng của $EX_us$, $TB_us$ và $EX_a$ ($EX_vn$).
  3. Mô hình kênh tài chính: Đánh giá sự tương tác giữa $EQ_us$ và $EQ_a$ ($EQ_vn$).
  4. Mô hình kênh tổng cầu: Đánh giá tác động từ $IMP_us$ đến $EXP_a$ ($EXP_vn$).
  5. Mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư: Phân tích phản ứng của dòng vốn danh mục $FPI_a$ ($FPI_vn$).
  6. Mô hình kênh tăng trưởng tài chính: Phân tích phản ứng của tín dụng khu vực tư nhân $CPS_a$ ($CPS_vn$).
• Trình bày phương pháp đo lường các biến số, nguồn thu thập dữ liệu (IMF, ADB, Thomson Reuters) và cơ sở toán học của kỹ thuật ước lượng VAR (kiểm định tính dừng, độ trễ tối ưu, đồng liên kết, IRF, phân rã phương sai).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 cung cấp các kết quả thực nghiệm và thảo luận chuyên sâu:

• Phân tích thực trạng: Phân tích các giai đoạn điều hành CSTT của Fed (giai đoạn nới lỏng định lượng QE1, QE2, QE3, giai đoạn bình thường hóa chính sách) và quan hệ thương mại, đầu tư trực tiếp (FDI), đầu tư danh mục (FPI) giữa Hoa Kỳ và ASEAN(5).
• Kết quả kiểm định thống kê: Kiểm định nghiệm đơn vị cho thấy các chuỗi dữ liệu đều dừng ở sai phân bậc một $I(1)$; kiểm định độ trễ tối ưu xác định cấu trúc trễ phù hợp; hệ thống VAR thỏa mãn điều kiện ổn định (các nghiệm nằm trong vòng tròn đơn vị).
• Kết quả phân tích mô hình khối ASEAN:
  • Mô hình cơ bản: Cú sốc CSTT mở rộng của Hoa Kỳ (lợi suất dài hạn giảm) làm giảm sản lượng và lạm phát của nhóm 4 nước ASEAN còn lại trong ngắn hạn; lãi suất chính sách các nước ASEAN ($IR_a$) phản ứng cùng chiều với lợi suất dài hạn Hoa Kỳ ($IR_us10$).
  • Kênh tỷ giá: CSTT mở rộng làm đồng USD giảm giá, kéo theo tỷ giá danh nghĩa các nước ASEAN ($EX_a$) giảm (đồng nội tệ lên giá).
  • Kênh tài chính: Giá chứng khoán ASEAN ($EQ_a$) phản ứng dương rõ rệt trước sự gia tăng của giá chứng khoán Hoa Kỳ ($EQ_us$).
  • Kênh tổng cầu: Tăng trưởng xuất khẩu của ASEAN ($EXP_a$) phản ứng ngược chiều với cú sốc CSTT Hoa Kỳ trong ngắn hạn.
  • Kênh danh mục đầu tư và tăng trưởng tài chính: Dòng vốn $FPI_a$ và tăng trưởng tín dụng tư nhân $CPS_a$ có sự phản ứng nhạy bén trước các cú sốc thanh khoản từ Hoa Kỳ.
• Kết quả phân tích mô hình khối Việt Nam:
  • Mô hình cơ bản: Khác biệt với nhóm ASEAN, CSTT mở rộng của Hoa Kỳ tác động làm tăng sản lượng ($GDP_vn$) và kéo theo lạm phát ($CPI_vn$) của Việt Nam gia tăng. Lãi suất điều hành ($IR_vn$) biến động cùng chiều với lợi suất Hoa Kỳ.
  • Kênh tỷ giá: Tỷ giá USD/VND ($EX_vn$) phản ứng cùng chiều và có biên độ phản ứng mạnh hơn đáng kể so với mức trung bình của nhóm ASEAN.
  • Kênh tài chính: Chỉ số chứng khoán Việt Nam ($EQ_vn$) tăng điểm đồng pha với thị trường chứng khoán Hoa Kỳ.
  • Kênh tổng cầu: Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam ($EXP_vn$) phản ứng tích cực trong ngắn hạn trước CSTT mở rộng của Hoa Kỳ, phù hợp với sự gia tăng nhu cầu nhập khẩu ($IMP_us$).
  • Kênh danh mục đầu tư và tín dụng: Phản ứng của dòng vốn $FPI_vn$ yếu hơn do quy mô thị trường vốn còn nhỏ và các biện pháp quản lý dòng vốn; tín dụng tư nhân ($CPS_vn$) phản ứng tích cực với CSTT nới lỏng của Hoa Kỳ (trái ngược với khối ASEAN).

Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách

Chương 5 đúc kết các kết quả nghiên cứu và đề xuất hàm ý điều hành:

• Tổng kết các kết luận thực nghiệm chính rút ra từ 5 kênh truyền dẫn.
• Hàm ý chính sách cho các quốc gia ASEAN:
  • Xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt, cân bằng giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng khi lãi suất quốc tế biến động.
  • Điều hành tỷ giá hối đoái có kiểm soát nhằm giảm thiểu rủi ro biến động dòng vốn.
  • Tăng cường giám sát thị trường chứng khoán và kiểm soát dòng vốn danh mục ngắn hạn đảo chiều.
  • Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm bớt sự phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế Hoa Kỳ.
• Hàm ý chính sách riêng cho Việt Nam:
  • Về ổn định tăng trưởng: Chủ động theo dõi chu kỳ tiền tệ của Fed để điều chỉnh chính sách vĩ mô nghịch chu kỳ kịp thời.
  • Về điều hành lãi suất: Tránh điều chỉnh lãi suất giật cục; duy trì mức chênh lệch lãi suất hợp lý giữa VND và USD để bảo vệ giá trị đồng nội tệ.
  • Về điều hành tỷ giá: Nâng cao tính linh hoạt của tỷ giá trung tâm, kết hợp sử dụng công cụ dự trữ ngoại hối để can thiệp thị trường khi có cú sốc lớn.
  • Về thị trường chứng khoán: Hoàn thiện khung pháp lý, minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường nhằm hạn chế sự rút vốn đột ngột của khối ngoại.
  • Về xuất khẩu: Nâng cao giá trị gia tăng nội địa của hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ, kiểm soát gian lận xuất xứ.
  • Về chính sách tín dụng: Kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân, hướng dòng vốn tín dụng vào các ngành sản xuất thực thay vì các lĩnh vực tài sản đầu cơ rủi ro.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt học thuật và lý luận

• Bổ sung bằng chứng thực nghiệm vào hệ thống lý thuyết kinh tế quốc tế về hiệu ứng tràn CSTT tại khu vực các quốc gia đang phát triển, nơi vốn có mức thu nhập trung bình và cấu trúc thị trường tài chính đang trong giai đoạn hoàn thiện.
• Mở rộng khung phân tích truyền dẫn khi kết hợp đồng thời 5 kênh dẫn: tỷ giá, tài chính, tổng cầu, cân bằng danh mục đầu tư ($FPI$) và tăng trưởng tài chính ($CPS$), giúp lượng hóa chi tiết mức độ đóng góp của từng kênh vào sự biến động vĩ mô trong nước.
• Chứng minh tính bất đối xứng trong phản ứng vĩ mô giữa Việt Nam và các nước ASEAN còn lại:
  • Việt Nam có phản ứng sản lượng và lạm phát tăng khi Hoa Kỳ nới lỏng tiền tệ (do mối quan hệ thương mại gắn kết chặt chẽ và tính chất thâm dụng xuất khẩu sang Hoa Kỳ).
  • Tỷ giá USD/VND phản ứng nhạy cảm hơn trước các cú sốc CSTT Hoa Kỳ so với các đồng tiền khác trong khu vực.
  • Tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân tại Việt Nam mở rộng khi Fed nới lỏng, trong khi tại các nước ASEAN khác lại có xu hướng điều chỉnh ngược lại.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp luận cứ khoa học định lượng cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan quản lý vĩ mô trong việc dự báo và ứng phó với các quyết định điều chỉnh lãi suất, thu hẹp bảng cân đối tài sản của Fed.
• Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm: phối hợp chính sách tiền tệ - tài khóa, nâng cao tính linh hoạt của tỷ giá, giám sát dòng vốn FPI, kiểm soát tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân và tái cơ cấu thị trường xuất khẩu.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo cho các định chế tài chính, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà đầu tư trong việc quản trị rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất và chiến lược phân bổ danh mục đầu tư quốc tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào phạm vi và dữ liệu văn bản công bố, luận án ghi nhận một số hạn chế:

• Giới hạn thời gian nghiên cứu: Mẫu dữ liệu dừng lại ở Quý 4/2019 nhằm loại bỏ tác động gãy cấu trúc do đại dịch Covid-19 giai đoạn 2020–2021. Do đó, nghiên cứu chưa phản ánh được các đợt tăng lãi suất nhanh của Fed trong giai đoạn lạm phát toàn cầu tăng cao từ năm 2022 trở đi.
• Giới hạn không gian mẫu: Nghiên cứu chỉ tập trung vào 5 nước đang phát triển ASEAN(5), chưa bao quát toàn bộ 10 quốc gia thành viên ASEAN do hạn chế về tính sẵn có và đồng nhất của dữ liệu thị trường vốn tại các quốc gia như Campuchia, Lào, Myanmar, Brunei.
• Tần suất dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu thu thập theo tần suất quý; một số biến số tài chính có độ nhạy cao (như chỉ số chứng khoán, tỷ giá hối đoái) có thể có phản ứng tức thì theo ngày hoặc tuần mà dữ liệu quý chưa nắm bắt triệt để.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cập nhật chuỗi dữ liệu bao gồm giai đoạn hậu Covid-19 và chu kỳ thắt chặt tiền tệ 2022–2023; mở rộng áp dụng các kỹ thuật kinh tế lượng nâng cao như mô hình Panel VAR, TVP-VAR (Vectơ tự hồi quy với tham số thay đổi theo thời gian) hoặc Global VAR (GVAR) để đo lường tương tác đa chiều giữa các nền kinh tế.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên sâu cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và NHTW (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính): Tham khảo kết quả định lượng về độ trễ và biên độ tác động của các cú sốc CSTT Hoa Kỳ qua các kênh tỷ giá, tín dụng và thị trường chứng khoán để xây dựng chính sách tiền tệ chủ động, hạn chế tính thuận chu kỳ.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên kinh tế: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình VAR 5 kênh truyền dẫn, quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian vĩ mô và khung lý thuyết tổng hợp từ Mundell-Fleming, Dornbusch đến Blanchard-Das-Faruqee.
• Các định chế tài chính và nhà đầu tư: Tham khảo quy luật tương quan giữa lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ, chỉ số S&P 500 với thị trường chứng khoán và dòng vốn danh mục tại Việt Nam và khu vực ASEAN để phục vụ công tác quản trị danh mục và dự báo rủi ro thị trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cú sốc nới lỏng chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ tác động khác nhau như thế nào đến sản lượng và lạm phát của Việt Nam so với các nước ASEAN còn lại?

Theo kết quả ước lượng mô hình VAR cơ bản trong luận án, một cú sốc mở rộng CSTT của Hoa Kỳ (lợi suất dài hạn $IR_us10$ giảm) làm tăng sản lượng ($GDP_vn$) và làm gia tăng lạm phát ($CPI_vn$) tại Việt Nam. Ngược lại, đối với nhóm các quốc gia ASEAN còn lại, sản lượng và lạm phát phản ứng giảm trong ngắn hạn. Luận án giải thích sự khác biệt này xuất phát từ mối quan hệ thương mại chặt chẽ, độ mở kinh tế cao và tỷ trọng xuất khẩu trực tiếp sang thị trường Hoa Kỳ của Việt Nam lớn hơn so với các nước trong khối.

2. Tỷ giá hối đoái tại Việt Nam và các nước ASEAN phản ứng ra sao trước sự thay đổi chính sách tiền tệ của Fed?

Khi Hoa Kỳ thực hiện nới lỏng tiền tệ, đồng USD có xu hướng mất giá trên thị trường quốc tế. Thông qua quy luật ngang giá lãi suất (IRP), tỷ giá song phương của các quốc gia ASEAN và Việt Nam so với USD đều có phản ứng giảm (đồng nội tệ lên giá). Trong đó, biên độ phản ứng của tỷ giá tại Việt Nam ($EX_vn$) diễn ra mạnh mẽ và rõ rệt hơn so với mức biến động trung bình của các quốc gia ASEAN khác trong mẫu nghiên cứu.

3. Tại sao phản ứng của dòng vốn danh mục (FPI) tại Việt Nam lại có sự khác biệt so với các quốc gia ASEAN khác?

Phản ứng của dòng vốn đầu tư danh mục tại Việt Nam trước cú sốc tiền tệ Hoa Kỳ có mức độ tác động yếu hơn so với các nước ASEAN. Nguyên nhân được luận án chỉ ra gồm hai yếu tố chính: tỷ trọng dòng vốn danh mục nước ngoài trên quy mô thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn 2008–2019 còn ở mức thấp so với các thị trường phát triển hơn trong khu vực (như Thái Lan, Malaysia, Indonesia), và Việt Nam vẫn duy trì một số chính sách kiểm soát dòng vốn cũng như trần sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.

4. Luận án sử dụng những kênh truyền dẫn nào để kiểm định mô hình thực nghiệm?

Luận án xây dựng và ước lượng thực nghiệm thông qua 5 kênh truyền dẫn chính:

1. Kênh tỷ giá hối đoái (Exchange rate channel)
2. Kênh tài chính (Financial channel)
3. Kênh tổng cầu (Aggregate demand channel)
4. Kênh cân bằng danh mục đầu tư (Portfolio rebalancing channel)
5. Kênh tăng trưởng tài chính (Financial growth channel)

5. Vì sao luận án loại trừ giai đoạn 2020–2021 và một số quốc gia ASEAN ra khỏi mẫu nghiên cứu?

Giai đoạn 2020–2021 bị loại trừ do tác động của đại dịch Covid-19 dẫn đến việc áp dụng các biện pháp can thiệp hành chính bất thường, tạo ra các điểm gãy cấu trúc (structural breaks) làm sai lệch tính chất chuỗi dữ liệu kinh tế lượng. Luận án loại trừ Singapore vì đây là nền kinh tế phát triển (không thuộc nhóm đang phát triển); đồng thời loại trừ 4 nước Brunei, Campuchia, Lào, Myanmar do thị trường tài chính và thị trường chứng khoán tại các quốc gia này mới hình thành, không có đủ chuỗi dữ liệu quý liên tục trong giai đoạn 2008–2019.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Văn Đán là công trình nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm chuyên sâu về hiệu ứng lan tỏa từ chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường tài chính và nền kinh tế thực của 5 quốc gia đang phát triển ASEAN giai đoạn 2008–2019. Thông qua mô hình Vectơ tự hồi quy (VAR) trên 5 kênh truyền dẫn chuyên biệt, luận án đã làm rõ sự biến động đồng pha của lãi suất và thị trường chứng khoán, cũng như chỉ ra tính đặc thù của nền kinh tế Việt Nam với phản ứng tích cực về sản lượng, xuất khẩu và tín dụng tư nhân trước các cú sốc nới lỏng tiền tệ từ Hoa Kỳ. Các kết quả thực nghiệm cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách điều hành lãi suất, tỷ giá và quản lý thị trường vốn nhằm giảm thiểu rủi ro ngoại ứng tiêu cực và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------o0o-------------- NGUYỄN VĂN ĐÁN HIỆU ỨNG TRÀN CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ HOA KỲ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CÁC QUỐC GIA ASEAN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng Mã số: 9.01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Lê Văn Hải TS. Tôn Thất Viên TP.

HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2022 I LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Nguyễn Văn Đán Sinh ngày: 20/10/1983 tại Thái Bình Là nghiên cứu sinh khóa 21 của Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng.01 Đề tài nghiên cứu: Hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN. Tôi xin cam đoan: Luận án này chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một trường Đại học nào. Luận án này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận án.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam đoan trên. HCM, ngày 22 tháng 12 năm 2022 Ngƣời cam đoan Nguyễn Văn Đán II LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cám ơn chân thành đến Ban giám hiệu Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nơi đã cho tôi cơ hội được học tập và nghiên cứu. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến khoa Đào tạo Sau đại học đã có những chia sẻ, hướng dẫn kịp thời, tháo gỡ những khó khăn về các thủ tục giúp tôi an tâm hơn trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường. Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến Quý Thầy, Cô trong Trường đã truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu.

Đặc biệt là Quý Thầy, Cô thuộc khoa Kinh tế Quốc tế đã tạo điều kiện cho tôi tham dự các buổi sinh hoạt chuyên môn để có cơ hội trao đổi, mở rộng và củng cố những kiến thức chuyên môn, phục vụ trực tiếp cho luận án này. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến Thầy TS. Lê Văn Hải và TS. Tôn Thất Viên là những người hướng dẫn khoa học trực tiếp đối với luận án, đã tận tình hướng dẫn, truyền đạt nhiều kiến thức quý báu và luôn động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài này.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và những người bạn, đơn vị và đồng nghiệp nơi tôi công tác đã hết lòng động viên và hỗ trợ, tạo điều kiện cho tôi có cơ hội học tập và nghiên cứu một cách tốt nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn. HCM, ngày 22 tháng 12 năm 2022 Nguyễn Văn Đán III MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục viết tắt. vii Danh mục bảng. viii Danh mục hình .xi CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN .11 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Chính sách tiền tệ và hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ. Các lý thuyết liên quan về hiệu ứng tràn chính sách tiền tệ.

Mô hình Mudell - Fleming. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và tổng chi tiêu.