Luận Án Tiến Sĩ Về Quản Lý Kinh Tế Và Du Lịch Sinh Thái Trên Địa Bàn Tỉnh Hòa Bình

Luận án tiến sĩ quản lý kinh tế tập trung vào quản lý du lịch sinh thái tại tỉnh Hòa Bình, đề xuất giải pháp phát triển bền vững ngành du lịch địa phương.

• Tác giả: Bùi Đức Hậu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý kinh tế du lịch sinh thái tại tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ DU LỊCH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về DLST và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển
• 1.2. Tổng quan về khái niệm và sự cần thiết của DLST
• 1.3. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý du lịch sinh thái và công tác quản lý du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 1.5. Các nghiên cứu về quản lý du lịch sinh thái
• 1.6. Các nghiên cứu về công tác quản lý du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 1.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.8. Những vấn đề đã giải quyết trong các nghiên cứu trong quá khứ
• 1.9. Khoảng trống của các nghiên cứu trong quá khứ
• 1.10. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu
• 1.11. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DU LỊCH SINH THÁI
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của du lịch sinh thái
• 2.2. Khái niệm du lịch sinh thái
• 2.3. Đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái
• 2.4. Vai trò của phát triển du lịch sinh thái
• 2.5. Quản lý du lịch sinh thái theo hướng bền vững
• 2.6. Quản lý nhà nước về du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 2.6.1. Khái niệm quản lý nhà nước về du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 2.6.2. Vai trò của quản lý nhà nước về du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 2.6.3. Nội dung quản lý nhà nước về du lịch sinh thái của đơn vị cấp tỉnh
• 2.6.4. Các tiêu chí đánh giá quản lý DLST cấp tỉnh
• 2.6.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về du lịch sinh thái trên địa bàn cấp tỉnh
• 2.7. Kinh nghiệm của một số địa phương
• 2.8. Bài học kinh nghiệm về quản lý du lịch sinh thái
• 2.9. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
• 3.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp phân tích và phương pháp tổng hợp
• 3.2.2. Phương pháp thống kê
• 3.2.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 3.2.4. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3.1. Hướng tiếp cận nghiên cứu
• 3.3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3.3. Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 3.4. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DU LỊCH SINH THÁI TRÊN ĐỊA BÀN
• 4.1. Tổng quan điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái của tỉnh Hòa Bình
• 4.2. Điều kiện tự nhiên
• 4.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.4. Tình hình phát triển du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh Hòa Bình
• 4.5. Thực trạng quản lý nhà nước về du lịch sinh thái của tỉnh Hòa Bình
• 4.5.1. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch sinh thái
• 4.5.2. Tạo lập khuôn khổ pháp luật, chính sách thuận lợi cho phát triển DLST
• 4.5.3. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch và đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho phát triển du lịch sinh thái
• 4.5.4. Tổ chức, điều hành hoạt động DLST
• 4.5.5. Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm liên quan đến hoạt động DLST trên địa bàn tỉnh
• 4.6. Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DLST theo hướng phát triển bền vững
• 4.7. Thống kê mô tả mẫu
• 4.8. Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.9. Kiểm định phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.10. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.11. Đánh giá thực trạng quản lý DLST trên địa bàn tỉnh Hòa Bình
• 4.11.1. Những kết quả đạt được trong quản lý nhà nước đối với hoạt động DLST tỉnh Hòa Bình
• 4.11.2. Những tồn tại, hạn chế trong quản lý nhà nước về DLST trên địa bàn tỉnh
• 4.11.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
• 4.12. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ DU LỊCH SINH THÁI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÒA BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN 2023-2030, TẦM NHÌN 2045
• 5.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý DLST tỉnh Hòa Bình cho giai đoạn 2023-2030
• 5.2. Bối cảnh mới ảnh hưởng đến quản lý DLST trên địa bàn tỉnh
• 5.3. Phương hướng phát triển du lịch và DLST trên địa bàn tỉnh
• 5.4. Một số giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác quản lý DLST tại tỉnh Hòa Bình
• 5.4.1. Hoàn thiện công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển DLST
• 5.4.2. Ban hành và tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách phát triển DLST phù hợp với thực tiễn tỉnh Hòa Bình
• 5.4.3. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về DLST và đào tạo nguồn nhân lực
• 5.4.4. Làm tốt công tác điều hành, đẩy mạnh xúc tiến DLST
• 5.4.5. Tăng cường thực hiện kiểm tra thanh tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực DLST
• 5.4.6. Các giải pháp khác
• 5.5. Tóm tắt chương 5
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý kinh tế du lịch sinh thái tại Hòa Bình

Luận án tập trung vào quản lý kinh tế trong lĩnh vực du lịch sinh thái tại tỉnh Hòa Bình. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch, đồng thời bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương. Hòa Bình với tiềm năng du lịch sinh thái lớn, cần có chiến lược quản lý phù hợp để khai thác hiệu quả và bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái được định nghĩa là loại hình du lịch dựa trên việc khám phá và thưởng thức thiên nhiên, văn hóa bản địa, đồng thời đóng góp vào công tác bảo tồn môi trường. Nghiên cứu chỉ ra rằng, du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Tại Hòa Bình, loại hình này có tiềm năng lớn nhờ vào cảnh quan thiên nhiên đa dạng và văn hóa bản địa phong phú.

1.2. Thực trạng quản lý du lịch sinh thái tại Hòa Bình

Thực trạng quản lý du lịch sinh thái tại Hòa Bình còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc quy hoạch và quản lý tài nguyên. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hệ thống cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, công tác quảng bá du lịch chưa hiệu quả, và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn yếu kém. Điều này dẫn đến hiệu quả kinh tế từ du lịch chưa đạt được như mong đợi.

II. Phát triển bền vững và chính sách du lịch

Nghiên cứu đề cập đến phát triển bền vững trong lĩnh vực du lịch sinh thái, nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng và thực thi các chính sách du lịch phù hợp. Hòa Bình cần có chiến lược phát triển du lịch bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa khai thác tài nguyên và bảo tồn môi trường.

2.1. Chiến lược phát triển du lịch bền vững

Chiến lược phát triển du lịch bền vững tại Hòa Bình cần tập trung vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, phát huy giá trị văn hóa bản địa, và tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như hoàn thiện quy hoạch du lịch, tăng cường quản lý nhà nước, và đẩy mạnh công tác quảng bá du lịch.

2.2. Đánh giá tác động của chính sách du lịch

Nghiên cứu đánh giá tác động của các chính sách du lịch hiện hành tại Hòa Bình, chỉ ra những hạn chế và đề xuất cải tiến. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch sinh thái.

III. Quản lý tài nguyên và kinh tế địa phương

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý tài nguyên trong việc phát triển kinh tế địa phương thông qua du lịch sinh thái. Hòa Bình cần có biện pháp quản lý hiệu quả để khai thác tài nguyên một cách bền vững, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế của địa phương.

3.1. Quản lý tài nguyên thiên nhiên

Quản lý tài nguyên thiên nhiên là yếu tố then chốt trong phát triển du lịch sinh thái tại Hòa Bình. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp như tăng cường giám sát, bảo vệ môi trường, và phát triển các mô hình du lịch thân thiện với môi trường.

3.2. Thúc đẩy kinh tế địa phương thông qua du lịch

Du lịch sinh thái có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy kinh tế địa phương tại Hòa Bình. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc phát triển du lịch cộng đồng và tăng cường sự tham gia của người dân địa phương sẽ mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Quản lý du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh Hòa Bình" được nghiên cứu sinh Bùi Đức Hậu thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh và PGS.TS Lê Trung Thành, chuyên ngành Quản lý kinh tế (mã số: 9340410.01), bảo vệ năm 2024.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Du lịch sinh thái (DLST) ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong việc cân bằng mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn môi trường tự nhiên. Tại Việt Nam, loại hình này hướng tới việc tái tạo mối liên kết giữa con người với thiên nhiên nguyên sơ và gìn giữ văn hóa bản địa. Tỉnh Hòa Bình sở hữu nguồn tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú như dòng sông Đà, hồ Hòa Bình, động Tiên Phi cùng hệ thống cảnh quan đa dạng. Tuy nhiên, thực tế quản lý và khai thác DLST tại địa phương còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: kết cấu hạ tầng giao thông kết nối các điểm du lịch chưa đồng bộ; công tác quy hoạch phát triển còn thiếu tính định hướng, dẫn đến tình trạng phát triển mang tính tự phát; mối liên kết giữa các chủ thể cung cấp dịch vụ du lịch cộng đồng thiếu chặt chẽ; xuất hiện những dịch vụ biến tướng gây phương hại đến môi trường sinh thái và văn hóa truyền thống bản địa. Xuất phát từ thực tiễn trên, việc thực hiện một công trình nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích thực trạng và lượng hóa các nhân tố tác động đến quản lý DLST cấp tỉnh là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác quản lý DLST, xác định các yếu tố tác động đến công tác quản lý DLST tại tỉnh Hòa Bình; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản lý DLST tại địa phương giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn đến năm 2045.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Mục tiêu 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến quản lý DLST nhằm xác định rõ khoảng trống nghiên cứu.
   • Mục tiêu 2: Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về DLST, quản lý DLST trên địa bàn cấp tỉnh, đồng thời tổng hợp bài học kinh nghiệm từ một số địa phương.
   • Mục tiêu 3: Đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý DLST trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.
   • Mục tiêu 4: Xác định và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển DLST bền vững tại tỉnh Hòa Bình thông qua ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM), trong đó đặc biệt làm rõ vai trò của nhân tố quản lý nhà nước.
   • Mục tiêu 5: Đề xuất các giải pháp ưu tiên nhằm hoàn thiện công tác quản lý DLST tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2023–2030, định hướng đến năm 2045.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thực trạng công tác quản lý DLST trên địa bàn tỉnh Hòa Bình diễn ra như thế nào?
2. Nhân tố quản lý có ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển DLST bền vững tại tỉnh Hòa Bình?
3. Cần có những giải pháp gì để hoàn thiện công tác quản lý DLST trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn 2045?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý DLST của tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi nội dung: Công tác quản lý nhà nước về DLST cấp tỉnh; phân tích, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng và mức độ tác động của các nhân tố đến phát triển DLST bền vững; đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022 (cập nhật năm 2023); dữ liệu sơ cấp điều tra bằng bảng hỏi thực hiện từ tháng 11/2021 đến tháng 03/2022; các giải pháp đề xuất định hướng áp dụng cho giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn đến năm 2045.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả đã phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu theo các nhóm nội dung cụ thể:

Nhóm nghiên cứu về khái niệm và sự cần thiết của DLST: Hector Ceballos-Lascurain (1987, 1990) khởi xướng khái niệm và khẳng định DLST là công cụ bảo tồn thiên nhiên; Inskeep E. cảnh báo nguy cơ suy thoái môi trường do khai thác quá ngưỡng; Frank Bilsen (1987) và Saglio C. nhấn mạnh việc bảo vệ nguồn tài nguyên; Ross S. và Wall G. (1999) đề xuất 5 chỉ số cốt lõi (bảo vệ môi trường, nguồn thu nhập, giáo dục, chất lượng du lịch, sự tham gia của người bản địa); Wood M. (1991), Swanson (1992), Hens (1998), Honey M. (1999) làm rõ thêm góc độ kinh tế và trách nhiệm văn hóa; Lê Huy Bá (2000, 2006) phân tích bản chất tích hợp của DLST tại các nước đang phát triển; Phạm Thị Phương Loan (2014) khảo sát 150 du khách tại Vườn quốc gia Xuân Sơn chỉ ra thực trạng khai thác tài nguyên quy mô nhỏ, thiếu đa dạng sản phẩm.

Nhóm nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST: Andy Drumm và Alan Moore (2005) xác định các nhân tố bảo vệ môi trường, quy hoạch, đối tác, tài chính, giáo dục; P.U.C. Dieke (2001) nhấn mạnh nguồn nhân lực và tiếp thị; Johnson A. và cộng sự (2002) phân tích vai trò đào tạo thành viên hợp tác; Jewell B. (2004) chỉ ra năng lực lãnh đạo và hạ tầng; Said S.S. (2012) khảo sát tại Zanzibar; Kenneth F. Backman và Ian Munanura (2015), Marulo (2012) nhấn mạnh quản trị các bên liên quan; Theingthae S. (2017) đề xuất mô hình 7 chiều; Gadinga W. Forje và Tchamba (2021) áp dụng mô hình AHP-SWOT tại Vườn quốc gia Campo Ma'an; Parmawati R. và cộng sự (2018) nghiên cứu tại bãi biển Sembiangan khẳng định điều kiện môi trường có tác động lớn nhất.

Nhóm nghiên cứu về quản lý DLST: Roselyne N. Okech và Urmilla Bob (2009) nghiên cứu quản lý bền vững tại Kenya; Yang Jing và Huang Fucai (2011) đề xuất mô hình kinh tế gồm mô hình doanh thu và mô hình hoàn trả; Harianto S. và cộng sự (2019) nghiên cứu tại Vườn bách thảo Liwa; Setini A. và cộng sự (2021) phân tích sự phối hợp tại bán đảo Kumala.

Nhóm nghiên cứu về quản lý nhà nước về du lịch cấp tỉnh tại Việt Nam: Nguyễn Thanh Vĩnh (2007) và Nguyễn Tấn Vinh (2008) tại Lâm Đồng; Trịnh Thái Bình (2014) tại Tuyên Quang; Nguyễn Hoàng Tứ (2016) tại một số tỉnh miền Trung; Đinh Thị Thùy Liên (2016) tại Quảng Ninh; Nguyễn Thị Thúy Hiền (2016) nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về DLST tại tỉnh Vĩnh Phúc.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết

Tổng quan tài liệu cho thấy phần lớn các nghiên cứu về quản lý DLST tại Việt Nam chỉ dừng lại ở phạm vi một khu bảo tồn hoặc một vườn quốc gia đơn lẻ; chưa có nhiều công trình nghiên cứu toàn diện công tác quản lý nhà nước về DLST trên địa bàn hành chính cấp tỉnh. Về mặt phương pháp, các nghiên cứu trước đây chủ yếu sử dụng phương pháp định tính, còn thiếu vắng các nghiên cứu định lượng sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính để đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố, đặc biệt là nhân tố quản lý nhà nước, đến sự phát triển DLST bền vững. Đồng thời, tỉnh Hòa Bình chưa từng được chọn làm địa bàn nghiên cứu trọng tâm trong các luận án trước đó. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách kết hợp cách tiếp cận đa chiều từ nhiều chủ thể và áp dụng mô hình định lượng SEM tại địa bàn tỉnh Hòa Bình.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết phát triển bền vững và Bộ ba cốt lõi bền vững (Triple Bottom Line): Luận án vận dụng lý thuyết phát triển bền vững (hội nghị Rio de Janeiro 1992) và mô hình bộ ba cốt lõi của John Elkington (1994, 1998) bao gồm ba trụ cột: Con người (People - trách nhiệm xã hội, công bằng xã hội), Hành tinh (Planet - bảo vệ môi trường, gìn giữ tài nguyên sinh thái), Lợi nhuận (Profit - hiệu quả tài chính và kinh tế). Khung lý thuyết này khẳng định sự phát triển DLST bền vững đòi hỏi phải cân bằng đồng thời cả ba chiều cạnh.
• Khái niệm và đặc trưng DLST: Tổng hợp định nghĩa theo Luật Du lịch (2005, 2017), Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (2007) và TIES (2007). Luận án xác định 7 đặc trưng cơ bản của DLST: (1) Tính đa thành phần; (2) Tính đa ngành; (3) Tính đa mục tiêu; (4) Tính liên vùng; (5) Tính mùa vụ; (6) Tính chi phí; (7) Tính giáo dục cao về môi trường.
• Nội dung và tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước về DLST cấp tỉnh: Luận án hệ thống hóa 4 vai trò quản lý (định hướng, tổ chức và phối hợp, điều tiết, giám sát) và 5 nội dung quản lý nhà nước (quy hoạch và kế hoạch; thể chế, chính sách; tổ chức bộ máy và nhân lực; điều hành, xúc tiến; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm). Tiêu chí đánh giá được kế thừa từ đề xuất của Ngân hàng Thế giới qua công trình của Đào Anh Tuấn (2014) (hiệu lực, hiệu quả, tính phù hợp, tính bền vững) và Trần Đình Thắng (2022) (tính toàn diện, đồng bộ, thống nhất, khả thi và mức độ hài lòng).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp giữa phương pháp định tính và phương pháp định lượng:

• Phương pháp định tính: Thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, báo cáo thống kê; thực hiện phương pháp phỏng vấn sâu đối với các chuyên gia, cán bộ quản lý du lịch tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình và ban quản lý các khu du lịch.
• Phương pháp định lượng: Thiết kế bảng hỏi khảo sát dựa trên thang đo khoảng cách Likert 5 mức độ (Bảng 3.1). Quy trình phân tích dữ liệu sơ cấp bao gồm:
  1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu theo đặc điểm nhân khẩu học.
  2. Kiểm định độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha.
  3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho nhóm biến độc lập và biến phụ thuộc, kiểm tra điều kiện chỉ số KMO và Bartlett's Test, xác định ma trận xoay nhân tố.
  4. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) nhằm kiểm tra độ giá trị hội tụ, độ tin cậy tổng hợp và độ giá trị phân biệt theo tiêu chuẩn Fornell và Larcker.
  5. Đánh giá độ phù hợp của mô hình (Model Fit) và kiểm định giả thuyết nghiên cứu thông qua mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), ước lượng các hệ số hồi quy chuẩn hóa và chưa chuẩn hóa.

Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến Phát triển DLST bền vững tỉnh Hòa Bình:

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Các văn bản chính sách, nghị quyết, quy hoạch của Trung ương và tỉnh Hòa Bình; số liệu thống kê du lịch của Tổng cục Du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016–2022.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua phiếu khảo sát điều tra thực tế từ tháng 11/2021 đến tháng 03/2022 trên địa bàn tỉnh Hòa Bình đối với 4 nhóm đối tượng:
  1. Cán bộ công tác tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình.
  2. Khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm tại các điểm DLST.
  3. Cán bộ quản lý và nhân viên làm việc tại các khu, điểm DLST.
  4. Người dân địa phương sinh sống tại các khu vực phát triển DLST.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý du lịch sinh thái

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế. Tác giả phân chia bức tranh nghiên cứu thành các dòng mạch chính: khái niệm và bản chất của DLST, các nhân tố chi phối hoạt động phát triển du lịch sinh thái, các mô hình quản trị điểm đến và công tác quản lý nhà nước về du lịch ở cấp độ địa phương. Điểm lại các công trình của các tác giả như Nguyễn Thanh Vĩnh (2007), Nguyễn Tấn Vinh (2008), Trịnh Thái Bình (2014), Nguyễn Hoàng Tứ (2016), Đinh Thị Thùy Liên (2016) và Nguyễn Thị Thúy Hiền (2016), tác giả nhận diện rõ việc phân cấp quản lý cấp tỉnh đóng vai trò quyết định đến hiệu lực thực thi chính sách. Chương này xác lập luận cứ cho thấy việc thiếu hụt các mô hình kiểm định lượng hóa về vai trò của quản lý nhà nước đối với DLST cấp tỉnh tại một địa bàn đặc thù như Hòa Bình chính là khoảng trống học thuật cần tập trung xử lý.

CHƯƠNG 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý du lịch sinh thái

Chương 2 thiết lập nền tảng lý luận toàn diện cho đề tài:

• Phân tích 7 đặc trưng cốt lõi của DLST, luận giải vai trò đa chiều của DLST đối với tăng trưởng kinh tế địa phương, bảo tồn đa dạng sinh học và phát huy giá trị văn hóa bản địa.
• Ứng dụng lý thuyết phát triển bền vững và khung phân tích Bộ ba cốt lõi bền vững (Triple Bottom Line) của John Elkington để định hình bản chất của quản lý DLST bền vững.
• Phân tích bản chất, 4 vai trò quản lý nhà nước cấp tỉnh (định hướng; tổ chức và phối hợp; điều tiết; giám sát) dựa trên các quy định của Luật Du lịch 2017 (Điều 73, 74, 75).
• Khái quát 5 nội dung quản lý nhà nước về DLST cấp tỉnh và xác lập bộ tiêu chí đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý dựa trên các nghiên cứu kế thừa (Đào Anh Tuấn, 2014; Trần Đình Thắng, 2022).
• Khái quát bài học kinh nghiệm quản lý DLST tại một số địa phương trong nước nhằm rút ra hàm ý thực tiễn cho tỉnh Hòa Bình.

CHƯƠNG 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu khoa học, từ thiết kế nghiên cứu, tiếp cận định tính đến triển khai định lượng:

• Xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 8 nhóm biến độc lập tác động đến 1 biến phụ thuộc "Phát triển DLST bền vững": (1) Cơ sở vật chất hạ tầng, (2) Tài nguyên thiên nhiên, (3) Nguồn lực con người, (4) Kinh tế, (5) Văn hóa - Xã hội, (6) Liên kết vùng, (7) Môi trường, (8) Quản lý nhà nước.
• Thiết kế hệ thống thang đo chi tiết (Bảng 3.1) cho các biến quan sát.
• Quy định chi tiết các bước xử lý dữ liệu sơ cấp bằng phần mềm chuyên dụng: đánh giá hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích nhân tố khẳng định CFA và kiểm định mô hình phương trình cấu trúc SEM cùng các chỉ số kiểm định độ phù hợp mô hình (Model Fit).

CHƯƠNG 4: Thực trạng quản lý du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

Chương 4 tập trung phân tích số liệu thực tế và kết quả xử lý dữ liệu:

Nhóm nội dung thực trạng	Danh mục bảng biểu dữ liệu trong luận án	Nội dung phản ánh và số liệu thực tế
Hiện trạng phát triển DLST	Bảng 4.6, Bảng 4.7, Bảng 4.8	Phản ánh số lượt khách du lịch, số lượng cơ sở lưu trú và nghỉ dưỡng, tổng số lao động và thu nhập của người lao động DLST tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016–2022.
Quy hoạch và chính sách	Bảng 4.2	Thống kê, tổng hợp các quy hoạch, kế hoạch phát triển DLST được ban hành và thực thi trên địa bàn tỉnh từ năm 2016 đến 2022.
Bộ máy và nhân lực quản lý	Bảng 4.1, Bảng 4.3, Bảng 4.4, Bảng 4.5	Thống kê đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước thuộc UBND tỉnh, Sở VHTTDL và cấp huyện/thành phố; tổng hợp nguồn nhân lực du lịch và số lớp tập huấn nghiệp vụ giai đoạn 2016–2022.
Công tác thanh tra, kiểm tra	Bảng 4.9	Kết quả các cuộc thanh tra chuyên ngành liên quan trực tiếp đến du lịch của Thanh tra Sở VHTTDL tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016–2022.
Thống kê mô tả mẫu khảo sát	Bảng 4.10, 4.11, 4.12, 4.13, 4.14	Cơ cấu nhân khẩu học của 4 nhóm đối tượng: cán bộ Sở VHTTDL, du khách, người quản lý/nhân viên điểm đến, người dân địa phương.
Thống kê mô tả thang đo	Bảng 4.15 đến Bảng 4.23	Giá trị thống kê mô tả (giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất, giá trị trung bình) của 8 biến độc lập và biến phụ thuộc Phát triển DLST bền vững.
Kiểm định mô hình đo lường	Bảng 4.24 đến Bảng 4.29	Kết quả Cronbach’s Alpha, KMO, Bartlett's Test và ma trận xoay nhân tố EFA cho các biến độc lập và biến phụ thuộc.
Kiểm định mô hình cấu trúc SEM	Bảng 4.30, 4.31, 4.32, Bảng 4.33, 4.34, Hình 4.3, Hình 4.4	Chỉ số Model Fit, trọng số hồi quy, ma trận Fornell - Larcker, hệ số hồi quy chuẩn hóa và chưa chuẩn hóa kiểm định tác động của quản lý nhà nước và các yếu tố khác.

Chương này chỉ rõ: Quản lý nhà nước có đóng góp tích cực vào việc định hướng quy hoạch và khai thác cảnh quan; tuy nhiên, còn bộc lộ các hạn chế: bộ máy nhân sự mỏng, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu còn thấp (theo số liệu Bảng 4.4 và Bảng 4.5), hạ tầng giao thông kết nối kém, công tác xử phạt vi phạm môi trường chưa kiên quyết (Bảng 4.9), và hoạt động liên kết vùng còn hình thức.

CHƯƠNG 5: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2023-2030, tầm nhìn 2045

Chương 5 xác định mục tiêu định hướng ngành du lịch Hòa Bình trong bối cảnh mới và đề xuất hệ thống giải pháp gắn với 5 nội dung quản lý nhà nước:

1. Hoàn thiện công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển DLST: Tích hợp quy hoạch du lịch vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh theo Luật Quy hoạch 2017; xác định rõ các phân khu chức năng bảo tồn và khu dịch vụ du lịch.
2. Ban hành và tuyên truyền, phổ biến văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế chính sách: Xây dựng chính sách ưu đãi đất đai, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư du lịch xanh; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa.
3. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và đào tạo nguồn nhân lực: Củng cố bộ phận chuyên trách về DLST tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các phòng Văn hóa - Thông tin cấp huyện; tăng cường tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng và chuyên môn cho đội ngũ hướng dẫn viên, người dân bản địa tham gia làm du lịch cộng đồng.
4. Làm tốt công tác điều hành, đẩy mạnh xúc tiến DLST: Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với văn hóa sông Đà và hồ Hòa Bình; chủ động thiết lập kênh liên kết vùng với các trung tâm phân phối khách lớn như Hà Nội và các tỉnh Tây Bắc.
5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Đẩy mạnh thanh tra định kỳ và đột xuất việc chấp hành quy định bảo vệ môi trường, tiêu chuẩn lưu trú, phòng ngừa việc chuyển đổi sai mục đích tài nguyên rừng và đất du lịch.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án đã hệ thống hóa và hoàn thiện khung lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động DLST ở cấp tỉnh, tiếp cận theo các nguyên tắc của lý thuyết phát triển bền vững và mô hình Bộ ba cốt lõi (Triple Bottom Line - John Elkington).
• Luận án xây dựng và kiểm định thực nghiệm mô hình đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DLST bền vững, lượng hóa được vai trò và mức độ tác động của nhân tố quản lý nhà nước trong mối tương quan với các nhân tố hạ tầng, tài nguyên, con người, kinh tế, văn hóa - xã hội, môi trường và liên kết vùng.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Luận án cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm toàn diện về thực trạng phát triển và công tác quản lý DLST tại tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016–2022, kết hợp nguồn dữ liệu thống kê quản lý với dữ liệu điều tra thực tế từ 4 nhóm chủ thể liên quan.
• Xác định rõ những tồn tại thực tế của địa phương như tính tự phát trong phát triển du lịch cộng đồng, sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, công tác liên kết chuỗi giá trị du lịch còn rời rạc.
• Đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, cơ chế chính sách, bộ máy nhân sự đến công tác xúc tiến và thanh tra kiểm tra, có giá trị ứng dụng trực tiếp cho chính quyền tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn 2045.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi không gian và thời gian: Phạm vi nghiên cứu thực địa chỉ giới hạn trên địa bàn hành chính tỉnh Hòa Bình. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ tháng 11/2021 đến tháng 03/2022, là giai đoạn ngành du lịch vừa bước đầu phục hồi sau các đợt bùng phát dịch bệnh Covid-19, do đó tâm lý du khách và kết quả hoạt động của doanh nghiệp có thể chịu những tác động mang tính thời điểm.
• Hạn chế về chỉ tiêu đánh giá: Luận án chủ yếu đánh giá tác động của quản lý nhà nước thông qua mô hình các yếu tố cấu thành phát triển bền vững chung, chưa tách bạch chi tiết từng loại hình sản phẩm DLST cụ thể (như du lịch mạo hiểm, du lịch nông nghiệp sinh thái hay du lịch nghỉ dưỡng lòng hồ).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu so sánh đối sánh giữa tỉnh Hòa Bình và các tỉnh miền núi phía Bắc có điều kiện tương đồng; tiến hành điều tra lặp lại theo chuỗi thời gian ở giai đoạn thị trường du lịch đã phục hồi hoàn toàn; bổ sung các biến điều tiết nhằm kiểm tra sâu hơn tác động của chuyển đổi số và biến đổi khí hậu đến hiệu quả quản lý DLST.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Luận án là tài liệu tham khảo cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình, UBND tỉnh Hòa Bình và các cơ quan quản lý cấp huyện trong việc rà soát quy hoạch, xây dựng kế hoạch phát triển du lịch trung hạn, ban hành chính sách ưu đãi đầu tư và nâng cao năng lực kiểm tra, giám sát môi trường du lịch.
• Đối với các nhà nghiên cứu và giảng viên: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật và khung phân tích thực nghiệm trong nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế và Quản trị dịch vụ du lịch. Mô hình nghiên cứu cùng hệ thống bảng hỏi, quy trình kiểm định Cronbach’s Alpha, EFA, CFA, SEM có thể được vận dụng làm mẫu tham chiếu cho các nghiên cứu tương tự ở cấp tỉnh.
• Đối với các doanh nghiệp và ban quản lý điểm đến: Cung cấp bức tranh thực trạng về cung - cầu du lịch, chất lượng dịch vụ, hạ tầng và các tiêu chuẩn bảo vệ cảnh quan tự nhiên, giúp các cơ sở kinh doanh điều chỉnh phương thức khai thác phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng những công cụ định lượng nào để kiểm định mô hình nghiên cứu?

Luận án ứng dụng hệ thống các kỹ thuật định lượng bao gồm: thống kê mô tả mẫu; đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha; phân tích nhân tố khám phá (EFA) kết hợp kiểm định chỉ số KMO và Bartlett's Test; phân tích nhân tố khẳng định (CFA) để kiểm định độ phù hợp mô hình, độ hội tụ và độ phân biệt theo tiêu chí Fornell và Larcker; mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để ước lượng các hệ số hồi quy chuẩn hóa và chưa chuẩn hóa nhằm kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

2. Dữ liệu sơ cấp của luận án được thu thập từ những nhóm đối tượng nào và trong khoảng thời gian nào?

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát điều tra từ tháng 11/2021 đến tháng 03/2022 trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, bao gồm 4 nhóm đối tượng cụ thể: (1) Cán bộ thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình; (2) Khách du lịch tại các điểm DLST; (3) Quản lý và nhân viên tại các điểm DLST; (4) Người dân địa phương tỉnh Hòa Bình.

3. Khung nội dung quản lý nhà nước về DLST cấp tỉnh trong luận án bao gồm những nhiệm vụ nào?

Theo khung lý thuyết của luận án, công tác quản lý nhà nước về DLST của đơn vị cấp tỉnh gồm 5 nội dung chính: (1) Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển DLST; (2) Tạo lập khuôn khổ pháp luật, chính sách thuận lợi cho phát triển DLST; (3) Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch và đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; (4) Tổ chức, điều hành hoạt động DLST; (5) Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong hoạt động DLST.

4. Lý thuyết nền tảng nào được tác giả ứng dụng để phân tích quản lý DLST theo hướng bền vững?

Tác giả ứng dụng Lý thuyết phát triển bền vững cùng mô hình Bộ ba cốt lõi bền vững (Triple Bottom Line - TBL) do John Elkington đưa ra năm 1994 và phát triển năm 1998. Mô hình này xác định phát triển bền vững phải tạo ra sự cân bằng đồng thời giữa 3 yếu tố cốt lõi: Con người (trách nhiệm xã hội, công bằng xã hội), Hành tinh (trách nhiệm bảo vệ môi trường, sinh thái) và Lợi nhuận (hiệu quả kinh tế, tài chính).

5. Khung thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp và mốc thời gian đề xuất giải pháp của luận án là bao lâu?

Dữ liệu thứ cấp phản ánh hiện trạng phát triển và quản lý du lịch của tỉnh Hòa Bình được thu thập xuyên suốt trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022 (cập nhật năm 2023). Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng giai đoạn này, luận án đề xuất hệ thống định hướng và giải pháp quản lý cho giai đoạn 2023–2030, với tầm nhìn chiến lược kéo dài đến năm 2045.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Bùi Đức Hậu là công trình nghiên cứu chuyên sâu về công tác quản lý nhà nước đối với du lịch sinh thái tại một địa bàn cấp tỉnh cụ thể. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính với phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM trên nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp giai đoạn 2016–2022, tác giả đã lượng hóa được vai trò của quản lý nhà nước cùng các nhân tố hạ tầng, tài nguyên, kinh tế, xã hội đối với sự phát triển DLST bền vững. Các kết quả phân tích phản ánh thực tiễn công tác quản lý tại tỉnh Hòa Bình, đồng thời cung cấp căn cứ thực nghiệm để đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý nhà nước trọng tâm trong giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn 2045.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 nghiên cứu sinh đã tiến hành tập hợp và khái quát một số các công trình nghiên cứu của các tác giả ở trong và ngoài nước về DLST, các nhân tố ảnh hưởng đến DLST và quản lý DLST. Trên cơ sở đó, nghiên cứu sinh chỉ ra khoảng trống nghiên cứu cho việc tién hành nghiên cứu dé tài của mình. Việc tổng quan nghiên cứu sẽ giúp nghiên cứu sinh xây dựng khung lý thuyết, mô hình, các khái niệm và thang đo nghiên cứu ở các chương tiép theo của luận án. 13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE QUAN LÝ DU LICH SINH THÁI 2.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò của du lịch sinh thái 2. Khái niệm du lịch sinh thái DLST (ecotourism) là một khái niệm tương đối mới và khá rộng, từ những góc độ tiếp cận khác nhau mà DLST được các nhà nghiên cứu định nghĩa theo những cách khác nhau. Theo Lê Bá Huy (2006) trong cuốn “Du lịch sinh thai” đã tổng kết thì DLST còn được biết đến bằng nhiều tên gọi khác nhau như: - Du lịch bền vững (Sustainable tourism), - Du lịch xanh (Green tourism), - Du lịch thiên nhiên (Natural tourism), - Du lịch dựa vào thiên nhiên (Natural-based tourism), - Du lịch môi trường (Environmental tourism), - Du lịch bản xứ (Indigenous tourism), - Du lịch thám hiểm (Adventure tourism), - Du lịch đặc thù (Particular tourism), - Du lịch có trách nhiệm (Responsible tourism), - Du lịch nhạy cảm (Sensitized tourism), - Du lịch nhà tranh (Cottage tourism). Tuy nhiên, dù là với tên gọi nào chăng nữa thi DLST phải hội đủ các yếu tố cần đó là sự quan tâm tới thiên nhiên và môi trường cũng như trách nhiệm với xã hội và cộng đồng ( Lê Bá Huy, 2006).

Hector Ceballos-Lascurain được nhiều người thừa nhận là người đã đặt ra thuật ngữ DLST. Năm 1981, Ceballos-Lascurain bắt đầu sử dụng thuật ngữ turisimo ecologico trong tiếng Tây Ban Nha dé chi các hình thức DLST. Thuật ngữ này sau đó được rút ngăn thành ecoturismo vào năm 1983, ông nhấn mạnh răng DLST có thể trở thành một công cụ rất quan trọng để bảo tồn. Và sau đó, trong một bài báo Tương lai của DLST , ông định nghia“DLST là du lịch đến những khu vực tự nhiên ít bị ô nhiễm hoặc ít bị xáo trộn với những mục tiêu đặc biệt: nghiên cứu, 14 trân trọng, thưởng ngoạn phong cảnh và giới động-thực vật hoang dã, cũng như những biểu thị văn hoá được khám phá trong những khu vực này”., 1990) Tiếp theo đó, các nhà nghiên cứu cũng lần lượt bổ sung và đưa ra những định nghĩ khác nhau về DLST.

Theo Wood (1991), DLST đồng nghĩa với việc du khách đến những vùng đất vẫn giữ được tính hoang sơ, với mục đích hiéu rõ về lịch sử, môi trường tự nhiên, và văn hóa mà không tác động tiêu cực đến tính nguyên vẹn của các hệ sinh thái. Đồng thời, DLST tạo ra những cơ hội kinh tế dé hỗ trợ công tác bảo tồn tự nhiên, đồng thời mang lại lợi ích tài chính cho người bản địa (Wood. Swanson (1992) cho biết, DLST là du lịch, thường đến các nước đang phát triển đến các khu vực tự nhiên tương đối yên tĩnh dé nghiên cứu, tận hưởng hoặc hỗ trợ tình nguyện liên quan đến hệ thực vật, động vật, địa chất và hệ sinh thái của một khu vực — cũng như những người (người chăm sóc) sống gần đó, nhu cầu, văn hóa của họ và mối quan hệ với đất đai (Pearmain D. Hay theo như quan điểm của Hens (1998), DLST được định nghĩa đơn giản như là việc du lịch tại những vùng đất vẫn giữ được tính chất hoang sơ, không bị ảnh hưởng bởi sự can thiệp của con người.

Đồng thời, DLST cần góp phan vào công tác bảo tồn thiên nhiên và đem lại lợi ích cho cộng đồng người bản địa. Hens, 1998) Theo Hiệp hội DSLT Australia, DLST được định nghĩa là một hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên và tập trung vào môi trường tự nhiên và nhân văn, được quản lý một cách bền vững và có lợi cho sinh thái. Hay theo như Hiệp hội DLST Hoa Kỳ (1998) DLST là du lịch với mục đích khám phá các khu vực tự nhiên, hiểu biết về lich sử văn hóa và lịch sử tự nhiên của môi trường mà không gây biến đổi tình trạng của hệ sinh thái. Đồng thời, nó cung cấp cơ hội dé phát triển kinh tế, bảo vệ nguồn TNTN và mang lại lợi ích tài chính cho người bản dia (Wood M.

Theo Honey (1999) có một cách hiểu khác về DLST, đây là một dạng du lịch hướng tới những khu vực nhạy cảm và nguyên sơ, thường được bảo vệ với mục đích giảm thiểu tác động và quy mô nhỏ nhất có thé. DLST không chỉ giáo dục du khách, mà còn tạo quỹ đê bảo vệ môi trường. Đặc biệt, nó mang lại nguôn lợi kinh tê trực 15 tiếp và tự quản lý cho người bản địa. Đồng thời, nó khuyến khích tôn trọng các giá trị văn hóa và quyền con người (Honey M.

Theo Lê Huy Bá (2000), DLST là một dạng du lịch tập trung vào việc khám phá và trải nghiệm các hệ sinh thái đặc biệt và tự nhiên dé phục vụ những du khách yêu thiên nhiên, muốn khám phá, và thưởng thức cảnh đẹp tự nhiên, đồng thời có thé là nghiên cứu về các hệ sinh thái. DLST được xem là sự kết hợp chặt chẽ và hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch, giới thiệu vẻ đẹp của quốc gia, cùng với nhiệm vụ giáo dục, tuyên truyền, và bảo vệ môi trường và TNTN một cách bền vững (Lê Bá Huy, Lâm Minh Triết, 2000). Ngoài những khái niệm ở trên cũng có một số khái niệm được nêu ra bởi các tổ chức du lịch trong và ngoải nước được nhiều được các nhà nghiên cứu khoa học dé cập và áp dụng trong công trình mô hình nghiên cứu của mình. Vi dụ như theo Hiệp hội DLST Quốc tế (2007) “DLST ("The International Ecotourism Society, ") là du lịch có trách nhiệm đối với các khu vực tu nhiên nhằm bảo tôn môi trường, duy trì cuộc sống của người bản địa đồng thời liên quan đến việc diễn giải, giáo dục thúc day nhận thức về giá trị tự nhiên, môi trường và văn hóa địa phương.” Trong hội thảo xây dựng chiến lược quốc gia về phát triên DLST ở Việt Nam năm 1999 đã đưa ra khái niệm về DLST “DLST là hình thức du lịch thiên nhiên có mức độ giáo dục cao về sinh thái và môi trường có tác động tích cực đến việc bảo vệ môi trường và văn hóa, đảm bảo mang lại các lợi ích về tài chính cho người bản địa và có đóng góp cho các nỗ lực bảo tôn”.

Hay như trong luật du lịch năm 2005, có một định nghĩa khá ngăn gọn “DLST là hình thức du lich dựa vào thiên nhiên, gắn với ban sắc văn hoá địa phương với sự tham gia của cộng đồng nhằm phát trién bền vững”. Và theo quy chế quan lý các hoạt động DLST tại các vườn quốc gia, khu bảo tổn thiên nhiên, do bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn ban hành năm 2007, thì DLST được hiểu là “DLST: Là hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên, gan với bản sắc văn hoá địa phương với sự tham gia của cộng đồng dân cư ở địa phương nhằm phát triển bền vững”. Từ các định nghĩa trên, có thể rút ra định nghĩa chung nhất của DLST là: DLST 16 là hình thức du lịch dựa vào tự nhiên, gắn với văn hóa bản sắc địa phương. Nó giúp giáo dục cho du khách hiểu biết về lịch sử văn hóa, môi trường, không làm biến đổi tinh trạng của hệ sinh thái.

Ngoài ra, việc trải nghiệm DLST còn với mục dich tạo ra các cơ hội về kinh tế trên nguyên tắc giữ gìn và bảo tồn thiên nhiên, đem lại nguồn lợi cho người bản địa ở đó. Đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái Thứ nhất, tính đa thành phan: Các hoạt động DLST nhìn chung mang đặc trưng đa thành phần bởi có sự tham gia của nhiều thành phần như: khách du lịch, nhân viên phục vụ du lịch, tổ chức chính phủ, phi chính phủ, tô chức tư nhân. Mặc dù đa thành phần nhưng các thành phan này tham gia hỗ trợ và kết hợp lẫn nhau dé hoạt động DLST đem lại hiệu quả tốt nhất. Thứ hai, tính da ngành: DLST mang tính đa ngành bởi lẽ DLST đã va đang khai thác tiềm năng của rất nhiều đối tượng lĩnh vực trong đời sống xã hội.

Ngày nay, DLST đã bao quát được rất nhiều lĩnh vực đa dạng: văn hóa, động thực vật, ầm thực, .Không chỉ thế, DLST còn được khai thác ở rất nhiều địa phương chứ không chỉ tập trung tại một địa điểm nhất định. Thứ ba, tính da mục tiêu: DLST khác với các loại du lịch khác bởi đặc trưng quan trọng này. Đặc trưng tính đa dạng này của DLST được thể hiện qua các lợi ích, mà DLST đem lại cho thiên nhiên, cộng đồng. DLST góp phần bảo tồn nguồn TNTN, bảo tồn các di tích lịch sử văn hóa.

Các hoạt động này về lâu dài góp phần đảm bảo và nâng cao chất lượng của khách du lịch. Không chỉ dừng lại ở đó, tính đa mục tiêu của DLST còn thể hiện ở việc góp phần mở rộng về giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các vùng, các dân tộc, các quốc gia trên thé giới. Ngoài ra là nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi người trong xã hội về bảo tồn thiên nhiên, văn hóa. Thứ tư, tính liên vùng: Đặc trưng tính liên vùng của DLST được thé hiện ở việc xuất hiện một quần thể các khu du lịch tại một vùng, một khu vực, một quốc gia.

Tại các quần thể du lịch này, sẽ có các tuyến du lịch khác nhau nhưng chúng ở gần nhau và được hợp nhất thành một quan thé. Trong quan thé có thé có nhiều hoạt động tham quan phong phú bao gồm nhiều lĩnh vực. 17 Thứ năm, tính mùa vụ: Đặc trưng tính mùa vụ của DLST được hiểu là hoạt động du lịch diễn ra sôi nỗi nhất vào mùa nào của năm. Tùy từng kiểu thời tiết, mùa vụ ngày tháng trong năm sẽ có các hoạt động DLST khác nhau.

Nói theo cách khác, hoạt động DLST phong phú và thay đổi theo từng mùa “mùa nào thức ấy”. Cỏ thé vào mùa hè các hoạt động du lịch bién, du lịch thé thao sẽ phát triển mạnh nhưng mùa đông loại hình du lịch này sẽ kém phát triển thay vào đó là những hoạt động du lịch trong nhà, du lịch đền chùa, ngắm tuyết, " Thứ sáu, tính chỉ phí: Đặc trưng chỉ phí được thể hiện không phải là tiền và mục đích kiếm tiền mà mục đích du lịch ở đây chính là sử dụng, tiêu dùng và hưởng thụ các sản phẩm du lịch.