Chương 1 và Chương 2 đã làm rõ nhiều van đề lý luận cơ bản về quyền con người trong pháp luật hình sự như khái niệm, ý nghĩa, các khía cạnh thé hiện, các cơ chế bảo đảm quyền con người trong tư pháp hình sự [14]. Tuy không trực tiếp nghiên cứu về vấn đề bảo vệ quyền phụ nữ nhưng những kết quả nghiên cứu của cuốn sách đã cung cấp một hệ thống nhận thức khá toàn diện về lý luận cũng như thực tiễn pháp luật liên quan đến quyền con người trong pháp luật hình sự mà bao gồm trong đó các quyền phụ nữ. Bên cạnh các công trình quy mô lớn nêu trên còn có một số công trình tuy ở quy mô bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành nhưng lại là những nghiên cứu chuyên biệt dưới góc độ luật hình sự về vấn đề bảo vệ quyền phụ nữ. Trong đó phải kế đến những nghiên cứu của một số tác giả tiêu biểu dưới đây: - TS.
Phạm Hong Hải (2001), “Bộ luật hình sự năm 1999 với vấn đề bảo vệ quyên lợi của phụ nữ và trẻ em”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 155 [29, tr. Đỗ Đức Hồng Hà (2008), “Pháp luật hình sự và tổ tụng hình sự ở Việt Nam trong việc bảo vệ phụ nữ”, Tạp chí Luật học, số 3 [27, tr. Đỗ Đức Hồng Hà (2009),“Pháp luật hình sự Việt Nam bảo vệ phụ nữ khỏi những hành vi bao lực”, Tạp chi Nhà nước và pháp luật, số 10 [28, tr. Dương Tuyết Miên (2010), “Pháp luật hình sự Lào với việc bảo vệ quyên của người phụ nữ”, Tạp chí Luật học, số 2 (số chuyên đề về Quyền của phụ nữ theo pháp luật các nước ASEAN) [51, tr.
Hoàng Thị Kim Qué (2012), “Bảo vệ quyên lợi phụ nữ trong Luật Hồng Đức (Lê Triéu hình luật) - Tính tiến bộ, nhân văn và giá trị đương dai”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học, số 28 [62, tr. Hầu hết các bài viết này đều tiếp cận vấn đề bảo vệ quyền của phụ nữ trong pháp luật hình sự ở phương diện thực tiễn pháp luật. Trong đó cũng có nghiên cứu về nữ quyền dưới góc độ lịch sử hoặc so sánh pháp luật hình sự Việt Nam với các quốc gia khác. Về kết quả nghiên cứu, nhìn chung các bài viết chủ yếu đã chỉ ra và phân tích những quy định có ý nghĩa bảo vệ quyền phụ nữ trong pháp luật hình sự ở nước ta, một số ít trong đó đã tiễn xa hơn khi bước đầu đánh giá phê bình và kiến II nghị những dé xuất sửa đôi, hoàn thiện pháp luật thực định nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ các quyền phụ nữ.
Nhóm nghiên cứu trên phương diện thực tiễn áp dụng pháp luật liên quan đến đề tài có các công trình tiêu biểu như: 1) Báo cáo Đánh giá tình hình phụ nữ trong hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam do Cơ quan Phụ nữ Liên hợp quốc thực hiện năm 2013. Đây là một nghiên cứu thực tiễn về tình hình phụ nữ trong hệ thống tư pháp hình sự ở nước ta dưới nhiều góc độ. Một mặt, Báo cáo đánh giá tình hình phụ nữ với tư cách là nạn nhân chủ yếu của các loại hình bạo lực trên cơ sở giới và những đáp ứng của hệ thống tư pháp hình sự đối với việc hỗ trợ các nạn nhân này. Đồng thời, nghiên cứu này cũng phân tích tong quan về tình hình phụ nữ ở tư cách là người phạm tội và những chính sách, phản ứng của hệ thống tư pháp hình sự đối với phụ nữ phạm tội.
Mặt khác, công trình còn xem xét vị thế của phụ nữ trong hệ thống cơ quan tư pháp hình sự, những khó khăn đối với giới này khi công tác trên cương vị đó và ảnh hưởng của nó đối với việc đảm bảo các quyền phụ nữ ở tất cả những tư cách trong hệ thống tư pháp nêu trên. Dựa trên những đánh giá thực tiễn đó, các chuyên ra nghiên cứu đã đề xuất những khuyến nghị có giá trị quan trọng giúp Nhà nước Việt Nam trong nỗ lực đảm bảo hiệu quả các quyền và vi thế bình đăng của phụ nữ trong hệ thống tư pháp hình sự [17]. 2) Báo cáo Đánh giá về kiểm soát và khởi tố tình trạng bạo lực tình dục đối với phụ nữ và trẻ em gai tại Việt Nam do Bộ Tư pháp thực hiện năm 2014. Bao cáo tập trung đánh giá các quy định pháp luật và thực tiễn xử lý tội phạm xâm hại tình dục phụ nữ và trẻ em.
Trên cơ sở phân tích quy định pháp luật, đánh giá tình hình khởi tố, xét xử các vụ án, Báo cáo tìm ra nguyên nhân hạn chế, phát hiện các khoảng trống về pháp luật và các cơ chế thực thi để đưa ra những đề xuất hoàn thiện, cải cách nhằm bảo vệ tốt hơn quyền tự do và an toàn về tình dục của phụ nữ, trẻ em gái trước sự xâm hại của tội phạm [9]. Các nghiên cứu chuyên ngành tội phạm học Liên quan đến bảo vệ quyền phụ nữ bằng pháp luật hình sự, các công trình nghiên cứu thuộc chuyên ngành tội phạm học đề cập đến các quy định pháp luật 12 hình sự với tư cách là công cụ đắc lực trong đấu tranh phòng chống các tội phạm xâm hại quyền phụ nữ. Ở nhóm nghiên cứu này có một số công trình tiêu biểu sau: 1) Sách chuyên khảo: Công tác phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ, trẻ em ở Việt Nam của tác giả Trần Minh Hưởng xuất bản năm 2008. Nghiên cứu này không đề cập đến vấn đề bảo vệ quyền phụ nữ nói chung mà tập trung vào một loại hành vi hành vi tước đoạt quyền tự do, bóc lột, chà đạp nhân phẩm của phụ nữ là mua bán phụ nữ.
Tác giả đã hệ thống hóa các văn bản pháp luật quốc tế, quốc gia về phòng, chống buôn bán va bảo vệ phụ nữ, trẻ em làm nên tảng cho việc đánh giá diễn biến của tội phạm, tình hình hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm này trong thực tế. Trong các kiến nghị mà tác giả đề xuất nham nâng cao hiệu qua phòng, chống loại tội phạm này cũng bao hàm kiến nghị hoàn thiện các quy định có liên quan của Bộ luật hình sự [35]. 2) Sách chuyên khảo: Hoat động phòng ngừa tội phạm về bạo lực gia đình ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay cua lực lượng cảnh sát nhân dan của T. Pham Minh Chiêu, xuất bản năm 2012 tại NXB Công an nhân dân.
Cuốn sách nghiên cứu các tội phạm về bạo lực gia đình dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa tội phạm. Những đánh giá về đặc điểm, tình hình tội phạm trong đó đã chỉ ra rằng phụ nữ là nạn nhân chủ yếu của các tội phạm về bạo lực gia đình và định kiến, sự bất bình ding giới đối với phụ nữ là một trong những nguyên nhân phát sinh loại tội phạm này. Liên quan đến pháp luật hình sự với tư cách là một công cụ đấu tranh phòng ngừa tội phạm về bạo lực gia đình, tác giả đã phân tích một số điểm hạn chế của quy định pháp luật hình sự hiện hành và kiến nghị hoàn thiện những quy định nảy [15]. Tuy nhiên, do đối tượng nghiên cứu chính là hoạt động đấu tranh phòng ngừa tội phạm về bạo lực gia đình của lực lượng cảnh sát nhân dân nên những van đề liên quan đến pháp luật hình sự trong cuốn sách không phải là nội dung chủ đạo.
3) Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Đại học Quốc gia Hà Nội: Đầu tranh phòng chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em trong giai đoạn hiện nay do TS. Chu Thị Trang Vân làm chủ nhiệm, nghiệm thu năm 2010. Đề tài đã khái quát một số van dé lý luận về tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em; Phân tích quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội buôn bán phụ nữ, trẻ em ở các phương diện: đặc điểm, 13 dấu hiệu pháp lý đặc trưng và đường lối xử lý; Đánh giá diễn biến, phương thức, thủ đoạn phạm tội, nguyên nhân, điều kiện phạm tội buôn ban phụ nữ, trẻ em và thực tiễn đấu tranh, xử lý các tội phạm này trong 05 năm từ 2004 đến 2009; Kiến nghị các giải pháp lập pháp và các giải pháp khác góp phần đấu tranh có hiệu quả với tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em [101]. Tóm lại, ở Việt Nam hiện nay chưa có nghiên cứu nào chuyên biệt về dé tai bao vệ quyền phụ nữ bằng pháp luật hình sự.
Các công trình quy mô lớn có thé dé cập đến đề tài với tư cách là một trong các đối tượng nghiên cứu hoặc chỉ đề cập đến một khía cạnh, nội dung cụ thể của đề tài. Một số công trình có hướng nghiên cứu riêng về đề tài thì chỉ ở quy mô bài viết đăng tạp chí và chủ yếu đánh giá thành tựu, hạn chế của pháp luật thực định mà chưa nghiên cứu tổng quát cả khía cạnh lý luận lẫn thực tiễn áp dụng pháp luật. Nhìn chung, ở Việt Nam chưa có công trình nào nghiên cứu toan diện các van đề lý luận và thực tiễn về đề tài bảo vệ quyền phụ nữ bằng pháp luật hình sự, đặc biệt là ở cấp độ luận án tiến sĩ. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Chiếm số lượng đông đảo nhất trong các nhóm xã hội dễ bị tổn thương nên phụ nữ luôn là đối tượng quan trọng trong các nghiên cứu về nhân quyền trên thế giới.
Trong khoa học luật hình sự quốc tế, các nghiên cứu về đề tài bảo vệ quyền phụ nữ khá sôi động và phong phú. Trong đó có cả những công trình có tính khái quát về vấn đề nữ quyền trong luật hình sự cũng như công trình chỉ đi sâu vào một khía cạnh, nội dung cụ thê của đề tài này. Cụ thê có thê chia thành ba nhóm nghiên cứu: 1) Những nghiên cứu chung về các vấn đề nữ quyền trong pháp luật hình sự; 2) Những nghiên cứu về các tội phạm xâm phạm quyền phụ nữ; 3) Những nghiên cứu về trách nhiệm hình sự (TNHS) và hình phạt đối với phụ nữ phạm tội. Những nghiên cứu chung về quyền phụ nữ trong pháp luật hình sự Các công trình nghiên cứu nay thường được xếp vao trường phái nữ quyền trong luật hình sự (ferminism in criminal law).