Chương 1 TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN DE TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Nhóm công trình nghiên cứu về bảo vệ an ninh Tổ quốc và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở Việt Nam Nghiên cứu về khoa học an ninh một cách hệ thong ca vé ly luận và thực tiễn có Bộ sách “Khoa học Công an Việt Nam” gồm 08 tập do tác giả Trần Đại Quang, Nguyễn Xuân Yêm (Tổng chủ biên). Đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm chào mừng 70 năm ngày truyền thống lực lượng CAND.
Nhiều nội dung của công trình đã phân tích một cách toàn diện những quan điểm của Đảng và Nhà nước về mục tiêu, tính chất, đặc điểm và những nội dung chủ yếu của hoạt động quản lý nhà nước về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Tập thể tác giả cũng làm rõ các khái niệm cơ bản về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Đặc biệt, một trong những nội dung quan trọng mà công trình tập trung phân tích là cơ sở khoa học của công tác xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ — quan điểm cốt lõi của Đảng về “xây dựng thé trận quốc phòng toàn dân, kết hợp chặt chẽ với thế trận an ninh nhân dân vững chắc”. Nhóm tác giả nêu quan điểm cần huy động “sức mạnh về tinh thần, vật chất, sự đoàn kết và truyền thông dựng nước, giữ nước của toan dân tộc” [1176, tr.
216] vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh nhân dân làm nòng cốt và dé góp phần xây dựng nền an ninh nhân dân, cần kết hợp phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ với các biện pháp nghiệp vụ của lực lượng chuyên trách. Liên quan trực tiếp đến đề tài luận án, các tác giả đã làm rõ các biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó, đầu tiên là biện pháp vận động quần chúng bảo vệ ANQG như một cách thức lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia phối hợp cùng các chủ thé khác theo quy định của pháp luật tiến hành tuyên 9 truyền, giáo dục, hướng dẫn, tổ chức, huy động nhân dân đông đảo bảo vệ an ninh quốc gia. Điều đáng lưu ý là nội hàm khái niệm biện pháp vận động quần chúng bảo vệ ANQG đã được làm rõ, bao gồm: Các tổ chức làm công tác vận động quan chúng (chủ thé vận động), đối tượng, mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp vận động, mục đích vận động quần chúng. Chủ thể tiến hành biện pháp vận động quan chúng bảo vệ ANQG bao gồm tô chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể quần chúng, nòng cốt là lực lượng Công an nhân dân.
Các tác giả đã trình bày khá đầy đủ về khái niệm “Phong trào toàn dân bảo vệ anh ninh Tổ quốc”- đó là “một hình thức hoạt động tự giác, có tổ chức của đông đảo quần chúng nhân dân tham gia xây dựng, quản lý nền an ninh trật tự và phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội” [176, tr. Bên cạnh đó, các tác gia cũng chỉ ra, Đảng lãnh đạo phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ là Đảng hoạch định đường lối, chủ trương, chiến lược, chính sách bảo vệ ANQG; Dang xác định đối tượng, nhiệm vụ của cuộc dau tranh và quyết định những giải pháp, chủ trương, biện pháp thực hiện; Đảng quyết định các van đề về công tác tô chức và cán bộ của lực lượng An ninh; quy định mối quan hệ giữa sự lãnh đạo cấp ủy Đảng với chính quyền, cơ quan hữu trách, các tô chức chính trị - xã hội. Nội dung công tác toàn dân bảo vệ ANTQ gồm: Xây dựng và tổ chức, hướng dẫn thực hiện chủ trương, chương trình, kế hoạch, biện pháp xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ và bảo đảm điều kiện cần thiết cho các hoạt động này; xây dựng và tô chức, hướng dẫn thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ. Bên cạnh đó, các tác giả cũng phân tích hàng loạt các nội dung khác thuộc về hoặc liên quan đến phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ như xây dựng và thực hiện chế độ, chính sách đối với cơ quan, tô chức, cá nhân tham gia vào xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ; dao tao, huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ; lực lượng Công an xã, Bảo vệ dan 10 phố, bảo vệ cơ quan doanh nghiệp, phổ biến, giáo dục pháp luật về phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ; tổ chức “Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”; tuyên truyền về phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ; tuyên dương, khen thưởng; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại; sơ kết, tng kết, đánh giá tình hình thực hiện công tác xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ [176, tr.
Tiếp tục trình bay về vai trò của phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ trong với nhiệm vụ xây dựng nền an ninh nhân dân và thế trận an ninh nhân dân, các tác giả chỉ ra rằng, “quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước ta về an ninh nhân dân và thé trận an ninh nhân dân đã khang định bảo vệ an ninh quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, do nhân dân và vì nhân dân, lực lượng Công an nhân dân làm nòng cốt dưới sự lãnh đạo của Dang va sự quản lý của Nhà nước” [177, tr. Nội dung cơ bản của nên an ninh nhân dân là sự kết hợp giữa phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ với các biện pháp nghiệp vụ cua lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia nhằm đối phó hiệu quả với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia; phát hiện, phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại âm mưu, hoạt động của các thé lực thù địch và bọn tội phạm giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. Nền an ninh nhân dân vững mạnh là sự đảm bảo khả năng huy động sức mạnh của toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia. Dé góp phần xây dựng nền an ninh nhân dân và thé trận an ninh nhân dân, phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ có vai trò quan trọng.
Tại Điều 16, Luật An ninh quốc gia quy định: Vận động toàn dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, giao dục, động viên cán bộ, công chức, người lãnh đạo và mọi công dân tham gia xây dựng địa phương, cơ quan, tổ chức vững mạnh; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao đời sông vật chất và tinh thần của nhân dân. Các tác giả xác định: Nâng cao chất lượng, hiệu quả của phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ có ý nghĩa quyết định đến nền an ninh nhân II dân và thế trận an ninh nhân dân [177, tr. 740] và đề ra những định hướng quan trong dé xây dựng, phát triển phong trào. Tiếp tục làm rõ về vị trí, vai trò, nội dung,.
của phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ đối với công tác đảm bảo TTATXH, công trình Khoa học Công an Việt Nam [178] do tác giả Đỗ Đình Hòa (chủ biên) đã có những đóng góp quan trọng. Viết về phong trào toàn dan bảo vệ ANTQ trong công tác bảo đảm TTATXH, các tác giả trình bày trong nội dung biện pháp nghiệp vụ đầu tiên của lực lượng CAND là vận động quần chúng. Công trình đã làm rõ một cách hệ thống về biện pháp vận động quần chúng trong bảo đảm TTATXH. Các tác giả chỉ ra: “.biện pháp vận động quần chúng luôn là biện pháp cơ bản, có chiến lược và được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các lĩnh vực công tác của ngành nhằm huy động sức mạnh của nhân dân vào sự nghiệp bảo vệ ANQG, giữ gìn TTATXH và xây dựng lực lượng CAND.
Theo phạm vi chức năng, nhiệm vu của mình, các đơn vi, các lực lượng đều sử dụng biện pháp vận động quần chúng theo từng mức độ, phạm vi nhất định. Trong đó, lực lượng Công an phụ trách địa bàn, Cảnh sát khu vực, lực lượng chuyên trách làm công tác phong trào (V28) và bảo vệ nội bộ thường xuyên sử dụng biện pháp vận động quan chúng. Nội dung, phương pháp vận động quân chúng rất đa dạng, trong đó có tổ chức phong trào toàn dan bảo vệ ANTQ dé huy động sức mạnh toàn dân vào giữ gìn TTATXH - “Phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ” là một nội dung chủ yếu của biện pháp vận động quần chúng trong công tác Công an, là hình thức thích hợp, phô biến nhất trong công tác tổ chức vận động quan chúng tham gia thực hiện nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ ANTT, vừa có tác dụng phòng ngừa xã hội cao, vừa tạo điều kiện thuận lợi để triển khai sâu các mặt công tác nghiệp vụ và phòng ngừa nghiệp vụ [178, tr. Góp phần vào công tác bảo dam TTATXH trong tình hình mới, các tác giả đưa ra định hướng quan trọng: Đổi mới va nâng cao chất lượng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ gắn chặt với phong trào xây dựng đời song mới ở cở sở.
Bên cạnh đó, công trình còn đánh gia thành tựu, kết 12 quả 70 năm xây dựng và trưởng thành của lực lượng CAND nói chung, lực lượng bảo đảm công tác TTATXH nói riêng và rút ra sáu bai học kinh nghiệm có giá trị sâu sắc. Trong đó, “phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp bảo đảm TTATXH. hoạt động bao dam TTATXH phải được đặt dưới sự lãnh dao trực tiếp, toàn diện của Đảng và sự quản lý của Nhà nước; phải luôn bám sát thực tiễn, thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước. Bảo đảm TTATXH là sự nghiệp cách mạng của quần chúng, phải làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục, vận động quan chúng phát huy tính tích cực của quan chúng trong tổ chức tiến hành các biện pháp bảo đảm TTATXH [178, tr.
Đây là những kinh nghiệm tham khảo có giá trị đối với đề tài luận án. Công trình “Tổng kết lich sử Công an nhân dân trong kháng chiến chong Mỹ, cứu nước (1954-1975”) là đề tài cấp Bộ do Viện Lịch sử Công an nhân dân chủ trì [235] được tiến hành trong 04 năm (2012 — 2015).