Luận án tiến sĩ kinh tế: Phát triển thương mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng - Đặng Huy Du

2021

243
0
0

Phí lưu trữ

55 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển thương mại thành phố Hải Phòng

Thương mại là hoạt động kinh tế trung gian nối liền sản xuất với tiêu dùng. Hoạt động này bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư và xúc tiến thương mại. Theo Luật Thương mại Việt Nam, thương mại bao gồm nhiều hình thức: mua bán hàng hóa, dịch vụ, thuê, cho thuê, tư vấn, kỹ thuật, đầu tư, tài chính ngân hàng, bảo hiểm, vận chuyển hàng hóa hành khách bằng đường hàng không, đường biển, đường sắt, đường bộ. Thương mại có thể phân loại theo nhiều tiêu thức. Theo phạm vi hoạt động gồm thương mại nội địa, quốc tế, khu vực, thành phố. Theo tính chất sản phẩm gồm thương mại hàng hóa, dịch vụ, hàng tư liệu sản xuất, hàng tiêu dùng. Theo khâu lưu thông gồm bán buôn và bán lẻ. Theo kỹ thuật giao dịch gồm truyền thống và điện tử. Hải Phòng là thành phố cảng lớn nhất miền Bắc. Địa phương có vị trí chiến lược trong phát triển thương mại vùng duyên hải. Luận án tiến sĩ của Đặng Huy Du năm 2021 nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề này.

1.1. Khái niệm thương mại và vai trò trong nền kinh tế

Thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư và xúc tiến thương mại. Hoạt động thương mại thực hiện các hành vi làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa thương nhân với nhau. Bản chất thương mại là khâu trung gian quan trọng trong chuỗi giá trị kinh tế. Thương mại thúc đẩy lưu thông hàng hóa từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng cuối cùng. Vai trò này đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế thị trường hiện đại. Thương mại phát triển góp phần tăng trưởng GDP và nâng cao đời sống nhân dân.

1.2. Vị thế địa lý và tiềm năng thương mại của Hải Phòng

Hải Phòng nằm ở vị trí chiến lược thuộc vùng duyên hải Bắc Bộ. Thành phố sở hữu cảng biển lớn nhất miền Bắc với lưu lượng hàng hóa thông qua hàng năm đạt hàng trăm triệu tấn. Hệ thống giao thông đa dạng gồm đường biển, đường bộ, đường sắt và đường hàng không tạo lợi thế cạnh tranh. Hải Phòng kết nối trực tiếp với hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Khu công nghiệp và khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải thu hút đầu tư mạnh mẽ. Những yếu tố này tạo nền tảng vững chắc cho phát triển thương mại địa phương.

II. Phân tích thực trạng phát triển thương mại Hải Phòng

Đánh giá sự phát triển thương mại của địa phương theo ba tiêu chí chính. Tiêu chí thứ nhất là quy mô và tốc độ tăng trưởng thương mại. Tiêu chí thứ hai là chất lượng tăng trưởng và trình độ phát triển. Tiêu chí thứ ba là điều kiện đảm bảo cho thương mại phát triển bền vững. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá quy mô và tốc độ tăng trưởng bao gồm nhiều yếu tố quan trọng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa phản ánh doanh thu bán hàng hóa của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể trên địa bàn. Chỉ tiêu này cũng phản ánh mức tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình thông qua thị trường. Giá trị tăng thêm ngành thương mại đo lường đóng góp thực tế vào nền kinh tế. Số lượng lao động trong ngành thương mại thể hiện quy mô nhân lực. Tổng số doanh nghiệp hoạt động thương mại và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cũng là chỉ tiêu then chốt.

2.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá quy mô thương mại

Tổng mức bán lẻ hàng hóa là chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh sức mua của dân cư. Hoạt động bán lẻ bao gồm bán hàng loại mới, hàng đã qua sử dụng tại cửa hàng, siêu thị, trung tâm thương mại, chợ và bán lưu động. Giá trị tăng thêm ngành thương mại đo lường sự đóng góp thực tế của ngành vào GRDP địa phương. Số lượng lao động thương mại phản ánh khả năng tạo việc làm. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu thể hiện mức độ hội nhập quốc tế. Các chỉ tiêu này cần được phân tích theo thời gian để đánh giá xu hướng phát triển.

2.2. Chất lượng tăng trưởng và trình độ phát triển thương mại

Chất lượng tăng trưởng thương mại được đánh giá qua nhiều chiều cạnh. Cơ cấu hàng hóa thương mại phản ánh trình độ phát triển của thị trường. Tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng mức bán lẻ cho thấy mức độ hiện đại hóa. Mạng lưới phân phối gồm siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi thể hiện sự chuyên nghiệp hóa. Chất lượng dịch vụ hậu cần logistics ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thương mại. Trình độ ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng cũng là yếu tố đánh giá quan trọng. Hải Phòng cần nâng cao các chỉ tiêu chất lượng này.

III. Giải pháp thúc đẩy phát triển thương mại Hải Phòng

Luận án đề xuất nhiều giải pháp đồng bộ để thúc đẩy thương mại Hải Phòng phát triển bền vững. Giải pháp thứ nhất tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thương mại. Nhà nước cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và công bằng cho mọi thành phần kinh tế. Giải pháp thứ hai là đầu tư phát triển hạ tầng thương mại hiện đại. Hệ thống logistics, kho bãi, trung tâm phân phối cần được quy hoạch bài bản. Giải pháp thứ ba đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong thương mại. Thương mại điện tử cần được khuyến khích phát triển mạnh mẽ hơn. Giải pháp thứ tư là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành thương mại. Đội ngũ nhân viên bán hàng, quản lý chuỗi cung ứng cần được bồi dưỡng kỹ năng. Giải pháp cuối cùng là tăng cường liên kết vùng và hợp tác quốc tế trong thương mại.

3.1. Hoàn thiện chính sách và phát triển hạ tầng thương mại

Cơ chế chính sách cần được cải thiện để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thương mại. Quy trình cấp phép, đăng ký kinh doanh cần được đơn giản hóa tối đa. Chính sách thuế, phí cần hợp lý để khuyến khích đầu tư vào thương mại. Hạ tầng thương mại gồm chợ, siêu thị, trung tâm thương mại cần được nâng cấp đồng bộ. Hệ thống kho bãi, logistics cần được quy hoạch theo hướng hiện đại hóa. Vành đai kinh tế ven cảng cần được phát triển để tối ưu hóa lưu thông hàng hóa. Hải Phòng có lợi thế cảng biển cần khai thác triệt để.

3.2. Ứng dụng công nghệ và đào tạo nhân lực thương mại

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong phát triển thương mại hiện đại. Doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bán hàng, kho vận và chuỗi cung ứng. Nền tảng thương mại điện tử giúp mở rộng thị trường và tăng khả năng tiếp cận khách hàng. Hệ thống thanh toán điện tử cần được phổ biến rộng rãi. Đào tạo nhân lực thương mại cần gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp. Chương trình đào tạo phải cập nhật kiến thức mới về marketing số, logistics thông minh. Hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

IV. Kết luận và ứng dụng của luận án tiến sĩ thương mại

Luận án tiến sĩ về phát triển thương mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng có giá trị khoa học và thực tiễn cao. Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận vững chắc về thương mại trong nền kinh tế thị trường. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá thương mại được xây dựng bài bản và toàn diện. Ba tiêu chí đánh giá gồm quy mô tăng trưởng, chất lượng phát triển và tính bền vững là khung phân tích hiệu quả. Phân tích thực trạng thương mại Hải Phòng cho thấy nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết. Vị trí địa lý chiến lược, cảng biển lớn và hạ tầng giao thông đa dạng tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Các giải pháp đề xuất mang tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện địa phương. Ứng dụng của luận án mở rộng cho nhiều đối tượng nghiên cứu khác. Các địa phương có đặc điểm tương tự Hải Phòng có thể tham khảo phương pháp nghiên cứu. Doanh nghiệp thương mại có thể vận dụng các khuyến nghị để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Kết quả nghiên cứu đóng góp vào kho tàng kiến thức về thương mại học Việt Nam.

4.1. Giá trị khoa học và đóng góp mới của luận án

Luận án đóng góp nhiều giá trị khoa học quan trọng cho lĩnh vực thương mại học. Hệ thống lý luận về phát triển thương mại địa phương được tổng hợp và hệ thống hóa. Khung phân tích ba tiêu chí đánh giá thương mại là đóng góp phương pháp luận mới. Nghiên cứu cung cấp bức tranh toàn diện về thương mại Hải Phòng giai đoạn 2015-2020. Các số liệu thống kê được thu thập và xử lý theo phương pháp khoa học chặt chẽ. Luận án cũng đề xuất mô hình phát triển thương mại phù hợp với thành phố cảng. Những đóng góp này có ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và hướng nghiên cứu tiếp theo

Kết quả luận án có thể ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn quản lý nhà nước. Sở Công Thương Hải Phòng có thể sử dụng hệ thống chỉ tiêu để theo dõi đánh giá thương mại định kỳ. UBND thành phố có thể tham khảo các giải pháp để xây dựng chiến lược phát triển thương mại. Doanh nghiệp thương mại áp dụng khuyến nghị để cải thiện hiệu quả kinh doanh. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng sang thương mại điện tử và thương mại xanh. Nghiên cứu so sánh giữa Hải Phòng với các thành phố cảng khác cũng cần được thực hiện. Thời gian nghiên cứu có thể mở rộng để đánh giá tác động dài hạn của các chính sách.

21/04/2026

Trích đoạn nội dung tài liệu

GI O Ụ V OT O TRƢỜN ỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI ẶNG HUY DU PHÁT TRIỂN T ƢƠN M I TRÊN ỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, năm 2021 GI O Ụ V OT O TRƢỜN ỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI ẶNG HUY DU PHÁT TRIỂN T ƢƠN M I TRÊN ỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Ngành : Quản trị kinh doanh Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ K N TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Ngô Xuân Bình Hà Nội, năm 2021 LỜI CAM ĐOAN ề tài luận án tiến sĩ “Phát triển thương mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng” là công trình nghiên cứu của riêng của tác giả. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là trung thực, rõ ràng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả xin cam đoan luận án đƣợc tiến hành nghiên cứu một cách nghiêm túc và kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu đi trƣớc đã đƣợc tiếp thu một cách chân thực, cẩn trọng, có trích dẫn nguồn rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án ặng Huy Du LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng cảm ơn Viện ào tạo Sau ại học - trƣờng ại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Xin bày tỏ sự kính trọng, lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy hƣớng dẫn TS. ỗ Ngọc Tƣớc và TS. Ngô Xuân ình đã luôn tâm huyết và nhiệt tình hƣớng dẫn, động viên khích lệ, dành nhiều thời gian hƣớng dẫn và chỉ bảo tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Những nhận xét và đánh giá của các thầy, đặc biệt là những gợi ý về hƣớng giải quyết vấn đề trong suốt quá trình nghiên cứu thực sự là những kiến thức và bài học vô cùng quý giá đổi với tác giả không chỉ trong quá trình thực hiện luận án mà cả trong hoạt động nghiên cứu chuyên môn sau này. Xin chân thành cảm ơn trƣờng ao đẳng Công nghệ, Kinh tế và Thủy sản đã tạo điều kiện thuận lợi để tác giả có thể tham gia học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn U N thành phố Hải Phòng, Sở ông thƣơng, Sở Du lịch, Cảng Hải Phòng, Cục Thống kê, UBND các quận, huyện và các Sở, ban ngành, các cơ quan, đơn vị, các cá nhân và tập thể có liên quan đã tạo điều kiện và giúp đỡ tác giả tiến hành nghiên cứu. Xin gửi tấm lòng tri ân tới gia đình. Những ngƣời thân luôn là những nguồn động viên lớn lao, luôn dành sự quan tâm, giúp đỡ trên mọi phƣơng diện để tác giả yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án ặng Huy Du MỤC LỤC LỜ CAM OAN LỜ CẢM ƠN DAN MỤC TỪ V ẾT TẮT T ẾN V ỆT DAN MỤC V ẾT TẮT T ẾN AN DAN MỤC BẢN DAN MỤC ÌN MỞ ẦU . Lý do chọn đề tài . Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án . Mục tiêu nghiên cứu của luận án. ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . âu hỏi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và những đóng góp mới của luận án . Kết cấu luận án . 14 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ P ÁT TR ỂN T ƢƠN M TRON NỀN K N TẾ QUỐC DÂN . Một số vấn đề cơ bản về thƣơng mại và phát triển thƣơng mại . Thƣơng mại và vai trò của thƣơng mại trong nền kinh tế quốc dân . Tác động của quy luật kinh tế thị trƣờng đến phát triển thƣơng mại . Mối quan hệ giữa thƣơng mại với sản xuất và tiêu dùng . Một số học thuyết thƣơng mại, phát triển thƣơng mại và sự vận dụng vào phát triển thƣơng mại của thành phố Hải Phòng . Xu hƣớng phát triển thƣơng mại trong giai đoạn hiện nay . Nội dung và tiêu chí đánh giá phát triển thƣơng mại tại địa phƣơng . Hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển thƣơng mại tại địa phƣơng . Nội dung phát triển thƣơng mại . Những nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển thƣơng mại . Nhân tố bên ngoài . Nhân tố bên trong . Kinh nghiệm phát triển thƣơng mại trong nƣớc, quốc tế và bài học kinh nghiệm đối với phát triển thƣơng mại thành phố Hải Phòng . Kinh nghiệm phát triển thƣơng mại trong nƣớc, quốc tế . Bài học kinh nghiệm đối với phát triển thương mại thành phố Hải Phòng . 62 Tiểu kết chƣơng 1 . 64 Chƣơng 2: T ỰC TR N P ÁT TR ỂN T ƢƠN M TRÊN ỊA BÀN T ÀN P Ố Ả P ÕN . ặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hƣởng đến phát triển thƣơng mại thành phố Hải Phòng . ặc điểm tự nhiên . ặc điểm kinh tế - xã hội . Tăng trƣởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế . Thực trạng phát triển thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Thực trạng vốn đầu tư phát triển ngành thương mại thành phố Hải Phòng. Thực trạng đóng góp của ngành thƣơng mại đối với tăng trƣởng kinh tế thành phố Hải Phòng . Thực trạng kết cấu hạ tầng thương mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Thực trạng chuyên môn hóa, đa dạng hóa các hoạt động thƣơng mại và phát triển dịch vụ thƣơng mại . Thực trạng các loại hình doanh nghiệp thƣơng mại tại Hải Phòng . Thực trạng nguồn nhân lực trong ngành thƣơng mại tại thành phố Hải Phòng . Thực trạng liên kết vùng trong phát triển thương mại thành phố Hải Phòng . Thực trạng xuất, nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Thực trạng phát triển thƣơng mại điện tử tại thành phố Hải Phòng. ánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Môi trƣờng thể chế, luật pháp, các chính sách phát triển thƣơng mại . ơ sở hạ tầng thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Thị trƣờng thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Nguồn nhân lực thƣơng mại thành phố Hải Phòng . ánh giá về thực trạng phát triển thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Phân tích mô hình SWOT cho phát triển thương mại thành phố Hải Phòng 112 2. ánh giá thực trạng phát triển thƣơng mại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2012 - 2019 . 118 Tiểu kết chƣơng 2 . 134 Chƣơng 3: Ả P ÁP P ÁT TR ỂN T ƢƠN M TRÊN ỊA BÀN T ÀN P Ố Ả P ÕN . Quan điểm, mục tiêu và định hƣớng phát triển . Quan điểm phát triển . Mục tiêu phát triển . ịnh hƣớng phát triển . Phƣơng án quy hoạch phát triển thƣơng mại thành phố Hải Phòng . Dự báo bối cảnh tác động đến phát triển thương mại thành phố Hải Phòng . Giải pháp phát triển thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Giải pháp về vốn đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Giải pháp đa dạng hóa các hoạt động thƣơng mại và phát triển dịch vụ thƣơng mại thành phố Hải Phòng . Giải pháp hỗ trợ phát triển các loại hình doanh nghiệp thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Giải pháp phát triển nguồn nhân lực ngành thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Giải pháp về liên kết vùng và hợp tác khu vực trong phát triển thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Giải pháp phát triển xuất, nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn thành phố Hải Phòng . Giải pháp phát triển thƣơng mại điện tử thành phố Hải Phòng . Giải pháp phát triển dịch vụ logictics trên địa bàn thành phố Hải Phòng . iều kiện thực hiện giải pháp . Công khai rộng rãi các quy hoạch có liên quan đến phát triển thương mại . Phối hợp thực hiện . Kiến nghị với các cơ quan Trung ƣơng . Kiến nghị với U N thành phố Hải Phòng . 176 Tiểu kết chƣơng 3 . 178 DAN MỤC CÁC CÔN TRÌN K OA ỌC Ã CÔN BỐ TÀ L ỆU T AM K ẢO PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BLHH án lẻ hàng hóa CHTC ửa hàng tự chọn CNH - H H ông nghiệp hóa - Hiện đại hóa CT hỉ thị DNNN oanh nghiệp nhà nƣớc DNTM oanh nghiệp thƣơng mại H N Hội đồng nhân dân HNQT Hội nhập quốc tế HTX Hợp tác xã KCN Khu công nghiệp KHCN Khoa học công nghệ L Lao động LHQ Liên hiệp quốc N Nghị định NK Nhập khẩu PTTM Phát triển thƣơng mại Q Quyết định QLNN Quản lý nhà nƣớc ST Siêu thị TMBL Tổng mức bán lẻ TNHH Trách nhiệm hữu hạn TT Thông tƣ TTTM Trung tâm thƣơng mại TTTM Trung tâm thƣơng mại TU Thành ủy TW Trung ƣơng UBND Ủy ban nhân dân XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập DANH MỤC VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt AFTA Asean Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do Asean Association of South East Asian Hiệp hội các Quốc gia ông Nam ASEAN Nations Á Comprehensive and Progressive Hiệp định ối tác Toàn diện và CPTPP Agreement for Trans-Pacific Tiến bộ xuyên Thái ình ƣơng Partnership EU European Union Liên minh châu Âu FDI Foreign Direct Investment ầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài FTA Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do M&A Mergers and Acquisitions Mua bán và sáp nhập ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức Organization for Economic Co Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD operation and Development Kinh tế WTO World Trade Organization Tổ chức thƣơng mại thế giới DANH MỤC BẢNG ảng 2. ơn vị hành chính thành phố Hải Phòng phân theo quận, huyện . iện tích và mật độ dân số các quận, huyện thành phố Hải Phòng . Lao động lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc hàng năm trên địa bàn thành phố Hải Phòng phân theo loại hình kinh tế .4: Tăng trƣởng kinh tế theo GR P thành phố giai đoạn 2012 - 2019 .5: Vốn đầu tƣ thực hiện phân theo ngành kinh tế .6: óng góp của ngành thƣơng mại vào tăng trƣởng G P chung và G P dịch vụ giai đoạn 2012 – 2019 (giá thực tế) .7: Mức đóng góp của ngành thƣơng mại trên địa bàn thành phố Hải Phòng và cả nƣớc giai đoạn 2012 – 2019 .8: Tổng mức tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng thành phố Hải Phòng đến năm 2019 .9: Thực trạng hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Hải Phòng .

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ