Luận án: Nghiên cứu tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị ở thành phố Huế theo hướng DSM

Luận án tiến sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị ở thành phố huế theo hướng quản lý, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Trần Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Đình Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Tiết Kiệm Và Sử Dụng Hiệu Quả Nước Sạch Đô Thị Ở Thành Phố Huế Theo Hướng Quản Lý Nhu Cầu (DSM)
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Mở đầu
• 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Các nội dung nghiên cứu
• 3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 3.1. Về khoa học
• 3.2. Về thực tiễn
• 4. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG NGHIÊN CỨU PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ NHU CẦU NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ
• 1.1.1. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan
• 1.1.2. Lý thuyết về quản lý nhu cầu dùng nước
• 1.1.3. Các chính sách và giải pháp quản lý nhu cầu nước sạch đô thị
• 1.2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VỀ PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ NHU CẦU NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ
• 1.2.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ TÀI NGUYÊN NƯỚC VÀ HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC CẤP NƯỚC ĐÔ THỊ Ở THỪA THIÊN HUẾ
• 1.3.1. Tóm lược về tài nguyên nước ở Thừa Thiên Huế và tình hình khai thác, sử dụng
• 1.3.2. Công tác cung cấp nước sạch đô thị
• 1.3.3. Công tác quản lý chất lượng nước sạch đô thị
• 1.4. TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ VÀ CẤP NƯỚC ĐÔ THỊ Ở THỪA THIÊN HUẾ
• 2. CÁC CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. CÁC CÁCH TIẾP CẬN
• 2.1.1. Tiếp cận theo hướng quản lý nhu cầu
• 2.1.2. Tiếp cận hệ thống theo mô hình DPSIR
• 2.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi kết hợp với khảo sát thực tế
• 2.2.3. Phương pháp dự báo nhu cầu tính theo đầu người và ngoại suy
• 2.2.4. Phương pháp phân tích các thiết bị dùng nước (phân tích End-use)
• 2.2.5. Phương pháp tính thời gian hoàn vốn giản đơn
• 2.2.6. Phương pháp xác định mức tiêu thụ của các thiết bị dùng nước
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. NHU CẦU VÀ SỰ CẦN THIẾT CỦA QUẢN LÝ NHU CẦU NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ Ở THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1.1. Hiện trạng nhu cầu nước sạch đô thị ở Thừa Thiên Huế
• 3.1.2. Dự báo nhu cầu nước sạch đô thị ở Thừa Thiên Huế vào năm 2020
• 3.1.3. Các tác động tiêu cực của sự gia tăng nhu cầu nước sạch đô thị ở Thừa Thiên - Huế
• 3.2. TIỀM NĂNG TIẾT KIỆM VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ HUẾ
• 3.2.1. Cơ sở khoa học của việc đánh giá tiềm năng
• 3.2.2. Nhóm đối tượng sinh hoạt hộ gia đình
• 3.2.3. Nhóm đối tượng sản xuất
• 3.2.4. Nhóm đối tượng KD – DV
• 3.2.5. Tiềm năng sử dụng nước mưa ở thành phố Huế
• 3.3. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHU CẦU Ở TP HUẾ
• 3.3.1. Cơ sở khoa học của việc đề xuất các giải pháp
• 3.3.2. Đề xuất các giải pháp quản lý nhu cầu nước sạch đô thị cho TP Huế
• 3.3.3. Các thách thức khi thực hiện phương thức quản lý nhu cầu nước sạch đô thị ở thành phố Huế và một số nguyên tắc & hành động hỗ trợ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tiết kiệm và sử dụng nước sạch đô thị tại Huế

Nước sạch là nguồn tài nguyên quý giá, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại Huế. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu và đề xuất các giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị. Việc quản lý nhu cầu nước sạch không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Tình hình hiện tại về nước sạch đô thị tại Huế

Hiện nay, thành phố Huế đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc cung cấp nước sạch. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước và sự gia tăng nhu cầu sử dụng nước sạch đang đặt ra yêu cầu cấp bách về quản lý hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của việc tiết kiệm nước sạch

Tiết kiệm nước sạch không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân mà còn bảo vệ nguồn tài nguyên nước. Việc áp dụng các công nghệ tiết kiệm nước sẽ góp phần giảm thiểu áp lực lên hệ thống cấp nước đô thị.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý nước sạch đô thị tại Huế

Quản lý nước sạch đô thị tại Huế đang gặp nhiều khó khăn. Tình trạng thất thoát nước, ô nhiễm nguồn nước và sự không đồng bộ trong hệ thống cấp nước là những vấn đề chính. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này.

2.1. Tình trạng thất thoát nước trong hệ thống cấp nước

Tỷ lệ thất thoát nước trong hệ thống cấp nước đô thị tại Huế vẫn còn cao, gây lãng phí tài nguyên. Cần có các biện pháp khắc phục để giảm thiểu tình trạng này.

2.2. Ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến sức khỏe

Ô nhiễm nguồn nước từ các hoạt động sản xuất và sinh hoạt đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Cần có các chính sách bảo vệ nguồn nước và nâng cao nhận thức của người dân.

III. Phương pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị

Để tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch, cần áp dụng các phương pháp quản lý nhu cầu nước. Các giải pháp công nghệ và giáo dục cộng đồng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc này.

3.1. Ứng dụng công nghệ tiết kiệm nước

Công nghệ tiết kiệm nước như thiết bị tiết kiệm nước trong gia đình và công nghiệp có thể giảm đáng kể lượng nước tiêu thụ. Việc áp dụng công nghệ này cần được khuyến khích và hỗ trợ.

3.2. Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc tiết kiệm nước là rất cần thiết. Các chương trình truyền thông có thể giúp nâng cao ý thức và thay đổi hành vi sử dụng nước của người dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Huế

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều tiềm năng trong việc tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch tại Huế. Các giải pháp đề xuất đã được thử nghiệm và cho thấy hiệu quả tích cực trong việc giảm thiểu lãng phí nước.

4.1. Kết quả từ các mô hình thử nghiệm

Các mô hình thử nghiệm về tiết kiệm nước đã cho thấy sự giảm đáng kể trong lượng nước tiêu thụ. Những kết quả này cần được nhân rộng để áp dụng trên diện rộng.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp tiết kiệm nước đã được áp dụng tại một số khu vực ở Huế, mang lại hiệu quả rõ rệt. Cần tiếp tục mở rộng và hoàn thiện các giải pháp này.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý nước sạch đô thị tại Huế

Quản lý nước sạch đô thị tại Huế cần có những bước đi mạnh mẽ hơn trong tương lai. Việc áp dụng các giải pháp tiết kiệm nước và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ là chìa khóa để đảm bảo nguồn nước sạch cho thế hệ mai sau.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững trong quản lý nước sạch, đảm bảo nguồn nước cho các thế hệ tương lai.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng là rất quan trọng trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam đang đặt ra thách thức gay gắt đối với an ninh nguồn nước đô thị. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, định hướng phát triển theo Kết luận số 48-KL/TW ngày 25/5/2009 của Bộ Chính trị nhằm đưa toàn tỉnh trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương đã tạo áp lực cực lớn lên hạ tầng tài nguyên nước. Theo số liệu điều tra, "lượng nước thương phẩm ở thành phố Huế tăng bình quân vào khoảng 40% trong vòng 3 năm và chiếm hơn 66% tổng lượng nước thương phẩm của toàn tỉnh". Nghiên cứu của TS. Trần Anh Tuấn (2013) tại Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường (CRES) - Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của TS. Ngô Đình Tuấn và TS. Lê Văn Thăng, mang tính tiên phong khi chuyển dịch mô hình quản lý từ thiên lệch về cung (Supply-Side Management - SSM) sang quản trị nhu cầu (Demand-Side Management - DSM).

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) xuất phát từ thực trạng ngành cấp nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ chỉ tập trung mở rộng công suất khai thác, xây dựng hồ đập và mạng lưới phân phối mà bỏ trống can thiệp hành vi và hiệu quả tại điểm cuối tiêu dùng (End-use). Mặc dù các lý thuyết của Brandes & Ferguson (2005) và USAID (2004) đã khẳng định tính ưu việt của DSM, các nghiên cứu cấp nước tại Việt Nam (như Ngô Đình Tuấn, 2011; Lê Văn Thăng & Trần Anh Tuấn, 2008) chủ yếu tập trung cho nông nghiệp hoặc hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được xác lập chặt chẽ:

1. Câu hỏi 1: Động lực và áp lực gia tăng nhu cầu nước sạch đô thị tại Thừa Thiên Huế tác động như thế nào đến môi trường và kinh tế - xã hội?
2. Câu hỏi 2: Tiềm năng tiết kiệm nước sạch tại các nhóm đối tượng (hộ gia đình, sản xuất, kinh doanh - dịch vụ) ở thành phố Huế đạt mức độ khả thi kỹ thuật và tài chính ra sao?
3. Giả thuyết H1: Việc can thiệp vào cơ cấu thiết bị tiêu thụ nước đầu cuối kết hợp điều chỉnh hành vi sẽ tạo ra mức tiết kiệm nước khả lượng từ 15% đến 40% mà không làm suy giảm tiện ích sử dụng.
4. Giả thuyết H2: Thời gian hoàn vốn giản đơn của các thiết bị tiết kiệm nước đủ ngắn để thúc đẩy chuyển đổi thị trường nếu có sự trợ lực đồng bộ từ chính sách giá và thể chế.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp mô hình Quản lý Tổng hợp Tài nguyên Nước (IWRM), Khung công cụ chính sách quản trị sinh thái của Trung tâm POLIS (Canada, 2005) và Mô hình Động lực - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng (DPSIR). Đóng góp mang tính đột phá của công trình là lượng hóa được tiềm năng tiết kiệm tài nguyên nước trong bối cảnh: "để đáp ứng các yêu cầu phát triển và đạt chỉ tiêu cấp nước sạch đô thị cho 90% dân số trên toàn tỉnh vào năm 2020, Thừa Thiên Huế cần phải đảm bảo một lượng cung lớn hơn 2,5 lần so với tổng công suất cung cấp nước sạch của năm 2011". Phạm vi nghiên cứu bao quát hiện trạng toàn tỉnh (503.321 ha, 1.136.000 dân) và khảo sát thực chứng sâu tại 27 phường của đô thị lõi Huế (diện tích 71 km², 342.550 dân).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy sự tiến hóa từ tiếp cận công trình truyền thống sang quản trị phi công trình. Dòng nghiên cứu thứ nhất, đại diện bởi USAID (2004) và White & Fane (2002), chỉ trích cách tiếp cận quản lý cung thuần túy vì tạo gánh nặng tài chính khổng lồ, làm suy kiệt các thủy vực tự nhiên và tạo thế bị động trước biến đổi khí hậu. Dòng nghiên cứu thứ hai, dẫn đầu bởi Brandes & Ferguson (2005), Auerbach & Karassin (2007), và Viện Nước Quốc tế (IWA, 2007), xác lập nền tảng cho DSM đô thị, khẳng định quản lý nhu cầu là phương thức kinh tế nhất để bảo tồn tài nguyên nước hữu hạn.

Các tranh luận học thuật xoay quanh hai luồng quan điểm đối lập:

• Quan điểm hệ thống toàn diện: Brandes & Ferguson (2005) cho rằng DSM phải can thiệp xuyên suốt từ khâu xử lý, truyền dẫn chống thất thoát cho đến hộ tiêu thụ cuối cùng.
• Quan điểm hội tụ đối tượng tiêu thụ: Gidey (2006) và POLIS (2006) phản biện rằng trọng tâm của DSM phải khu biệt tại hành vi và công nghệ của đối tượng dùng nước nhằm phân định ranh giới với quản lý kỹ thuật mạng lưới. Luận án định vị theo trường phái thứ hai, tập trung giải quyết bài toán hiệu quả sử dụng nước tại hộ gia đình, cơ sở sản xuất và dịch vụ thương mại.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế điển hình:

1. Singapore (SPUB, 2005): Đảo quốc sư tử áp dụng triệt để Thuế bảo tồn nước (Water Conservation Tax) và Phí xử lý nước thải (Water-borne fee), kết hợp giáo dục học đường, kéo giảm tiêu thụ nước sinh hoạt bình quân từ 172 lít/người/ngày (1995) xuống 160 lít/người/ngày (2004).
2. Canada (Toronto - Maas, 2005; Brandes & Ferguson, 2005): Thành phố Toronto thay thế miễn phí 16.000 bồn cầu hai nút xả, tiết kiệm 3,6 triệu lít nước/ngày và chuyển dịch cơ cấu biểu giá nước từ cào bằng sang lũy tiến kết hợp nội hóa chi phí môi trường.
3. Hoa Kỳ (Austin, Texas - USAID, 2004; 2007): Thực thi chính sách thưởng 1 USD cho mỗi gallon nước tiết kiệm trong công nghiệp và trợ cấp 30% kinh phí lắp đặt bể chứa nước mưa hộ gia đình.

Luận án khẳng định vị thế học thuật bằng việc lấp đầy khoảng trống nghiên cứu DSM tại các đô thị di sản đang chuyển đổi sinh thái ở các nước đang phát triển, nơi giá nước còn chịu sự can thiệp công ích xã hội sâu sắc.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quản lý Nhu cầu (DSM) và Lý thuyết Co giãn Cầu theo Giá (Price Elasticity of Demand) của O'Sullivan & Sheffrin (2003) và Louw & Kassier (2002). Hàm cầu nước đô thị được hình thức hóa thông qua phương trình:

$$Q = f(P; Y, Prg, Pop, X)$$

Trong đó $Q$ là lượng cầu tiêu thụ; $P$ là giá nước; $Y$ là thu nhập; $Prg$ là giá dịch vụ thay thế; $Pop$ là quy mô dân số; $X$ đại diện cho các can thiệp DSM và biến đổi khí hậu. Luận án chứng minh rằng các chính sách phi giá (giáo dục, chuẩn kỹ thuật) làm dịch chuyển toàn bộ đường cầu $Q$ sang trái, trong khi công cụ giá bậc thang tạo sự trượt dịch dọc theo đường cầu, tối ưu hóa mức tiêu thụ cận biên.

Mô hình lý thuyết thiết lập 3 mệnh đề nền tảng:

• Mệnh đề 1: Tiết kiệm nước (thay đổi tâm lý/hành vi) và hiệu quả sử dụng nước (thay đổi vật lý/công nghệ) có mối quan hệ tương hỗ phi tuyến tính; can thiệp công nghệ tạo điều kiện duy trì thói quen tiết kiệm bền vững.
• Mệnh đề 2: Khung giá nước lũy tiến chỉ phát huy tối đa hệ số co giãn khi đi kèm định mức minh bạch và xóa bỏ hoàn toàn cơ chế khoán.
• Mệnh đề 3: Bù chéo chi phí (Cross-subsidization) giữa nhóm kinh doanh dịch vụ và sinh hoạt tạo điều kiện tài chính cho quỹ bảo tồn nguồn nước địa phương.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp ba trường phái: (1) Mô hình Quản trị Nước Sinh thái POLIS (2005) phân loại chính sách thành Kinh tế - Thể chế - Giáo dục; (2) Phương pháp tiếp cận Phân tích Thiết bị Tiêu thụ Cuối (End-use Analysis); (3) Khung hệ thống DPSIR.

Điều kiện biên (Boundary Conditions) được xác định rõ: Khung phân tích vận hành hiệu quả trong môi trường đô thị có tỷ lệ bao phủ đồng hồ đo nước đạt 100%, chất lượng nước đầu vòi ổn định và đơn vị cấp nước (HUEWACO) vận hành theo cơ chế thị trường có sự kiểm soát của Nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được kiến tạo trên nền tảng triết lý Thực chứng Kết hợp Thực tế Phê phán (Positivism combined with Critical Realism). Luận án triển khai thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự (Sequential Mixed Methods):

• Định lượng đa cấp độ (Multi-level Quantitative Design): Cấp độ vĩ mô phân tích cân bằng nước và xu hướng thương phẩm toàn tỉnh; cấp độ vi mô điều tra tiêu dùng hộ gia đình và thiết bị đầu cuối.
• Nghiên cứu điển hình sâu (In-depth Case Studies): Phân tích quá trình sản xuất tại Công ty Cổ phần Phát triển Thủy sản Huế (FIDECO) đại diện cho khối sản xuất công nghiệp và Khách sạn Xanh (Green Hotel Hue) đại diện cho khối kinh doanh dịch vụ du lịch.

Cỡ mẫu và chiến lược chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng: Khảo sát 270 bảng hỏi đại diện cho các hộ gia đình có vườn và không có vườn tại 27 phường thuộc thành phố Huế; lấy mẫu kiểm toán chi tiết thiết bị nước trên 5 nhóm thiết bị chính (tay sen tắm, xí bệt, vòi rửa, máy giặt, thiết bị tưới).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Giao thức thu thập dữ liệu áp dụng kỹ thuật Tam giác giác hóa (Triangulation):

1. Dữ liệu sơ cấp: Đo đạc lưu lượng thực tế của các loại vòi sen (lít/phút), thể tích xả thực tế của xí bệt 1 mức và 2 mức xả, chu trình tiêu thụ nước của các dòng máy giặt lồng ngang và lồng đứng.
2. Dữ liệu thứ cấp: Chuỗi số liệu 10 năm của HUEWACO về sản lượng sản xuất, tỷ lệ nước thương phẩm, thông số bùn lắng từ các nhà máy nước Quảng Tế I & II, Dã Viên, Tứ Hạ; biến thiên nồng độ oxy hòa tan (DO) sông Hương giai đoạn 2002–2011.
3. Độ tin cậy và giá trị: Thang đo thói quen và nhận thức được chuẩn hóa với hệ số tin cậy Cronbach’s alpha $\alpha > 0.82$, bảo đảm tính giá trị hội tụ và giá trị phân biệt.

Data và phân tích

Các công cụ phân tích tiên tiến được vận hành trên nền tảng phần mềm chuyên dụng:

• Phân tích End-use: Tách chiết cơ cấu tiêu thụ nước theo từng vòi xả và thiết bị chức năng.
• Mô hình tính toán thời gian hoàn vốn giản đơn (Simple Payback Period - SPB):

$$SPB = \frac{\Delta C}{\Delta S \times P_w + \Delta E \times P_e}$$

Trong đó $\Delta C$ là chênh lệch chi phí đầu tư thiết bị tiết kiệm; $\Delta S$ là lượng nước tiết kiệm hàng năm ($m^3$); $P_w$ là đơn giá nước; $\Delta E$ là lượng điện năng tiết kiệm từ việc giảm đun nước nóng ($kWh$); $P_e$ là đơn giá điện.

• Kiểm định độ nhạy (Sensitivity Analysis): Đánh giá thời gian hoàn vốn dưới các kịch bản tăng giá nước từ năm 2003 đến năm 2017 của HUEWACO.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, phân tích End-use chỉ ra sự chênh lệch vượt bậc về hiệu quả kỹ thuật giữa các dòng thiết bị: Tay sen thông thường có lưu lượng 11,5 lít/phút tiêu tốn lượng nước rất lớn; việc chuyển sang tay sen tiết kiệm (dưới 9,0 lít/phút) giúp giảm ngay 21,7% đến 35% lượng nước tắm. Khi tích hợp yếu tố sử dụng nước nóng, thời gian hoàn vốn của vòi sen tiết kiệm giảm xuống chỉ còn 2 đến 5 tháng do cắt giảm đồng thời chi phí điện năng.

Thứ hai, tiềm năng tiết kiệm khổng lồ từ hệ thống xí bệt và vòi rửa gia đình: Số liệu thực chứng chỉ ra việc thay thế xí bệt 1 mức xả (dung tích 9–12 lít/lần) bằng xí bệt 2 nút xả (3 lít/6 lít) giúp tiết kiệm từ 35% đến 50% lượng nước xả toa-lét. Việc lắp đầu tạo bọt (aerator) cho vòi chậu rửa với chi phí chỉ vài chục nghìn đồng giúp giảm lưu lượng từ 10,5 lít/phút xuống 5,8 lít/phút, đạt thời gian hoàn vốn thần tốc trong 1,2 tháng.

Thứ ba, hiệu quả sản xuất sạch hơn (SXSH) tại cơ sở chế biến thủy sản FIDECO: Tại quy trình sản xuất 3 tấn mực/ngày của FIDECO, luận án chứng minh việc áp dụng thùng cách nhiệt 2 lớp giúp giữ nhiệt đá lạnh lâu hơn, giảm 15% nước rửa; giải pháp tuần hoàn nước Clo ngâm dụng cụ để tái sử dụng cho các hố lội ủng và tận dụng nước giặt khăn, rửa tay giúp nhà máy tiết kiệm hàng nghìn mét khối nước sạch mỗi năm với thời gian hoàn vốn dưới 6 tháng.

Thứ tư, tiềm năng từ mô hình Khách sạn Xanh và tái sử dụng nước xả hồ bơi: Nghiên cứu điển hình tại Khách sạn Xanh Huế chứng minh việc áp dụng "Thẻ xanh" (Green Card) khuyến cáo khách lưu trú không thay khăn và drap giường mỗi ngày giúp giảm 12% lượng nước giặt là. Hệ thống thu hồi và lọc nước xả tràn từ hồ bơi để phục vụ tưới 1,2 ha cây cảnh trong khuôn viên mang lại thời gian hoàn vốn đầu tư chỉ trong 11 tháng.

Thứ năm, khai thác tiềm năng nước mưa tại vùng khí hậu mưa lớn Huế: Với lượng mưa trung bình năm vượt quá 2.800 mm, việc đầu tư bồn/bể trữ nước mưa dung tích 2–5 $m^3$ cho các hộ nhà vườn có diện tích $> 100 m^2$ giúp đáp ứng 100% nhu cầu tưới tiêu và rửa sân trong mùa mưa, giảm 30% hóa đơn tiền nước hàng tháng.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Luận án đã tích hợp thành công mô hình DPSIR vào việc phân tích chính sách tài nguyên nước đô thị, cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định định lý co giãn cầu của O'Sullivan & Sheffrin trong điều kiện thị trường chuyển đổi.
• Về mặt phương pháp: Thiết lập quy trình chuẩn cho hoạt động kiểm toán nước (Water Audit) và phân tích End-use có thể nhân rộng cho mạng lưới các đô thị tại Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Đề xuất lộ trình 4 bước cho UBND tỉnh Thừa Thiên Huế:
  1. Ngắn hạn: Bãi bỏ hoàn toàn hình thức khoán nước; bắt buộc dán nhãn sinh thái cho thiết bị vệ sinh; lồng ghép truyền thông tiết kiệm nước vào trường học.
  2. Trung hạn: Ban hành quy chuẩn xây dựng bắt buộc các công trình công cộng và khách sạn từ 3 sao trở lên phải lắp đặt thiết bị tiết kiệm nước và hệ thống thu gom nước mưa.
  3. Dài hạn: Cơ cấu lại biểu giá nước lũy tiến của HUEWACO theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ, nội hóa phí dịch vụ môi trường rừng (PDVMTR) và phí nước thải (PNT).

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật:

• Giới hạn cỡ mẫu doanh nghiệp: Do rào cản kinh phí và bảo mật công nghệ, việc phân tích khối sản xuất và thương mại mới dừng lại ở nghiên cứu điển hình (FIDECO và Khách sạn Xanh), chưa bao quát hết các ngành dệt may, bia rượu hay bệnh viện.
• Biến động giá và lạm phát: Các phân tích tài chính dựa trên khung giá nước năm 2011–2013; khi giá điện và giá nước biến động, chu kỳ hoàn vốn sẽ có sự dịch chuyển.
• Rào cản tâm lý xã hội: Nghiên cứu chưa định lượng hóa toàn diện hiệu ứng dội ngược (Jevons Paradox/Rebound Effect) – hiện tượng người dùng có xu hướng dùng nước lâu hơn khi biết thiết bị đã được tiết kiệm lưu lượng.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future Research Agenda):

1. Mở rộng mô hình cân bằng nước đô thị dưới tác động của biến đổi khí hậu cực đoan và hiện tượng xâm nhập mặn tại đập Thảo Long.
2. Ứng dụng công nghệ Internet vạn vật (IoT) và đồng hồ thông minh (Smart Water Metering) để thu thập dữ liệu End-use thời gian thực (Real-time big data).
3. Nghiên cứu kinh tế học hành vi (Behavioral Economics) và các can thiệp "Hích" (Nudge theory) trong việc định hình văn hóa tiết kiệm nước của cư dân đô thị.
4. Đánh giá vòng đời (Life Cycle Assessment - LCA) toàn diện của các thiết bị tiết kiệm nước nhập khẩu so với sản xuất nội địa.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra dấu ấn học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu rộng:

• Tác động học thuật: Là công trình nghiên cứu hệ thống đầu tiên về DSM nước đô thị tại Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu mới trong chuyên ngành Khoa học Môi trường và Quản lý Bền vững; được trích dẫn làm tài liệu truyền thông chính thức của Bộ Giáo dục & Đào tạo.
• Chuyển đổi thực tiễn: Trong khuôn khổ dự án hợp tác quốc tế "Hành động hướng đến các thành phố ít carbon và sử dụng hiệu quả tài nguyên ở Châu Á" (Dự án LCC) giữa thành phố Huế và Viện Công nghệ Châu Á (AIT, Thái Lan), các khuyến nghị của luận án đã được chuyển giao, ứng dụng trực tiếp cho hơn 70 đơn vị hành chính sự nghiệp trực thuộc UBND thành phố Huế.
• Định hình quản trị doanh nghiệp: Giúp HUEWACO – đơn vị vốn đạt chuẩn cấp nước an toàn quốc tế với độ đục nước dưới 0,2 NTU (thấp hơn quy chuẩn Bộ Y tế 10 lần) – bổ sung mảnh ghép quản lý nhu cầu vào chiến lược quản trị tổng thể, giữ vững vị thế là hình mẫu của ngành cấp nước Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung phân tích tích hợp (DPSIR - POLIS - End-use) chuẩn mực, phương pháp tính toán thời gian hoàn vốn SPB và hệ thống tài liệu tham khảo phong phú về IWRM/DSM.
• Nhà hoạch định chính sách đô thị (Sở Xây dựng, Sở TN&MT, UBND các cấp): Sở hữu cơ sở khoa học vững chắc để ban hành các quy định về tiêu chuẩn thiết bị vệ sinh trong cấp phép xây dựng, xây dựng biểu giá nước lũy tiến và quy chế tái sử dụng nước.
• Doanh nghiệp cấp nước đô thị (Water Utilities): Tối ưu hóa chi phí vận hành, trì hoãn nhu cầu đầu tư vốn hàng nghìn tỷ đồng để nâng công suất nhà máy nước mới, giảm phát thải bùn thải và bảo vệ nguồn nước mặt sông Hương.
• Khối Doanh nghiệp Sản xuất & Du lịch: Nhận diện rõ bài toán hoàn vốn và giải pháp kỹ thuật cụ thể để giảm chi phí đầu vào, nâng cao chứng chỉ xanh và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR).

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng Lý thuyết Quản trị Sinh thái Nhu cầu (Ecological Demand Governance) của Trung tâm POLIS (Canada) vào thực tiễn một đô thị di sản thuộc quốc gia đang phát triển. Công trình chứng minh rằng việc kết hợp đồng thời ba công cụ Thể chế - Kinh tế - Giáo dục tạo ra tác động cộng hưởng làm dịch chuyển đường cầu nước sang trái mà không cần chờ đợi sự hoàn thiện đồng bộ của thể chế thị trường.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? So với các nghiên cứu của GS. Ngô Đình Tuấn (2011) chỉ tập trung cho nông nghiệp khô hạn hoặc các nghiên cứu hạ tầng của Hội Cấp thoát nước Việt Nam (2010), luận án là công trình đầu tiên kết hợp phương pháp Phân tích Thiết bị Tiêu thụ Cuối (End-use Analysis) với mô hình hệ thống DPSIR và kiểm toán nước thực địa tại hộ gia đình và doanh nghiệp.

3. Phát hiện bất ngờ nhất có số liệu thực chứng hỗ trợ? Phát hiện bất ngờ nhất là thời gian hoàn vốn của các thiết bị tiết kiệm nước đầu vòi (aerator, tay sen tiết kiệm) lại ngắn hơn rất nhiều so với dự kiến ban đầu: chỉ từ 1,2 đến 5 tháng. Đặc biệt, lợi ích kinh tế lớn nhất của việc tiết kiệm nước tắm không nằm ở tiền nước mà nằm ở tiền điện đun nước nóng được cắt giảm tương ứng.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng (Replication Protocol) không? Có. Luận án cung cấp bảng câu hỏi khảo sát chuẩn hóa, biểu mẫu kiểm toán End-use, các công thức toán học tính toán thời gian hoàn vốn giản đơn và khung ma trận giải pháp chính sách có thể áp dụng ngay cho các đô thị loại I, loại II trên toàn quốc.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm được phác thảo ra sao? Lộ trình hướng đến việc xây dựng mô hình Đô thị Nước Thông minh (Smart Water City), tích hợp hệ thống đo xa tự động SCADA của HUEWACO với công nghệ thu thập dữ liệu End-use của từng hộ gia đình, phục vụ công tác điều tiết áp lực mạng lưới và quản trị nhu cầu thời gian thực.

Kết luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và xác lập nền tảng lý luận toàn diện đầu tiên tại Việt Nam về Quản lý Nhu cầu (DSM) trong lĩnh vực cấp nước đô thị, tạo bước chuyển dịch quan trọng từ tư duy quản lý cung thuần túy sang quản trị bền vững tài nguyên nước.
2. Vận dụng sáng tạo mô hình DPSIR để phân tích đa chiều các tác động tiêu cực của việc gia tăng nhu cầu nước sạch lên môi trường sinh thái sông Hương và áp lực tài chính của doanh nghiệp cấp nước.
3. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm chuẩn xác về hiệu quả kỹ thuật và tài chính của các thiết bị tiết kiệm nước đầu cuối, chứng minh thời gian hoàn vốn cực ngắn (1,2 đến 14 tháng) của các giải pháp phi công trình.
4. Xây dựng gói giải pháp liên hoàn kết hợp chặt chẽ giữa công cụ Kinh tế (giá lũy tiến, bãi bỏ cơ chế khoán), Thể chế (tiêu chuẩn thiết bị, hệ thống cấp nước song song) và Giáo dục truyền thông xã hội.
5. Chuyển giao thành công các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản lý của hơn 70 cơ quan, công sở tại thành phố Huế thông qua dự án quốc tế LCC, khẳng định giá trị ứng dụng đột phá của đề tài.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu mới về đô thị sinh thái thích ứng biến đổi khí hậu, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành thành phố di sản, văn hóa, sinh thái và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu (8 trang), Kết luận và Kiến nghị (2 trang), Danh mục các công trình đã công bố (1 trang), Tài liệu tham khảo (5 trang) và Phụ lục (15 trang), các nội dung chính của luận án đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu (32 trang); - Chƣơng 2: Các cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu (13 trang); - Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận (87 trang). 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU NGHIÊN CỨU 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG NGHIÊN CỨU PHƢƠNG THỨC QUẢN LÝ NHU CẦU NƢỚC SẠCH ĐÔ THỊ 1. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan - Quản lý tổng hợp tài nguyên nước: ”Là quá trình đẩy mạnh, phối hợp phát triển và quản lý nguồn nƣớc, đất đai và các nguồn tài nguyên liên quan sao cho tối đa hoá các lợi ích kinh tế và phúc lợi xã hội một cách công bằng mà không phƣơng hại đến tính bền vững của các hệ sinh thái thiết yếu” [35].

Về mặt lý luận cũng nhƣ thực tiễn, phƣơng thức quản lý tổng hợp tài nguyên nƣớc đạt hiệu quả cao nhất khi đƣợc thực hiện theo lƣu vực sông. - Quản lý nhu cầu các nguồn tài nguyên là hƣớng tiếp cận hiện đại giúp sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên, giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng và tạo điều kiện phát triển bền vững kinh tế - xã hội [11]. - Nước sạch là nƣớc đáp ứng các chỉ tiêu chất lƣợng theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lƣợng nƣớc sinh hoạt (QCVN 02:2009/BYT do Bộ Y tế ban hành vào ngày 17/6/2009) [5]. - Nước sạch đô thị (còn đƣợc gọi là nƣớc cấp đô thị hay nƣớc máy) ở Thừa Thiên Huế là nguồn nƣớc sạch đƣợc sản xuất bởi HUEWACO và cấp cho các đô thị, khu công nghiệp và các cụm dân cƣ nông thôn.

Ngoài ra, các nguồn nƣớc UNICEF ở tỉnh Thừa Thiên Huế đƣợc nối mạng với hệ thống nƣớc sạch đô thị và do HUEWACO quản lý cũng đƣợc gọi là nƣớc sạch đô thị [6]. - Tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch đô thị: Tiết kiệm (saving) liên quan đến nhận thức và thói quen sử dụng nƣớc, ví dụ không sử dụng bồn tắm, quan tâm đến các rò rỉ,. Trong khi đó, sử dụng hiệu quả (efficiency) đồng nghĩa với việc sử dụng một lƣợng nƣớc ít hơn nhƣng vẫn đảm bảo đầy đủ các chức năng của thiết bị dùng nƣớc, công nghệ hay quy trình sản xuất; ví dụ nhƣ hệ thống tƣới nhỏ giọt 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giúp tiết kiệm nhiều nƣớc nhƣng vẫn đảm bảo năng suất cây trồng hoặc máy giặt tiết kiệm nƣớc nhƣng vẫn đảm bảo giặt sạch quần áo [30]. - Quản lý nhu cầu nước sạch đô thị là phƣơng thức quản lý bao gồm việc xây dựng và thực hiện các nhóm giải pháp hay giải pháp áp dụng trên các đối tƣợng dùng nƣớc nhằm khuyến khích hoặc khuyến cáo việc tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn nƣớc sạch đô thị trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu dùng nƣớc của khách hàng [33].

Quản lý nhu cầu là một nội dung quan trọng của quản lý tổng hợp tài nguyên nƣớc vì nó đảm bảo an ninh nƣớc cho con ngƣời. - Thiết bị tiết kiệm nước: Theo USAID (2003), kể từ sau năm 2000, các loại xí bệt hai nút xả 3 lít/6 lít, tay sen tắm có lƣu lƣợng nƣớc dƣới 10 lít/phút, máy giặt tiêu thụ nƣớc ít hơn 15 lít/kg quần áo, vòi rửa có bộ phận tạo bọt và hệ thống tƣới tiết kiệm nƣớc (giúp giảm đƣợc 15 - 40% lƣợng nƣớc tƣới) đƣợc xem là những thiết bị tiết kiệm nƣớc [52]. Tuy cụm từ thiết bị tiết kiệm nước không phản ảnh nghĩa chính xác nhƣng do đƣợc dùng phổ biến ở Việt Nam nên luận án sử dụng thuật ngữ này thay thế cho thiết bị sử dụng nước hiệu quả, ví dụ nhƣ máy giặt tiết kiệm nƣớc, tay sen tiết kiệm nƣớc,. - Kiểm toán sử dụng nước là hoạt động đo lƣờng, phân tích và đánh giá để xác định mức tiêu thụ nƣớc, tiềm năng tiết kiệm nƣớc và đề xuất các giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nƣớc sạch cho các đối tƣợng dùng nƣớc [30].

- Các nhóm đối tượng khách hàng sử dụng nước: Theo HUEWACO (2009), các nhóm đối tƣợng sử dụng nƣớc đƣợc quy định tóm lƣợc nhƣ sau: 1) Nhóm đối tượng sinh hoạt bao gồm các bên mua nƣớc sạch sử dụng cho nhu cầu sinh hoạt của gia đình và cá nhân; 2) Nhóm đối tượng KD – DV bao gồm các cơ sở kinh doanh thƣơng nghiệp, dịch vụ, các cơ sở du lịch và kinh doanh dịch vụ du lịch, .; 3) Nhóm đối tượng sản xuất là tất cả các bên mua nƣớc sạch để sử dụng vào sản xuất thuộc các ngành sản xuất vật chất; 4) Nhóm đối tượng HC – SN bao gồm các cơ quan hành chính Nhà nƣớc, đơn vị lực lƣợng vũ trang, trƣờng học và bệnh viện. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết về quản lý nhu cầu dùng nƣớc Cho đến nay, quản lý nhu cầu đã trở thành khái niệm phổ biến và đƣợc áp dụng trong nhiều lĩnh vực, nhất là trong công tác bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhạy cảm và qu ý giá mà thị trƣờng không phản ảnh đƣợc các giá trị thực của chúng. Kể từ khi diễn ra hai cuộc khủng khoảng năng lƣợng thế giới vào năm 1973 và 1979, quản lý nhu cầu đƣợc áp dụng cho ngành năng lƣợng và tiếp theo sau là lĩnh vực cấp nƣớc cho nông nghiệp và đô thị [27, 28].

Khác với phƣơng thức quản lý cung truyền thống, quản lý nhu cầu cho rằng nhu cầu dùng nƣớc có thể bị ảnh hƣởng bới các công cụ kỹ thuật và chính sách khác nhau; một trong số đó là giá nƣớc. Theo thuật ngữ trong kinh tế học, lƣợng nƣớc đƣợc sử dụng bởi các hoạt động đƣợc gọi là hàm số của giá nƣớc. Điều này có nghĩa là giá nƣớc sẽ có tác động mạnh lên lƣợng nƣớc mà khách hàng sử dụng [42]. Ảnh hƣởng của giá nƣớc lên hành vi sử dụng nƣớc của khách hàng đƣợc minh họa ở Hình 1.

Đồ thị này mô tả 2 đƣờng cầu của khách hàng loại 1 và khách hàng loại 2 với sự khác nhau rõ ràng về độ dốc trên đồ thị, và sự thay đổi nhu cầu dùng nƣớc phụ thuộc vào độ dốc của hàm cầu. Giá nƣớc Khách hàng 2 P2 P1 Khách hàng 1 Số lƣợng Q2 Q1 Hình 1. Mối quan hệ giữa nhu cầu và giá cả (Nguồn: Louw và Kassier, 2002 [39]) 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đƣờng biểu diễn cho khách hàng 1 ít dốc hơn so với khách hàng 2. Khi giá nƣớc tăng lên từ P1 đến P2, việc giảm nhu cầu dùng nƣớc của khách hàng 1 sẽ lớn hơn khách hàng 2 (Q1>Q2).

Vì lý do này nên nếu biểu giá nƣớc gia tăng đƣợc cho là một giải pháp của quản lý nhu cầu nƣớc thì cũng cần phải nắm rõ về tính co dãn của nhu cầu. Nguyên lý này có thể giúp đánh giá mức độ tác động của biểu giá nƣớc lên nhu cầu dùng nƣớc [39]. Ngoài giá nƣớc, các nhân tố khác nhƣ sự gia tăng dân số, các thay đổi về thu nhập, quản lý nhu cầu, … cũng sẽ làm thay đổi nhu cầu dùng nƣớc. Công thức của O'Sullivan và Sheffrin (2003) thể hiện mối tƣơng quan này nhƣ sau: Q = f (P; Y, Prg, Pop, X) Trong đó: Q : Lƣợng cầu; P : Giá nƣớc; Y : Thu nhập; Prg : Giá cả của dịch vụ liên quan đến nƣớc; Pop : Dân số; X : Một vài thay đổi có liên quan trong tƣơng lai nhƣ BĐKH hay các giải pháp quản lý nhu cầu; Dấu ; : Các tham số bên tay phải của dấu chấm phẩy sẽ không đổi khi mối liên hệ đƣợc phân định theo hai chiều về giá cả và số lƣợng.

Nếu một trong những tham số trên đây thay đổi sẽ dẫn đến sự thay đổi của đƣờng cầu; ví dụ nhƣ biến đổi khí hậu, hoặc nếu áp dụng các chính sách và giải pháp quản lý nhu cầu dùng nƣớc, đƣờng cầu của đồ thị sẽ dịch chuyển về phía bên trái vì quản lý nhu cầu sẽ giúp giảm nhu cầu sử dụng nƣớc sạch. Sự dịch chuyển này đƣợc xem nhƣ là sự thay đổi về nhu cầu. Các dịch chuyển dọc theo đƣờng cầu chỉ xảy ra khi lƣợng cầu thay đổi do ảnh hƣởng của thay đổi giá nƣớc. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các chính sách và giải pháp quản lý nhu cầu nƣớc sạch đô thị Để có một cái nhìn cụ thể và rõ ràng hơn về phƣơng thức quản lý nhu cầu nƣớc đô thị, các nhà quản lý nƣớc cấp đô thị trên thế giới đã đƣa ra nhiều cách phân chia các chính sách và giải pháp quản lý nhu cầu khác nhau; chẳng hạn nhƣ nhóm thị trƣờng và phi thị trƣờng, nhóm công trình và phi công trình, nhóm kinh tế và phi kinh tế,. Tuy nhiên, phổ biến nhất hiện nay là sự phân chia thành nhóm chính sách và giải pháp dựa trên Mô hình vai trò công cụ chính sách trong quản lý nhu cầu nước sạch đô thị và Khung liệt kê (checklist) các giải pháp quản lý nhu cầu nước sạch đô thị của Trung tâm POLIS, Canada (POLIS Project on Ecological Governance). Đây cũng là mô hình chính sách và khung giải pháp đƣợc IWA (2007) khuyến nghị áp dụng cho các nƣớc đang phát triển nhằm nhận diện và đề xuất các giải pháp quản lý nhu cầu nƣớc sạch đô thị một cách nhanh chóng và hiệu quả [37].2 minh họa chi tiết Mô hình vai trò công cụ chính sách trong quản lý nhu cầu nước đô thị. Mô hình này đƣợc phân thành hai hạng mục chính: mục tiêu và công cụ chính sách để đạt đƣợc mục tiêu.

Mục tiêu cần phải đạt đƣợc là tạo ra các thay đổi tích cực về “tâm lý” (các thói quen và ý thức tiết kiệm nƣớc của các nhóm đối tƣợng khách hàng dùng nƣớc) và thay đổi về “vật lý” (các thiết bị dùng nƣớc và các công nghệ - kỹ thuật sử dụng nƣớc hiệu quả). Nhƣ vậy, trong lĩnh vực quản lý nhu cầu nƣớc sạch đô thị, nói đến tiết kiệm nƣớc là đề cập đến các thay đổi về thói quen và ý thức nhằm phân biệt với hiệu quả dùng nƣớc đƣợc tạo ra do sự can thiệp của các yếu tố công nghệ - kỹ thuật [43]. Tuy nhiên, mục tiêu để đạt đƣợc các thay đổi về ”tâm lý” và ”vật lý” giúp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả tài nguyên nƣớc không chắc chắn sẽ đƣợc chấp nhận và áp dụng trong thực tế.