Chương 1. Một số van dé lý luận về uu đãi thuê thu nhập doanh nghiệp và pháp luật về ưu đãi thuê thu nhập doanh nghiệp. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hanh pháp luật về ưu dai thuế thu nhập doanh nghiệp ở Viét Nam hiện nay. Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hanh pháp luật ưu dai thuê thu nhập doanh nghiệp ở Viét Nam.MOT SÓ VÁN ĐÈ LÝ LUẬN VE UU DAI THUE THU NHAP DOANH NGHIEP VA PHAP LUAT VE UU DAI THUE DOANH NGHIEP 1.
Những van đề lý luận về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 1. Khái tiệm tru đãi thmế thn uhap đoauh ughiép Theo tử dién Tiếng Việt, “wu dai” được giải thích là “dành cho những điều kiện, quyên loi đặc biệt hơn so với những đổitượng khéc”?. Theo đó, chính sách ưu dai thuê là biện pháp được sử dung một cách phd biên ở các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển và các quốc gia có nên kinh tê chuyển đổi. Mục tiêu cơ ban của việc áp dụng các chính sách ưu dai thuê là nham thu Init vồn đầu tư nước ngoài, ưu tiên phát triển một số ngành, vùng, lĩnh vực khuyên khích xuất khẩu, hoặc có thể nhằm giải quyết những khó khăn tam thời, cấp bách trước mắt về vớn cho doanh nghiép.
Theo các nhà kinh tê thuộc IMF (Quỹ tiên tệ quốc tô thi — ưu dai thuê là các biện pháp nhằm khuyên khích các hoạt động kinh tê, đặc biệt là hoạt động đầu tưổ. Còn từ điển Collins thì cho rằng. Ưu đãi thuê chính là việc chinh phủ cho phép giảm trừ mat số tiễn thuê nào đó cho một nhón người cu thé hoặc một tổ chức cụ thể nào đó! Như vậy, trong các khái niém có thé thay uu dai thuê đều được hiểu là việc khuyên khích, tạo điều kiện về thuê cho người nộp thuế. V iệc khuyên khích này có thể nhằm khuyên khích, hỗ trợ cho một ngành nghề, hoạt động kinh té nào đó trong nội địa quốc gia đó.
Ưu dai thuê có thé được thực hiện trong thời gian dai hoặc một giai đoạn nhat định Với các khái niệm nói trên, có thé kết luận: Ưu đất thuê thu nhấp doanh nghiệp là việc Nhà nước dành cho các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực, địa bàn, ngành nghề mà Nhà nước khuyyên khích phát triển với những điều kiện thuận lợi hơn về thuế suất hoặc về thời gian miễn, giảm thuế và những vẫn đề khác nhằm thu hit đầu tư, hỗ tro, giúp đỡ các doanh nghiệp dé trong quá trình hoạt động góp phan thực hiện mục 2 Viên Ngôn ngữ học (2018), Từ điển Tiếng Việt NXB Hồng Đúc, Hà Nội. 3 Alexander lens (2009), “Causes, Benefits, cond Risks of business Tax Incentives”- nguyên nhân, lợi ich và những rũiro của wu đãi thuê Ý nh sách Phương Nam (2008), COLLINS COBUILD LEARNER'S DICTIONARY, Nob Collins , Hà Nội Ỹ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Ưu đãi thuê thu nhập doanh nghiệp về bản chất nhằm thực hiện các mục tiêu ưu dai như đã phân tích trên thông qua việc miễn, giảm hay khâu trừ cho các doanh nghiép hay các nhà đầu tư khi đầu tư vào một lĩnh vực kinh tế nhật định trong mt ngành nghề hay khu vực nhat định. Đặc điềm của wn đãi thuế thn nhập doanh nghiệp Thứ nhất.
vai đãi thuế thu nhập doanh nghiệp là ưu đất trực tiếp cho đối tương nộp thuê trong hệ thông thuế trực thu. Hệ thông thuê các quốc gia bao gom nhiều loại thuê khác nhau, với đối tượng tính thuê, đối tượng nộp thuê khác nhau, nhưng tat cả đều có chung mục dich lấy thu nhập của các chủ thé nhat định dé tập trung vào quỹ Ngan sách nhà nước. Thuê thu nhập doanh nghiệp là loại thuê trực thu, đánh thuê trực tiệp vào thu nhập của các cơ sở sẵn. xuất kinh doanh khi có thu nhập chiu thuê phát sinh, nên ưu đãi thuê thu nhập doanh nghiép là ưu dai trực tiếp với khoản thuê ma doanh nghiệp phải nộp cho nha nước.
Trong trường hợp này người được hưởng wu dai thuê là doanh nghiệp, cũng chính 1a chủ thé có ngiữa vụ nộp thuê. Các wu dai thuê thu nhập doanh nghiệp sẽ làm giảm thiểu trực tiệp khoản tiên thuê ma doanh nghiệp phải nộp. Ưu dai thué thu nhập doanh nghiép sé có tác đông trực tiếp tới đối tương nộp thuê, có vai trò điều tiết, định hướng phát triển doanh nghiệp theo ý chí của nha nước. Trong khi đó, với các loại thuê gián thu, dién hình là thuê giá trị gia tăng, có bản chất là thuế gián thu tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hóa, dich vụ, đánh vào việc sử dung thu nhập của người dân.
Theo đó, người chịu thuê và người nộp thuê không hề đẳng nhật đồng nhất với nhau, bởi người tiêu dùng là chủ thé chịu thuê, nhưng người kinh doanh hàng hóa, cung ứng dich vụ lại là chủ thé nộp thuê. Trong khi đó chủ thé nộp thuê là người kinh doanh hàng hóa, cung ứng dich vụ van phải nộp thuê dua trên giá thành góc của sản phẩm, đó cũng chính là thu nhập của doanh nghiệp khi ban được hàng hóa, cung ứng được dịch vụ, cho nên doanh nghiệp không được hưởng các ưu dai thuê giá trị gia tăngÝ * Nguyễn Tiến Minh 2019), Pháp luật về un đất thud tụt nhập docnh nghiệp ở Việt Năm, Luận văn Thắc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Ha Nội. § Thứ hai, tai đi thuê thu nhập doanh nghiệp có phạm vi áp ding rồng Với các chủ thể là pháp nhân, tổ chức có hoạt động kinh doanh, thương mai nói chung hay cụ thé là doanh nghiệp, các wu dai có thé được áp dung với nhiêu điệu kiện khác nhau đôi với các hoạt động tạo ra doanh thu, thu nhập của doanh nghiệp. Vi dụ như doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về ngành nghệ được nhà nước định hướng hoặc đáp ung được các điều kiện hoạt đông trên các dia bản, các vùng kinh tê khó khăn, các địa phương được nha nước ưu tiên mở rộng phát triển cũng có thé được hưởng các tru đất thuê thu nhập.
Day là điểm khác biệt của ưu dai thuê thu nhập doanh nghiệp so với tru đãi thuê thu nhập cá nhân Ưu đãi thuê thu nhập cá nhân không quy định các trường hợp cụ thé, chẳng hạn như các ngành nghề lao động, các cách tạo ra thu nhập của từng cá nhân, không có quy định ưu dai thuê thu nhập cá nhân trong môi trường lam việc hay dia bản làm việc nào. Người lao động làm việc trong các ngành nghệ, lĩnh vực đặc thù hoặc lao động, làm việc tại các dia bàn khó khăn sé được các khoản tre cấp, phụ cập hoặc hỗ trợ của tổ chức, doanh nghiệp hoặc chính sách của nhà trước hỗ trợ trực tiép, chứ không áp dung ưu dai đối với thu nhập của cá nlhân trong các trường hợp đó. 6 Thứ ba, tai đấi thuê thu nhập doanh nghiệp tác động trực tiếp tới tình hình kinh doanh thương mại, đầu tư của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp bat ké lớn hay nhỏ, tập đoàn lớn hay là các công ty con, doanh nghiệp mới thành lập đều phải nộp thuê thu nhập dua theo một cách tính và điều kiện nihư nhau.
Căn cứ vào tình hình sản xuất, hoạt đông kinh doanh, thương mai hay đầu tư của các doanh nghiệp trong nền kinh tê — chủ thể chịu thuê và cũng là chủ thé nộp thuê — nhà nước ban hành những quy đính, điều kiên nhật định dé đặt ra ưu dai đôi với lĩnh vực, dia ban, ngành nghề đặc biệt. Điều nay được hiểu là chính việc hoạt động thương mai của doanh nghiệp trong các lính vực, địa bản, ngành nghệ được quy đính ưu dai sẽ giúp cho doanh nghiệp nhận được tru dai khi tính thuê. Thuê thu nhập doanh tác động lên hoạt động, quy mô, sự phát triển của doanh nghiệp, nên các quy định về uu đãi thuê thu nhập doanh nghiệp cũng sẽ phải cắn cứ vào ngành nghệ, lĩnh vực, địa ban mà doanh nghiệp hoat động dé có thé đưa ra những chính sách, hỗ trợ phù hợp. Điểm đáng lưu ý Ế Nguyễn Tiến Mạnh (2019), Phép luật về un đất tid tui nhập doanh nghiệp ở Điệt Nam, Luận vin Thạc sĩ Trật học, Trường Đại học Luật Ha Nội.
9 là những wu dai cho doanh nghiệp sẽ tác đông trực tiệp lên doanh nghiệp — chủ thé có nglữa vu nộp thuê và là chủ thé chịu thué, so với wu dai thuê giá trị gia tăng chủ thê nộp thuê vẫn là doanh nghiệp nhung đổi tượng bi tác đông lại người mua hàng hóa, sử dung dịch vụ. Do đó có thé thay rang, ưu dai thuế thu nhập doanh nghiệp có tác động trực tiếp lên tinh hình kinh doanh, thương mai, đầu tư của doanh nghiệp, do nhà nude đã căn cứ vào chính nhũng tác động da có hoặc có thé có đối với môi trường kinh doanh của doanh nghiệp dé đưa ra những ưu đãi, hỗ tre phù hợp, 1. Mục tiên, vai trò của wn đãi thuế thn nhập đoanh nghiệp Thứ nhất. kinuyên khích, thu hút đầu tư phát triển khu vực, địa bàn khó khăn Phát triển khu vực là một mục tiêu phổ biên của ưu dai thuê ở các quốc gia công nghiệp va mét số nước khác.
Đặc biệt, khu vực được uu dai dé thu Init dau tư thưởng là các vùng nông thôn, miễn núi có kinh tế kém phát triển hoặc một khu vực có mức đô thất nghiệp cao, các trung tâm công nghiệp ngoài các đô thị lớn, giảm các nguy hại về môi trường trong quá trình đô thi hóa và van dé tập trung dân số. Các quốc gia thường két hợp các loại ưu dai để tao ra các kênh đầu tư cho sự phát triển các khu vực hoặc địa bản cụ thể như miễn giảm thuê có thời hạn, khâu trừ chi phi đầu tư hoặc khâu hao nhanh Ì Thứ hai, thu hut dau tư lĩnh vực quan trọng Các quốc gia đưa ra các chính sách wu đất thuê nhằm khuyên khích phát trién các lĩnh vực ngành nghệ hay các hoạt động được xem là trọng điểm cho sự phát triển Các ưu dai này có thé nhắm vào các ngành nghé công nghiệp và khai khoảng, các hoạt động dành cho xuat khẩu, các doanh nghiệp hay ngành nghệ phim ảnh có công nghệ mới. Phân lớn các uu dai thuê được các quốc gia đang phat triển đưa ra liên quan đến hoạt động đầu tư trong các lính vực sản xuat, khai thác và xuất khẩu tải nguyên, khoáng chat, tăng cường xuất khẩu và các lĩnh vực du lịch và lĩnh vực tân dụng thời gian rénh.