Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của hợp đồng mua bán tài sản trong hoạt động công chứng. Chương 2: Thực tiễn về hợp đồng mua bán tài sản hiện nay Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện hợp đồng mua bán tài sản trong hoạt động công chứng. 4 CH¯¡NG 1: C¡ Sä LÝ LUÀN VÀ PHÁP LÝ CĂA HþP ĐàNG MUA BÁN TÀI SÀN TRONG HO¾T ĐÞNG CÔNG CHĄNG 1. Nhÿng vÃn đÁ chung vÁ hÿp đáng và hÿp đáng mua bán tài sÁn 1.
Khái niệm về hợp đồng Trong cuác sßng ngày nay, các lo¿i hāp đáng dân sā đ°āc giao kÁt trên nhiÃu hình thćc vãi nhÿng nái dung khác nhau. Các m¿u hāp đáng cÁn tuân thą theo quy định cąa pháp luÁt đß có thß đÁm bÁo hiãu lāc. Khi hai bên chą thß giao kÁt hāp đáng vãi nhau, hāp đáng s¿ xác định các quyÃn và nghĩa vă cąa các bên. Trong nhiÃu lĩnh vāc khác nhau, nái dung xác lÁp giao dịch cjng khác nhau.
ĐiÃu này khiÁn cho các chą thß giao kÁt trong từng lĩnh vāc cÁn tham khÁo nhÿng m¿u hāp đáng riêng. Hāp đáng có thß hißu là sā thỏa thuÁn giÿa các bên và viãc quy định các quyÃn lāi, nghĩa vă, trách nhiãm dân sā, cùng các điÃu khoÁn làm thay đổi hay ch¿m dćt chúng, hāp đáng đ°āc lÁp thành nhiÃu hình thćc khác nhau, nh° qua lßi nói, qua vn bÁn hoặc qua hành vi că thß, trừ khi pháp luÁt quy định că thß trong mát sß lĩnh vāc. Theo ĐiÃu 385 BLDS nm 2015 khái niãm hāp đáng đ°āc quy định nh° sau: <Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự=1. Khái niệm và đặc điểm pháp lý của hợp đồng mua bán tài sản a) Khái niệm về tài sản Theo lịch sử lÁp pháp, có thß th¿y, chÁ định tài sÁn và quyÃn sá hÿu là mát trong nhÿng chÁ định đặc biãt quan trọng trong hã thßng pháp luÁt dân sā.
Cjng chính vì thÁ mà trong b¿t cć Bá luÁt dân sā nào, chÁ định tài sÁn cjng luôn đ°āc quy định xuyên sußt và chiÁm phÁn lãn trong toàn bá quy định pháp luÁt dân sā. Hay nói cách khác, đây đ°āc xem nh° phÁn cßt lõi nh¿t cąa pháp luÁt dân sā. TrÁi qua các Bá luÁt dân sā, cho tãi Bá luÁt dân sā nm 2015, t¿i khoÁn 1, ĐiÃu 105 có quy định và <tài sÁn=2. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.
Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai=. 180 2 Quy định và tài sÁn, khoÁn 1 ĐiÃu 105 BLDS 2015, tr.62 5 Từ khái niãm và tài sÁn trên, có thß th¿y, cho đÁn hiãn nay khái niãm và tài sÁn v¿n chỉ mang tính ch¿t liãt kê mà ch°a mang tính tổng hāp, thßng nh¿t, ch°a đ°a ra đ°āc nái dung khái quát bÁn ch¿t cąa tài sÁn là gì. Theo đó, định nghĩa trên liãt kê các lo¿i tài sÁn và că thß, tài sÁn tán t¿i d°ãi các d¿ng thćc: vÁt, tiÃn, gi¿y tß có giá và quyÃn tài sÁn.
Đáng thßi, từ quy định này ta cjng có thß xác định và phân lo¿i tài sÁn theo các tiêu chí khác nhau. - Phân lo¿i tài sÁn dāa theo tính dịch chuyßn cąa tài sÁn: Tài sÁn bao gám b¿t đáng sÁn và đáng sÁn; - Phân lo¿i và tính ch¿t cąa tài sÁn thành tài sÁn hÿu hình và tài sÁn vô hình: Tài sÁn hÿu hình gám các vÁt, tiÃn mặt, gi¿y tß có giá,&; Tài sÁn vô hình là các quyÃn tài sÁn (quyÃn yêu cÁu, quyÃn sá hÿu trí tuã,&); - Phân lo¿i tài sÁn theo chÁ đá pháp lý: Tài sÁn bao gám tài sÁn c¿m l°u thông, tài sÁn h¿n chÁ l°u thông và tài sÁn tā do l°u thông; - Phân lo¿i tài sÁn dāa trên sā hiãn hÿu và thßi đißm xác lÁp quyÃn sá hÿu: Tài sÁn bao gám tài sÁn hiãn có và tài sÁn hình thành trong t°¢ng lai b) Khái niệm hợp đồng mua bán tài sản Theo ĐiÃu 430 BLDS 2015 thì: <Hāp đáng mua bán tài sÁn là sā thỏa thuÁn giÿa các bên, theo đó bên bán chuyßn quyÃn sá hÿu tài sÁn cho bên mua và bên mua trÁ tiÃn cho bên bán=3 c) Đặc điểm pháp lý của hợp đồng mua bán tài sản Bên bán và bên mua đÃu có quyÃn và nghĩa vă đßi nhau. Hāp đáng mua Trong hāp đáng này, bên bán có quyÃn yêu cÁu bên mua bán tài sÁn là hāp nhÁn vÁt và trÁ tiÃn mua vÁt; ng°āc l¿i, bên mua có quyÃn đáng song vă yêu cÁu bên bán chuyßn giao vÁt và nhÁn tiÃn bán vÁt. KhoÁn tiÃn mà bên mua tài sÁn phÁi trÁ cho bên bán tài sÁn Hāp đáng mua là khoÁn đÃn bù và viãc mua bán tài sÁn.
Đặc đißm có đÃn bán là hāp đáng bù trong hāp đáng mua bán tài sÁn là yÁu tß phân biãt giÿa có đÃn bù hāp đáng này vãi hāp đáng tặng cho tài sÁn là hāp đáng không có đÃn bù. Măc đích chuyßn Đây là cn cć kÁ tăc quyÃn sá hÿu tài sÁn. Đặc đißm này là giao quyÃn sá yÁu tß phân biãt giÿa hāp đáng mua bán tài sÁn vãi hāp hÿu đáng cho m°ān tài sÁn, hāp đáng cho thuê tài sÁn. 3 Hāp đáng mua bán tài sÁn, ĐiÃu 430 BLDS 2015, tr.
Ý nghĩa của hợp đồng mua bán tài sản Thông th°ßng, Hāp đáng mua bán tài sÁn đ°āc thāc hiãn ngay sau khi các bên thỏa thuÁn xong và đßi t°āng và giá cÁ- bên mua trÁ tiÃn xong thì bên bán chuyßn giao vÁt cho bên mua. Nh°ng cjng có thß đ°āc các bên thỏa thuÁn khác nh° nhÁn tiÃn tr°ãc, giao vÁt sau hoặc giao vÁt tr°ãc, trÁ tiÃn sau. NÁu đßi t°āng cąa hāp đáng mua bán là mát sß l°āng lãn tài sÁn thì các bên có thß chuyßn giao vÁt làm nhiÃu lÁn và mßi lÁn theo mát sß l°āng, khßi l°āng nh¿t định. Sau khi các bên thāc hiãn xong hāp đáng, họ s¿ thỏa mãn các nhu cÁu tiêu dùng hoặc sÁn xu¿t, kinh doanh.
Hāp đáng mua bán là ph°¢ng tiãn pháp lí t¿o điÃu kiãn cho công dân, tổ chćc trao đổi hàng hóa, thỏa mãn nhu cÁu sinh ho¿t tiêu dùng, sÁn xu¿t kinh doanh. Trong nÃn kinh tÁ nhiÃu thành phÁn, quan hã mua bán phÁn ánh mßi quan hã kinh tÁ và trao đổi vÁt t°, sÁn phẩm giÿa các đ¢n vị kinh tÁ thuác các thành phÁn kinh tÁ khác nhau. Từ đó t¿o điÃu kiãn cho các thành phÁn kinh tÁ cùng tán t¿i và phát trißn, góp phÁn nâng cao đßi sßng vÁt ch¿t, vn hóa, tinh thÁn cąa nhân dân. Nhÿng quy đßnh chung vÁ hÿp đáng mua bán tài sÁn trong Ho¿t đông công chąng 1.Khái quát về hoạt động công chứng Hiãn này, tổ chćc và ho¿t đáng công chćng á Viãt Nam đang chịu sā điÃu chỉnh trāc tiÁp cąa LuÁt Công chćng sß 53/2014/QH13 đ°āc đ°āc Qußc Hái thông qua ngày 20/06/2014 có hiãu lāc thi hành từ ngày 01/01/2915.
Theo KhoÁn 1 ĐiÃu 2 LuÁt Công chćng 2014 quy định4: Công chứng là một hoạt động bổ trợ tư pháp, là việc công chứng viên, các chủ thể có thẩm quyền theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức hoặc theo quy định của pháp luật, chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản; tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng nhằm tạo ra những bảo đảm pháp lý để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cả nhân, tổ chức yêu cầu công chứng, phòng ngừa vi phạm pháp luật, giúp việc 4 Qußc hái, nm 2014, <LuÁt Công chćng 2014 7 giải quyết các tranh chấp được thuận lợi và góp phần tăng cướng pháp chế xã hội chủ nghĩa. à Viãt Nam ho¿t đáng công chćng xu¿t hiãn từ nhÿng nm 80 cąa thÁ kỷ XIX, ho¿t đáng công chćng cąa n°ãc ta á giai đo¿n này đÃu áp dăng theo mô hình cąa Pháp, mát hāp đáng giÿa hai bên là ng°ßi Viãt Nam có thß làm d°ãi hình thćc: Do hai bên đ°¢ng sā thỏa thuÁn và ký (đ°āc gọi là t° chćng th°); Do chính quyÃn thị thāc tćc là do tr°áng phß á các thành thị và lý tr°áng á nông thôn thị thāc hoặc do Công chćng viên lÁp (công chćng th°). Cách m¿ng tháng Tám thành công, khai sinh ra n°ãc Viãt Nam dân chą cáng hòa. Cùng vãi viãc xây dāng bá máy nhà n°ãc kißu mãi, ngày 01/10/1945 chính quyÃn cách m¿ng đã quyÁt định và mát sß v¿n đà liên quan đÁn ho¿t đáng công chćng.
Hã thßng công chćng nhà n°ãc cąa Viãt Nam đ°āc hình thành trên c¢ sá Thông t° sß 574/QLTPK ngày 10/10/1987 cąa Bá T° pháp và công tác công chćng nhà n°ãc và Thông t° sß 858/QLTPK ngày 15/10/1987 cąa Bá T° pháp và h°ãng d¿n thāc hiãn các viãc công chćng; QuyÁt định sß 90/HĐBT ngày 19/07/1989 cąa Hái đáng Bá tr°áng và con d¿u cąa phòng công chćng nhà n°ãc. Tính đÁn thßi đißm 27/02/1991 thßi đißm ban hành Nghị định sß 45/HĐBT cąa Hái đáng Bá tr°áng và tổ chćc và ho¿t đáng công chćng nhà n°ãc, trên cÁ n°ãc đã thí đißm thành lÁp 29 phòng công chćng nhà n°ãc á 29 tỉnh, thành phß5. Theo Thông t° sß 574/QLTPK ngày 10/10/1987 cąa Bá T° pháp, công chćng nhà n°ãc đ°āc xác định: Là mát ho¿t đáng cąa Nhà n°ãc vãi măc đích giúp các công dân, c¢ quan, tổ chćc lÁp và xác nhÁn các vn bÁn, sā kiãn có ý nghĩa pháp lý, hāp pháp hóa các vn bÁn, sā kiãn đó, làm cho các vn bÁn, sā kiãn đó có hiãu lāc thāc hiãn. Bằng ho¿t đáng trên, công chćng nhà n°ãc t¿o ra nhÿng bÁo đÁm pháp lý đß bÁo vã quyÃn và lāi ích hāp pháp cąa công dân, các c¢ quan, tổ chćc phù hāp vãi HiÁn pháp và pháp luÁt cąa n°ãc Cáng hòa xã hái chą nghĩa Viãt Nam, ngn ngừa vi ph¿m pháp luÁt, giúp cho viãc giÁi quyÁt tranh ch¿p đ°āc thuÁn lāi, góp phÁn tng c°ßng pháp chÁ xã hái chą nghĩa.
LÁn đÁu tiên kß từ khi thành lÁp n°ãc (02/9/1945), khái niãm công chćng nhà n°ãc đ°āc đ°a ra á Viãt Nam, đánh d¿u sā đổi mãi và t° duy pháp 5 LuÁt Minh Khuê <Lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động công chứng qua từng thời kỳ=(Mục 3. Lịch sử công chứng ở Việt Nam)= 8 lý, b°ãc đÁu đáp ćng yêu cÁu cąa nÃn kinh tÁ á giai đo¿n đÁu cąa thßi kỳ chuyßn đổi.