mở đầu cho đường lỗi nguại giao hòa hoãn, mềm déo sẽ được phát huy trong giai đoạn sau nay. Năm 917, được tin nhà Nam Hản thành lập ở Hoa Nam (vũng đất bao gồm tỉnh (Quảng Đông, nam Quảng Tây và nam Phúc Kiến ñngảy nay], củ ranh giới liên kể với nude ta, Khúc llao cử can trai là Khúc Thừa Mỹ lắm “Hoan hảo sử” sang Quang Châu. vừa kết nỗi bang giao, vừa dò xét tỉnh hình để có đường lỗi đối ngoại phi hop Khúc Hạo chết, hành xử di ngoại non yếu của Khúc Thừa Mỹ đã tạo điều kiện cho quản Nam | lán kéo sang xăm lược. Năm 931, sau khí tỏ chức kháng chiến đảnh bại mưu đỗ xâm chiếm nước ta của nhà Nam Hán, bộ tưởng của họ Khúc là Dương Đình Nghệ được suy tôn lắm Tiết độ sử, dunh hiệu lúc nảy có ý nghĩa là người đứng đâu đt nước, không thân phục một triểu đỉnh nao trong các nước của thời "Ngũ đại thân quốc".
Nam 938, Ngõ Quyền dai pha pide Nam Han trén séng Bach Đăng. Dau nam 939, Ned Quyền lên ngôi vua, cảm quyền trị nước, lận triểu đình, đặt trăm quan, Bỏ dành hiệu tiết độ sử, chấm dứt sự lệ thuộc các triều định ‘Trung Hoa. Vé déi hg0ẠÌ, sử CŨ không ehí lại việc Ngô Chiyển giáo thiện với Nam Hắn và các nước tronp "thận quậc" qj bay gia, ngoai vice cho phép những người Trung Quốc chạy loạn được cư trủ ở nước ta, môi sử tưởng sĩ Trung Quốc thất trận được thụ nhận và sử dụng Năm 944, Ngõ Quyền mắt, Dương Tam Khu chiếm ngôi. Loạn sử quản điển ra, kéo đài hơn 30 năm.
Thủ lĩnh của một trang 12 sử quản là Định Hộ Lĩnh sau khi lan luot thu phue các sứ quản đã thẳng nhất đất nước vào năm 968, lén ngói hoảng để (sử cũ gọi là Tiên Huảng). định đỗ a Hoa Lu, đất quốc hiệu Đại Cô Việt, đặt niên hiệu Thai Binh, sai sur sang giao hao vei nha Tong. Tir day, mot quốc gia độc lap co quoc hiệu, có nhà nước do hoảng để đứng đầu đã được xác lập, các chính sách đối nội va đổi ngoại được thực hiện nhằm củng cô vững chắc nẻn độc lập. Dĩịnh Tiền Hoàng lên ngôi nhưng chưa cử sử giả sang Trung Iloa ngay, vì bay giử ữ Trung Hoa dang 1a thon ky “Neo dai thap quốc”.
Năm 972, khi Triệu Khuông Dẫn (Tong Thai Tỏ) tiến quân xuông phía nam điệt được Nam Hản, biên giới nước Tổng sát với ta, Định Tiên Hoàng mới cử con trai là Nam Việt vương Đỉnh Liễn sang Tổng cảu nhang, nhận sắc của vua Tổng phong lảm Giao Chỉ quận vương. Đây là sự kiện dau tiễn trong Việc ngoại giao với Trung Hoa, khởi đầu cho chỉnh sách ngoại giao “trong xưng để ngoài xưng vương”, được thực hiện lầu đải trong các triểu dai sau. Danh nghĩa là thân phục, còn trong thực tế là độc lập tự chủ. Xưng hoảng để, đặt quốc hiệu thể hiện ý thức độc lập, thêm việc cử con trai thay mặt mình giao thiện với hoảng đề nhá Tổng, vua Định Tiên Hoàng đã tỏ rõ một phong cách, một tư thẻ ngoại giao của Đại Cỏ Việt, Năm 979, nhà Tổng có the va lực mạnh, diệt được nước cuỗi cùng trong “thận quốc! “hà Bäc Hán.
Trong khi đó, vào năm nảy, Định Liên Hoàng và con trưởng Định Liễn déu bi cận thần sát hại, con nhỏ Dĩnh Toản mới5 tuổi lên nỗi ngôi. Vua Tổng cho quản sang xâm lược. Thập đạo tưởng quản Lẻ Hoàn được tricu đình vả quân đội ton lén nedi hoang dé dé chi huy cuc khẳng chien. Vin kien myo giao đầu tiễn với Irung Hoa dược sử sách của ta ghị lại là thư của Lé Hoan gir vua Tong vào tháng TÚ năm Canh Thin (980), Nhằm mục đích hoãn bình, ngắn hước tiền quân của giác, Lẻ loàn cứ sử giá Giang Cự Vọng và Vương Khiêu Tô sang Trung Hoa, đưa thư nhẫn danh Vệ vương Dịnh Toàn cầu phong.
Thư viết: *, thân đã kinh giữ quyền Vict độ hành quân tư mã, tam giữ việc quân trong châu, Cũủi mang được chính thức lãnh ménh, di được địt hàng phiền bang. Tháng 4 năm 981, quản Tổng tiến sang xâm lược theo ba đường thủy bộ phỏi hep: Lang Sen, Tay Kết va Bach Lăng. Đạo hộ bình tiên phong của niệc bị tiểu diệt hoàn toàn tại Chỉ Lăng, Chủ tưởng cánh quân hộ là Hẳu Nhân Bảo bị ta hắt vả giết chết. Các cảnh quản thủy bộ khác của giặc đại hại tại Tây Kết và sông Bạch Đăng, quan link “chet đến quả nứa, thầy chat đây dùng”.
lai tưởng giặc là Quách Quin Biện vũ Triệu Phụng Huẫn bị bat song dua ve Hoa Lor, Quan din Bat Củ Việt dai thăng. Nên đặc lập của nước nhà dược giữ vững, Mguy sau chiến thăng. Lễ Iluàn đã cử sử giả sang nước Tổng Tronp việc ngoc i giao với nhà Tổng, Lê Hoàn thực hiện một chính sách vừa mềm đẻa vừa cửng rắn, nhằm duy trì quan hé hoa hae giữu lại nước, ngân ngứa việc bình đạo, C Udi nm 986, vui long cho hii quan win fa Law Nhu Chuyet vi Lay thác sung nhận tủ bình và mang sie phone 1.é Hoan chire “Tiedt do ste”, thừa nhận từ bỏ việc cất quân sang đánh nước ta, [Lê Hoàn trae trả chà Tông những bình sĩ và hai lưỡng Tẳng bị bất là Quách Quân Hiện, Triệu Phụng Huận, Sử thần bái nước quái lại giao hản trong suốt thời kỷ trị vị củáa Lẻ loan jee Năm 1005 Lẻ Hoản mắt, vua mới Long Việt bị em lá Long Kinh giết va doat ngôi, Db trong nước la có luạn nhưng vua Tông không dam xuất bình sang đánh. Năm [007, Long Binh sai em là Minh Xưởng cung Hoang Thanh Nha lam sir gia sang nước Tổng đẳng tẻ ngứu trắng.
xin kinh Đại Tạng. Năm 1009 lại chủ sử sang xin vua Tong cho phép người nước tà sune buôn bản tai Ung Chau. Vua Tông cho budén hắn tai Liém Chau va tran Như Hong. mũ trụ giát vàng cho Lẻ Long Đĩnh.
Thăng lợi của cuộc kháng chiến năm 98L đã tạo nên ty danh và điều kiện cho tư the nguại giao của nước ta, buộc nhà Tổng phải giữ' Thỏa hiểu” trong một thửi gian dải. Các sử thản của vua Tổng đều tô ra tôn trọng, kiếng nề vua Đại Cô Việt, Quan hệ với nhà Tổng (thể ký XI-XH) “Dũng biện si ban hoa, trọng hòa bình hơn chiến thắng” Năm 1010, Lý Công Liẫn lên ngồi. lập ra triêu Lý. Các vua Lý xưng Hoàng để, đặt niên hiệu.
Năm 1054, quốc hiệu được đôi thành Đại Việt. Trong thời Lý, việc giao hảo với Trung Hoa gập nhiều khó khăn. Triêu Tổng tiền tục thực hiện mạnh mẽ mưu đỏ hành trưởng, chủ trương gây chiến với Đại Việt, hy vọng dùng chiến cong vẻ quản sự ngoài biên thủy dé tran áp phe đổi lập trang nội bộ, tăn# cường uy thể với các nước Liêu của tộc khiết Dan va nước Hạ của tộc Đăng Hạng ở phía bắc Trung Quắc, Nhà Tổng đã tủ chức một hệ thông căn cử xâm lược hẻt sức lựi hại ở vùng Quảng Đông, Quảng Tây ngày nay, tức vùng biến cương gián với nước ta, sẵn sảng cho một cuộc đại Lăn công Đại Việt Vương triểu Lý nhận thức sau s sắc ý dủ hành trướng của nhả Tông đổi với nước ta. đã có kẻ hoạch phòng thủ biên giới hết sức chủ động.
Một tật, chủ trương kiến quyết đảnh trả Các cuộc xâm lắn của quản lông, mặt khác, tiếp tục thực hiện biện pháp ngoại giao mềm dẻo. Từ năm TÍNH đến năm |073, vua Lý đã cử 23 đuản sứ giả sang Tống xin kinh Phật, dâng công phẩm. nhằm kéo dải thời gian hòa hoãn, trảnh chiến tranh. Quan hệ với nhà Tổng ngày cảng căng thẳng, Nhà Tẳng thường xuyên cho quân xâm lắn Đại Việt, cưởn người, cướn của, dụ dủ các thé ti va din ching theo nha Tổng.
Vua Tổng cảm dan ching hai nước qua lại huôn bản voi nhau, sai quan quan vũng biên đông thuyên hè, tập thủy chiến sẵn sảng đây bình đảnh ta, C hiển sự luôn xây ra ở vũng piảnp piới hai nước. Dầu năm 1075, triểu Lý viết thư sang triéu dinh Trung Hoa doi tra lai ta s6 dan người dan toe thiểu số bị dụ đỗ chạy sang đất Tổng. Nhà Tổng không trả lời và tích cực chuẩn bị tắn công Hại Việt, Trước tỉnh hình đỏ, chủ trương đổi ngoại của triểu Lý bảy giờ là chủ động tắn công để tự vệ. Với tỉnh thắn “tiên phát chẻ nhân”-"neúi im đợi giặc không bang dem quan ra trước để chặn mũi nhọn của giậc”- Lý Thường Kiệt chỉ huy 10 vạn quan thuỷ bộ tiên thẳng sang đất Tổng, pha tan các cần cử quản sự và hậu can Ung Chau, Khim Châu và Liêm Châu, bẻ gãy từ đâu thẻ chủ động của giặc.
Trong cuộc hành quân Sang đất Hồng, LÝ Lhường Kiệt clia niềm với khăp nơi tử "Phạt lông lộ bỏ văn". Đây là một văn bản đổi ngoại quan trọng của nhà Lý, nhâm làm súng tỏ mục đích cuộc tập kích vào đất Tổng, Khi dội quản của Lý Thường Kiệt tiên vào nội địa Tổng, dân chúng ở dãy không sự chạy. khỏne chàng đôi cuốc hành quân cửa ta Đẫn năm 1077, tưởng Lắng là Quách thấy đem đại quân vượt biến giới tiễn sang xi lược, Sam TÚ ngày hành quận chat vài, quan lòng tới hử bắc Sua Cau tilrinz I] khong sang được vì không có thuyền. Đi diện vữi quần Tông ben be bác là phòng tuven kiện cô của ta ở bứ nam co dai quin dong ngay tue phong tuyen Giữa lúc chiến sự điển ra quyết liệt.
lý Thường Kiệt cho đọc bải thơ, được coi là bin Tuyen ngôn độc lắp đầu tiến củu nước ta; Nam quốc sơn hà Nam đề cực Tiệt nhiên đình nhận tại thiền thị Như hà nghịch là lai xâm phạm Whữ đăng hành khan thủ hài her Dych ta: Song ail avoc Nam, via Namo Ranh rank dinh phan tal sach trai Co sao [i gidc sang xam pham Chủng hay sẽ hị đánh tơi hơi BĐãy là bài thơ thân khích lẻ tỉnh than yêu nước vả ý chỉ tiêu điệt giặc của quân ta. Sau trận đánh nảy, quân Tông bj vay chat o bo bac séng Cau trong 40 ngày liên. Quân giặc bị thiệt hại rất nặng “mười phan chết đến năm sáu phần”. Tir tran dot kich Ung Chau dén trận tập kích Như Nguyệt, 30 vạn lính và phụ của nha Tổng bị tiêu điệt.
Trong lan xuat chinh 1076-1077, 10 van quan ra di, lúc về chỉ còn hơn 2 vạn, 20 vạn phụ chỉ còn hơn một nứa, Toản bộ chỉ phí chiến tranh được người Tổng tỉnh ra là 3,100. Quân Tổng lắm vào cảnh “thể cùng lực kiệt”. Nếu tiếp tục đóng quản cảm cự chũc chân bi tiêu điệt hoàn toàn, Nếu lui quần chịu thất bại sẽ làm mắt thể điện của “thiện triểu”.