mở đầu cho hoạt động đoàn kết quốc tế. Tháng 1/1919, Hội nghị “Hòa bình” ở Vécxây, Nguyễn Ái Quốc theo dõi diễn biến của hội nghị, đồng thời liên lạc, trao đổi ý kiến và thống nhất hành động với các đoàn đại biểu Trung Quốc, Triều Tiên, Aixơlen. Tháng 6/1919 Nguyễn Ái Quốc thay mặt “Hội những người Việt Nam yêu nước” gửi “Bản yêu sách" của người dân An Nam gồm 3 điểm đến Hội nghị đòi hỏi tự do, dân chủ cho người dân Việt Nam. Đầu năm 1921 đến tháng 6/1923 Nguyễn Ái Quốc tiếp tục sống ở Pháp hoạt động rất sôi nổi, đa dạng và sáng tạo trên cả 2 bình diện lý luận và thực tiễn.
Người đã lên án mạnh mẽ chủ nghĩa thực dân (CNTD) kết tội CNTD là kẻ "ăn cướp", "giết người" cướp bóc tài sản, ruộng đất sức lao động ở các nước thuộc địa một cách tinh vi và xảo quyệt. Tháng 6/1921 theo đề nghị của Nguyễn Ái Quốc, ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Pháp thành lập “Ban nghiên cứu thuộc địa”. Trong “Ban nghiên cứu thuộc địa” về Đông Dương, Người đã có rất nhiều đóng góp cho tình đoàn kết giữa giai cấp vô sản các nước với dân tộc thuộc địa bị áp bức. Được sự đồng tình và ủng hộ của Đảng Cộng sản Pháp, Nguyễn Ái Quốc tiến hành vận động, trao đổi với những người Angiêri, Tuynidi, Marốc.
Ngày 26/6/1921, Nguyễn Ái Quốc cùng họ họp bàn thành lập “Hội liên hiệp thuộc địa”, Nguyễn Ái Quốc đã soạn thảo Điều lệ, Tuyên ngôn của Hội, trong Điều lệ ghi rõ mục đích của Hội là tuyên truyền, giáo dục, tổ chức lực lượng cách mạng giải phóng các dân tộc thuộc địa, Hội kêu gọi nhân dân các nước thuộc địa sống trên đất Pháp phải đoàn kết giúp đỡ nhau Ngày 25/5/1922, Nguyễn Ái Quốc yêu cầu Đảng cần thực hiện lời chỉ dẫn quan trọng của Lênin: Nhiệm vụ của giai cấp công nhân các nước đi chiếm thuộc địa là phải giúp đỡ một cách tích cực nhất phong trào 11 giải phóng ở các nước thuộc địa, phải tăng cường đoàn kết để phá tan thủ đoạn chia rẽ của tư bản, đế quốc. Có thể nói, hoạt động tích cực và đa dạng của Nguyễn Ái Quốc trên đất Pháp có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Đó là thời kỳ đầu quan trọng tạo nên sự đoàn kết nhất trí trong nhận thức cũng như trong hành động đối với giai cấp vô sản ở chính quốc và nhân dân bị áp bức ở các nước thuộc địa. Đó cũng chính là bước khởi đầu trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế.
Hoạt động đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh trong quốc tế cộng sản Tại Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Cộng sản Pháp họp tại Tua (tháng 12/1920), Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Bằng việc làm đó Người đã nêu cao ngọn cờ đoàn kết quốc tế, từ đoàn kết các dân tộc thuộc địa mở rộng thành đoàn kết với giai cấp vô sản ở chính quốc và giai cấp vô sản thế giới. Từ đây, Nguyễn Ái Quốc đã trở thành một chiến sĩ quốc tế, Người đặt nền móng cho tình đoàn kết giữa cách mạng Việt Nam, cách mạng Pháp và cách mạng thế giới, tích cực tham gia hoạt động và có nhiều đóng góp quan trọng đối với tổ chức này. Tại Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản ngày 17/6/1924 Nguyễn Ái Quốc đã trình bày bản tham luận làm sôi nổi Đại hội, Nguyễn Ái Quốc cũng đã phê bình một số đảng cộng sản châu Âu chưa quan tâm đến vấn đề thuộc địa, đồng thời đề nghị Quốc tế Cộng sản chỉ đạo các đảng cộng sản nhận được vấn đề mang tính thời đại: Vấn đề dân tộc, vấn đề thuộc địa không tách rời nhau.
Sau đại hội lần V của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc còn tham dự Đại hội III Quốc tế Công đoàn, đại hội I Quốc tế Cứu tế đỏ, Đại hội IX Quốc tế Thanh niên, Hội nghị Quốc tế phụ nữ. Trên các diễn đàn, Người đều nêu cao và bảo vệ quan điểm của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, kêu gọi sự quan tâm đoàn kết của các tổ chức quốc tế đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc của các dân tộc thuộc địa. Đặc biệt tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” xuất bản năm 1925 đã lên án mạnh mẽ CNTD, thức tỉnh giai cấp vô sản ở chính quốc, thức tỉnh các dân tộc thuộc địa, tạo nên sự quan tâm đoàn kết giữa phong trào cách mạng phương Đông và phương Tây. Công tác tại Quốc tế Cộng sản, trên đất nước Liên Xô một thời gian ngắn, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục đấu tranh và bảo vệ, phát triển những nguyên tắc cách mạng, góp phần xây dựng lập trường giai cấp vô sản cấp đúng đắn cho các đảng cộng sản và các chiến sĩ cách mạng về vấn đề dân tộc thuộc địa 12 nhằm xây dựng mối quan hệ Đoàn kết quốc tế giữa cách mạng phương Đông với Quốc tế Cộng sản và phong trào cách mạng thế giới.
Tháng 11/1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu - Trung Quốc, ở đây Nguyễn Ái Quốc tranh thủ tìm hiểu qua tài liệu và tìm hiểu tình hình các nước phương Đông, tìm hiểu nguyên nhân các nước này gặp khó khăn trong việc tổ chức xây dựng lực lượng của bản thân, trong việc đoàn kết quốc tế là do sự ít hiểu biết về vấn đề chính trị, sự đóng kín trong quan hệ quốc tế (QHQT). Sau một thời gian chuẩn bị, ngày 9/7/1925 tại Quảng Châu, Đại hội thành lập Hội được tổ chức. Đây là tổ chức quốc tế của những người yêu nước Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Miến Điện, Triều Tiên, Indonesia. Việc thành lập Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức là sáng kiến của Nguyễn Ái Quốc góp phần đoàn kết các dân tộc bị áp bức ở châu Á nhằm đấu tranh chống CNĐQ.
Đến đây cho thấy, tư tưởng đoàn kết các dân tộc thuộc địa thành mặt trận là nhất quán trong đường lối chiến lược của Nguyễn Ái Quốc. Hoạt động rất quan trọng của Nguyễn Ái Quốc ở Quảng Châu là những hoạt động thực tiễn góp phần nhất định vào phong trào cách mạng Trung Quốc và các nước thuộc địa phương Đông. Với tư cách là hội viên Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức, Người sát cánh cùng giai cấp công nhân Trung Quốc tích cực tuyên truyền cổ động cho phong trào. Tháng 1/1926, tại Đại hội toàn quốc lần thứ II của Quốc dân Đảng Cộng sản Trung Hoa, Nguyễn Ái Quốc với bút danh Vương Đạt Nhân đã phát biểu, trong đó Người kêu gọi “Chúng ta nên biết rằng, nhiều nước trên thế giới như: Ai Cập, Marốc, Xiri, An Nam, Trung Quốc.
Dân tộc của họ còn bị áp bức. Vì vậy, chúng ta liên hiệp lại, thống nhất chống lại bọn Đế quốc”. Có thể nói, dấu chân của Nguyễn Ái Quốc đặt chân đến hầu hết các nước châu Á, Người coi sự nghiệp giải phóng của các dân tộc châu Á như chính sự nghiệp của dân tộc Việt Nam. Hoạt động ở châu Á, Nguyễn Ái Quốc góp phần tích cực vào việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ, xây dựng phong trào cách mạng và sự liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở châu Á.
Người được nhân dân châu Á tôn vinh là “Lãnh tụ vĩ đại”. Hoạt động đoàn kết quốc tế cho việc thành lập Đảng và thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Những năm tháng hoạt động ở châu Á, ngoài nhiệm vụ quốc tế Nguyễn Ái Quốc còn có nhiệm vụ là chuẩn bị về tổ chức và tiếp tục chuẩn bị về tư tưởng, chính trị cho việc thành lập một Đảng Cộng sản ở Việt Nam để đưa phong trào cách mạng Việt 13 Nam thành phong trào cách mạng thế giới. Cuối năm 1929, Nguyễn Ái Quốc được biết tình hình không thống nhất giữa các tổ chức cách mạng của Việt Nam, nên Quốc tế Cộng sản gửi thư cho các tổ chức cộng sản và yêu cầu: “Nhiệm vụ quan trọng hơn hết và tuyệt đối cần thiết của tất cả những người cộng sản Đông Dương là sáng lập một Đảng cách mạng của giai cấp vô sản”. Vào thời gian này, Nguyễn Ái Quốc đang hoạt động ở Xiêm và biết được tình hình trên, Người lập tức đến Hồng Kông.
Với tư cách đại diện Quốc tế Cộng sản, Người triệu tập Hội nghị Đại biểu các tổ chức cộng sản để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 2 năm 1930 ở Cửu Long - Hồng Kông, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam. Các văn kiện do Người soạn thảo đã trở thành Cương lĩnh đầu tiên của Đảng thấm đượm sâu sắc quan điểm dân tộc và giai cấp, đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế, độc lập dân tộc và CNXH. Chứng tỏ rằng Nguyễn Ái Quốc nắm vững khoa học cách mạng của thời đại trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn Việt Nam, ở mức độ nhất định, còn phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của cách mạng các nước thuộc địa.
Nó có ý nghĩa quốc tế lớn lao và đóng góp quan trọng đối với cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới. Từ giữa năm 1940, Nguyễn Ái Quốc triển khai những hoạt động quốc tế dồn dập nhằm tranh thủ mọi lực lượng có thể có thể đoàn kết, tạo hậu thuẫn cho cách mạng Việt Nam. Người cử Trần Văn Hinh đi Diên An để thiết lập quan hệ quốc tế, đón nhận thông tin mới về Quốc tế Cộng sản gửi về, thực hiện một bản hiệp ước có tính chất hợp tác đầu tiên giữa hai Đảng Cộng sản trong chiến tranh, trong đó xác nhận: “Lập mặt trận thống nhất nhân dân Trung - Việt chống Nhật”. Mùa xuân 1941, Nguyễn Ái Quốc quyết định về nước, cùng Đảng trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Từ ngày 10 đến 19/5/1941, thay mặt Quốc tế Cộng sản, Người triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII xác định tình hình thế giới và trong nước, thành lập “Việt Nam độc lập đồng minh” gọi tắt là Việt Minh và chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Sang năm 1945, Hồ Chí Minh phát hiện sự căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Anh, Pháp về vấn đề thuộc địa nói chung, vấn đề Đông Dương nói riêng. Với nhãn quan chính trị sâu sắc và thực tiễn hoạt động quốc tế phong phú, Người quyết định phải gặp Mỹ, tranh thủ Đồng Minh, thêm bạn cho cách mạng Việt Nam, tiến tới giành độc lập dân tộc khi thời cơ cho phép.